Năm nào cũng vậy, đến ngày kỷ niệm đất nước thống nhất (30.4), ông Phan Thanh Sĩ (81 tuổi), hiện là Chủ tịch Hội Người tù kháng chiến TP.Cần Thơ, lại bồi hồi nhớ về một thời trai trẻ quên mình vì độc lập tự do của đất nước. Ông là một người con của xã Thạnh Xuân – một vùng đất giàu truyền thống cách mạng, từng nổi danh với chiến công chiếm đại bác 105mm của giặc Pháp.
Năm 1961, khi mới 16 tuổi và còn ngồi trên ghế nhà trường, ông Sĩ đã dấn thân vào phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên phản đối Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Với tinh thần “áo học sinh nhưng lòng chiến sĩ”, ông tham gia bãi khóa, biểu tình, rải truyền đơn, viết khẩu hiệu chống giặc.
Chàng thiếu niên khi ấy đã thực hiện những vụ đánh phá gây tiếng vang lớn như đốt kho xăng của địch ở lộ 91 (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám), tấn công cư xá Mỹ ở đường Duy Tân (nay là đường Hoàng Văn Thụ), ném lựu đạn phá hoại cuộc bầu cử giả hiệu của chính quyền Sài Gòn. Khát khao nối tiếp bước chân cha anh đã đưa ông Sĩ dần trở thành một thành viên tinh nhuệ của lực lượng Biệt động Cần Thơ, hoạt động ngay trong lòng địch.
Chiến dịch Tết Mậu Thân năm 1968, ông Sĩ bị trúng đạn ở vai rồi rơi vào tay địch. Sau khi xử án, chính quyền Sài Gòn phán quyết ông 15 năm tù và giam cầm ở Khám lớn Cần Thơ. Tại đây, ông bị nhốt cùng 5 người tù chính trị khác.
Với sự nhạy bén, họ biết sơ hở của địch là khi người tù bị bệnh nặng sẽ được đưa ra khỏi trại giam để qua Bệnh viện Thủ Khoa Nghĩa chữa trị (nay là vị trí của Bệnh viện Đa khoa TP.Cần Thơ). Tuy trong bệnh viện này cũng có khám giam, có lính canh nhưng lực lượng mỏng. Nghĩ thế, 6 người đã vạch ra một kế hoạch vượt ngục táo bạo bằng cách giả bệnh.
Để đánh lừa lính canh, ông Sĩ đã dùng những phương pháp khắc nghiệt nhất. Đó là lấy gai nhím chích vào các đầu móng tay cho chảy máu rồi nuốt vào. Sau đó, ông lấy ráy tai của mình ăn để nôn, tạo hiện trường giả như bị xuất huyết dạ dày do ngộ độc.
Mưu kế thành công, cả nhóm được chuyển sang bệnh viện điều trị. Sau hơn 1 tháng chuẩn bị, họ dùng vũ khí tự tạo khống chế lính canh, rồi dùng chính súng của địch để diệt địch. Song, do không thể che kín kẽ tai mắt của địch nên còi báo động reo lên, lính lập tức bao vây. Chỉ có 4 người kịp thời chạy thoát về vùng giải phóng.
“Tôi và một người nữa yểm trợ đi sau cùng vượt rào không kịp nên bị bắt lại. Tôi thì bị bắn một viên đạn vào lưng xuyên thủng bụng, may mắn còn sống sót”, ông Sĩ nói và chỉ vào một vết mổ dài còn để lại sẹo ở bụng.
Bị bắt sống, ông Sĩ bị giam lại ở Khám lớn Cần Thơ. Đến 8 tháng sau chính quyền Sài Gòn xử án lại, phán quyết ông tù chung thân khổ sai và đày ra Côn Đảo.
Theo ông Sĩ, trong nhà tù Côn Đảo tuy là một chiến trường không vũ khí nhưng vô cùng ác liệt khi chuyển sang hình thái đấu tranh giữ khí tiết. Người tù đòi quyền dân sinh dân chủ và cái giá phải trả có thể là những trận đòn roi dã man khiến tù nhân thương tích đầy người.
Tuy nhiên, âm mưu làm nhụt chí người cách mạng của địch bất thành. Bởi dù bị cô lập và tra tấn, những người tù chính trị vẫn đoàn kết chặt chẽ. Nhất là tại Côn Đảo, tổ chức này càng bền chặt vì có rất nhiều người đã bị giam cầm suốt 10 năm, 20 năm. Ông Sĩ tự hào nói: “Trái ngược với sự đả kích, xuyên tạc của địch, chúng tôi truyền tay nhau những bài thơ của Bác Hồ, của Tố Hữu để giữ tinh thần kiên định, lạc quan”.
