NBC dẫn lời hai quan chức Mỹ thạo tin cho biết, hôm 11/6, trước thời điểm tấn công Iran khoảng 3 tiếng theo kế hoạch, quân đội Mỹ bất ngờ nhận được lệnh của Tổng thống Donald Trump về việc hủy tấn công vì có triển vọng đạt một thỏa thuận với Tehran.
Theo các quan chức này, ban đầu, quân đội Mỹ đã nhận được lệnh từ ông Trump về việc tấn công Iran vào đêm 11/6, và các tàu chiến của Hải quân Mỹ đã điều chỉnh các hoạt động của họ cũng như chuẩn bị sẵn sàng đạn dược cho các cuộc không kích.
Các cuộc tấn công theo kế hoạch được dự định là “rất giống” với những gì đã diễn ra một ngày trước đó. Các quan chức cũng cho biết, mặc dù ông Trump tuyên bố lực lượng Mỹ có thể kiểm soát đảo Kharg của Iran, nhưng thực tế hòn đảo dầu chiến lược này không nằm trong danh sách mục tiêu tấn công của quân đội Mỹ.
Theo hai quan chức Mỹ, trong nhiều tháng qua, quân đội Mỹ đã chuẩn bị sẵn sàng các kế hoạch tấn công và kiểm soát đảo Kharg nếu điều đó trở nên cần thiết, mặc dù Tổng thống Trump chưa bao giờ phê duyệt các kế hoạch này. Mỹ đã tấn công hòn đảo này lần gần đây nhất vào tháng 4, nhắm vào cơ sở hạ tầng quân sự, bao gồm cả hệ thống phòng không của đảo Kharg.
Một trong các quan chức cho hay, lời đe dọa của ông Trump hôm qua về việc tấn công đảo Kharg không khớp với “bất kỳ kế hoạch hay hành động nào” mà quân đội Mỹ đã chuẩn bị để đảm nhận.
Điều khiến quân đội Mỹ còn ngạc nhiên hơn là bài đăng của ông Trump thông báo hủy kế hoạch tấn công.
Quyết định hủy bỏ này được đưa ra sau khi ông Trump gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine để thảo luận về các lựa chọn đối với Iran.
Sau cuộc họp, ông tuyên bố hủy bỏ các cuộc không kích và ném bom theo lịch trình nhằm vào Iran vì một thỏa thuận với Iran đã được đồng ý. Ông nói thỏa thuận với Iran đã được tất cả các bên liên quan thông qua “cả về mặt khái niệm lẫn các chi tiết lớn”.
Ông nhấn mạnh, Mỹ vẫn duy trì biện pháp phong tỏa hàng hải với Iran cho đến khi thỏa thuận được hoàn tất, đồng thời cho biết thêm rằng một chiến dịch quân sự nhằm vào đảo Kharg của Iran hiện đã được rút khỏi chương trình nghị sự.
Ông Trump không nêu cụ thể thỏa thuận nhưng ông tin rằng việc ký kết có thể diễn ra vào cuối tuần này tại châu Âu và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance được ấn định sẽ tham dự.
Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Iran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về một thỏa thuận khả thi với Mỹ và sẽ không thỏa hiệp về “các lằn ranh đỏ” của mình trong các cuộc đàm phán.
"Binh sĩ thuộc Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh số 31 đổ bộ lên tàu chở dầu Celestial Sea treo cờ Iran ở vịnh Oman hôm 20/5. Phương tiện được cho là đang tìm cách tiến vào một cảng tại Iran, vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ", Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, thông báo.
Video được công bố cho thấy binh sĩ Mỹ triển khai bằng trực thăng từ tàu đổ bộ, sau đó tiếp cận và đu dây xuống tàu Celestial Sea.
"Lực lượng Mỹ đã khám xét và thả tàu sau khi hướng dẫn thủy thủ đoàn chuyển hướng phương tiện", CENTCOM cho biết, nhưng không nêu lý do cụ thể khiến tàu bị nghi ngờ muốn cập cảng Iran.
Đây là tàu hàng thứ 5 bị đổ bộ, kiểm tra kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải nhằm vào Iran và là trường hợp thứ hai được trả tự do, sau tàu Blue Star III hồi cuối tháng 4. Ít nhất ba tàu gồm Touska, Tifani và Majestic X đã bị lực lượng Mỹ bắt giữ.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, buộc các tàu thương mại xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm các phương tiện có liên hệ với Mỹ, Israel cùng những bên tham gia xung đột.
Trong khi đó, hải quân Mỹ từ ngày 13/4 thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ mọi tàu hàng đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran. CENTCOM cho biết chiến dịch phong tỏa đã buộc 91 tàu thay đổi hành trình.
"Tin xấu là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận. Tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là với Mỹ. Vì vậy, chúng tôi sẽ quay lại Mỹ mà không có thỏa thuận nào", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trong cuộc họp báo tại thủ đô Islamabad của Pakistan rạng sáng nay.
