Hôm nay là Tết Thanh minh. Dương lịch hôm nay là ngày chủ nhật cuối tuần, cũng là ngày thứ 95 của năm 2026. Theo lịch âm, ngày 5.4 là ngày 18 tháng 2, theo cách gọi can chi là ngày Kỷ Dậu, tháng Tân Mão, năm Bính Ngọ.
Hôm qua 4.4, người Việt vừa trải qua ngày cuối cùng của tiết Xuân phân, tiết khí thứ 4 trong 24 tiết khí trong năm. Xuân phân là tiết khí quan trọng, đánh dấu khởi đầu mùa xuân thiên văn.
Theo lịch vạn niên, hôm nay là ngày Thiên Môn. Dân gian quan niệm đây là ngày đẹp, thích hợp để khởi sự khi “xuất hành làm mọi việc đều vừa ý, cầu được ước thấy mọi việc đều thành đạt”.
24 tiết khí trong năm gồm: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh trập, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ, Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử, Đại thử, Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng, Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn và Đại hàn.
Theo chuyên gia, 24 tiết khí là 24 khoảng thời gian, mỗi khoảng dài 15 hoặc 16 ngày, mô tả 24 giai đoạn thời tiết khác nhau trong năm. Vì chu kỳ này phụ thuộc vào vị trí của trái đất trên quỹ đạo.
Theo quy ước, tiết Thanh minh là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 4 hay 5.4 khi kết thúc tiết Xuân phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21.4 khi tiết Cốc vũ bắt đầu.
Năm 2026, tiết Thanh minh bắt đầu vào ngày 5.4 và kết thúc vào ngày 21.4. Nếu tính điểm Xuân phân là gốc (kinh độ mặt trời bằng 0°) thì điểm diễn ra hay bắt đầu tiết Thanh minh là kinh độ Mặt Trời bằng 15°. Ngày đầu tiên trong tiết Thanh minh thường được dân gian gọi là Tết Thanh minh.
Theo chuyên gia lịch pháp, Thanh minh có ý nghĩa là “trời trong sáng”. Dưới góc độ ngôn ngữ, “thanh” trong tiết Thanh minh mang nghĩa là “sạch sẽ” hay “trong lành”, không phải thanh mang nghĩa là “màu xanh lam”. Trong khi đó, “minh” mang nghĩa là “tươi sáng”.
Tết Thanh minh là một trong những dịp quan trọng tại nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam. Không chỉ gắn với vòng tuần hoàn của thời tiết, tiết Thanh minh còn mang đậm ý nghĩa văn hóa khi trở thành thời điểm để con cháu hướng về tổ tiên, chăm sóc phần mộ và gìn giữ truyền thống gia đình.
Tại Việt Nam, hoạt động quan trọng và có ý nghĩa nhất trong dịp này là tảo mộ, hay còn gọi là viếng mộ. Đây là dịp để con cháu sửa sang, chăm sóc phần mộ tổ tiên, dọn dẹp cỏ dại, lau chùi bia mộ, thay hoa và thắp hương tưởng niệm.
Những hoạt động trong ngày Tết Thanh minh thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng đối với những người đã khuất, đồng thời tiếp nối truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam bao đời nay.
Về mặt thời tiết, theo kinh nghiệm dân gian tiết khí Thanh minh đánh dấu thời điểm mà trời đất giao hòa, thời tiết trở nên trong lành, bầu trời quang đãng, cây cối đâm chồi nảy lộc.
Không ai nhớ rõ mốc thời gian chính xác về sự ra đời của bún suông (hay còn gọi là bún đuông). Theo những người bán bún suông lâu năm, món ăn này xuất hiện tại Trà Vinh (cũ) từ khoảng 60 - 70 năm trước, bắt nguồn từ đôi bàn tay khéo léo của cộng đồng người Kinh sinh sống tại đây.
Tên gọi bún suông xuất phát từ chính hình dáng của thành phần của chả tép. Tép tươi sau khi xay nhuyễn được nặn thành những sợi thon dài, phình to ở giữa, có màu vàng cam óng ả. Bề ngoài của miếng chả thoạt nhìn rất giống con đuông dừa – một đặc sản của miệt vườn miền Tây. Qua thời gian, lâu dần người dân đọc trại từ "bún đuông" thành "bún suông", và cái tên mộc mạc ấy gắn liền với món ăn này cho đến tận bây giờ.
