Khoảnh khắc con trai tỉ phú Elon Musk theo cha vào ‘khu VIP’ ở Bắc Kinh

"Sáng nay, hai tàu đang tìm cách vượt eo biển Hormuz trái phép đã bị hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo bắn cảnh cáo và chặn lại", đài truyền hình nhà nước Iran ngày 13/7 cho hay.

Iran chưa cung cấp thêm thông tin về hai con tàu trên. Động thái của Iran diễn ra khi giao tranh giữa nước này và Mỹ đã bước sang ngày thứ năm liên quan đến quyền kiểm soát Hormuz.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cùng ngày tuyên bố rằng nước này và Oman cuối tuần qua đàm phán để tìm ra một thỏa thuận mới cho eo biển Hormuz.

"Nỗ lực của chúng tôi là đạt được một cơ chế, với sự tham vấn từ Oman, để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền đi qua, nhưng không thành công do áp lực cả công khai lẫn bí mật của Mỹ đối với Oman", ông Baghaei nói.

Các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran đang gia tăng về số lượng và phạm vi. Theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, hầu hết các vụ tập kích của Mỹ vẫn tập trung ở khu vực dọc theo bờ biển phía nam Iran, nhưng một cuộc tấn công đã nhắm vào cơ sở quân sự ở Na’in, miền trung đất nước, khiến một người thiệt mạng và 7 người bị thương.

Mỹ từ tuần trước tăng cường các cuộc không kích vào Iran, sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn "đã hết". Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã tấn công hàng trăm mục tiêu ở Iran kể từ đêm 7/7.

"Đêm qua chúng tôi đã giáng đòn rất mạnh vào họ. Mỗi lần họ điều máy bay không người lái đến, chúng tôi đều đánh trả rất mạnh", Tổng thống Trump hôm nay tuyên bố. "Chúng tôi đã có 10 thỏa thuận với Iran, nhưng họ luôn phá vỡ chúng, vì vậy chúng tôi sẽ tiếp tục đánh thật mạnh".

Ông cho biết thêm bên cạnh các cuộc tấn công mới, Mỹ sẽ trở thành "người bảo vệ" eo biển Hormuz. "Bây giờ chúng tôi sẽ bảo vệ khu vực này và phải được trả tiền cho việc đó", ông nói.

Iran đã phóng hàng loạt tên lửa, UAV vào các căn cứ của Mỹ tại nhiều nước vùng Vịnh để đáp trả. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran hôm nay tuyên bố đã "phá hủy hoàn toàn" một hệ thống phòng không Patriot và các bể chứa nhiên liệu tại căn cứ không quân Ali Al-Salem, cũng như "một hệ thống radar chiến lược" tại căn cứ không quân Ahmad Al-Jaber trên lãnh thổ Kuwait.

Tin Gốc: Vnexpress

Bộ tư lệnh Tác chiến miền Nam quân đội Ukraine hôm 28/6 thông báo đại tá Volodymyr Kononnikov, chỉ huy Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 154, đã qua đời và dữ liệu sơ bộ cho thấy "không có dấu hiệu về hành động bạo lực".

Lực lượng cảnh sát Ukraine tại tỉnh Zaporizhzhia sau đó cho biết một chỉ huy quân đội đã "thiệt mạng với vết thương do súng gây ra". Danh tính của người này không được đề cập, song báo Ukrainska Pravda xác định đó là lữ đoàn trưởng Kononnikov.

Giới chức đã mở vụ án về tội "cố ý giết người" theo Điều 115 Bộ luật hình sự Ukraine. Đây là quy trình tiêu chuẩn ở nước này khi phát hiện thi thể có vết thương do đạn bắn, trong đó cơ quan điều tra sẽ làm rõ mọi khả năng như nạn nhân bị bắn chết, tự sát hoặc gặp tai nạn.

Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 154 Ukraine được thành lập tháng 9/2023, chủ yếu chiến đấu tại tỉnh Kharkov và vùng Donbass, gồm tỉnh Lugansk và Donetsk. Đơn vị này đã tham gia bảo vệ thành trì chiến lược Pokrovsk, thành phố thất thủ hồi tháng 12/2025, cũng như tham chiến ở mặt trận Kupyansk.

Đại tá Kononnikov được bổ nhiệm làm lữ đoàn trưởng hồi năm ngoái. Lữ đoàn 154 hiện đóng tại thành phố Huliaipole, trong khu vực do Ukraine kiểm soát tại tỉnh Zaporizhzhia.

Kể từ đầu chiến sự, Nga và Ukraine đã thực hiện các vụ ám sát trên lãnh thổ đối phương bằng nhiều phương pháp khác nhau.

Hãng thông tấn Nga TASS hôm 28/6 cho biết Rustem Fakhriev, đại tá làm việc ở Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine, đã bị "loại bỏ" hồi tháng 5, song không nêu chi tiết.

Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) trước đó cáo buộc Fakhriev đứng sau âm mưu ám sát bất thành nhằm vào một sĩ quan cấp cao tại bán đảo Crimea hồi đầu tháng 12/2025.

