Khi bóng tối vượt qua ánh sáng

Sau khi cuộc đàm phán tại Pakistan cuối tuần qua không mang lại thỏa thuận với Iran, hải quân Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển Hormuz từ 14h ngày 13/4 (21h cùng ngày giờ Hà Nội) theo lệnh của Tổng thống Donald Trump.

Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị giám sát hoạt động quân sự của Mỹ tại Trung Đông, cho hay lực lượng của họ sẽ chặn các tàu hàng đến hoặc đi từ các cảng của Iran.

Những tàu đến hoặc đi từ cảng của những nước khác sẽ được phép đi qua eo biển, tuyến huyết mạch hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Iran đã phong tỏa tuyến đường biển này để đáp trả chiến dịch tập kích mà Mỹ và Israel bắt đầu từ cuối tháng 2. Gần đây, Tehran tuyên bố thu phí với các tàu đi qua eo biển.

"Tôi đã chỉ thị cho hải quân tìm kiếm và ngăn chặn mọi con tàu tại vùng biển quốc tế đã trả phí lưu thông cho Iran. Không ai trả phí bất hợp pháp mà có thể lưu thông an toàn trên biển cả", Tổng thống Donald Trump viết trong bài đăng trên Truth Social tối 12/4, khi ông thông báo về lệnh phong tỏa.

Ông thêm rằng Mỹ cũng sẽ bắt đầu rà phá thủy lôi đã được rải ở eo biển, đồng thời cảnh báo về việc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tìm cách sử dụng xuồng tấn công nhanh cản trở lực lượng Mỹ.

"Bất kỳ xuồng nào trong số này đến gần vùng phong tỏa của chúng tôi, chúng sẽ lập tức bị tiêu diệt, bằng chính hệ thống mà chúng tôi đã sử dụng để đối phó những kẻ buôn lậu ma túy trên biển. Việc này sẽ diễn ra nhanh chóng và tàn khốc", ông Trump cho biết.

Lệnh phong tỏa được thực thi thế nào

Tài liệu năm 2022 của Hải quân Mỹ về quy tắc tác chiến trên biển định nghĩa phong tỏa là "hoạt động của bên tham chiến nhằm ngăn chặn tàu thuyền, máy bay của mọi quốc gia, gồm cả đối phương và nước trung lập, ra vào cảng biển, sân bay hoặc khu vực ven biển thuộc sở hữu hay kiểm soát của một quốc gia đối địch".

Theo thông báo của CENTCOM mà BBC xem được, lệnh phong tỏa sẽ bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, "bao gồm nhưng không chỉ giới hạn ở các cảng và kho dầu", đồng thời áp dụng cho tất cả tàu thuyền dù mang cờ nước nào ra vào cảng của Iran.

Trước khi lệnh phong tỏa bắt đầu, Mỹ cho phép các tàu trung lập có "thời gian ân hạn" để rời khỏi các cảng của Iran. Sau thời điểm đó, bất kỳ con tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực phong tỏa sẽ bị ngăn chặn, chuyển hướng hoặc bắt giữ.

CENTCOM cho hay sẽ cho phép các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu đi qua eo biển sau khi được kiểm tra.

John Ismay, cựu sĩ quan hải quân Mỹ và hiện là nhà bình luận của NY Times, cho hay các tàu khu trục Mỹ hiện diện ở vịnh Oman có thể sử dụng hệ thống radar hiện đại của mình để giám sát các cảng của Iran, theo dõi tàu thuyền ra vào khu vực.

Tuy nhiên, điều này đòi hỏi Mỹ phải triển khai lượng lớn tàu chiến trong khu vực để giám sát toàn bộ đường bờ biển phía nam của Iran. Những chiến hạm này khi hoạt động gần bờ biển có nguy cơ nằm trong tầm bắn của các loại tên lửa chống hạm và máy bay không người lái Iran, theo Lara Seligman, nhà phân tích của WSJ.

CENTCOM có thể giảm thiểu rủi ro bằng cách bố trí một nhóm tàu khu trục ở hai đầu eo biển Hormuz nhằm kiểm soát tàu bè qua lại, đồng thời sử dụng máy bay không người lái để liên tục theo dõi, giám sát các cảng của Iran, theo Ismay.