Bà Hùi Yến (50 tuổi, ngụ phường Long Đức, Vĩnh Long) - chủ quán bún suông cho biết, chất lượng của chả tép chính là yếu tố quyết định sự thành bại của tô bún suông. Ngay từ khâu tuyển chọn nguyên liệu, người nấu đã phải rất khắt khe, tép phải tươi mới làm ra chả ngon được.
"Chả suông chuẩn vị phải được làm 100% từ tép bạc đất thiên nhiên, tuyệt đối không dùng tép nuôi để giữ độ giòn ngọt. Cứ 1 kg tép tươi nguyên liệu mới quết ra được khoảng 600 gr chả suông thành phẩm", bà Yến nói.
Theo bà Yến, tép đem về phải tươi rói, chưa ngả màu. Sau khi lột vỏ, rút chỉ đen, tép được lau thật khô để tránh bị bở thịt rồi mang đi giã hoặc xay nhuyễn cùng tỏi, hành tím, tiêu, nước mắm và một chút bột năng nhằm tạo độ kết dính. Để miếng chả ánh lên màu cam bắt mắt, người thợ thường điểm xuyết thêm chút dầu hạt điều.
"Hỗn hợp này phải được quết đi quết lại nhiều lần bằng tay thì chả mới đạt độ dai lý tưởng. Sau đó, tép được cho vào túi ni lông sạch, cắt một góc nhỏ ở đáy và nặn trực tiếp thành các dải dài vào nồi nước dùng đang sôi sùng sục. Khi chín, những dải chả nổi lên mặt nước, cắn vào dai sần sật, vị ngọt từ thịt tép ứa ra vô cùng đậm đà", bà Yến chia sẻ thêm.
Một tô bún suông hoàn chỉnh thường có giá dao động từ 45.000 - 50.000 đồng, ăn kèm với móng giò, thịt ba chỉ, da heo, huyết và chan ngập thứ nước dùng được ninh từ xương ống.
Điểm làm nên dấu ấn khó phai của bún suông không chỉ nằm ở chả tôm mà còn ở thứ nước lèo đặc trưng. Xương heo phải được hầm kỹ trên lửa nhỏ suốt 5 giờ đồng hồ, người nấu phải túc trực vớt bọt liên tục để nước dùng trong và có vị ngọt sâu. Nhiều nơi còn kỹ lưỡng bỏ thêm tôm khô, mực khô hoặc củ cải trắng để tăng độ ngọt tự nhiên.
Hai bạn Thiên Nhi và Thảo Nhi (26 tuổi, ngụ phường Hòa Thuận, Vĩnh Long) vui vẻ cho biết: "Chúng mình cực kỳ ghiền món này vì hương vị vô cùng ấn tượng. Độ thơm dai của chả suông hòa với vị ngọt từ nước hầm xương thật sự rất bắt miệng. Đặc biệt, nước lèo có sự khác biệt hoàn toàn, sự kết hợp giữa tương hạt giã nhuyễn bùi béo và nước cốt me chua thanh, tạo nên hương vị đặc trưng cho món ăn này".
Đồng tình với quan điểm trên, anh Trần Chân (32 tuổi, ngụ phường Long Châu, Vĩnh Long) chia sẻ về bí quyết thưởng thức: "Ăn bún suông là phải ăn kèm loại bún gạo sợi nhỏ có pha chút bột năng để sợi bún dai mềm, không bị nát trong nước nóng. Ngoài chả tôm, tô bún còn có vài lát thịt ba chỉ luộc thái mỏng, khoanh giò heo hay miếng da heo luộc giòn rụm. Khi ăn, gắp một dải chả suông chấm đẫm vào chén tương đen pha sa tế cay nồng, gắp thêm chút bắp chuối bào, rau muống chẻ và xà lách... tất cả hòa quyện giúp nâng tầm món ăn lên một hương vị ngon khó tả".
Năm 2013, bún suông vinh dự góp mặt trong top 10 món ngon của Việt Nam được Tổ chức Kỷ lục châu Á xác lập kỷ lục những món ăn, đặc sản quà tặng của Việt Nam.
Món ăn này không chỉ là món ăn làm ấm lòng thực khách mà còn là minh chứng rõ nét cho sự sáng tạo trong việc tận dụng nguồn thủy sản bản địa phong phú của đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời thể hiện kỹ năng phối hợp gia vị điêu luyện trong văn hóa ẩm thực Nam bộ.
