Chiều 3/4, Cục Tần số vô tuyến điện, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đã phát hiện và xử lý ba thiết bị kích sóng di động trái phép tại Hưng Yên, trong hai ngày 30/3 và 2/4.
Dựa trên phân tích dữ liệu hệ thống giám sát tần số iSpectra, Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực V đã phát hiện ba thiết bị kích sóng di động (repeater) hoạt động trái phép. Việc này gây nhiễu có hại đến nhiều trạm gốc thông tin di động trên địa bàn tỉnh. Trung tâm sau đó đã phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, chính quyền địa phương tiến hành đo, kiểm tra, xử lý.
Theo kết quả kiểm tra thực tế, các thiết bị repeater này đều là sản phẩm không được cấp phép tại Việt Nam, được các hộ gia đình mua từ một nền tảng thương mại điện tử lớn, sau đó tự lắp đặt, sử dụng với mục đích tăng cường sóng trong nhà.
Tuy nhiên do các thiết bị này không bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật, phát xạ sai quy định, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của nhiều trạm gốc thông tin di động trong khu vực. Chúng có thể gây các vấn đề như rớt cuộc gọi, giảm tốc độ truy cập dữ liệu và suy giảm chất lượng dịch vụ.
Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực V sau đó đã lập biên bản vi phạm hành chính, ban hành quyết định xử phạt đối với các cá nhân vi phạm; đồng thời buộc tháo dỡ, tiêu hủy toàn bộ thiết bị kích sóng trái phép theo quy định của pháp luật.
Theo Nghị định 15 năm 2020 về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử, mức phạt là 1-2 triệu đồng với hành vi sử dụng đài vô tuyến điện di động thuộc mạng thông tin vô tuyến điện nội bộ nhưng không có giấy phép.
Trong trường hợp sử dụng tần số và thiết bị vô tuyến điện không có giấy phép, mức phạt là 2-5 triệu đồng với thiết bị có công suất phát sóng nhỏ hơn hoặc bằng 15 W, có thể tăng lên 50-70 triệu đồng đối với thiết bị vô tuyến điện có công suất phát sóng 10-20 kW.
Theo khuyến nghị của Cục, người dân khi trong vùng sóng yếu khiến điện thoại di động gặp khó khăn khi liên lạc có thể thông báo đến số hotline của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thông tin di động tương ứng để được hỗ trợ khắc phục, thay vì tự lắp thiết bị kích sóng.
Theo thống kê gần nhất vào năm 2024, Cục Tần số vô tuyến điện từng phát hiện và xử lý 46 tổ chức, cá nhân bị xử phạt vì vi phạm về sử dụng trạm lặp thông tin di động, còn gọi là thiết bị kích sóng.
iSpectra là nền tảng do Cục Tần số vô tuyến điện tự phát triển và đưa vào sử dụng từ năm ngoái. Nền tảng này có khả năng phát hiện, khoanh vùng nguồn nhiễu cho di động. Điểm đặc biệt của iSpectra là không dùng thiết bị kiểm soát tần số truyền thống, mà sử dụng chính các trạm BTS của nhà mạng làm các cảm biến giám sát nhiễu.
Vào cuối những năm 90 của thế kỷ trước, TV Plasma được coi là một khoản đầu tư lớn, với giá lên tới hơn 10.000 USD, tương đương hơn 20.000 USD hiện nay nếu tính cả lạm phát. Chính vì vậy, người dùng thường giữ lại những chiếc TV này trong nhiều thập kỷ cho đến khi không còn sử dụng được nữa. Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi đáng kể trong những năm gần đây.
Giá TV đã giảm mạnh nhờ vào sự phát triển của công nghệ sản xuất tiết kiệm chi phí. Hiện nay, việc mua một chiếc TV mới không còn là gánh nặng tài chính như trước. TV LED hiện nay có tuổi thọ khoảng 40.000 đến 60.000 giờ, tương đương với 4 đến 7 năm sử dụng cho người dùng thường xuyên. Trong khi đó, TV OLED và Smart TV có thể hoạt động lên đến 100.000 giờ, tức khoảng 12 năm. Tuy nhiên, tuổi thọ của TV còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thương hiệu, cách sử dụng, vị trí đặt và bảo trì.
