Trước làn sóng deepfake do AI tạo ra ngày càng tinh vi, các nghệ sĩ nổi tiếng đang tìm đến những lớp bảo vệ pháp lý mới. Taylor Swift vừa nộp đơn đăng ký nhãn hiệu cho giọng nói và hình ảnh cá nhân – động thái được giới luật sư đánh giá là chưa có tiền lệ.
Theo Hãng tin Reuters, ngôi sao nhạc pop Taylor Swift đã nộp đơn đăng ký nhãn hiệu cho hai đoạn âm thanh và một hình ảnh gắn liền với bản thân lên Văn phòng Sáng chế và nhãn hiệu Mỹ (USPTO) vào ngày 25-4 (giờ Mỹ).
Đơn vị thực hiện là Công ty TAS Rights Management – đơn vị quản lý quyền sở hữu trí tuệ của nữ ca sĩ. Đây được đánh giá là bước đi pháp lý mới nhằm đối phó với nguy cơ giọng nói và hình ảnh bị lạm dụng trong các nội dung deepfake do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra.
Hai đoạn âm thanh được đăng ký là phần lời giới thiệu cho album mới The Life of a Showgirl trên nền tảng nghe nhạc trả phí Amazon Music.
Hình ảnh được bảo hộ là khoảnh khắc Taylor Swift biểu diễn trên sân khấu trong trang phục lấp lánh, tay cầm cây đàn guitar màu hồng.
Luật sư nhãn hiệu Josh Gerben – người đầu tiên công bố thông tin về các hồ sơ đăng ký – cho rằng các động thái pháp lý này “được thiết kế đặc biệt để bảo vệ Taylor Swift trước các mối đe dọa từ AI”.
Theo ông, dù luật hiện hành về quyền khai thác hình ảnh cá nhân (Right of Publicity) đã phần nào bảo vệ người nổi tiếng khỏi việc bị sử dụng hình ảnh trái phép, việc đăng ký nhãn hiệu có thể tạo thêm một lớp bảo vệ pháp lý bổ sung.
Ông Gerben phân tích: trong lịch sử, các nghệ sĩ thường dựa vào luật bản quyền để bảo vệ bản ghi âm. Tuy nhiên, với sự phát triển của AI, công nghệ hiện nay có thể tạo ra nội dung hoàn toàn mới mô phỏng giọng nói nghệ sĩ mà không cần sao chép bản ghi gốc – tạo ra khoảng trống pháp lý mà đăng ký nhãn hiệu có thể giúp lấp đầy.
Dù vậy ông thừa nhận đây là cách tiếp cận chưa có tiền lệ rõ ràng, và chưa thể xác định chắc chắn liệu các tòa án có chấp nhận hay không.
Taylor Swift không phải trường hợp duy nhất. Nam tài tử Matthew McConaughey cũng đã được chấp thuận các hồ sơ bảo hộ tương tự.
Chia sẻ với tờ Wall Street Journal vào tháng 1, ông cho biết: “Chúng tôi muốn tạo ra một ranh giới rõ ràng về quyền sở hữu, trong đó sự đồng thuận và ghi nhận là chuẩn mực trong một thế giới AI”.
Giọng nói và hình ảnh của Taylor Swift từng bị lạm dụng trong vô số nội dung deepfake, từ quảng cáo giả mạo, các tuyên bố ủng hộ chính trị sai lệch cho đến hình ảnh khiêu dâm giả – đặt ra áp lực ngày càng lớn buộc giới nghệ sĩ phải hành động.
Không chỉ người nổi tiếng, người thường cũng trở thành nạn nhân của deepfake. Theo Hãng tin AFP, người mẫu kiêm người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội Christine Li tại Hàng Châu (Trung Quốc) cho biết cô “sốc và hoang mang” khi phát hiện khuôn mặt mình xuất hiện trong bộ phim ngắn chiếu mạng mang tên Chiếc trâm tóc hoa đào trên nền tảng Hongguo thuộc Công ty ByteDance – dù cô không phải diễn viên và chưa từng đồng ý tham gia.
Cô Li nói: “Đó rõ ràng là tôi. Họ đã dùng ảnh tôi đăng trên mạng xã hội cách đây hai năm”. Đáng lo ngại hơn, nhân vật mang khuôn mặt của cô bị xây dựng với tính cách tiêu cực và hành vi bạo lực.