Theo phó đô đốc Kevin Donegan, người từng lãnh đạo các lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông, Washington có thể theo dõi lộ trình của tàu thương mại bằng vệ tinh giám sát, radar quân sự và dữ liệu nguồn mở khi chúng rời vịnh Ba Tư và ra khỏi eo biển Hormuz. Các quốc gia vùng Vịnh sở hữu máy bay không người lái và nền tảng giám sát hiện đại cũng có thể hỗ trợ nỗ lực này.

WSJ dẫn nguồn tin một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay CENTCOM đã khởi động chiến dịch phong tỏa bằng cách triển khai hơn 15 tàu chiến tới khu vực.

Khi một con tàu được xác định là "mục tiêu nghi vấn", tàu khu trục Mỹ sẽ được điều đến để ngăn chặn và kiểm tra. Khi tiếp cận với tàu mục tiêu, khu trục hạm Mỹ sẽ thiết lập liên lạc qua sóng vô tuyến VHF, tiến hành chất vấn theo quy trình. Họ sẽ yêu cầu tàu cung cấp các thông tin như điểm đến, cảng ghé gần nhất, loại hàng hóa đang chở và số lượng thuyền viên trên tàu.

Tàu chiến sau đó có thể yêu cầu con tàu chấp nhận cho một nhóm binh sĩ Mỹ lên tàu kiểm tra. Trong điều kiện lý tưởng, con tàu sẽ trả lời và chấp thuận yêu cầu bằng cách điều chỉnh hướng đi, tốc độ và thả thang dây để các binh sĩ Mỹ có thể tiếp cận an toàn, dễ dàng hơn.

Trong trường hợp con tàu phớt lờ các thông điệp của tàu chiến Mỹ và tìm cách bỏ chạy, tàu chiến Mỹ có thể triển khai xuồng cao tốc để tiếp cận. Binh sĩ sẽ sử dụng sào nối dài để móc, cố định thang dây vào mạn tàu rồi leo lên. Tuy nhiên, nhiệm vụ này trở nên phức tạp và nguy hiểm trong điều kiện biển động, vào ban đêm, hoặc khi tàu mục tiêu liên tục cơ động để né tránh.

Lựa chọn tốt nhất khi đó là triển khai trực thăng để lính Mỹ đu dây đổ bộ xuống tàu. Nếu có sẵn trực thăng và đội kiểm tra đã được huấn luyện bài bản, phương pháp này sẽ an toàn và nhanh chóng hơn nhiều so với việc cố gắng móc thang và leo lên tàu từ xuồng máy.

Theo quan chức CENTCOM, hải quân Mỹ có hỏa lực đáng kể trong khu vực để hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa, bao gồm một tàu sân bay, nhiều tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, một tàu đổ bộ tấn công và một số tàu chiến khác. Hầu hết các tàu này có khả năng triển khai trực thăng hỗ trợ hoạt động đổ bộ lên tàu kiểm tra. Mỹ cũng có thể đưa các đội kiểm tra từ đất liền lên tàu bằng trực thăng từ các quốc gia giáp vịnh Ba Tư.

Phó đô đốc John Miller, cựu tư lệnh hải quân thuộc CENTCOM, cho hay có khả năng các tàu treo cờ Iran sẽ cố gắng vượt qua eo biển và được xuồng cao tốc của IRGC bảo vệ trong quá trình này.

Trong trường hợp đó, Mỹ có thể tiến hành các cuộc không kích chính xác nhằm vào những xuồng này. Quân đội Mỹ đã tiến hành hàng chục cuộc không kích như vậy nhắm vào các xuồng nghi chở ma túy tại Caribe và Thái Bình Dương kể từ tháng 9 năm ngoái, khiến ít nhất 110 người thiệt mạng.

Các cựu quan chức Mỹ cho hay khi đã đổ bộ lên tàu hàng và nắm quyền kiểm soát, lực lượng Mỹ có thể cần một thuyền trưởng và thủy thủ đoàn để điều khiển tàu nếu thủy thủ đoàn hiện tại không tuân thủ. Mỹ cũng sẽ cần một nơi để đưa tàu bị bắt vào neo đậu.

Kinh nghiệm của hải quân Mỹ

Sau Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, Liên Hợp Quốc từng thiết lập hệ thống cho phép Iraq xuất khẩu dầu với điều kiện lợi nhuận phục vụ người dân, thường được gọi là chương trình "đổi dầu lấy lương thực".

Tàu chiến của hải quân Mỹ khi đó thường xuyên kiểm tra các tàu bị nghi đưa dầu Iraq ra khỏi Vịnh Ba Tư trái phép, trước khi tổng thống Mỹ George W. Bush ra lệnh tấn công Iraq vào năm 2003. Đại đa số cuộc kiểm tra đều diễn ra với sự hợp tác từ các tàu dầu.

