Theo thống kê, chi tiêu mua sắm của khách quốc tế tại VN hiện chỉ chiếm khoảng 12 – 15% tổng chi tiêu chuyến đi, thấp nhất Đông Nam Á. Tại nhiều quốc gia trong khu vực, tỷ lệ này thường đạt trên 20 – 25%. Nguyên nhân lớn đến từ việc hàng hóa và hệ sinh thái mua sắm chưa đủ sức hấp dẫn.
Ông Trần Tường Huy, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch xã hội, nhận xét: cơ cấu hàng hóa tại các điểm du lịch hiện vẫn chưa bám sát nhu cầu thực tế của từng nhóm khách quốc tế; nhiều nơi vẫn chủ yếu bán áo thun, đồ lưu niệm phổ thông hoặc các sản phẩm sản xuất đại trà. Trong khi đó khách nước ngoài ngày càng quan tâm các sản phẩm địa phương có bản sắc và đạt chuẩn quốc tế. Các nước trong khu vực bán rất mạnh sản phẩm địa phương mang thương hiệu riêng, còn nước ta thì nhiều nơi vẫn bán những mặt hàng na ná nhau, thậm chí có không ít hàng hóa nhập từ Trung Quốc, hàng giả, hàng nhái.
Trong quá trình xây dựng đề án phát triển Chợ Lớn (P.Bình Tây, TP.HCM) thành điểm du lịch mua sắm, nhóm nghiên cứu của ông Huy đã phân tích khá kỹ hành vi tiêu dùng của từng nhóm khách quốc tế. Khách châu Âu thường quan tâm đến các sản phẩm mang dấu ấn văn hóa VN như vải vóc, lụa, sơn mài, tranh thêu tay, áo dài, áo bà ba hay các món quà lưu niệm cá nhân hóa như túi vải, ba lô rút, ly, sổ tay, lồng đèn, diều truyền thống… Trong khi đó, khách châu Mỹ có xu hướng thích các sản phẩm thủ công mỹ nghệ như gốm sứ, trang sức thủ công, nón lá, tranh dân gian, đồ thêu tay hoặc dịch vụ may đo quần áo… Với thị trường Ấn Độ, nhóm hàng được quan tâm nhiều là trang sức, vòng đeo tay, đá quý, ngọc trai, thổ cẩm, vật dụng gia đình và các sản phẩm tranh thêu, tranh sơn dầu dát vàng…
Khách châu Á, đặc biệt từ Thái Lan, Indonesia hay Malaysia, lại có xu hướng mua bánh kẹo, trà, cà phê, quà tặng từ tre, nón lá, hàng thủ công mỹ nghệ, mây tre đan, tranh thêu và các loại phụ kiện thời trang…
“Tất cả mình đều có hết, vấn đề là chưa tổ chức được hệ sinh thái bán hàng phù hợp cho du khách. Nhiều sản phẩm có tiềm năng nhưng chưa được đầu tư về bao bì, đóng gói, tiêu chuẩn vận chuyển hay quy chuẩn bán hàng quốc tế”, ông Huy nói và dẫn chứng: “Tôi từng chứng kiến nhiều du khách Ấn Độ khi đến TP.HCM rất thích các loại trái cây VN, đặc biệt là vú sữa, song phần lớn chỉ có thể ăn tại chỗ chứ gần như không thể mua mang về nước. Chúng ta chưa có hệ thống đóng gói, bảo quản hay logistics phù hợp cho khách du lịch. Trong khi nếu mua rượu vang ở Úc, sản phẩm đã có sẵn quy cách đóng gói phù hợp để vận chuyển hàng không, khách mua xong có thể được hỗ trợ chuyển ra sân bay, không phải tự xách lỉnh kỉnh”.
Giữa tháng 4 vừa qua, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) đã tổ chức hội thảo tham vấn Đề án “Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại VN đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Trong bối cảnh thế giới biến động, thị trường bán lẻ VN bước vào giai đoạn chuyển đổi, Bộ Công thương kỳ vọng mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế sẽ trở thành “đòn bẩy kép” thúc đẩy tiêu dùng, du lịch và tăng trưởng kinh tế.