Một nạn nhân khác có biệt danh Baicai cũng cho biết hình ảnh của anh bị dùng để tạo nhân vật “người chồng AI” với hình tượng tiêu cực trong cùng bộ phim.
Cả hai đều khẳng định mức độ tương đồng giữa nhân vật trong phim và ảnh cá nhân từng đăng tải trên mạng xã hội là rất cao.
Sau khi vụ việc bị phản ánh, nền tảng Hongguo đã gỡ bỏ bộ phim với lý do vi phạm quy định và nghĩa vụ hợp đồng của nhà sản xuất. Tuy nhiên, phim đã tồn tại một thời gian và các nhân vật bị thay thế âm thầm trước khi bị xóa hoàn toàn.
Luật sư của cô Li cho rằng việc dùng hình ảnh cá nhân mà không có sự đồng ý có thể vi phạm quyền hình ảnh và quyền danh dự, dù mức bồi thường thực tế có thể không lớn.
Ngày 17/5, China Telecom công bố gói cước mới, nhưng thay vì theo megabyte hay gigabyte, nhà mạng này dựa trên token, hướng đến những khách hàng đang sử dụng mô hình AI, từ người dùng thông thường đến nhà phát triển và doanh nghiệp.
Trong đó, gói dành cho người tiêu dùng được thiết kế cho tác vụ hàng ngày, bắt đầu từ 9,9 nhân dân tệ (1,45 USD) mỗi tháng với 10 triệu token, tăng dần về giá và dung lượng, cao nhất đến 49,9 nhân dân tệ (7,3 USD) mỗi tháng với 80 triệu token. Các gói dành cho doanh nghiệp, hỗ trợ lập trình và triển khai tác nhân AI, có giá từ 39,9 nhân dân tệ (5,85 USD) đến 299,9 nhân dân tệ (44 USD), với hạn mức token 15-250 triệu.
Token là đơn vị cơ bản của AI, gồm văn bản, mã hoặc dữ liệu mà một mô hình trí tuệ nhân tạo xử lý hoặc tạo ra. Giống như việc phát video trực tuyến tiêu tốn megabyte, việc yêu cầu chatbot AI viết bài luận, gỡ lỗi mã hoặc tạo hình ảnh cũng tiêu tốn token. Một token tương đương với khoảng bốn ký tự, hoặc xấp xỉ ba phần tư của một từ, trong khi một triệu token tương đương với độ dài của toàn bộ bộ sách Harry Potter. Theo Global Times, trong các ngôn ngữ như tiếng Trung Quốc, một ký tự có thể được chia thành 2-3 token. Xử lý một hình ảnh độ phân giải cao có thể tiêu tốn của mô hình AI từ 200 đến hơn 1.000 token.
China Telecom đang kết hợp các gói cước token của mình với mô hình trí tuệ nhân tạo độc quyền có tên TeleChat, cùng một số hệ thống bên thứ ba như Zhipu AI GLM-5 và DeepSeek-V3.2, với nhiều tùy chọn bổ sung tăng cường khả năng kết nối và an ninh mạng. "Chúng tôi đang lấy hoạt động kinh doanh token làm trọng tâm chiến lược, thúc đẩy sự chuyển dịch từ kết nối dữ liệu sang các dịch vụ thông minh", Chủ tịch China Telecom Ke Ruiwen cho biết trên website công ty.
Hai nhà mạng lớn khác của Trung Quốc là China Unicom và China Mobile cũng tìm cách chuyển đổi token thành đơn vị tính phí để bán cho khách hàng, tương tự cách từng làm với dữ liệu di động. Dù vậy, thay vì triển khai ở quy mô toàn quốc, cả hai thử nghiệm ở một số khu vực. Chẳng hạn, chi nhánh China Unicom Thượng Hải cuối tuần trước giới thiệu gói cước token mới kèm quà tặng. Từ tháng 4, China Mobile triển khai gói cước tại một số tỉnh, như cung cấp 7,5 triệu token với giá 15 nhân dân tệ (2,2 USD) mỗi tháng tại tỉnh Cát Lâm.