Sau khi lính Mỹ bắt một con tàu bị phát hiện buôn lậu dầu Iraq, nhóm nhỏ thủy thủ Mỹ sẽ được giao điều khiển tàu đó đến khu vực tạm giữ được đặt mật danh như Fenway hay Comiskey. Cuối cùng, những con tàu này sẽ được đưa đến một cảng ở vịnh, nơi nước sở tại sẽ bán dầu để thanh toán chi phí cho việc kiểm soát tàu cùng thủy thủ đoàn. Tàu sau đó được bán đấu giá và không hiếm trường hợp lại được chính công ty mẹ từng sở hữu con tàu mua lại.

WSJ dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay mục tiêu của Tổng thống Donald Trump khi áp lệnh phong tỏa là gây thêm áp lực kinh tế lên Iran bằng cách cắt đứt một trong những dòng doanh thu còn lại của nước này.

"Iran sẽ không còn hoạt động kinh doanh nào và chúng tôi sẽ duy trì tình trạng đó", ông Trump nói tại Nhà Trắng ngày 13/4.

Mỹ hy vọng việc siết chặt kinh tế đối với chính quyền Iran sẽ buộc họ phải quay lại bàn đàm phán để tìm kiếm một giải pháp chính trị cho xung đột hiện tại. "Nếu không có nguồn thu nhập, tôi nghĩ chính quyền Iran sẽ rất khó để tiếp tục nắm giữ quyền lực", phó đô đốc Miller nói.

Nguy cơ Iran trả đũa

Shelby Holliday, nhà phân tích của WSJ, cho hay Mỹ không thực hiện chiến dịch phong tỏa như vậy từ đầu chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng là vì hoạt động này vừa tiêu tốn nhiều nguồn lực vừa tiềm ẩn rủi ro cho các binh sĩ Mỹ.

Eo biển Hormuz hẹp và nằm sát đường bờ biển của Iran, bất kỳ hoạt động nào qua khu vực đều có thể bị đe dọa bởi thủy lôi, máy bay không người lái và xuồng tấn công của Iran.

Giới chức Mỹ cũng lo ngại Iran có khả năng đáp trả bằng cách bắt tàu chở dầu từ đối tác của Mỹ hoặc rải thủy lôi ở eo biển. Những động thái này sẽ khiến giá dầu tăng mạnh.

Mối lo ngại này vẫn hiện hữu. Quân đội Iran đã bị suy yếu đáng kể, nhưng vẫn giữ được hỏa lực đáng gờm để đe dọa bất kỳ con tàu nào cố gắng phong tỏa eo biển, theo nhà phân tích Holliday.

Iran được cho là vẫn sở hữu hàng nghìn tên lửa hành trình. WSJ dẫn các nguồn tin cho hay hơn 60% xuồng tấn công nhanh thuộc biên chế của IRGC, tương đương 1.800-3.000 chiếc, vẫn nguyên vẹn sau 6 tuần chiến sự với Mỹ - Israel. Các xuồng này thường được cất giấu trong các hang ngầm dọc bờ biển Iran và tận dụng tốc độ cao, khả năng cơ động linh hoạt để né tránh vệ tinh do thám.

Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran tuyên bố việc Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa ở eo biển Hormuz là "bất hợp pháp và là ví dụ về hành vi cướp biển". Lực lượng này đe dọa sẽ tấn công các cảng ven vịnh Ba Tư và biển Arab nếu an ninh của các cảng Iran bị đe dọa.

"Nếu Iran nổ súng vào tàu Mỹ đang thực hiện lệnh phong tỏa, hoặc nếu lực lượng Mỹ và IRGC xảy ra đấu súng trên một tàu chở dầu, điều đó có thể làm leo thang căng thẳng", Holliday cho hay.

Nhà phân tích của WSJ thêm rằng điều này sẽ tiềm ẩn nguy cơ ông Trump quyết định nối lại chiến dịch tập kích vào Iran, động thái mà ông đã thảo luận với các cố vấn hàng đầu gần đây.

Nghị sĩ đảng Cộng hòa Mike Turner nói với CBS rằng lệnh phong tỏa là giải pháp cho tình hình. Tuy nhiên, thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Warner, thành viên cấp cao của Ủy ban Tình báo Thượng viện, hoài nghi và nói rằng "tôi không hiểu làm thế nào việc phong tỏa eo biển lại có thể giúp thúc đẩy Iran mở cửa nó".