Fakhriev được cho là đã tuyển mộ công dân Ukraine cho nhiệm vụ trên. Người này bị hạ khi đấu súng với lực lượng an ninh, trong lúc tìm cách gài thuốc nổ vào xe của sĩ quan Nga. Một người khác được cho là đồng phạm đã bị bắt và cáo buộc tội khủng bố.

Tin Gốc: Vnexpress

Phát biểu trong cuộc họp nội các tại Nhà Trắng ngày 27/5, khi được hỏi liệu ông có chấp nhận một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Oman cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz hay không, Tổng thống Donald Trump bác bỏ bằng những lời lẽ gay gắt nhất, ngay cả với đồng minh Oman.

"Không, eo biển phải được mở cho tất cả mọi người, đây là vùng biển quốc tế. Chúng ta sẽ giám sát nó, nhưng không ai được phép kiểm soát nó cả. Đó là một phần trong tiến trình đàm phán. Họ muốn kiểm soát nó, nhưng không ai có thể làm vậy. Oman cũng sẽ phải biết điều như bao nước khác, bằng không chúng ta sẽ thổi bay họ. Họ hiểu rõ điều đó và họ sẽ ổn thôi", ông Trump nói.

Đây là phát biểu rất đáng chú ý, được ông Trump bất ngờ đưa ra trong cuộc họp mà không chuẩn bị trước bằng văn bản, thể hiện phong cách "gây sốc" của Tổng thống Mỹ trong chính sách đối ngoại, theo bình luận viên Aaron Blake của CNN. Điều đáng chú ý tiếp theo là lý do ông Trump đưa ra lời đe dọa quyết liệt như vậy với Oman, đồng minh thân cận hàng đầu của Mỹ ở Trung Đông.

Mỹ và Oman đã duy trì quan hệ đồng minh thân thiết, bền chặt suốt hơn 200 năm qua, có nhiều hiệp ước hợp tác về an ninh, thương mại, công nghệ.

Trong nhiều năm, Oman còn là bên trung gian hòa giải lặng lẽ tại vùng Vịnh. Họ được cả Mỹ và Iran tin tưởng khi đứng ra tổ chức các cuộc đàm phán bí mật, chuyển giao những thông điệp nhạy cảm và giúp ngăn chặn các cuộc khủng hoảng khu vực leo thang nghiêm trọng hơn.

Vì vậy, khi Tổng thống Trump tung ra lời cảnh báo nhằm vào Muscat, điều này khiến không ít người cảm thấy bất ngờ.

Ban đầu, một số người cho rằng ông Trump đã nhầm lẫn và ý ông muốn đề cập đến là Iran, không phải Oman. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó đã đăng lại những phát biểu từ Tổng thống lên mạng xã hội X cùng một văn bản ghi lại nội dung cuộc họp nội các có nhắc đến Oman một cách rõ ràng, dường như nhằm tái khẳng định thông điệp.

Bình luận viên kỳ cựu Stephen N.R. từ Gulf News nhận định những phát biểu của Tổng thống Trump phản ánh một cuộc đối đầu quyết liệt và ngày càng căng thẳng nhằm tranh giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz cũng như quyền quyết định cục diện tại đây sau nhiều tháng giao tranh, phong tỏa hàng hải khiến giao thương bị đình trệ.

Ông Trump đưa ra bình luận sau khi truyền thông nhà nước Iran đưa tin về khuôn khổ của một bản ghi nhớ (MOU) với Mỹ, trong đó Tehran yêu cầu trao cho Iran và Oman quyền đồng kiểm soát để quản lý eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ đã gọi thông tin trên là "hoàn toàn bịa đặt".

Stephen đánh giá phản ứng gay gắt bất thường của Tổng thống Mỹ đối với Muscat là tín hiệu rõ ràng cho thấy Washington phản đối bất kỳ hệ thống khu vực nào giúp Iran gây ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz, dù là trực tiếp hay gián tiếp.

Tuy nhiên, Raed Jarrar, giám đốc vận động chính sách tại tổ chức nhân quyền DAWN, trụ sở tại Mỹ, nhận định lời đe dọa sử dụng vũ lực từ Tổng thống Mỹ với đồng minh là "thực sự liều lĩnh".

"Hiến chương Liên Hợp Quốc cấm đe dọa sử dụng vũ lực chống lại bất kỳ quốc gia nào và lệnh cấm đó ràng buộc Mỹ giống hệt như mọi quốc gia khác", ông nói.

Vai trò của Oman

Oman nắm giữ một trong những vị trí chiến lược nhạy cảm nhất vùng Vịnh. Vịnh Oman là tuyến đường biển chính dẫn từ biển Arab vào eo biển Hormuz, biến Muscat thành mắt xích then chốt đối với an ninh hàng hải khu vực.