Đầu tháng này, Shanghai Telecom cũng ra mắt gói dịch vụ điện toán AI dựa trên token, trong đó có gói trả tiền theo mức sử dụng với một nhân dân tệ mua được 250.000 điểm hạn mức, tương đương 250.000 token nhập liệu trên mô hình Kimi-K2.5. Người dùng có thể truy cập hơn 30 mô hình AI phổ biến thông qua giao diện lập trình ứng dụng tiêu chuẩn và thanh toán qua hóa đơn điện thoại.
Shanghai Unicom cũng giới thiệu dịch vụ token dành riêng cho các công ty một người (OPC) qua gói Token Plan, Coding Plan, ban đầu được dùng thử miễn phí.
Theo SCMP, trong khi các công ty viễn thông đóng vai trò "nhà tổng hợp", tức bán quyền truy cập vào nhiều mô hình AI khác nhau, doanh nghiệp "cha đẻ" mô hình AI chủ yếu cung cấp dịch vụ độc quyền.
Theo China Daily, chiến lược của các công ty phù hợp với sự bùng nổ về nhu cầu token tại Trung Quốc. Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc tháng 3, hơn 140.000 tỷ token đã được sử dụng mỗi ngày tại quốc gia tỷ dân, tăng gấp 1.000 lần so với đầu 2024. Báo cáo cho biết, việc chi phí mô hình AI ngày càng tăng bắt đầu gây áp lực lên nhà phát triển và doanh nghiệp. Vấn đề gợi nhớ đến những ngày đầu của Internet di động, khi tốc độ chậm và phí cao sau đó nhường chỗ cho dữ liệu di động giá rẻ và dễ tiếp cận sau khi mạng 4G và 5G triển khai.
Giới chuyên gia đánh giá, xu hướng bán gói token AI xuất hiện trong bối cảnh thị trường AI Trung Quốc tăng trưởng nhanh sau thành công của các mô hình nội địa. Sự phổ biến của chatbot như Tencent Yuanbao, Alibaba Qwen hay Doubao của ByteDance khiến nhu cầu sử dụng token AI tăng mạnh, từ trò chuyện, viết code đến tạo hình ảnh và video.
Nhiều nhà mạng Trung Quốc tìm kiếm "nguồn doanh thu kế tiếp" trong bối cảnh thị trường data di động dần chững lại. Hãng nghiên cứu Omdia nhận định đây là quá trình chuyển dịch từ "bán kết nối Internet" sang "bán năng lực AI". Một số nhà mạng còn kết hợp token AI với kết nối mạng và các lớp bảo mật thành gói dịch vụ trọn bộ. Theo Reuters, các công ty công nghệ Trung Quốc cũng đang tăng tốc đầu tư vào hạ tầng AI và chip nội địa nhằm đáp ứng nhu cầu token ngày càng tăng.
Mô hình này được đánh giá có nhiều điểm tương đồng với cách GitHub Copilot hay OpenAI triển khai "AI credit", nhưng đưa xuống tầng viễn thông đại chúng. Theo Hello China Tech, điều này có thể thay đổi vai trò các nhà mạng trong tương lai, trở thành "trạm phân phối AI" cho người dùng phổ thông thay vì chỉ cung cấp dịch vụ Internet như trước.
Những câu trả lời do AI tạo ra đang giúp người dùng tìm kiếm thông tin nhanh hơn, nhưng cũng làm dấy lên lo ngại rằng các tòa soạn và website sẽ mất độc giả khi người dùng không còn cần nhấp vào bài viết gốc.
Trong bối cảnh đó, Cơ quan Quản lý cạnh tranh và thị trường Anh (CMA) vừa yêu cầu Google cho phép các nhà xuất bản được quyền từ chối việc nội dung của mình xuất hiện trong các tính năng tìm kiếm AI như AI Overviews, điều mà họ gọi là "lần đầu tiên trên thế giới".
Trong nhiều năm, Google đóng vai trò là cầu nối đưa người dùng đến các website. Tuy nhiên, sự xuất hiện của AI Overviews đã thay đổi đáng kể trải nghiệm tìm kiếm. Thay vì chỉ hiển thị danh sách liên kết, Google có thể tạo ra một bản tóm tắt ngay trên trang kết quả tìm kiếm.
Điều khiến nhiều nhà xuất bản quan tâm không chỉ là sự thay đổi trong cách người dùng tìm kiếm thông tin mà còn là cách nội dung của họ được sử dụng trong các hệ thống AI.