Tin Gốc: Vnexpress

Trong hội thảo được tổ chức ở Thâm Quyến hồi tháng 4, Zhu Zhaoyi, giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Trung Đông tại Trường Kinh doanh HSBC thuộc Đại học Bắc Kinh, cho rằng Trung Quốc cần rút ra những bài học từ xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran.

Ông lập luận rằng Trung Quốc hiện sở hữu rất nhiều vũ khí mới, nhưng chưa có cơ hội học hỏi từ những cuộc chiến thực tế. "Tôi tin xung đột Trung Đông có giá trị rất lớn đối với Trung Quốc, đặc biệt là về mặt quân sự. Quân đội Mỹ càng chiến đấu nhiều, Trung Quốc càng có thể thu hẹp khoảng cách về khí tài. Mỹ tham chiến thực chất là cơ hội học hỏi khổng lồ cho Trung Quốc", ông nói.

Fu Qianshao, cựu đại tá không quân Trung Quốc, cũng chỉ ra rằng bài học lớn mà ông rút ra từ xung đột Trung Đông là "không được quên đầu tư vào năng lực phòng thủ", đặc biệt khi Iran đã tìm được cách vượt qua cả những tổ hợp phòng không hiện đại nhất của Mỹ như Patriot và THAAD.

Theo kết quả phân tích ảnh vệ tinh do báo Washington Post công bố hôm 6/5, ít nhất 217 công trình và 11 thiết bị quân sự đã bị phá hủy hoặc hư hại tại 15 căn cứ đồn trú của Mỹ trong 6 tuần xung đột. Video đăng trên mạng xã hội cũng cho thấy lá chắn tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất bất lực trước đòn tập kích từ Iran.

"Chúng ta cần dành nhiều nỗ lực để xác định điểm yếu trong khía cạnh phòng thủ, đảm bảo tiếp tục bất khả chiến bại trong các xung đột tương lai", Fu cho hay.

Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng năng lực tấn công trong những năm gần đây, bổ sung tên lửa được trang bị phương tiện lướt siêu vượt âm và tiêm kích tàng hình thế hệ 5. Theo ước tính của Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), Bắc Kinh dự kiến biên chế tổng cộng 1.000 chiến đấu cơ J-20 vào năm 2030.

Bên cạnh đó, Trung Quốc còn sở hữu oanh tạc cơ chiến lược H-6 và đang phát triển mẫu H-20 được so sánh với "sát thủ tàng hình" B-21 Mỹ.

"Dù vậy, năng lực phòng thủ của Trung Quốc lại là vấn đề khác", đài CNN của Mỹ nhận định.

Giới quan sát đánh giá Iran đã xuyên thủng được lưới phòng không đa tầng của Mỹ và đồng minh vùng Vịnh chỉ bằng những công nghệ tương đối thô sơ, trong đó có tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) tự sát kiểu Shahed.

Ở hướng ngược lại, Mỹ đã không kích Iran bằng những vũ khí hiện đại như tiêm kích F-35 và oanh tạc cơ B-2, kết hợp với UAV giá rẻ Lucas được sao chép từ dòng Shahed. Quân đội Mỹ tuyên bố đã phá hủy hơn 13.000 mục tiêu của đối phương trong 6 tuần chiến sự.

"Thách thức với lưới phòng không Trung Quốc sẽ còn lớn hơn trong kịch bản xảy ra giao tranh với Mỹ và các đồng minh Đông Á. Chúng ta phải nghiên cứu sâu hơn để bảo vệ hiệu quả các địa điểm trọng yếu, sân bay và cảng biển trước những cuộc tấn công hiệp đồng", chuyên gia Fu cho hay.

Đài Loan thường được xem là nguyên nhân tiềm năng có thể dẫn đến xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc.

Trung Quốc luôn xem hòn đảo là một phần lãnh thổ không thể tách rời và sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp để thống nhất. Mỹ cam kết tôn trọng nguyên tắc "Một Trung Quốc", nhưng tiếp tục duy trì quan hệ với Đài Loan và cung cấp cho hòn đảo các loại khí tài hiện đại.

Trong trường hợp xảy ra giao tranh quanh Đài Loan, quân đội Mỹ và lực lượng phòng vệ hòn đảo có thể sử dụng UAV để tập kích tàu chiến và máy bay Trung Quốc, với ưu tiên cao nhất là những khí tài vận chuyển lực lượng đổ bộ.

