Không ít cụ ông, cụ bà trên thế giới vẫn sống khỏe mạnh, minh mẫn ở tuổi ngoài 100 khiến nhiều người tò mò về bí quyết trường thọ của họ. Điều thú vị là đằng sau những cuộc đời kéo dài hơn một thế kỷ ấy thường không phải chế độ đắt đỏ hay phương pháp quá cầu kỳ, mà chỉ là những thói quen sống giản dị được duy trì suốt nhiều năm.
Điển hình trường hợp ông James Sneed hiện sống tại Shiloh, bang Alabama, Mỹ. Cụ là cựu binh Lục quân từng tham gia Thế chiến II và đã chứng kiến nhiều giai đoạn khắc nghiệt nhất của thế kỷ 20. Dù vậy, người đàn ông hơn một thế kỷ tuổi đời này vẫn khiến nhiều người ngạc nhiên bởi sự minh mẫn, khỏe khoắn và nguồn năng lượng tích cực.
“Luôn cố gắng để mọi thứ từ tốt thành tốt hơn, từ tốt hơn thành tốt nhất”, ông chia sẻ.
Tuổi thơ của James Sneed không mấy êm đềm khi mẹ qua đời lúc ông mới 9 tuổi. Sau đó, ông sống cùng bà nội cho đến khi cha tái hôn. May mắn là mẹ kế dành cho ông tình yêu thương chân thành như con ruột.
Lớn lên giữa thời kỳ Đại Khủng hoảng, đến năm 18 tuổi, James Sneed nhập ngũ chỉ vài tháng sau sự kiện Trân Châu Cảng. Sau khóa huấn luyện, ông được điều động tới Bắc Phi, Italy rồi Thụy Sỹ.
Nhớ lại những ngày tháng chiến tranh, ông kể bản thân từng sống trong sợ hãi tột độ giữa tiếng bom đạn và còi báo động vang lên suốt ngày đêm.
“Ai mà không sợ cho được. Máy bay liên tục thả bom, chẳng thể nào ngủ nổi”, ông hồi tưởng.
Khi chiến tranh kết thúc, ông tiếp tục trải qua 361 ngày lênh đênh trên tàu để chờ các hiệp ước có hiệu lực trước khi được trở về nhà.
Theo ông Sneed, điều giúp bản thân vượt qua tất cả chính là luôn giữ hy vọng và không cho phép mình gục ngã trước nghịch cảnh.
Sau chiến tranh, ông trở lại cuộc sống đời thường với công việc lao động giản dị, kiếm từng đồng ít ỏi để xây dựng mái ấm gia đình. Trong khi đó, vợ ông là bà Minnie trở thành một trong những giáo viên da màu tiên phong tham gia phong trào xóa bỏ phân biệt chủng tộc tại các trường học dành cho người da trắng.
Hai vợ chồng đã phải đối mặt với không ít bất công, nhưng chưa bao giờ từ bỏ niềm tin vào cuộc sống tốt đẹp hơn.
Ông Sneed cũng từng tham gia chi hội địa phương của NAACP tổ chức đấu tranh vì quyền lợi của người da màu tại Mỹ. Sau này, ông được vinh danh trong Sảnh danh vọng Người cao tuổi bang Alabama vì những đóng góp cho cộng đồng.
Ở tuổi ngoài 100, cụ ông vẫn duy trì thói quen tập thể dục ba buổi mỗi tuần khi tham gia sinh hoạt cùng nhóm người cao tuổi địa phương.
“Tôi từng trải qua rất nhiều thất vọng trong đời. Nhưng tôi luôn giữ cho mình bận rộn và bình thản, vì thế chẳng điều gì có thể khiến tôi phiền lòng quá lâu”, ông nói.
Con gái ông cho biết cha mình đến nay vẫn là chỗ dựa tinh thần vững chắc của cả gia đình nhờ lối sống chăm chỉ, vị tha và luôn nghĩ cho người khác.