CMA cho rằng các nhà xuất bản cần có nhiều quyền kiểm soát hơn đối với nội dung do họ tạo ra. Theo đề xuất mới, website sẽ được phép lựa chọn không tham gia vào các tính năng AI của Google nhưng vẫn duy trì sự hiện diện trên kết quả tìm kiếm truyền thống.
Đây là điểm khác biệt quan trọng bởi trước đây việc chặn AI thường có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng hiển thị trên công cụ tìm kiếm.
Theo yêu cầu từ CMA, Google phải cung cấp các công cụ giúp chủ website kiểm soát việc nội dung của họ có được sử dụng trong AI Overviews và các tính năng tìm kiếm AI khác hay không.
Google cũng được yêu cầu tăng cường minh bạch trong cách AI sử dụng nội dung từ bên thứ ba. Cụ thể, các câu trả lời do AI tạo ra cần ghi nguồn rõ ràng và dẫn liên kết trực tiếp đến bài viết gốc.
Bên cạnh đó, các nhà xuất bản cũng sẽ có thêm quyền quyết định liệu nội dung của họ có được dùng để cải thiện hoặc tinh chỉnh các mô hình AI của Google hay không.
Google cho biết hãng đang thử nghiệm các công cụ mới trong Search Console để hỗ trợ nhà xuất bản quản lý các nội dung xuất hiện trong các sản phẩm AI. Công ty khẳng định những website lựa chọn không tham gia sẽ không nhận được lượng truy cập đến từ các tính năng AI, nhưng vẫn có thể xuất hiện trong kết quả tìm kiếm thông thường.
Đằng sau quyết định của CMA là cuộc tranh luận ngày càng gay gắt về mối quan hệ giữa AI và ngành nội dung số.
Các hệ thống AI hiện có khả năng tổng hợp thông tin từ lượng nội dung khổng lồ được đăng tải trên Internet để tạo ra câu trả lời cho người dùng. Trong khi đó, phần doanh thu từ quảng cáo và lượng truy cập, vốn là nguồn thu quan trọng của nhiều tòa soạn, lại có nguy cơ sụt giảm.
Google hiện cho biết AI Overviews đã phục vụ hơn 2,5 tỉ người dùng mỗi tháng, cho thấy quy mô ảnh hưởng rất lớn của hình thức tìm kiếm mới này. Chính vì vậy, quyết định của Anh được nhiều chuyên gia xem là một phép thử quan trọng nhằm xác định cách cân bằng giữa đổi mới công nghệ và quyền lợi của những đơn vị tạo ra nội dung trên Internet.
Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể trở thành tiền lệ để các quốc gia khác tham khảo khi xây dựng quy định dành cho các nền tảng AI trong tương lai.
Ở nhóm smartphone cận cao cấp, khác biệt giữa các sản phẩm ngày càng khó tạo ra nếu chỉ nhìn vào màn hình, thiết kế hay hiệu năng. Phần lớn máy hiện nay đều đủ nhanh cho nhu cầu phổ thông, đủ mỏng để tạo cảm giác cao cấp và đủ đẹp để dễ gây thiện cảm từ cái nhìn đầu tiên.
Vì vậy, thứ quyết định bản sắc của một mẫu máy thường nằm ở trải nghiệm sử dụng cụ thể. Với vivo V70, hãng chọn đặt trọng tâm vào camera, rõ nhất là cụm ZEISS ở mặt lưng và hệ thống ống kính gồm camera chính 50 MP có chống rung quang học OIS, tele 50 MP và camera siêu rộng 8 MP; phía trước là camera selfie 50 MP lấy nét tự động. Về mặt thông số, đây là một cấu hình đủ cho thấy V70 không muốn chỉ đứng ở vị trí "chụp ổn", mà muốn tiến gần hơn tới một chiếc điện thoại thiên về hình ảnh trong tầm giá.