Đề án đưa mục tiêu đến năm 2030 cả nước sẽ hình thành ít nhất 5 trung tâm outlet gắn với du lịch tại các địa bàn trọng điểm như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh và Phú Quốc (An Giang). Xa hơn, đến năm 2045 mô hình “làng outlet cao cấp” sẽ được phát triển tại 3 miền, trở thành điểm đến mua sắm – trải nghiệm mang tính biểu tượng.
Kế hoạch của Bộ Công thương làm nức lòng các doanh nghiệp (DN) du lịch và thương mại, song cũng kéo theo không ít nghi ngại. Bởi từ tháng 4.2019, khi đại dịch Covid-19 chưa càn quét thế giới, TP.HCM đã rục rịch xây dựng đề án đưa TP trở thành trung tâm mua sắm – thương mại của khu vực. Thế nhưng suốt nhiều năm trôi qua, mục tiêu này vẫn bỏ ngỏ, ngành du lịch TP vẫn chật vật trong việc tìm cách “móc hầu bao” du khách.
Tháng 10.2023, trước quyết tâm đột phá du lịch của TP.HCM, “vua hàng hiệu” Johnathan Hạnh Nguyễn đã gửi văn bản tới UBND TP, đề xuất biến Trung tâm thương mại Parkson (P.Bến Thành) thành địa điểm kinh doanh cửa hàng miễn thuế dưới phố đầu tiên tại TP.HCM. Ý tưởng của vị tỉ phú này là xây dựng Parkson Saigon Tourist Plaza thành trung tâm thương mại mua sắm kết hợp các dịch vụ ăn uống, giải trí tích hợp sang trọng, đẳng cấp quốc tế. Song song đó, khai thác thêm các mặt bằng tại tầng trệt, đặc biệt là mặt bằng góc đường Lê Thánh Tôn – Đồng Khởi, để làm cửa hàng miễn thuế dưới phố. Từ đó, tiến tới việc các thương hiệu nổi tiếng quốc tế quy tụ về TP.HCM, hiện thực hóa đề án “Khu đô thị thương mại dịch vụ Premium Outlet” tại Thủ Thiêm, bao gồm khu mua sắm Premium Outlet đẳng cấp thế giới; tổ hợp các chức năng thương mại, du lịch dịch vụ tập trung các chi nhánh công ty tài chính, ngân hàng, văn phòng, cửa hàng mua sắm, tổ hợp giải trí…
Nhiều DN lữ hành tại TP.HCM đã kỳ vọng có thêm một tổ hợp điểm đến “hái ra tiền” vào tour khách inbound. Nhưng do không thỏa thuận được mặt bằng nên ý tưởng này cũng đành khép lại.
Đến tháng 4.2024, sự kiện tập đoàn du lịch hàng đầu Trung Quốc đến TP.HCM ký kết hợp tác nghiên cứu xây dựng khu trung tâm thương mại miễn thuế với mục tiêu đưa hàng triệu khách Trung qua VN tiêu tiền, một lần nữa hâm nóng tham vọng trở thành “thiên đường mua sắm” của trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.
Thế nhưng từ đó đến nay, mọi cái vẫn chưa có tiến triển gì mới.
Chuyên gia hàng không – du lịch Lương Hoài Nam bày tỏ vô cùng tiếc nuối khi có những đề án rất hay, rất khả thi, được DN tâm huyết và sẵn sàng đầu tư nhưng lại bị bỏ lỡ. Ông đánh giá: mô hình cửa hàng miễn thuế tại VN xưa nay chỉ bó trong không gian sân bay quốc tế, gặp giới hạn nhất định khi khách đến và đi tại sân bay đôi khi chưa có nhu cầu, hoặc thời gian eo hẹp để mua sắm. Công tác hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) cho khách du lịch mua sắm khi trở về nước thì đang ở mức độ sơ khai, còn nhiều bất cập, ít người tận dụng được.
Trong khi đó, các quốc gia như Singapore, Nhật Bản, Thái Lan… đang làm rất tốt và ngày càng cải thiện các chính sách, giải pháp hoàn thuế cho khách du lịch bằng một hệ thống tiện lợi. Nhờ đó, nhắc đến thiên đường mua sắm, du khách nghĩ ngay tới Singapore, Thái Lan, thậm chí là Trung Quốc, nhưng không ai nhắc tới VN.
