Các khuyến nghị này cung cấp một khuôn khổ về cách ăn uống để ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh tim, vốn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở Hoa Kỳ trong hơn một thế kỷ qua. Dưới đây là những điều bạn cần biết.
Ưu tiên protein thực vật hơn protein từ thịt
Đối với protein động vật, hướng dẫn vẫn khuyến nghị nên ăn cá và hải sản vì những protein nạc này cũng giàu omega-3.
Bên cạnh đó, nên hạn chế ăn thịt đỏ vì hàm lượng chất béo bão hòa cao và có thể dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch. Khi bạn cố gắng giảm thiểu nguy cơ và bệnh tim mạch, bạn cũng cần chú ý giảm chất béo bão hòa và tăng cường chất xơ cùng các vi chất dinh dưỡng.
Nhấn mạnh hơn về chất béo không bão hòa
Trong khi hướng dẫn trước đây của AHA về chất béo không bão hòa tập trung cụ thể vào dầu ăn (như khuyến nghị sử dụng dầu ôliu thay vì bơ), thì hướng dẫn mới khuyến nghị rộng rãi hơn các thực phẩm giàu chất béo không bão hòa thay vì các thực phẩm giàu chất béo bão hòa.
Ăn nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol xấu LDL, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ
Mức độ ảnh hưởng của chất béo bão hòa đến sức khỏe tim mạch vẫn còn gây tranh cãi – một số nghiên cứu cho thấy ít hoặc không có tác động đối với những người có nguy cơ mắc bệnh tim thấp, nhưng AHA đã tìm thấy bằng chứng mạnh mẽ hơn để ủng hộ khuyến nghị của mình.
Chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol LDL xấu, nhưng LDL cao không phải là yếu tố độc lập quyết định sức khỏe tim mạch hoặc nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Các yếu tố nguy cơ là sự kết hợp của lipid máu, các chỉ số viêm, di truyền, thói quen sinh hoạt.
Tác động của sữa nguyên kem đối với sức khỏe
Tác động của sữa đối với sức khỏe, đặc biệt là đối với tim mạch, cũng đang được tranh luận. Sữa nguyên kem có hàm lượng chất béo bão hòa cao, nhưng các nghiên cứu mới chỉ ra rằng chế độ ăn nhiều sữa không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tim mạch, bất kể hàm lượng chất béo là bao nhiêu.
Nghiên cứu vẫn đang tiếp diễn, nhưng có sự khác biệt giữa chất béo bão hòa của sữa chất béo bão hoà của thịt đỏ. Hướng dẫn Chế độ ăn uống cho người Mỹ giai đoạn 2025-2030 cho rằng nên sử dụng sữa nguyên kem.
Mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) vẫn giữ nguyên khuyến nghị về sữa ít béo và không béo, có hàm lượng chất béo bão hòa thấp hơn so với các lựa chọn nguyên kem.
Cần hạn chế thực phẩm siêu chế biến
Tương tự như hướng dẫn dinh dưỡng trước đây của AHA, các khuyến nghị mới cũng khuyên không nên ăn thực phẩm siêu chế biến.
Chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến có thể dẫn đến nhiều hậu quả xấu cho sức khỏe, bao gồm thừa cân và béo phì, bệnh tim mạch, tiểu đường loại 2.
Điểm khác biệt trong hướng dẫn mới là sự kêu gọi sự thay đổi trên thị trường để cung cấp các lựa chọn lành mạnh hơn với giá cả phải chăng hơn, bởi thực phẩm siêu chế biến thường rẻ hơn thực phẩm nguyên chất.
Ngoài việc hạn chế lượng natri nạp vào cơ thể, các hướng dẫn mới hiện nay khuyến nghị bổ sung thêm kali để giúp kiểm soát huyết áp. Huyết áp cao (tăng huyết áp) là nguy cơ có thể phòng ngừa hàng đầu đối với bệnh tim mạch.
Trong cơ thể, lượng natri dư thừa có thể khiến bạn giữ nước, làm tăng thể tích máu và tăng huyết áp. Trong khi đó, kali giúp cơ thể bài tiết natri qua nước tiểu và làm giãn mạch máu, giúp hạ huyết áp.
Natri và kali hoạt động giống như bập bênh. Chúng hoạt động tốt nhất khi ở trạng thái cân bằng. Nhưng bổ sung thêm kali có thể mang lại những tác động rất có lợi cho huyết áp.
Hạn chế đồ uống có cồn
Trong khi các hướng dẫn trước đây của AHA cho phép uống từ một đến hai ly mỗi ngày, các khuyến nghị mới có lập trường nghiêm ngặt hơn và không chỉ định lượng uống an toàn. Khi nói đến việc tiêu thụ rượu, càng tránh càng tốt.