Năm 1973, Hiệp định Paris được ký kết. Lúc này nhà tù Phú Quốc đã thả người về theo nghị định thư, song các phạm nhân ở Côn Đảo thì vẫn tiếp tục bị giam cầm. Mọi người biết Mỹ và chính quyền Sài Gòn chưa từ bỏ cuộc chiến này nên vẫn rất cảnh giác. “Địch yêu cầu chúng tôi phải lăn tay, chụp hình, vì đó là thủ tục cần thiết để trao trả tù nhân về. Nhưng một khi lăn tay vào đó thì chúng sẽ tráo hồ sơ, chuyển những người tù chính trị thành những tù thường phạm, tù án, phá rối trị án để tiếp tục nhốt lại”, ông Sĩ kể.
Ông Sĩ kể phải đến sau ngày 30.4.1975, cánh cửa ngục tù ở Côn Đảo mới thật sự mở ra. Giây phút giám thị mang chìa khóa đến mở cửa, nhiều tù nhân vẫn ngỡ ngàng không tin đó là sự thật. Không ai dám bước ra vì sợ địch âm mưu đàn áp, giết hại. Mãi đến khi nghe radio phát thanh tin mừng thắng trận, mọi người mới tin đất nước đã thống nhất. “Những người bệnh nằm liệt giường cũng cố bật dậy. Người bị xiềng xích cố bò đến bên nhau chia sẻ niềm hạnh phúc được tự do. Ai cũng vỡ òa như hồi sinh từ cõi chết”, ông Sĩ nói.
Ngày 30.4, nghĩ về thanh xuân của mình và đặt nhiều kỳ vọng vào thế hệ trẻ hôm nay, ông Sĩ nhắn gửi: “Tuổi thanh xuân của tôi qua đi trong chiến tranh gian khổ, trường kỳ. Thế nhưng đó là một sự lựa chọn đúng đắn khiến bản thân không phụ lòng người đi trước và hổ thẹn với thế hệ mai sau. Và giờ đây, chiến tranh đã khép lại rồi, nhiệm vụ của các bạn trẻ là sẽ viết chương mới về một đất nước phát triển, ấm no, hạnh phúc. Tôi rất kỳ vọng vào các bạn”.
Sáng 31.5, tại bể bơi Khăn Quàng Đỏ (P.Ngọc Hà, Hà Nội), Hội đồng Đội T.Ư phối hợp Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam tổ chức khai giảng lớp dạy bơi miễn phí "Cùng em học bơi năm 2026" dành cho thiếu nhi trên địa bàn Hà Nội.
Chương trình được triển khai nhằm hưởng ứng Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè và Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, góp phần trang bị kỹ năng phòng, chống đuối nước cho trẻ em trong dịp hè.
Tham dự chương trình có anh Lê Hải Long, Ủy viên Ban Thường vụ T.Ư Đoàn, Phó chủ tịch thường trực Hội đồng Đội Trung ương; anh Nguyễn Thiên Tú, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam cùng đại diện các đơn vị, huấn luyện viên, phụ huynh và đông đảo thiếu nhi.
Theo ban tổ chức, lớp học được triển khai trong bối cảnh công tác phòng, chống tai nạn thương tích, đặc biệt là phòng, chống đuối nước trẻ em đang được các cấp, các ngành quan tâm. Chương trình nhằm tạo điều kiện để các em thiếu nhi được tiếp cận môi trường học bơi an toàn, được trang bị những kỹ năng cơ bản về bơi lội và kỹ năng xử lý tình huống khi gặp nguy cơ đuối nước.
Phát biểu khai mạc chương trình, anh Nguyễn Thiên Tú nhấn mạnh ý nghĩa thiết thực của việc phổ cập kỹ năng bơi lội cho trẻ em, nhất là trong thời gian nghỉ hè, khi nhu cầu vui chơi dưới nước của các em tăng cao.
Thông qua lớp dạy bơi miễn phí "Cùng em học bơi năm 2026", ban tổ chức kỳ vọng sẽ giúp nhiều thiếu nhi có thêm cơ hội học tập, rèn luyện kỹ năng sống, nâng cao ý thức phòng tránh tai nạn đuối nước, góp phần mang đến cho các em một mùa hè an toàn, lành mạnh và bổ ích.
Đại diện học viên tham gia lớp học, em Đào Gia Khang, học sinh lớp 3A7, Trường tiểu học Hoàng Hoa Thám, bày tỏ niềm vui khi được tham gia khóa học bơi miễn phí.
Em cho biết nhiều bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn, trong đó có bản thân em, chưa có điều kiện được học bơi bài bản. Vì vậy, chương trình là cơ hội quý giá để các em được tiếp cận môn thể thao bổ ích và kỹ năng bảo vệ bản thân.