Các quân nhân và khí tài đều quý giá hơn rất nhiều so với UAV tự sát. Đây là yếu tố đã được thể hiện trong chiến sự Trung Đông, khi Mỹ hiếm khi điều tàu đi qua eo biển Hormuz do lo ngại những cuộc tập kích theo chiến thuật bất đối xứng của Iran.

Trong cuộc điều trần trước Thượng viện Mỹ hồi tháng 4, đô đốc Samuel Paparo, chỉ huy Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thuộc quân đội Mỹ, khẳng định UAV tự sát đang khiến xung đột trở nên đắt đỏ hơn nhiều đối với phe tấn công.

Ông Paparo từng chủ trương phủ kín eo biển Đài Loan bằng hàng nghìn thiết bị không người lái, cả trên không, trên biển và dưới mặt nước, nhằm ngăn quân đội Trung Quốc tiếp cận hòn đảo nếu nổ ra chiến sự. "Đây là điều Bắc Kinh gần như chắc chắc đã chú ý đến", CNN nhận định.

Một kinh nghiệm khác mà quân đội các nước có thể rút ra từ xung đột Trung Đông là đối phương không ngừng học hỏi và đủ sức áp dụng những bài học đó theo cách không ngờ tới.

Hơn hai tháng sau khi xung đột Trung Đông bùng phát, nhiều nhà phân tích vẫn chưa hiểu lý do giới lãnh đạo Mỹ không chuẩn bị kế hoạch ứng phó kịch bản Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Một số người cũng đặt dấu hỏi tại sao chính phủ Iran vẫn có thể tiếp tục hoạt động sau khi hứng thiệt hại nặng nề về nhiều mặt.

Dù vậy, một số chuyên gia đã chỉ rõ những bài học dành cho Trung Quốc.

"Thắng lợi chiến thuật không đồng nghĩa với kết quả chính trị. Áp lực quân sự đã không thể chuyển hóa thành thỏa thuận bền vững. Đối với Trung Quốc, điều đó củng cố một bài học cốt lõi: Thắng lợi trên chiến trường không tự động dẫn đến kết cục mong muốn", Craig Singleton, chuyên gia cấp cao tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD), tổ chức tư vấn có trụ sở tại Mỹ, nêu quan điểm.

Trung Quốc cũng được đánh giá là thiếu kinh nghiệm chiến đấu thực tế. Quân đội nước này không phải đối mặt với cuộc chiến thật sự nào trong hàng chục năm, còn Mỹ đã tiến hành hàng loạt chiến dịch quy mô lớn như ở Iraq, Afghanistan và Iran.

"Đó mới là chiến tranh thật sự", Song Zongping, nhà phân tích quân sự tại Bắc Kinh, cho biết khi đề cập xung đột Trung Đông.

Trong trường hợp giao tranh bùng phát giữa Bắc Kinh và Washington trong một thập kỷ tới, lượng lớn binh sĩ Mỹ từng góp mặt trong xung đột Trung Đông hiện nay sẽ tiếp tục tham chiến, mang theo lượng kinh nghiệm mà mình đã tích lũy được. "Họ đã mất đồng đội và khí tài, song cũng đạt được những thắng lợi áp đảo và thực hiện hoạt động tác chiến chính xác ở mức độ cao", CNN cho hay.

Quân đội Trung Quốc có thể thích ứng nhanh đến mức nào nếu bị đặt trong chiến trường liên tục thay đổi như vậy vẫn còn là dấu hỏi, theo giới phân tích.

Drew Thompson, chuyên gia tại Trường nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam ở Singapore, nêu ra ví dụ lịch sử là Chiến tranh Triều Tiên năm 1950-1953, lần gần nhất quân đội Mỹ và Trung Quốc giao tranh trực tiếp.

Trong cuộc chiến đó, lực lượng Trung Quốc sở hữu chiến đấu cơ MiG-15 do Liên Xô sản xuất, được đánh giá là ngang ngửa với mẫu F-86 chủ lực của Mỹ. Tuy nhiên, phi công Mỹ đạt thành tích chiến đấu vượt trội, chủ yếu do nhiều người áp dụng kinh nghiệm tích lũy từ Thế chiến II.

"Bài học ở đây là một phi công xuất sắc lái máy bay tầm thường sẽ luôn thắng một phi công tầm thường dùng máy bay xuất sắc", Thompson cho hay.