Điều đáng chú ý là vivo không chỉ gắn ZEISS như một yếu tố nhận diện. Cách hãng xây dựng sản phẩm cho thấy camera mới là phần được ưu tiên kể chuyện. V70 được nhấn vào khả năng tele 3x quang học, zoom số 10x cũng như khung viền hợp kim nhôm. Những chi tiết này, nếu nhìn riêng lẻ, có thể dễ bị xem là ngôn ngữ tiếp thị quen thuộc. Nhưng khi nhìn vào ảnh chụp thực tế, có thể thấy V70 ít nhất cũng đang cố tạo ra một hướng dùng rõ ràng hơn là chỉ trang bị camera để đủ thông số.
Từ những ảnh chụp thực tế, có thể thấy vivo V70 theo đuổi kiểu xử lý khá bắt mắt. Ảnh ngoài trời có màu sắc tươi, độ tương phản rõ, bầu trời và mảng cây lá thường được làm nổi lên thay vì giữ hoàn toàn trung tính. Đây là kiểu xử lý dễ tạo thiện cảm ngay khi xem trên màn hình điện thoại, đặc biệt với người dùng thích chụp xong là đăng. Bù lại, sự bắt mắt đó đôi khi cũng làm ảnh rời nhẹ khỏi cảm giác thật của bối cảnh, V70 ưu tiên ảnh có tính trình bày tốt hơn là cố giữ sự trung tính tuyệt đối.
Đó là lựa chọn không mới, nhưng hợp lý với nhóm người dùng mà dòng V hướng tới. Một chiếc điện thoại thiên chụp ảnh cho số đông thường không cần quá kỹ tính theo kiểu máy ảnh, mà quan trọng là ảnh ra đủ sắc, đủ sáng, màu da dễ nhìn và bố cục có nhiều không gian sáng tạo hơn nhờ tiêu cự linh hoạt. V70 có vẻ đang đi đúng công thức đó.
Phần đáng nói nhất trên vivo V70 vẫn là ống kính tele 50 MP. Trên lý thuyết, camera này hỗ trợ zoom quang 3x và được đặt như một trong những điểm nhấn chính của sản phẩm. Trên thực tế, đây cũng là thành phần giúp V70 khác hơn so với khá nhiều smartphone cùng tầm giá, nơi camera tele vẫn chưa phải trang bị phổ biến.
Qua các ảnh chụp hoa, máy bay, chân dung hay vật nuôi, tele trên V70 cho thấy giá trị rõ ràng hơn so với kiểu zoom để có thêm lựa chọn. Khi chụp hoa, tiêu cự dài giúp gom khung hình gọn hơn, tách chủ thể khỏi hậu cảnh dễ hơn và giữ được cảm giác nổi khối khá rõ. Với ảnh máy bay, camera tele không biến chiếc điện thoại thành công cụ chụp siêu xa, nhưng đủ để mở ra một kiểu ảnh mà camera chính khó làm tốt nếu chỉ crop. Còn với chân dung, đây là nơi lợi thế thể hiện rõ nhất: khuôn mặt lên thuận mắt, phối cảnh bớt méo, nền lùi ra sau tự nhiên hơn và khung hình có cảm giác đúng tiêu cự hơn cho ảnh.
Ảnh chân dung từ V70 cũng cho thấy máy thiên về hướng nịnh mắt. Tông da sáng, gương mặt được làm nổi khá rõ, nền xóa vừa phải và tổng thể ảnh phù hợp với thói quen chia sẻ mạng xã hội. Đây là điểm mạnh nếu nhìn từ góc độ sử dụng phổ thông. Tuy nhiên, với người thích ảnh thật màu hoặc muốn hệ camera giữ nguyên cá tính ánh sáng của bối cảnh, V70 có thể vẫn hơi ưu tiên xử lý phần mềm. Sự dễ nhìn của ảnh trong nhiều trường hợp đến từ cách máy tăng tương phản và tinh chỉnh màu khá chủ động.
Tựu trung, vivo V70 không tạo cảm giác là một cú nhảy vọt lớn về nhiếp ảnh di động, nhưng đây là một mẫu máy có hướng đi cụ thể. Điểm đáng giá nhất không nằm ở việc camera mạnh tới đâu mà ở chỗ máy tạo ra được một trải nghiệm chụp ảnh tương đối nhất quán: chất ảnh tươi sáng, màu sắc rõ ràng, chân dung nổi bật và tele thực sự có ích. Trong một thị trường đang có nhiều smartphone tầm trung vẫn dừng ở mức chụp ổn định, đó là một khác biệt đủ để V70 được chú ý.