Người dùng nên tránh mua những thương hiệu TV không đáng tin cậy để tiết kiệm chi phí. Thời gian sử dụng màn hình cũng ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ của sản phẩm. Một số vấn đề về TV có thể dễ dàng sửa chữa, tuy nhiên cũng có những dấu hiệu cho thấy cần phải thay thế, trong đó các vấn đề lớn thường liên quan đến chất lượng màn hình và phần mềm. Những dấu hiệu như điểm ảnh chết, hình ảnh bị lưu lại hay ánh sáng mờ thường cho thấy màn hình đã đến lúc cần thay thế.
Bên cạnh đó, các vấn đề phần mềm cũng là nguyên nhân chính dẫn đến việc người dùng phải thay TV mới. Các công ty thường ngừng cung cấp bản cập nhật phần mềm sau một thời gian, dẫn đến trải nghiệm người dùng kém hơn.
Để kéo dài tuổi thọ của TV, người dùng có thể thực hiện một số biện pháp đơn giản như tắt màn hình khi không sử dụng, tránh để màn hình ở một khung hình quá lâu để ngăn ngừa hiện tượng lưu ảnh, đồng thời nhớ thường xuyên lau bụi, tránh độ ẩm cao cũng như ánh nắng trực tiếp. Mặc dù việc thay thế TV là điều không thể tránh khỏi, nhưng những bước bảo trì này có thể giúp người dùng tận dụng tối đa sản phẩm của mình.
Thắc mắc này được nhiều người đưa ra sau khi Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất có hiệu lực ngày 15/4. Theo đại diện một nhà mạng, đây là hai hoạt động khác nhau, dù đều liên quan đến việc quản lý thông tin thuê bao di động.
Xác thực thông tin thuê bao
Đây là việc nhà mạng kiểm tra danh tính người đăng ký. Người dùng phải cung cấp 4 trường thông tin gồm: số định danh cá nhân (như CCCD), họ tên, ngày sinh, ảnh khuôn mặt.
Hệ thống sau đó đối chiếu thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, nhằm đảm bảo mỗi số điện thoại gắn với một người thật. Hoạt động này được các nhà mạng triển khai nhiều năm qua, đặc biệt từ đợt chuẩn hóa thông tin thuê bao năm 2023.
Do đó, khi người dùng nhận được tin nhắn từ nhà mạng rằng "không cần thực hiện thêm thao tác nào khác" đồng nghĩa họ đã xác thực thông tin thuê bao thành công.
Xác nhận SIM chính chủ trên VNeID
Tuy nhiên, cơ quan quản lý ghi nhận tình trạng có người được thuê đăng ký SIM hoặc bị đánh cắp thông tin cá nhân để đứng tên số máy lạ. Những số điện thoại đó được bán ra thị trường dưới dạng SIM kích hoạt sẵn. Có nghĩa, các thuê bao di động đều có người đứng tên, nhưng chưa chắc chủ thuê bao là người sử dụng thực tế.
Các số này dễ bị lợi dụng để lừa đảo, phát tán tin nhắn, cuộc gọi rác. Việc quản lý vì thế cũng gặp khó, trong khi người bị sử dụng thông tin cá nhân để đứng tên có thể bị liên đới trách nhiệm mà không hay biết.
Để giải quyết vấn đề, Thông tư 08 lần đầu cho phép người dùng chủ động xác nhận SIM chính chủ thông qua ứng dụng VNeID. Theo đó, dữ liệu xác thực thuê bao đề cập ở trên sẽ được các nhà mạng đồng bộ lên ứng dụng để người dùng di động tra cứu toàn bộ số điện thoại đứng tên mình. Từ danh sách đó, họ xác nhận số đang dùng và loại bỏ số không còn sử dụng hoặc số điện thoại lạ.
Như vậy, có thể hiểu đơn giản, xác thực là nhà mạng kiểm tra thông tin người dùng, còn xác nhận SIM chính chủ là người dùng tự kiểm tra các số điện thoại đứng tên mình.
Những số bị người dùng đánh dấu "không sử dụng" sẽ được nhà mạng liên hệ trực tiếp để xác thực lại. Nếu không có phản hồi, thuê bao đó mới bị khóa theo quy định. Cách làm này giúp người dùng chủ động kiểm soát, thay vì phụ thuộc vào nhà mạng như trước.
Về cơ bản, tất cả thuê bao di động đều nên xác nhận SIM chính chủ, không phân biệt trả trước hay trả sau. Người dùng chỉ cần mở ứng dụng VNeID, thực hiện thao tác theo hướng dẫn của ứng dụng mà không phải cung cấp thêm bất kỳ thông tin cá nhân nào.