Ông Vance cho biết Mỹ đã nêu rõ các lằn ranh đỏ, những điều sẵn sàng nhượng bộ và những điều không thể nhượng bộ. "Chúng tôi đã nói rõ điều đó hết mức có thể, nhưng họ đã chọn không chấp nhận các điều khoản do Mỹ đưa ra", ông nói.
Phó tổng thống Vance cũng gửi lời cảm ơn chủ nhà Pakistan, ca ngợi nước này đã nỗ lực rất nhiều và cố gắng giúp Mỹ - Iran thu hẹp khoảng cách. Ông khẳng định Pakistan không có lỗi nếu xuất hiện thiếu sót trong quá trình đàm phán, thêm rằng Mỹ - Iran đã thảo luận được 21 giờ, trao đổi thực chất và coi đó là tin tốt.
Phái đoàn Iran chưa bình luận về thông tin này.
Nhà Trắng trước đó nói phái đoàn Mỹ và Iran đàm phán từ ngày 11/4 tới rạng sáng 12/4. Truyền thông Iran cũng xác nhận hai bên ngừng đàm phán trong vài giờ trước bình minh, đồng thời cáo buộc Mỹ đưa ra "những yêu cầu quá đáng" về eo biển Hormuz.
Rạng sáng 12/4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei thông báo rằng hai phái đoàn tiếp tục đàm phán, bất chấp vẫn còn tồn tại những khác biệt.
"Trong 24 giờ qua, các cuộc thảo luận đã được tiến hành trên nhiều khía cạnh của những chủ đề đàm phán chính, trong đó có eo biển Hormuz, vấn đề hạt nhân, bồi thường chiến tranh, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và chấm dứt hoàn toàn chiến dịch chống lại Iran cũng như trong khu vực", ông cho hay.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nói rằng thành công của các cuộc đàm phán phụ thuộc vào "sự nghiêm túc và thiện chí của đối phương, kiềm chế các yêu cầu quá đáng và bất hợp pháp, cũng như chấp nhận các quyền và lợi ích hợp pháp của Iran".
Một quan chức Pakistan nhận định đàm phán "tiến triển theo đúng hướng", đánh giá các cuộc thảo luận diễn ra tích cực với bầu không khí thân thiện.
Khác với thông lệ, các quan chức Mỹ và Iran gặp mặt trực tiếp cùng với giới chức Pakistan, chứ không thông qua trung gian đi lại giữa các phòng.
Pakistan nổi lên như bên trung gian quan trọng trong nỗ lực chấm dứt chiến sự đang lan rộng khắp Trung Đông. Văn phòng Thủ tướng Pakistan cho biết ông đánh giá cao cam kết đối thoại mang tính xây dựng của các bên, bày tỏ kỳ vọng các cuộc đàm phán sẽ mở đường cho hòa bình lâu dài.
Đón tiếp Tổng thống Putin tại sân bay Bắc Kinh có Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị, các quan chức Trung Quốc và Nga. Theo Tân Hoa xã, chuyến thăm Trung Quốc của ông Putin có ý nghĩa quan trọng, khi năm nay đánh dấu kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ đối tác chiến lược Trung Quốc - Nga và 25 năm ký kết Hiệp ước láng giềng tốt và hợp tác hữu nghị giữa hai nước.
Truyền thông Trung Quốc cho hay hợp tác chiến lược giữa Trung Quốc và Nga có ý nghĩa rất lớn trong việc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu, bảo vệ chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế.
Trước khi lên đường công du Trung Quốc, Tổng thống Putin có bài phát biểu cho biết quan hệ giữa Moscow và Bắc Kinh "đã đạt đến một tầm cao chưa từng có, thể hiện rõ nhất qua sự sẵn sàng hỗ trợ lẫn nhau của hai nước trong các vấn đề then chốt, bao gồm cả việc bảo vệ chủ quyền", theo TASS.
Ông Putin nêu thêm kim ngạch thương mại giữa Nga và Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng và đã vượt mốc 200 tỉ USD.
Tân Hoa xã dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn ngày 19.5 nói rằng bày tỏ sự tin tưởng rằng dưới sự chỉ đạo chiến lược của Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin, tình hữu nghị lâu dài giữa hai nước sẽ nhận được sự ủng hộ rộng rãi hơn nữa từ công chúng.
Tại Trung Quốc, nhà lãnh đạo Nga dự kiến gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tiến hành các cuộc đàm phán Nga - Trung ở hình thức hẹp và mở rộng, cùng nhau khởi động các chương trình giáo dục và thảo luận về các vấn đề toàn cầu cấp bách nhất.
Ông Putin cũng dự kiến sẽ có một số cuộc gặp khác, bao gồm cuộc đàm phán với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường, tập trung vào các vấn đề thương mại và kinh tế.