Mặt khác, các chính sách ưu tiên, ưu đãi, khuyến khích cho du lịch lại quá hạn hẹp. Kể từ khi được đề xuất cho đến nay, các bất cập từ quỹ đất để hình thành các điểm bán trong TP, hệ thống factory outlet gần TP hoặc vùng ngoại ô… cho tới chính sách miễn thuế, giảm thuế, hệ thống hoàn thuế GTGT tại chỗ ở những điểm mua sắm với những thủ tục đơn giản, dễ dàng… vẫn chưa được tháo gỡ.
Ngày 11-4, Công an xã Măng Bút (Quảng Ngãi) thông tin đơn vị vừa hỗ trợ cấp cứu kịp thời một nữ du khách quốc tịch Pháp bị gãy chân khi đi du lịch từ xã Măng Đen sang tham quan xã Măng Bút.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 13h ngày 10-4, một đoàn gồm 6 du khách người Pháp cùng một hướng dẫn viên người Việt đi xe máy từ xã Măng Đen về xã Măng Bút theo tuyến tỉnh lộ 676.
Khi đến đoạn dốc thuộc khu dân cư thôn Vác Y Nhông, xã Măng Bút, do tuyến đường thi công, mặt đường trơn trượt, dốc cao, xe máy do bà Devoulon (55 tuổi, quốc tịch Pháp) điều khiển bị mất lái và ngã xuống đường.
Vụ tai nạn khiến nữ du khách bị gãy chân trái, không thể tự di chuyển.
Nhận được tin báo từ người dân, Công an xã Măng Bút đã nhanh chóng có mặt tại hiện trường, phối hợp nhân viên Trạm y tế xã sơ cứu ban đầu cho nạn nhân.
Sau đó công an cùng người dân địa phương hỗ trợ đưa nữ du khách đến cơ sở y tế để tiếp tục điều trị.
Hiện sức khỏe của bà đã ổn định và đang trong quá trình hồi phục. Các xe của đoàn du khách cũng được lực lượng công an đưa về trụ sở để trông giữ, đảm bảo an toàn tài sản.
Đại diện đoàn du khách gửi lời cảm ơn đến lực lượng Công an xã Măng Bút và người dân địa phương đã kịp thời hỗ trợ.
Theo Công an xã Măng Bút, tuyến tỉnh lộ 676 nối khu vực Măng Đen với xã Măng Bút hiện đang được sửa chữa, nhiều đoạn đường hẹp, dốc và trơn trượt, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Lực lượng chức năng khuyến cáo người dân và du khách khi qua đường này cần giảm tốc độ, chú ý quan sát để tránh xảy ra tai nạn đáng tiếc.
Từ TP.HCM hay ở TP Cần Thơ hoặc các tỉnh, thành ở miền Tây, du khách đi xe đến với vùng Bảy Núi An Giang (hay còn gọi xứ sở thần tiên) rất thuận tiện. Đây là một vùng đất có địa thế núi non trùng điệp và mỗi điểm đến là một "tọa độ" du lịch độc đáo chinh phục lòng du khách.
Chinh phục vùng Thất Sơn huyền bí này, tôi cùng bạn của mình xuất phát từ Rạch Giá rồi chạy xe dọc theo quốc lộ 80 để đến xã Ô Lâm.
Cảnh sắc thiên nhiên ở phum sóc Ô Lâm rất bình yên và khác biệt, với những ngôi chùa Khmer cổ kính được xây dựng hoành tráng, chạm trổ, điêu khắc rất tinh xảo.
Đến đây, ta không thể bỏ qua điểm du lịch hồ Ô Thum - một hồ nước mơ mộng nằm gần dưới chân núi Cô Tô, đồi Tức Dụp. Hồ có mặt nước phẳng lì, gợn sóng nhẹ êm đềm với màu xanh ngọc vừa lãng mạn, vừa gợi ra những góc ảnh đẹp để du khách đến check-in.
