Khi nhắc đến dự trữ vàng quốc gia, Mỹ vẫn là cái tên đứng đầu với khoảng 8.133,5 tấn vàng được lưu trữ chủ yếu tại Fort Knox và Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York.
Tuy nhiên, theo dữ liệu mới nhất từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) và IMF, câu chuyện của thị trường vàng năm 2026 không còn nằm ở việc ai sở hữu nhiều vàng nhất, mà là ai đang liên tục mua thêm.
Đó cũng là lý do Ba Lan, Trung Quốc hay Uzbekistan đang trở thành những cái tên được giới tài chính quốc tế nhắc đến nhiều hơn trong các báo cáo về dự trữ vàng toàn cầu.
Cuộc đua mới của các ngân hàng Trung ương
Theo WGC, các ngân hàng Trung ương đã mua ròng 244 tấn vàng chỉ trong quý I/2026, vượt mức trung bình 5 năm và cao hơn quý trước. Đây là năm thứ 3 liên tiếp nhu cầu mua vàng của khối này duy trì ở mức rất cao.
Điểm đáng chú ý là hoạt động mua vào hiện không mang tính ngắn hạn. Giới phân tích xem đây là quá trình tái cơ cấu dự trữ ngoại hối kéo dài nhiều năm, trong bối cảnh vàng ngày càng được coi là tài sản chiến lược.
Xu hướng này tăng tốc sau năm 2022, khi khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Nga tại các tổ chức tài chính phương Tây bị phong tỏa. Sự kiện đó khiến nhiều quốc gia đánh giá lại cách phân bổ tài sản dự trữ.
Khác với ngoại tệ gửi ở nước ngoài, vàng được lưu trữ trong kho quốc gia được xem là tài sản khó bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài. Điều từng được xem là kịch bản lý thuyết nay đã trở thành một phần trong chiến lược dự trữ của nhiều nền kinh tế.
Hiện 10 quốc gia nắm giữ lượng vàng lớn nhất thế giới sở hữu khoảng 70% tổng dự trữ vàng chính thức toàn cầu. Mỹ và châu Âu vẫn chiếm hơn 60%, nhưng động lực mua mới lại chủ yếu đến từ châu Á và các nền kinh tế mới nổi.
Ba Lan, Trung Quốc và Uzbekistan nổi lên trên bản đồ vàng
Ba Lan là trường hợp được chú ý nhất trong năm nay. Chỉ trong quý I/2026, nước này đã mua thêm 31 tấn vàng, nâng tổng dự trữ lên 582 tấn. Con số này đặc biệt đáng chú ý nếu so với năm 2018, khi Ba Lan mới sở hữu khoảng 103 tấn vàng. Ngân hàng Trung ương Ba Lan hiện đặt mục tiêu nâng lượng vàng dự trữ lên 700 tấn trong thời gian tới.
Uzbekistan cũng đang trở thành hiện tượng trên thị trường dự trữ vàng. Quốc gia Trung Á này mua thêm 25 tấn trong quý đầu năm, nâng tổng lượng nắm giữ lên 416 tấn. Đáng chú ý hơn, vàng hiện chiếm tới 87% tổng dự trữ ngoại hối của Uzbekistan, thuộc nhóm tỷ lệ cao nhất thế giới. Điều này cho thấy mức độ ưu tiên rất lớn dành cho kim loại quý trong chiến lược tài chính quốc gia.
Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục kéo dài chuỗi mua vàng liên tục hơn 17 tháng. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã mua thêm 7 tấn trong quý I, đưa dự trữ chính thức lên 2.313 tấn. Tuy nhiên, nhiều tổ chức phân tích cho rằng lượng vàng thực tế của Trung Quốc có thể cao hơn đáng kể so với số liệu công bố.
Nguyên nhân đến từ hoạt động tích trữ thông qua doanh nghiệp nhà nước, các tổ chức tài chính và Sàn giao dịch vàng Thượng Hải chưa được phản ánh đầy đủ trong thống kê chính thức. Nếu các ước tính này chính xác, lượng vàng của Trung Quốc có thể đạt khoảng 4.000-5.000 tấn, cao gấp 2-3 lần con số hiện được công bố.
Ấn Độ cũng tiếp tục duy trì chiến lược tăng dự trữ vàng nhằm giảm phụ thuộc vào USD và hỗ trợ ổn định tỷ giá, với lượng nắm giữ khoảng 880 tấn.
Vì sao phương Tây không còn mua mạnh?
Trong khi nhiều quốc gia mới nổi liên tục gom vàng, Mỹ, Đức, Italy hay Pháp gần như không có động thái tăng mạnh dự trữ. Lý do khá đơn giản là họ đã tích lũy lượng lớn vàng từ nhiều thập kỷ trước, đặc biệt trong giai đoạn Bretton Woods khi vàng đóng vai trò nền tảng của hệ thống tiền tệ quốc tế.
Hiện Mỹ vẫn là quốc gia sở hữu lượng vàng lớn nhất thế giới với 8.133,5 tấn. Điều đáng chú ý là phần lớn số vàng này vẫn được ghi nhận trên sổ sách theo mức giá pháp lý 35 USD/ounce. Trong khi đó, giá vàng quốc tế hiện dao động quanh vùng 4.450-4.560 USD/ounce.
Điều này đồng nghĩa kho vàng của Mỹ hiện có giá trị thị trường khoảng 1.160 tỷ USD, cao hơn rất nhiều so với giá trị sổ sách. Theo giới phân tích, đây là một trong những khoản lãi chưa thực hiện lớn nhất trên bảng cân đối tài sản của bất kỳ chính phủ nào trên thế giới.
Khoảng cách về tỷ trọng vàng trong dự trữ cũng đang tạo ra động lực mua mới. Mỹ và Đức hiện có khoảng 69% dự trữ dưới dạng vàng, trong khi tỷ lệ này của Trung Quốc mới ở mức khoảng 9%, còn Nhật Bản chỉ khoảng 5%. Chính khoảng cách đó được xem là một trong những nguồn cầu dài hạn lớn nhất của thị trường vàng hiện nay.
Theo WGC, lượng mua ròng vàng của ngân hàng Trung ương đã vượt 1.000 tấn trong 3 năm liên tiếp. Đây không còn là hiện tượng ngắn hạn mà phản ánh một sự thay đổi mang tính cấu trúc trong hệ thống dự trữ toàn cầu.
Điều quan trọng với nhà đầu tư không nằm ở bảng xếp hạng quốc gia nào sở hữu nhiều vàng nhất. Thị trường đang chú ý nhiều hơn tới việc những quốc gia tiếp tục mua vàng đang chuẩn bị cho điều gì trong một trật tự tiền tệ đang thay đổi.
Hiện hơn 1/3 sản lượng vàng khai thác toàn cầu mỗi năm được hấp thụ bởi các ngân hàng Trung ương và các tổ chức nắm giữ dài hạn. Điều này tạo ra một "mức sàn cầu" mới cho thị trường, giúp vàng ít phụ thuộc hơn vào biến động ngắn hạn.
Tin Gốc: Dân Trí