Dự kiến vào tháng 9/2026, ông James Sneed sẽ bước sang tuổi 104. Sau hơn một thế kỷ trải nghiệm đủ vui buồn của cuộc đời, điều ông muốn nhắn nhủ chỉ đơn giản là: “Hãy làm điều tốt đẹp với tất cả những người bạn gặp, ở bất cứ nơi nào bạn đặt chân tới”.
Những câu chuyện sống thọ không chỉ là minh chứng cho sức bền kỳ diệu của cơ thể con người, mà còn gợi mở về cách mỗi người lựa chọn sống mỗi ngày. Dù khác nhau về hoàn cảnh, điểm chung của họ vẫn là tinh thần lạc quan, sự kiên trì và lối sống giản dị bền bỉ theo năm tháng.
"Tôi chưa từng coi mình là người hùng nên khá bất ngờ trước phản ứng của mọi người", Michael, 74 tuổi, nói.
Từ năm 2015 đến 2024, vị giám đốc công ty tư vấn quản lý tài sản duy trì lịch trình: bốn đêm mỗi tuần ngủ tại viện dưỡng lão ở Hertfordshire cùng vợ, thời gian còn lại về London làm việc.
Ông Michael và vợ, bà Maggie, kết hôn tháng 11/1996 khi cả hai ở độ tuổi ngoài 40. Thời điểm đó, bà Maggie là chuyên gia về định giá doanh nghiệp. Sau 13 năm chung sống, năm 2009, bà Maggie bắt đầu quên từ ngữ. Tại tiệc sinh nhật 60 tuổi, bà không thể tự phát biểu dù từng được gọi là "nhà hùng biện bẩm sinh". Cuối năm 2010, bà được chẩn đoán mắc chứng sa sút trí tuệ ngữ nghĩa và Alzheimer. Bệnh khiến nhận thức và thể chất của bà suy giảm.
Để cải thiện tình trạng của vợ, Michael chuyển đến một nhà nghỉ dưỡng ở Pháp. Tuy nhiên, bệnh tình của Maggie tiếp tục chuyển biến xấu. Một ngày bà nói: "Em đã có một cuộc sống tuyệt vời, không thể phàn nàn điều gì. Nhưng em muốn có thêm vài năm nữa".
Tháng 1/2015, hai vợ chồng trở thành những cư dân đầu tiên của một cơ sở chăm sóc cao cấp tại Hertfordshire. Họ dùng tiền tiết kiệm và bảo hiểm của Michael để chi trả. Không có con, hai người dùng toàn bộ tài chính để đảm bảo sinh hoạt cho Maggie.
Giám đốc viện dưỡng lão từng cảnh báo Michael sẽ "chán đến hóa đá" khi sống trong viện dưỡng lão, nhưng thực tế trái ngược. Ông lập lịch trình nghiêm ngặt để vừa chăm vợ vừa làm việc. Hàng ngày ông đều dành thời gian đưa vợ đi bộ vài km. Theo bác sĩ, sự chăm sóc của người chồng giúp bà Maggie sống thêm 5 năm so với tiên lượng, tránh tình trạng bất động sớm.
Khi cơ sở chăm sóc đông người hơn, nhân sự luân chuyển khiến Maggie có biểu hiện hoảng loạn. Thay vì để bác sĩ dùng thuốc an thần cho vợ, Michael yêu cầu cơ sở chốt danh sách 10 nhân viên cố định chăm sóc bà.
Bạn bè từ câu lạc bộ bóng bầu dục của Michael thường đến hỗ trợ dìu Maggie tập đi. Vào các dịp sinh nhật, ông thuê nhạc công đến biểu diễn, mời bạn bè dự tiệc. Dù mất khả năng nói, bà Maggie giao tiếp với chồng qua ánh mắt.
Tháng 3/2024, khi sức khỏe bà Maggie yếu đi, nhân viên y tế đề nghị chuyển bà đến bệnh viện. Đánh giá môi trường lạ sẽ khiến vợ kích động, Michael kiên quyết giữ bà ở lại.
Ngày 3/4/2024, bà Maggie qua đời. Khi Michael đưa vợ rời đi, khoảng 30 nhân viên y tế đã xếp hàng dọc lối đi để tiễn.