Để khám phá những hang động kỳ thú gắn liền câu chuyện oai hùng của dân tộc trong thời kháng chiến chống giặc ngoại xâm, du khách đến đồi Tức Dụp - ngọn đồi có độ cao khoảng 216m với cảnh quan thiên nhiên độc đáo.
Ở mỗi cung đường vào trong hang sâu trên đồi là những mỏm đá phủ đầy rêu xanh. Khi ánh nắng len lỏi qua những khe hang càng tạo nên cảm giác huyền bí, khơi gợi sự tò mò khám phá của du khách.
Điều thú vị nhất khi khám phá vùng Bảy Núi An Giang là đường đi rất thuận tiện. Do đó sau khi chia tay với xã Ô Lâm, tôi được người dân địa phương giới thiệu qua Tri Tôn tham quan con đường Tơ Lụa và ghé thăm chùa Tà Pạ nằm lưng chừng núi để ngắm mây ngàn.
Cảnh sắc mây trời và núi non hùng vĩ ở Tri Tôn cũng hút hồn du khách. Các cánh đồng lúa chín vàng nằm ẩn mình dưới những gốc cây trâm cổ thụ ở địa phương (hay còn gọi là con đường Tơ Lụa) sẽ là điểm chụp ảnh lý tưởng và tuyệt đẹp dành cho du khách trẻ.
Đến chùa núi Tà Pạ - ngôi chùa Khmer nằm giữa lưng chừng núi, du khách cần leo khoảng 240 bậc thang uốn lượn để lên được chánh điện của chùa.
Chùa có không khí mát mẽ với nhiều loài hoa rừng bung nở rực rỡ giữa nắng ban trưa. Khách du lịch có thể trải nghiệm thuê áo truyền thống của dân tộc Khmer để lưu lại bức ảnh kỷ niệm cùng bạn bè và gia đình.
Còn đến hồ Tà Pạ (hay gọi Tuyệt Tình Cốc) mọi người dễ dàng săn ảnh đẹp bên cánh đồng lúa xanh mướt ẩn mình dưới đỉnh Phụng Hoàng Sơn - tọa độ chụp ảnh đẹp ở Tri Tôn.
Đến Tri Tôn mà du khách bỏ qua núi Cấm (xã Núi Cấm) là điều tiếc nhất, vì đây được xem như là nóc nhà miền Tây với độ cao hơn 700m so với mặt nước biển.
Núi Cấm có khí hậu mát mẻ, dễ chịu. Trên núi du khách nên đến tham quan, chiêm bái chùa Vạn Linh, chùa Phật Lớn và tượng Phật Di Lặc trên núi lớn nhất Việt Nam với nụ cười an nhiên, từ bi.
Đặc biệt, bạn đừng bỏ qua trải nghiệm ngồi xe ôm để lên Vồ Bồ Hong (hay gọi là nóc nhà miền Tây). Trên đỉnh núi Cấm này, ai ai cũng thỏa thích dõi mắt nhìn cảnh sắc núi non trùng điệp ở An Giang chạy dài thoát ẩn thoát hiện chẳng khác gì một bức tranh sơn thủy hữu tình.
Dân trên núi Cấm cũng rất thân thiện và sinh sống chủ yếu bằng trồng cây ăn trái. Do đó du khách nhớ đến các điểm du lịch sinh thái, chụp ảnh với vườn dâu, vườn su, sầu riêng... xanh mướt, trĩu quả theo mùa.
Sẽ thiếu sót nhất nếu đến đây mà bỏ qua "đi chợ trên trời" mua những trái cây ngon, thưởng thức bánh xèo chay thơm ngon ăn với rau rừng, đặc biệt "săn" biển mây trắng trôi lãng đãng bồng bềnh xen lẫn với mảng cây xanh giữa đại ngàn.
Cách núi Cấm không xa là rừng tràm Trà Sư (ở Tịnh Biên) - viên ngọc xanh ở vùng Bảy Núi An Giang. Cánh rừng xanh này vừa giữ vai trò điều hòa không khí mát mẻ cho cả vùng núi đồi An Giang, vừa sở hữu cảnh sắc tuyệt vời với hệ thống kênh chạy dài ngang dọc dưới tán rừng tràm.