Theo Thông tư 108/2026/TT-BCA của Bộ Công an quy định về sát hạch, cấp giấy phép lái xe; cấp, sử dụng giấy phép lái xe quốc tế hiệu lực từ ngày 1.7.2026, có 4 trường hợp được đổi giấy phép lái xe.
Bên cạnh các trường hợp trên, quy định cũng nêu rõ những trường hợp không được đổi giấy phép lái xe.
Cụ thể, người đề nghị đổi giấy phép lái xe nhưng không còn giấy phép đã được cấp và thông tin giấy phép không có trong hệ thống thông tin giấy phép lái xe của Cục CSGT hoặc không có bảng kê danh sách cấp giấy phép lái xe (sổ quản lý) sẽ không được giải quyết.
Ngoài ra, người vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ nhưng chưa thực hiện xong yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết, xử lý vụ việc vi phạm hành chính cũng chưa được đổi giấy phép lái xe.
Trường hợp người lái xe có nhu cầu đổi giấy phép lái xe xuống hạng thấp hơn, người dân phải đăng ký với cơ quan tiếp nhận hồ sơ và chịu trách nhiệm về nội dung đăng ký.
Về hồ sơ đổi giấy phép lái xe, người dân cần chuẩn bị giấy khám sức khỏe của người lái xe còn hiệu lực dưới dạng điện tử. Trường hợp do lỗi kỹ thuật không sử dụng được bản điện tử thì sử dụng bản giấy do cơ sở khám, chữa bệnh đủ tiêu chuẩn cấp.
Đối với người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài, hồ sơ cần có hộ chiếu còn thời hạn sử dụng. Ngoài ra, người dân cần cung cấp các giấy tờ khác thể hiện thông tin để đối chiếu nếu thuộc trường hợp đổi giấy phép lái xe do sai lệch thông tin cá nhân.
Theo quy định, cá nhân lập 1 bộ hồ sơ và gửi trực tuyến qua cổng dịch vụ công quốc gia, ứng dụng định danh quốc gia hoặc các ứng dụng của lực lượng công an nhân dân. Người thực hiện thủ tục có trách nhiệm kê khai đúng thông tin, hoàn thành lệ phí đổi giấy phép lái xe và các khoản phí sử dụng dịch vụ khác theo nhu cầu.
Trường hợp người dân chưa có tài khoản định danh mức độ 2, chưa có dữ liệu giấy phép lái xe trên hệ thống hoặc xảy ra lỗi hệ thống cổng dịch vụ công quốc gia thì có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại công an cấp xã nơi bố trí điểm tiếp nhận hoặc Phòng CSGT.
Khi nộp hồ sơ trực tiếp, cá nhân chụp ảnh tại nơi tiếp nhận hoặc gửi ảnh chân dung nền trắng kích thước 3x4 cm. Người dân cũng có thể sử dụng ảnh từ dữ liệu căn cước theo quy định.
Sau khi tiếp nhận, Phòng CSGT hoặc công an cấp xã kiểm tra hồ sơ, tra cứu thông tin giấy phép lái xe, tra cứu tình trạng vi phạm của người lái xe, nhập dữ liệu điện tử và in phiếu hẹn trả kết quả.
Nếu giấy phép lái xe không thuộc đối tượng được đổi, cơ quan chức năng sẽ thông báo việc không tiếp nhận hồ sơ. Trường hợp hồ sơ chưa đúng quy định, người dân được hướng dẫn bổ sung, sửa đổi trong thời hạn 2 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ.
Khi hồ sơ hợp lệ, Phòng CSGT chuyển dữ liệu đến Cục CSGT để quản lý tập trung, cấp giấy phép lái xe và tích hợp giấy phép trên ứng dụng định danh quốc gia hoặc các ứng dụng của lực lượng Công an nhân dân trong thời hạn 1 ngày.
Nếu người dân có nhu cầu nhận giấy phép lái xe bản in, Cục CSGT hoặc Phòng CSGT tổ chức in và trả giấy phép trong thời hạn 2,5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Việc trả giấy phép lái xe được thực hiện tại Phòng CSGT, công an cấp xã nơi bố trí điểm tiếp nhận hoặc qua dịch vụ bưu chính theo yêu cầu của người dân. Trường hợp nộp hồ sơ trực tuyến, giấy phép lái xe được trả đúng cho cá nhân thực hiện thủ tục đổi theo quy định.