"Những năm ở viện dưỡng lão không phải thời gian chờ đợi cái chết, mà là lúc lời thề hôn nhân khi ốm đau cũng như lúc mạnh khỏe được thực hiện", ông Michael cho biết.
Đó là câu chuyện của các bạn trẻ Câu lạc bộ Ngôn ngữ ký hiệu (khoa công tác xã hội - nhân học - xã hội học Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM) chọn cách lắng nghe bằng ánh mắt và trái tim, mong muốn xã hội đổi thay cách nhìn với người khiếm thính.
Những buổi sinh hoạt của câu lạc bộ diễn ra trong không gian khá đặc biệt. Ở đó chỉ có những đôi tay chuyển động, những ánh mắt tập trung và từng nụ cười nhẹ. Mỗi động tác được thực hiện chậm rãi, chính xác. Họ giao tiếp không cần âm thanh.
Điều đáng nói phần lớn thành viên câu lạc bộ đều không phải người điếc hay khiếm thính. Họ là những sinh viên bình thường song lại chọn học một ngôn ngữ không lời để hiểu những con người mà đôi khi vốn ít được lắng nghe trong xã hội.
Thành lập năm 2012, Câu lạc bộ Ngôn ngữ ký hiệu nhiều năm qua đã trở thành điểm đến của những sinh viên yêu thích hoạt động xã hội. Họ còn có điểm chung khác là mong muốn tìm hiểu, hỗ trợ cộng đồng người điếc. Các bạn không đến câu lạc bộ với suy nghĩ cho đi như bao hội, nhóm thiện nguyện khác mà là hướng đến sự hiểu đúng và tôn trọng dành cho những người kém may mắn này.
"Ban đầu tụi mình cũng nghĩ học cho biết thôi nhưng càng học, càng tiếp xúc mới thấy đây không chỉ là một ngôn ngữ mà là cả một thế giới" - bạn Cao Thị Hải Yến, sinh viên năm 4 khoa văn hóa học Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), chia sẻ.
Sinh viên Huỳnh Quốc Nam - chủ nhiệm câu lạc bộ - kể từng nghĩ người điếc cần được giúp đỡ nhưng khi tiếp xúc đã nhận ra họ không cần sự thương hại mà chỉ cần sự tôn trọng và được hiểu đúng. Điều này cũng làm thay đổi góc nhìn của nhiều bạn trong câu lạc bộ. "Có không ít người vô thức dùng cụm từ người khiếm khuyết với ý nghĩa tiêu cực nhưng thực ra họ có văn hóa riêng và cách giao tiếp riêng, tức là họ không thiếu mà chỉ là họ khác chúng ta", Nam nói.
Cuối tháng 3 vừa qua, chương trình thiện nguyện "Dấu yêu" do câu lạc bộ phối hợp tổ chức tại Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập tỉnh Đồng Nai đã để lại nhiều cảm xúc cho các thành viên. Không có lời dẫn chuyện qua micro, không có những bài hát được nghe bằng tai nhưng ấy là không gian tràn ngập niềm vui.
Những trò chơi đơn giản, những tiết mục "múa dấu" theo nhịp nhạc, những cái nắm tay thật chặt… tạo nên một ngày kết nối rất khác. Các bạn nhỏ không cần cố gắng "nghe" để hòa nhập với người khác mà chính sinh viên chủ động bước vào thế giới của trẻ. "Có những khoảnh khắc mình không cần nói gì, chỉ cần nhìn ánh mắt và nụ cười của các em là hiểu, sự im lặng không còn là rào cản", một thành viên câu lạc bộ kể lại.
Sinh hoạt cùng câu lạc bộ, nhiều bạn sinh viên bảo rằng tìm được môi trường giúp mình thay đổi. Bạn Cao Thị Hải Yến, sinh viên năm 4 khoa văn hóa học, khoe rất tình cờ song bạn đã gắn bó khá lâu dù ban đầu khá rụt rè, giao tiếp không tốt.
Tham gia câu lạc bộ, Yến nói buộc phải quan sát nhiều hơn, chú ý đến người khác nhiều hơn, chưa kể việc học ngôn ngữ ký hiệu không chỉ là học động tác tay mà còn là học cách cảm nhận.