Đến đây, ta được trở về với thiên nhiên hoang sơ đúng nghĩa gắn liền với nét đẹp đời sống của người dân miền Tây.
Khách du lịch sẽ khó quên khi ngồi xuồng len lỏi qua những vạt rừng tràm khám phá hệ sinh thái đất ngập nước độc đáo, cây rừng, chim muông hội tụ về đây sinh sống, yên bình.
Sau khi trải nghiệm rừng tràm Trà Sư, khách du lịch chỉ mất khoảng 30 phút đi xe để đến Châu Đốc - một địa danh gắn liền với điểm du lịch tâm linh huyền bí như miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, lăng Thoại Ngọc Hầu, chùa Tây An thu hút hàng triệu du khách đến tham quan, chiêm bái.
Trở về đây du khách sẽ cảm thấy nhẹ nhàng thư thái và cầu mong sức khỏe, gia đạo bình an.
Mọi người cũng nên ghé qua tham quan làng bè đa sắc màu nằm êm đềm bên dòng sông Châu Đốc đục ngầu phù sa.
Ngoài ra bạn đến làng Chăm Châu Phong để tìm hiểu về nét đẹp văn hóa, thưởng thức nghệ thuật đánh trống rapbana và nghề dệt thổ cẩm trăm năm - nghề độc đáo gắn liền với đời sống của người dân tộc Chăm.
Đồng thời du khách có thể trải nghiệm thuê cổ phục dân tộc chụp ảnh bên thánh đường Chăm lạ mắt và tuyệt đẹp.
Ý tưởng về chuyến đi bắt đầu từ tháng 9 năm ngoái, sau khi chị Hà Phương, giáo viên 38 tuổi ở Hà Nội, và con trai Hà Khoa (Khoai), 13 tuổi, chinh phục đỉnh Fansipan. Trên đường trở về, Khoai bất ngờ nói với mẹ "hè năm sau mình đi bộ nhé". Câu nói của cậu bé trở thành lời hẹn để hai mẹ con lên kế hoạch cho hành trình nghỉ hè dài hơn một tháng.
Hành trình đi bộ từ Hà Nội vào Huế của hai mẹ con đi qua 7 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị và TP Huế. Sáng 1/6, họ lên đường.
Với chị Hà Phương, chuyến đi là cơ hội để con học từ những trải nghiệm thực tế. Mỗi vùng đất đi qua đều trở thành một "lớp học mở", nơi Khoai được tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và gặp gỡ tiếp xúc với nhiều người.
Vào 5h mỗi ngày, khi quốc lộ 1 còn thưa xe, hai mẹ con khoác ba lô, bắt đầu chặng đường mới. Họ đi khoảng 20-25 km mỗi ngày, men theo những cung đường qua làng quê, ghé các điểm tham quan hoặc dừng chân trò chuyện với người dân địa phương. Những hôm nắng gắt, cả hai xuất phát sớm để tránh nóng; gặp mưa bão, họ sẽ thay đổi lịch trình.
Điều khiến người mẹ 38 tuổi xúc động là sự tử tế của những người xa lạ trên các tỉnh thành đã đi qua. Có người dừng xe chỉ để đưa hai mẹ con chai nước mát, người lại âm thầm trả tiền phòng nghỉ. Một số sẵn sàng chỉ đường hoặc hỏi thăm khi thấy hai mẹ con đi dưới trời nắng gắt.
Khoai vốn quen với các hoạt động ngoài trời như chạy bộ, đạp xe và leo núi cùng mẹ vào cuối tuần nên có thể lực khá tốt. Tuy nhiên, khoảng 200 km đầu tiên vẫn là thử thách khi cậu bé phải dừng nghỉ nhiều lần. Những chặng sau, cơ thể dần thích nghi, việc di chuyển trở nên nhẹ nhàng hơn.
Chi phí cho chuyến đi dao động 1,5-2 triệu đồng mỗi ngày, chủ yếu dành cho ăn uống và lưu trú. Những ngày thời tiết thuận lợi, họ chỉ thuê một chỗ nghỉ qua đêm. Khi nắng nóng hoặc mưa bão kéo dài, họ thuê thêm phòng nghỉ ban ngày để tránh thời tiết khắc nghiệt và hồi phục sức khỏe trước khi tiếp tục lên đường.