Một bài học khác là giao tranh giữa hai phe luôn có sự chênh lệch về năng lực, nhưng không phải lúc nào cũng kết thúc gọn ghẽ như khi Mỹ mở chiến dịch đột kích để bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi đầu năm.

"Iran tận dụng điểm nghẽn và đưa rủi ro vào chuỗi cung ứng toàn cầu cho thấy xung đột cục bộ có thể nhanh chóng bị quốc tế hóa như thế nào", Singleton cho hay, đề cập tác động toàn cầu khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. "Đối với Bắc Kinh, đó là cảnh báo rằng mọi kịch bản về Đài Loan đều sẽ lập tức làm liên lụy đến nền thương mại thế giới, dòng chảy năng lượng và các bên thứ ba theo những cách khó có thể tưởng tượng được".

Tin Gốc: Vnexpress

Telegraph ngày 20/5 cho biết hai tiêm kích tàng hình F-35B mắc kẹt ở đảo Terceira là những chiếc cuối cùng trong 48 máy bay được Anh đặt mua, chưa được bàn giao và vẫn thuộc sở hữu của hãng chế tạo Lockheed Martin. Ba chiếc F-35B cùng lô đã hạ cánh an toàn xuống căn cứ không quân Marham ở Norfolk, Anh vào tháng trước.

Một nguồn tin trong không quân Anh cho biết Lockheed Martin sẽ phải sửa chữa hai phi cơ này trước khi bàn giao. "Sự cố chưa liên quan đến không quân Anh. Cơ quan phụ trách hoạt động của F-35 thuộc Bộ Quốc phòng Anh đang tiếp tục cập nhật thông tin", người này nói.

Không rõ hai tiêm kích F-35B gặp sự cố gì. Sau khi nhà sản xuất hoàn tất quá trình sửa chữa, không quân Anh sẽ điều máy bay tiếp dầu Voyager để hỗ trợ chúng vượt quãng đường hơn 2.700 km về nước.

Bộ Quốc phòng Anh chưa lên tiếng về thông tin.

Lockheed Martin từ chối bình luận, song khẳng định họ "rất vinh dự được hợp tác với Anh trong tăng cường năng lực phòng thủ thông qua cung cấp mẫu tiêm kích đã được chứng minh hiệu quả trong chiến đấu".

Thông tin được công bố chưa đầy một năm sau vụ tiêm kích F-35B Anh phải hạ cánh khẩn cấp xuống Ấn Độ trong điều kiện thời tiết xấu. Chiếc F-35B sau đó gặp lỗi kỹ thuật và không thể cất cánh, phải nằm lại Ấn Độ suốt 5 tuần trước khi đội ngũ kỹ sư Anh hoàn tất sửa chữa và kiểm tra an toàn.

Anh ban đầu đặt mua 48 tiêm kích tàng hình F-35B, sau đó mua thêm 15 chiếc và dự kiến nhận toàn bộ vào năm 2033. Vào tháng 11/2021, một tiêm kích F-35B Anh đã rơi xuống Địa Trung Hải sau sự cố tấm chắn bảo vệ lọt vào cửa hút khí động cơ, phi công không thể hủy cất cánh và phải phóng ghế thoát hiểm.

Văn phòng Kiểm toán Quốc gia Anh (NAO) năm 2025 đánh giá phi đội F-35 nước này chỉ thực hiện được 1/3 nhiệm vụ cần thiết do thiếu kỹ sư và phụ tùng thay thế, cũng như đối mặt hao mòn ngoài dự kiến khi hoạt động trên biển.

Theo NAO, không một chiếc F-35B nào của Anh đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu trong giai đoạn tháng 10/2024 đến tháng 1/2025, do tất cả đều phải bảo trì.

F-35B là phiên bản được phát triển cho thủy quân lục chiến Mỹ, nổi bật nhờ khả năng STOVL, cho phép nó hoạt động trên các tàu đổ bộ có sàn đáp nhỏ hơn tàu sân bay thông thường. Tuy nhiên, hệ thống STOVL cồng kềnh khiến F-35B có tầm hoạt động và khả năng cơ động thua kém biến thể F-35A không quân và F-35C hải quân.

Ngoài thủy quân lục chiến Mỹ, một số quốc gia đồng minh của Washington cũng đặt mua và đang biên chế dòng F-35B.

Tin Gốc: Vnexpress