"Mình nhận ra trước đây nghe nhiều nhưng chưa chắc đã hiểu, còn bây giờ mình học cách lắng nghe bằng mắt, bằng cảm xúc, Nhờ đó thấy tự tin vào khả năng kết nối của bản thân hơn trước", Yến bộc bạch.
Sinh ra ở vùng đất cuối trời Nam, Lâm Quốc Nhựt - xã Cái Đôi Vàm, tỉnh Cà Mau (31 tuổi), người sáng lập Công ty TNHH Nông nghiệp mặn Halofai - không xa lạ với hình ảnh những bụi ô rô mọc chen chúc ven bờ vuông. Trong ký ức của nhiều nông dân, đây là loại cây dại cần dọn sạch để thuận tiện nuôi tôm.
Sau thời gian rời quê lên TP.HCM làm nhiều công việc khác nhau, Nhựt trở về với mong muốn tìm hướng phát triển nông nghiệp ngay trên vùng đất nhiễm mặn.
Trong bối cảnh hạn mặn ngày càng gay gắt, con tôm, con cua ngày càng bấp bênh do dịch bệnh, anh bắt đầu nhìn lại những loài cây vốn bị xem là vô dụng.
Cây ô rô trở thành lựa chọn đáng chú ý khi mà loài này có khả năng chịu mặn tốt, sinh trưởng tự nhiên ở môi trường nước lợ, không cần chăm sóc nhiều. Điều quan trọng hơn, theo các tài liệu đông y, ô rô còn có giá trị dược liệu.
Từ ý tưởng đó, Nhựt bắt đầu hành trình nghiên cứu và thử nghiệm. Không có sẵn tài liệu hay công nghệ, anh vừa học vừa làm, từ cách thu hái, sơ chế đến chế biến. Những mẻ thử nghiệm ban đầu thất bại, sản phẩm chưa đạt yêu cầu, nhưng anh vẫn kiên trì điều chỉnh.
Sau gần hai năm, các sản phẩm từ cây ô rô dần hoàn thiện. Từ một loài cây mọc hoang, ô rô được chế biến thành trà, muối thực vật và một số dòng sản phẩm phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe.
Không dừng lại ở đó, Nhựt còn xây dựng vùng nguyên liệu bằng cách hợp tác với người dân địa phương. Những bụi ô rô trước đây bị chặt bỏ, nay được giữ lại, chăm sóc có chọn lọc để phục vụ sản xuất.
Sự thay đổi này không chỉ giúp tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có, mà còn góp phần tạo thêm thu nhập cho người dân. Thay vì mất công dọn bỏ, nông dân có thể khai thác chính loài cây mọc ven bờ vuông để bán cho anh Nhựt với giá khoảng 10.000 đồng/kg (loại khô).
Theo Nhựt, câu chuyện của cây ô rô cho thấy cách tiếp cận khác trong sản xuất nông nghiệp: không chống lại điều kiện tự nhiên, mà tìm cách thích nghi và khai thác những gì sẵn có.
Hiện nay, các sản phẩm từ ô rô đã bắt đầu có mặt trên thị trường, từng bước được người tiêu dùng đón nhận. Một số đơn vị cũng tìm đến đặt mua nguyên liệu để chế biến sâu hơn.
Hiện tại anh Nhựt đã xây dựng được nhà xưởng và trang thiết bị máy móc khoảng 10 tỉ đồng, mỗi năm lợi nhuận từ bán các sản phẩm ra thị trường khoảng 1 tỉ đồng.
Anh Nhựt đã xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định khoảng 10ha đất trồng cây ô rô dưới bờ vuông tôm, trên bờ anh phát triển thêm cây sơ ri và đưa ra thị trường sản phẩm nước cốt sơ ri nguyên chất.
Từ một loài cây dại từng bị người dân xem như là cỏ dại trên bờ vuông tôm, ô rô đang dần có chỗ đứng mới. Với Nhựt, đó không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp, mà còn là cách nhìn lại giá trị của những gì tưởng chừng bị bỏ quên trên chính mảnh đất quê hương.