"Chúng em xin hứa sẽ đi học đầy đủ, chấp hành nghiêm túc nội quy, chăm chỉ luyện tập để sau khóa học có thể bơi thành thạo và biết cách phòng, chống đuối nước cho bản thân cũng như chia sẻ kiến thức với các bạn xung quanh", em Gia Khang chia sẻ.
Dịp này, Hội đồng Đội T.Ư và Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam đã trao tặng 30 phần quà cho các học viên tham gia lớp học nhằm động viên tinh thần học tập, rèn luyện của các em.
Từng có mặt tại các buổi lễ tốt nghiệp ở nhiều trường đại học tại TP.HCM, người viết có dịp chứng kiến hình ảnh các tân cử nhân trong trang phục chỉn chu, trang điểm rạng rỡ, tạo dáng trước ống kính của những thợ chụp ảnh chuyên nghiệp. Việc chụp ảnh tốt nghiệp giờ đây không còn đơn thuần là ghi lại khoảnh khắc, mà trở thành một khoản đầu tư đáng kể đối với nhiều sinh viên.
Lê Thảo Vy, cựu sinh viên Trường ĐH Công thương TP.HCM, vừa làm lễ tốt nghiệp ngày 21.4, cho biết đã chi hơn 2 triệu đồng cho bộ ảnh. “Mình thuê thợ chụp ảnh hết 1,3 triệu đồng, trang điểm 450.000 đồng, thuê váy và giày 340.000 đồng, dây sash và làm móng khoảng 150.000 đồng”, Vy chia sẻ.
Để có những bức ảnh ưng ý, Vy thuê thợ chụp từ trước đến sau buổi lễ, kéo dài từ 11 đến 17 giờ. Với cô, đây là khoản chi xứng đáng cho một dịp đặc biệt. “Mình cảm thấy bộ ảnh tốt nghiệp đại học rất xứng đáng với những gì bản thân đã bỏ ra và chuẩn bị”, Vy nói.
Tương tự, Lê Thị Diễm Quỳnh, cựu sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cho biết đã chi khoảng 3,5 triệu đồng cho ngày tốt nghiệp. Trong đó, bao gồm phí làm lễ tốt nghiệp cùng trang phục cử nhân, váy chụp ảnh, trang điểm, làm tóc, thuê thợ chụp ảnh.
“Thợ chụp ảnh là khoản mình đầu tư nhất, bao gồm cả chụp, hướng dẫn tạo dáng và chỉnh sửa hậu kỳ”, Quỳnh cho biết.
Còn Phan Trịnh Ngọc Anh, cựu sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, đã đầu tư hai bộ ảnh: trước lễ và trong ngày tốt nghiệp. Với Ngọc Anh, đây không chỉ là cách lưu giữ kỷ niệm mà còn ghi dấu hành trình trở thành cử nhân sau nhiều năm nỗ lực.
Cô bày tỏ sự tự hào khi là sinh viên của trường, nơi đã gắn bó với nhiều kỷ niệm trong học tập và hoạt động Đoàn – Hội. Ngọc Anh cho biết những bó hoa, món quà xuất hiện trong ảnh cũng là tình cảm của gia đình, bạn bè đã đồng hành cùng cô trong suốt chặng đường trưởng thành.
Ngọc Anh cho rằng việc đầu tư cho ảnh tốt nghiệp tùy thuộc vào nhu cầu mỗi người. Với cô nàng, giá trị không nằm hoàn toàn ở chi phí, mà ở những khoảnh khắc được lưu giữ cùng người thân và cách mỗi cá nhân ghi dấu hình ảnh của mình. “Khi nhận ảnh và xem lại, mình thấy khá xứng đáng. Có những khoảnh khắc chỉ đến một lần trong đời, nên mình muốn lưu giữ và tận hưởng trọn vẹn”, Ngọc Anh chia sẻ.
Với nhiều sinh viên, việc đầu tư cho ảnh tốt nghiệp không chỉ dừng lại ở yếu tố hình thức mà còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc.
Thảo Vy cho biết cô muốn lưu giữ những khoảnh khắc quan trọng cùng gia đình và bạn bè, đồng thời đánh dấu chặng đường nỗ lực suốt thời gian học tập. “Mình mong muốn bản thân xuất hiện thật chỉn chu, tự tin và có những bức ảnh đẹp để sau này nhìn lại vẫn cảm thấy tự hào và hạnh phúc”, Vy chia sẻ.
Trong khi đó, Diễm Quỳnh xem bộ ảnh tốt nghiệp như một dấu mốc chuyển tiếp. “Mình xem đây là dấu gạch nối giữa thanh xuân và bước chân đầu tiên vào đời. Sau khi ngắm nhìn bộ ảnh hoàn chỉnh và nhìn thấy nụ cười hạnh phúc của ba mẹ trong từng khung hình, mình thấy khoản đầu tư bỏ ra hoàn toàn xứng đáng. Có những khoảnh khắc về cảm xúc và sự tự hào mà tiền bạc không thể đong đếm được. Dù có chút tốn kém nhưng giá trị tinh thần mà bộ ảnh mang lại, sự công nhận cho nỗ lực của chính mình là điều vô giá”, cô bày tỏ.