Tuy nhiên, tầm quan trọng của Oman không chỉ dừng lại ở yếu tố địa lý. Trong nhiều thập kỷ, Muscat luôn giữ quan hệ chặt chẽ với cả các cường quốc phương Tây lẫn Iran, nhờ đó có thể đứng ra làm trung gian trung lập mỗi khi căng thẳng leo thang.

Oman từng là nơi diễn ra các cuộc đàm phán ngầm trong các vòng thương lượng hạt nhân trước đây giữa Mỹ và Iran, đồng thời thường xuyên làm cầu nối ngoại giao kín đáo giữa Tehran và Washington. Chính uy tín này của Oman là lý do những phát biểu từ Tổng thống Trump khiến cả khu vực phải đặc biệt chú ý.

Mối lo của Mỹ

Theo những bản tin gần đây từ Bloomberg News và New York Times, giới chức Iran đã thảo luận về các phương án thu phí đối với tàu thuyền di chuyển trên eo biển Hormuz, đổi lại bằng các dịch vụ hàng hải, hỗ trợ định vị hoặc điều tiết giao thông.

Phía Iran lập luận rằng cơ chế này sẽ đảm bảo minh bạch và nó gắn liền với trách nhiệm giữ gìn an ninh khu vực chứ không phải phí quá cảnh trực tiếp, một khác biệt có thể mang tính quyết định theo luật biển quốc tế.

Đại sứ Iran tại Pháp Mohammad Amin-Nejad cho biết Iran và Oman cần "huy động mọi nguồn lực" để cung cấp các dịch vụ an ninh cũng như điều phối tàu thuyền qua lại eo biển.

Oman trong khi đó chưa từng tuyên bố sẽ cùng Iran kiểm soát, điều phối eo biển Hormuz. Muscat cũng chưa bình luận về lời cảnh báo từ Tổng thống Trump.

Khác biệt giữa "phí dịch vụ" và "phí quá cảnh" đang trở thành tâm điểm của cuộc chiến ngoại giao.

Theo luật biển quốc tế, trong đó có các nguyên tắc từ Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, tàu thuyền nhìn chung được đảm bảo quyền quá cảnh qua các eo biển quốc tế mà không bị can thiệp.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng việc thu phí trực tiếp đối với tàu bè chỉ vì chúng đi qua eo biển Hormuz chắc chắn vi phạm luật quốc tế. Tuy nhiên, nếu được thiết kế một cách khéo léo, các khoản phí gắn liền với những dịch vụ hàng hải cụ thể có thể sẽ rơi vào một vùng xám pháp lý. Song bất kỳ hệ thống nào như vậy cũng có thể biến thành một hình thức gây áp lực trá hình đối với một trong những hành lang năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã công khai phản đối mọi kế hoạch nhằm áp đặt những khoản phí lên tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz. Phát biểu tại Liên Hợp Quốc hồi đầu tuần trước, Phó đại diện thường trực UAE Mohamed Abushahab khẳng định các tuyến đường thủy quốc tế "không thể bị đem ra tống tiền". UAE cũng cáo buộc Iran tiếp tục đe dọa an ninh hàng hải tại eo biển này.

Đối với các quốc gia vùng Vịnh, mối lo ngại không chỉ dừng lại ở góc độ kinh tế mà còn là vấn đề chiến lược. Chính quyền các nước trong khu vực lo sợ những gián đoạn do chiến sự tại eo biển Hormuz sẽ dần biến thành một cơ chế chính trị lâu dài, giúp Iran gia tăng tầm ảnh hưởng đối với hoạt động định vị, điều phối an ninh hoặc chi phí vận tải biển.

Theo Stephen, những phát biểu từ Tổng thống Trump cho thấy Mỹ lo ngại các thỏa thuận thời chiến quanh eo biển Hormuz có thể biến thành một cơ chế khu vực lâu dài, qua đó gạt bỏ ảnh hưởng trực tiếp của Washington đối với an ninh hàng hải vùng Vịnh.

Lập trường của Mỹ trước sau như một: Hormuz là tuyến đường thủy quốc tế và phải luôn mở cửa cho tất cả các nước, không kèm theo bất kỳ hạn chế khu vực hay điều kiện chính trị nào, Stephen nói.

"Bằng việc công khai cảnh báo Oman, đồng thời bác bỏ mọi vai trò của Iran trong việc giám sát Hormuz, ông Trump đã vạch ra một 'lằn ranh đỏ' trước mọi ý định thiết lập một cơ chế quản lý nội bộ đối với eo biển", Stephen nhận xét.

Ông cho rằng cuộc khủng hoảng Hormuz giờ đây không còn đơn thuần là câu chuyện khai thông lại các tuyến hải trình sau nhiều tháng chiến sự. Bản chất của nó đang ngày càng lộ rõ là một cuộc đối đầu địa chính trị rộng lớn hơn nhằm tranh giành quyền định đoạt luật chơi đối với một trong những tuyến đường thủy chiến lược nhất hành tinh.

"Ngay trong vòng xoáy đó, Oman bỗng nhiên thấy mình rơi vào ngay tâm bão", Stephen nói.

Tin Gốc: Vnexpress