"Dù rất muốn hoàn thành hành trình, sức khỏe của con vẫn là ưu tiên hàng đầu. Nếu thời tiết quá khắc nghiệt, chúng tôi sẽ nghỉ hoặc thay đổi kế hoạch", chị Phương nói.
Chị cho biết trên những đoạn đường vắng, xa khu dân cư hoặc không có cơ sở lưu trú, hai mẹ con buộc phải thuê xe để di chuyển đến nơi có chỗ nghỉ qua đêm. Sáng hôm sau, tài xế lại đưa họ quay trở về đúng vị trí đã dừng lại vào hôm trước để tiếp tục hành trình đi bộ, đảm bảo không bỏ qua bất kỳ cung đường nào.
Chị Lê Diệu Anh, làm dịch vụ cứu hộ xe tại xã Đức Thọ, Hà Tĩnh, từng ứng cứu hai mẹ con hồi đầu tháng 7 - thời điểm họ đến biển Xuân Thành và gặp mưa bão. Nhận được điện thoại từ người mẹ, chị Diệu Anh tới đón bé Khoai về nhà trước nghỉ ngơi, còn chị Phương vẫn đi bộ theo kế hoạch.
Vài ngày sau khi thời tiết ổn định, chị Diệu Anh đưa Khoai đến gặp mẹ - khi đó đã đi đến xã Kỳ Anh - để tiếp tục hành trình.
"Tôi thực sự khâm phục ý chí của hai mẹ con. Họ luôn kiên trì bất chấp thời tiết khắc nghiệt", chị Diệu Anh nói.
Sau hơn 45 ngày trên đường, làn da của cả hai đã rám nắng, giày cũng phải thay đến đôi thứ hai. Đổi lại là những buổi sớm bước giữa cung đường ven biển miền Trung lộng gió, cánh đồng sen vào mùa nở rộ và đặt chân lên đỉnh đèo Ngang, thu trọn núi, biển vào tầm mắt. Với chị Hà Phương, đó là phần thưởng xứng đáng.
Đến giữa tháng 7, hai mẹ con đã đi hơn 600 km và có mặt tại Quảng Trị. Họ dự định dừng chân khoảng 10 ngày để tìm hiểu Thành cổ Quảng Trị, cầu Hiền Lương và Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn trước khi vào Huế.
Điều chị Hà Phương cảm nhận rõ nhất trong chuyến đi là sự trưởng thành của con trai. Khoai là em út trong gia đình, thường được mọi người nhường nhịn và ít để ý đến người khác. Sau hơn một tháng đồng hành, cậu bé chủ động chuẩn bị đồ dùng, lấy nước cho mẹ, nhắc nghỉ khi thấy mẹ mệt và luôn động viên: "Mẹ cố lên, còn vài cây số nữa thôi".
Theo chị Phương, đó cũng chính là mục tiêu lớn nhất của chuyến đi. Những kỹ năng mềm như sự tự lập, khả năng thích nghi, tinh thần trách nhiệm hay lòng biết ơn được hình thành tự nhiên qua từng ngày trên đường.
"Bài học lớn nhất con nhận được không phải là đi được bao nhiêu km, mà là biết quan tâm đến người khác, vượt qua khó khăn và trân trọng những điều bình dị", chị Phương nói.
Dự kiến khoảng 7-10 ngày tới, hai mẹ con sẽ đến Huế, khép lại hành trình đi bộ từ Hà Nội. Trước đó, năm 2025, họ đã hoàn thành chuyến đạp xe từ TP HCM ra Huế. Hai hành trình, một bằng xe đạp và một bằng những bước chân, sẽ ghép thành ước mơ xuyên Việt họ theo đuổi trong hai năm.
Theo chị Hà Phương, đi bộ mang đến một trải nghiệm hoàn toàn khác. "Mọi thứ chậm lại. Tôi có nhiều thời gian hơn để ngắm cảnh, trò chuyện với người dân địa phương hay dừng chân ở những di tích trước đây chỉ lướt qua", chị nói.