Các nghiên cứu đang nghiêng về việc loại bỏ hoàn toàn rượu để bảo vệ sức khỏe tim mạch tối ưu.
Vì nghiên cứu vẫn đang tiếp diễn, các khuyến nghị không cấm hoàn toàn rượu đối với sức khỏe tim mạch. Nhưng các khuyến nghị mới cho rằng không có lượng rượu nào là an toàn đối với nguy cơ mắc một số loại ung thư nhất định, bao gồm ung thư miệng, thực quản, vú, gan và đại trực tràng.
Trên thực tế, có những người đã giảm muối trong chế độ ăn nhưng huyết áp vẫn cao. Nguyên nhân là do họ chưa nhận ra các nguyên nhân âm thầm khác đang tác động đến huyết áp, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Dưới đây là những yếu tố quan trọng ngoài muối có thể làm tăng huyết áp:
Khi bị stress, cơ thể sẽ phản ứng như đang đối mặt với nguy hiểm. Lúc này, hệ thần kinh kích hoạt và giải phóng các hoóc môn như adrenaline và cortisol. Chúng làm tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại, khiến huyết áp tăng.
Nếu stress chỉ diễn ra trong thời gian ngắn thì không quá đáng lo. Nhưng nếu stress kéo dài hoặc lặp đi lặp lại mỗi ngày, huyết áp sẽ thường xuyên bị đẩy lên cao. Theo thời gian, điều này có thể làm tổn thương thành mạch và góp phần gây tăng huyết áp mạn tính.
Cơ thể con người được thiết kế để vận động. Khi ít vận động, hệ tim mạch cũng hoạt động kém hiệu quả hơn. Mạch máu trở nên kém linh hoạt, trong khi tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi khắp cơ thể.
Ngoài ra, ít vận động còn dễ dẫn đến tăng cân và rối loạn chuyển hóa như tiểu đường, mỡ máu. Những yếu tố này đều dẫn đến huyết áp cao.
Một điểm quan trọng khác là khi vận động, cơ thể tạo ra nitric oxide, chất giúp mạch máu giãn ra. Nếu vận động không đủ, cơ chế này suy giảm và làm mạch máu dễ bị co lại, huyết áp tăng cao. Mọi người không cần tập luyện quá nặng. Chỉ cần duy trì các hoạt động đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc tập thể dục nhẹ mỗi ngày là đủ.
Khi cơ thể có nhiều mỡ, tim phải làm việc nhiều hơn để cung cấp máu cho toàn bộ mô trong cơ thể. Điều này làm tăng áp lực trong mạch máu và khiến huyết áp tăng lên.
Ngoài ra, mỡ thừa cũng làm tăng kháng insulin và gây viêm mạn tính. Hai yếu tố khiến mạch máu hoạt động kém hiệu quả. Chức năng điều hòa lượng nước và muối của thận cũng bị ảnh hưởng. Khi đó, thể tích máu sẽ tăng và đẩy huyết áp lên cao.
Tin tốt là không cần giảm cân quá nhiều. Chỉ cần giảm khoảng 5 - 10% trọng lượng cơ thể cũng đã đủ để cải thiện đáng kể huyết áp, theo Healthline.
Không có sự khác biệt đáng kể nhưng sushi làm từ cá ngừ có thể chứa nhiều protein hơn một chút so với sushi cá hồi. Nếu tính trên một khẩu phần ăn khoảng 85 g cá ngừ thì chứa 19,8 g protein. Trong khi đó, với lượng cá hồi tương đương sẽ chứa 17,3 g protein, theo Health.
Cả cá hồi và cá ngừ đều cung cấp một lượng protein dồi dào và axit amin thiết yếu cho cơ thể. Lượng protein này giúp xây dựng cơ bắp, đồng thời giúp no lâu hơn.
Tuy nhiên nếu mục tiêu chính của bạn là tối đa hóa lượng protein nạp vào, thì sushi làm từ cá ngừ là lựa chọn tốt hơn.
Cả cá hồi và cá ngừ đều cung cấp lượng chất béo không bão hòa có lợi cho sức khỏe. Nhưng nếu so sánh thì cá hồi nhỉnh hơn. Trong một khẩu phần ăn 85 g cá ngừ chứa 2,58 g chất béo không bão hòa, trong khi đó cá hồi chứa 6,51 g.
Axit béo omega-3 và các DHA, EPA giúp hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giảm viêm và đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng não bộ. Để bổ sung tối đa omega-3, sushi làm từ cá hồi vẫn là lựa chọn tốt hơn.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) cũng khuyến nghị nên ăn ít nhất 2 phần cá béo mỗi tuần bao gồm cá hồi hoặc cá ngừ để đảm bảo bạn cung cấp đủ omega-3 cho chế độ ăn uống.