Có một số trường hợp ngoại lệ, như số điện thoại đang sử dụng để đăng ký tài khoản VNeID sẽ không phải xác nhận. Tuy vậy, người dùng vẫn cần theo dõi thông báo từ nhà mạng hoặc ứng dụng để thực hiện nếu có yêu cầu.
Việc đồng bộ dữ liệu nhà mạng với VNeID diễn ra từng đợt, trong vòng 30 ngày kể từ 15/4, do đó không phải ai cũng nhận được thông báo ngay. Sau 15/5, khi việc đồng bộ dữ liệu hoàn tất, người dùng nên chủ động kiểm tra trên VNeID và xác nhận SIM chính chủ để tránh bị gián đoạn dịch vụ.
Ở góc độ nhà mạng, đại diện VNPT cho biết việc bổ sung xác thực sinh trắc học và quy trình mới "không đơn thuần là thủ tục hành chính, mà là nỗ lực làm sạch môi trường số, xóa sổ SIM rác và bảo vệ người dùng trước các hình thức lừa đảo công nghệ cao".
Trong khi đó, đại diện Viettel nhận định quy trình xác thực hiện đã được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ thực hiện. Người dùng "có thể tự thực hiện mọi lúc, mọi nơi mà không cần ra cửa hàng".
Anh Công Chiến (26 tuổi, Hà Nội) là một trong những trường hợp bị gián đoạn liên lạc, không thể thực hiện cuộc gọi đi dù tài khoản vẫn còn tiền.
"Trước đó, nhà mạng đã gửi tin nhắn nhắc nhở và thậm chí phát thông báo tự động mỗi khi tôi bấm máy gọi. Tuy nhiên, vì chủ quan nên tôi chưa đi cập nhật ngay, dẫn đến việc SIM bị khóa một chiều", anh Chiến chia sẻ.
Đây là số điện thoại gắn bó với anh từ thời sinh viên, việc bị gián đoạn liên lạc gây ra không ít phiền toái.
Thông tư 08 quy định rõ, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.
Theo lộ trình triển khai, các thuê bao chưa xác thực hoặc có thông tin không trùng khớp với dữ liệu quốc gia sẽ bị hạn chế dịch vụ, tạm dừng dịch vụ một chiều (gọi đi); tạm dừng dịch vụ hai chiều; thu hồi số thuê bao nếu không thực hiện xác thực.
Sau ngày 15/6, người dùng khi thay đổi thiết bị (điện thoại) sẽ phải xác thực lại ảnh sinh trắc học - nếu không sẽ bị khoá một chiều sau hai giờ.
Từ trước ngày 15/4 (thời điểm thông tư có hiệu lực), các nhà mạng đã bắt đầu gửi thông báo tới thuê bao chưa xác thực. Chính vì thế, từ đầu tháng 5, nhà mạng sẽ dần thực hiện việc khoá SIM.
Nếu thuê bao bị khoá, người dùng có thể xác thực qua ứng dụng của nhà mạng đang sử dụng (My VNPT, My Viettel, My MobiFone) hoặc có thể đến trực tiếp cửa hàng; sau đó có thể sử dụng lại bình thường.
Tại họp báo thường kỳ tháng 4 của Bộ Khoa học và Công nghệ, đại diện Cục Viễn thông cho biết, gần 900.000 thuê bao được phát hiện không chính chủ, hơn 60 triệu thuê bao đã được xác nhận sử dụng chính chủ, trong khi khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.
Thực tế, có trường hợp một người đứng tên hộ nhiều SIM cho người thân hoặc bị kẻ xấu lợi dụng thông tin cá nhân để đăng ký "SIM rác" mà không hề hay biết.
Luật Viễn thông 2023 cũng đã quy định rõ, người dùng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về số điện thoại mình đã giao kết hợp đồng.
"Trong quá trình phối hợp với cơ quan công an, chúng tôi đã chứng kiến nhiều tình huống thực tế người dân bị triệu tập, phối hợp điều tra vì các SIM điện thoại bị thất lạc hoặc không sử dụng từ lâu nhưng vẫn đứng tên mình bị kẻ xấu dùng vào mục đích lừa đảo", đại diện Cục Viễn thông chia sẻ.