Lê Thị Phương Linh, cựu sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho biết đã chi khoảng 2 triệu đồng cho các khoản chụp ảnh trong dịp tốt nghiệp và xem đây là khoản đầu tư xứng đáng cho hành trình đại học.
Theo Linh, việc đầu tư cho bộ ảnh tốt nghiệp không chỉ để lưu giữ kỷ niệm cùng gia đình, bạn bè mà còn để đánh dấu một cột mốc đặc biệt của thanh xuân. “Với mình, những khoảnh khắc này giống như một thước phim nhỏ để sau này có thể nhìn lại”, Linh chia sẻ và cho biết thêm bộ ảnh tốt nghiệp nhận được nhiều lời khen, khiến cô cảm thấy vui và hạnh phúc.
Vào mùa tốt nghiệp, các thợ chụp ảnh cũng liên tục "chạy show". Nguyễn Hoàng Ngọc Sơn (30 tuổi), thợ chụp ảnh tự do tại TP.HCM, cho biết từ tháng 4 đến nay luôn trong tình trạng quá tải. “Một ngày mình chỉ nhận tối đa 3 khách. Có những ngày đông quá phải tuyển thêm thợ ngoài. Nhưng nhiều khi phải từ chối nhận khách vì quá tải”, Sơn cho biết.
Ngày 14.6, Thành đoàn Đà Nẵng tổ chức lễ ra quân cấp thành phố với chủ đề "Thanh niên Đà Nẵng chung tay bảo vệ môi trường biển", chính thức khởi động chương trình "60 ngày cao điểm thanh niên chung tay xây dựng cảnh quan và bảo vệ môi trường".
Theo kế hoạch, chương trình được triển khai đồng loạt tại 93 xã, phường trên địa bàn thành phố với nhiều hoạt động thiết thực như vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan đô thị, xây dựng các tuyến đường thanh niên "Sáng - xanh - sạch - đẹp", trồng và chăm sóc cây xanh, tuyên truyền phân loại rác tại nguồn, giảm thiểu rác thải nhựa và bảo vệ môi trường biển.
Hoạt động nhằm phát huy vai trò xung kích, tình nguyện của đoàn viên, thanh niên trong công tác bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng hình ảnh các bãi biển Đà Nẵng xanh, sạch, đẹp, văn minh và thân thiện.
Ngay sau lễ phát động, lực lượng thanh niên đã triển khai thu gom rác thải nhựa, rác thải sinh hoạt và các loại chất thải phát sinh dọc bờ biển Tân Trà, đồng thời tiến hành phân loại rác sau thu gom nhằm nâng cao hiệu quả xử lý.
Các đội hình tình nguyện cũng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân và du khách nâng cao ý thức bảo vệ môi trường biển, hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và không xả rác bừa bãi.
Điểm nhấn của chiến dịch năm nay là chương trình "Clean up Son Tra – Lặn biển dọn rác, giải cứu san hô" diễn ra tại khu vực Hòn Sụp, bán đảo Sơn Trà.
Tại đây, các tình nguyện viên được tập huấn kỹ năng bơi, lặn và thu gom rác dưới nước, đồng thời tham gia gỡ bỏ các loại ngư lưới cụ bị mắc vào rạn san hô, thường được gọi là "lưới ma", nhằm góp phần bảo vệ hệ sinh thái biển.
Bên cạnh đó, Thành đoàn Đà Nẵng còn tổ chức các hoạt động như chương trình "Clean up Son Tra – Vì một Sơn Trà xanh" và workshop với chủ đề "Bảo vệ động vật hoang dã", qua đó nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Trong khuôn khổ chương trình "60 ngày cao điểm thanh niên chung tay xây dựng cảnh quan và bảo vệ môi trường", các cơ sở Đoàn tại 93 xã, phường cũng đồng loạt tổ chức "Ngày Chủ nhật xanh" với các hoạt động vệ sinh môi trường, chăm sóc cây xanh, chỉnh trang cảnh quan đô thị và xây dựng các mô hình "Tuyến đường thanh niên sáng - xanh - sạch - đẹp".
Theo kế hoạch, mỗi địa phương sẽ đăng ký xây dựng và duy trì ít nhất 3 tuyến đường kiểu mẫu, tương ứng với 279 tuyến đường thanh niên trên toàn thành phố, góp phần tạo diện mạo đô thị xanh, sạch, đẹp và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân.