Ăn sushi cá ngừ và cá hồi sống có an toàn không, ai nên hạn chế ăn?
Ăn cá sống nhìn chung an toàn nếu lựa chọn cá từ các nguồn uy tín, tuân thủ các quy trình xử lý và bảo quản đúng cách. Tuy nhiên, ngay cả khi đã thực hiện các biện pháp phòng ngừa, cá sống vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh cao hơn so với hải sản đã nấu chín. Bạn cần lưu ý rủi ro nhiễm độc thủy ngân trong một số trường hợp.
Cá ngừ: Do kích thước lớn và sống thọ, cá ngừ dễ tích tụ nhiều thủy ngân. Bạn nên hạn chế ăn thường xuyên và tránh các loại như cá ngừ mắt to (bigeye tuna), đặc biệt là trong thai kỳ.
Cá hồi: Thường có hàm lượng thủy ngân thấp hơn, là lựa chọn an toàn hơn cho các bữa ăn thường ngày.
Do đó, một số nhóm người nên tránh ăn cá sống và thay vào đó chọn các món sushi chín, bao gồm: phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người lớn tuổi, những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Nếu bạn thường xuyên ăn sushi làm từ cá ngừ hãy cố gắng chọn các loại có hàm lượng thủy ngân thấp hơn, chẳng hạn như cá ngừ vây vàng, cá ngừ vằn hoặc cá ngừ vây dài, thay vì cá ngừ vây xanh hoặc cá ngừ mắt to.
Thức ăn thừa từ tối hôm trước có thể trông vẫn bình thường, không có mùi lạ nhưng chưa chắc là không bị nhiễm khuẩn. Điều quan trọng nhất là thức ăn sau khi nấu được bảo quản như thế nào, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nếu thực phẩm bị để quá lâu ở nhiệt độ phòng, vi khuẩn có thể sinh sôi nhanh và làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Các chuyên gia khuyến cáo không nên để ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Nếu thời tiết nóng trên 32 độ C, thời gian an toàn chỉ còn khoảng 1 giờ. Sau khoảng thời gian này, vi khuẩn có thể phát triển nhanh trong thực phẩm.
Không phải tất cả đồ ăn để qua đêm đều nguy hiểm. Nếu cho thức ăn vào tủ lạnh trong vòng 2 giờ sau khi nấu, phần lớn món ăn vẫn có thể an toàn vào ngày hôm sau.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo nhiệt độ ngăn mát tủ lạnh nên duy trì dưới 4 độ C để hạn chế vi khuẩn phát triển. Trong điều kiện này, đa số thực phẩm nấu chín có thể bảo quản khoảng 3 đến 4 ngày.
Ví dụ, thịt nấu chín, súp, món hầm hoặc cơm thường có thể dùng trong khoảng thời gian trên nếu được bảo quản đúng. Riêng hải sản thì nên ăn sớm hơn, tốt nhất trong vòng 1 đến 2 ngày. Nguyên nhân là do chúng dễ hỏng hơn các thực phẩm khác.
Để bảo quản tốt hơn, nên chia thức ăn vào hộp nhỏ, đậy kín và cất vào tủ lạnh sớm. Điều này giúp thức ăn nguội nhanh hơn và hạn chế vi khuẩn phát triển.
Khi để qua đêm, không phải loại thực phẩm nào cũng có mức độ an toàn giống nhau. Các món như hải sản, sữa, trứng lòng đào, salad có sốt mayonnaise, sushi hoặc thịt nguội thường dễ hư nhanh hơn và cần được bảo quản kỹ hơn.
Trong khi đó, một số món như bánh mì khô, bánh quy hoặc trái cây nguyên quả thường ít nguy cơ hơn nếu để ngoài qua đêm, đặc biệt là trong môi trường sạch và khô ráo. Tuy nhiên, điều này không áp dụng cho thực phẩm đã cắt sẵn hoặc có nhân kem.
Có những trường hợp không nên cố giữ lại thức ăn dù cảm thấy tiếc. Ví dụ, thức ăn đã để ngoài suốt đêm, tủ lạnh bị mất điện nhiều giờ, món ăn xuất hiện nấm mốc, có mùi chua bất thường hoặc không nhớ đã nấu từ khi nào.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ cho biết nếu tủ lạnh mất điện quá 4 giờ, nhiều loại thực phẩm dễ hỏng có thể không còn an toàn để ăn.
Với đồ ăn thừa, nguyên tắc đơn giản nhất là nếu thấy không chắc chắn về độ an toàn của chúng, tốt hơn là nên bỏ đi để tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm, theo Healthline.
