Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho đã nói với các trợ lý trong các cuộc thảo luận kín rằng ông sẽ cân nhắc chấm dứt lệnh ngừng bắn với Iran và nối lại các hoạt động quân sự tổng lực nếu binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong các cuộc tập kích của Tehran, báo Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ, đưa tin.
Các quan chức nhấn mạnh rằng hiện tại lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì, bất chấp các cuộc đấu hỏa lực thường xuyên tại vịnh Ba Tư, giữa Mỹ và Iran.
Tối 3/6, ông Trump nói về các cuộc đàm phán với Iran rằng chúng đang “diễn ra rất tốt” và một thỏa thuận có thể đạt được ngay trong cuối tuần này. Ông nhấn mạnh: “Họ đã đồng ý rằng sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân.”
Ông cũng tuyên bố eo biển Hormuz sẽ được mở lại “ngay sau khi ký kết” thỏa thuận với Tehran, đồng thời đề cập đến các cuộc đấu hỏa lực: “Bạn biết đấy, mọi việc đều có lý do của nó. Chúng tôi đã giáng cho họ một đòn khá mạnh vào đêm hôm trước, và thực tế là cả đêm qua nữa”.
Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công liên tiếp đã làm gia tăng áp lực đối với ông Trump và làm dấy lên nghi ngờ về khả năng duy trì lâu dài của lệnh ngừng bắn. Một quan chức Nhà Trắng nhấn mạnh rằng ông Trump muốn giải quyết chương trình hạt nhân của Iran thông qua con đường ngoại giao, nhưng đã nêu rõ các điều kiện của mình.
Trong khi đó, Hạ viện Mỹ đã thông qua một nghị quyết yêu cầu ông Trump rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực liên quan đến Iran hoặc phải được Quốc hội phê chuẩn nếu muốn tiếp tục chiến dịch quân sự. Nghị quyết được thông qua với tỷ lệ phiếu 215-208, sau khi 4 nghị sĩ Cộng hòa cùng bỏ phiếu với phe Dân chủ ủng hộ biện pháp này.
Tuy nhiên, nghị quyết không có hiệu lực pháp lý ràng buộc để buộc phải rút quân ngay lập tức, bởi một đạo luật như vậy cần có chữ ký của tổng thống hoặc phải đạt được đa số 2/3 ở cả hai viện Quốc hội để vượt qua quyền phủ quyết.
Dù vậy, truyền thông Mỹ nhận định động thái này nhằm gia tăng sức ép chính trị đối với tổng thống, trong bối cảnh cuộc chiến đã bước sang tháng thứ 4 dù đang có lệnh ngừng bắn.
Tại Tehran, các quan chức Iran khẳng định việc bồi thường tài chính phải là một phần của giai đoạn đầu trong bất kỳ thỏa thuận nào.
Trong những ngày gần đây, thậm chí còn chưa rõ liệu hai bên có tiếp tục đàm phán hay không. Ông Trump nói rằng các cuộc thương lượng vẫn đang diễn ra và trong tuần này tuyên bố lệnh ngừng bắn có thể được gia hạn vào tuần tới, dù không nói rõ ông đang đề cập đến một thỏa thuận khung toàn diện hay chỉ là việc gia hạn thỏa thuận đình chiến.
Tuy nhiên, Tehran gần đây phủ nhận việc các cuộc đàm phán đang diễn ra, tuyên bố rằng “không có bất kỳ trao đổi thông điệp nào với Mỹ”. Hãng thông tấn Tasnim cũng đưa tin rằng “Iran đã đình chỉ các cuộc trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian”, đồng thời đổ lỗi cho các hành động mà họ cho là vi phạm lệnh ngừng bắn của Israel tại Li Băng.
Về tiến trình đàm phán, CNN đưa tin rằng một trong những bất đồng lớn nhất còn lại là đề nghị của Iran về các khoản bồi thường sau xung đột. Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump quyết tâm đạt được một thỏa thuận được xem là tốt hơn thỏa thuận được ký dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama.
Theo nguồn tin, Iran đã nói với các bên trung gian rằng họ muốn một phần các tài sản bị phong tỏa được giải ngân ngay khi 2 bên ký biên bản ghi nhớ ban đầu. Quan chức Mỹ cho biết Tehran muốn nhận khoản thanh toán ngay từ giai đoạn sớm nhất của thỏa thuận và không chấp nhận trì hoãn vấn đề này sang giai đoạn sau.
Tuy nhiên, các quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump lo ngại rằng việc nhượng bộ tài chính quá sớm có thể làm giảm áp lực kinh tế đối với Iran, từ đó làm suy yếu đòn bẩy quan trọng nhất của Washington đối với Tehran.
"Tin rất tốt đây! Tôi vừa nhận được thông báo rằng 8 phụ nữ dự kiến bị tử hình tại Iran tối nay sẽ không bị xử tử nữa. 4 người sẽ được thả ngay lập tức, 4 người còn lại bị kết án một tháng tù. Tôi đánh giá cao Iran và các lãnh đạo của họ vì tôn trọng đề nghị của Tổng thống Mỹ và hủy kế hoạch thi hành án", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 22/4.
Trả lời trên Fox News sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng nói rằng ông Trump đã "nhận được thông tin trực tiếp từ chính quyền Iran rằng những phụ nữ này sẽ được tha mạng".
Tổng thống Mỹ hôm 21/4 dẫn lại bài viết của một nhà hoạt động ủng hộ Israel, trong đó cho biết 8 phụ nữ tại Iran sắp bị treo cổ. Ông kêu gọi lãnh đạo Iran trả tự do cho những phụ nữ này để tạo "khởi đầu tuyệt vời" cho đàm phán.
Tuy nhiên, giới chức Iran khẳng định không có kế hoạch nào như vậy. Trang Mizan Online của cơ quan tư pháp Iran cho rằng Tổng thống Trump "một lần nữa bị tin giả đánh lừa". "Trong số những phụ nữ được cho là sắp bị tử hình, một số người đã được thả, số khác đối diện với những cáo buộc có mức án tối đa là tù giam", trang này cho hay.
Tổng thống Mỹ từng nhiều lần đưa ra thông tin về án tử hình tại Iran, nhưng thường gây tranh cãi hoặc không được xác thực.
Ông Trump hôm 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, nhưng vẫn yêu cầu quân đội Mỹ phong tỏa các cảng biển nước này, gây sức ép buộc Tehran đưa ra đề xuất thống nhất nhằm nối lại đàm phán. Theo CNN, tính đến tối 21/4, chính quyền Mỹ gần như không nhận được phản hồi đáng kể nào từ Iran.
Iran ngày 22/4 tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn còn hiệu lực. Giá dầu, vốn đã tăng vọt kể từ khi Mỹ - Israel tấn công Iran ngày 28/2, tiếp tục tăng nhẹ do sự mơ hồ về khả năng chiến sự tiếp diễn.
Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) và Hải quân Mỹ mất gần 2 giờ để cố định khoang tàu và đưa 4 phi hành gia, gồm các thành viên người Mỹ là Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và thành viên người Canada Jeremy Hansen, ra ngoài an toàn.
Khi quay về trái đất, đội ngũ phi hành gia đã vượt qua một trong những giai đoạn nguy hiểm nhất trong toàn bộ hành trình, đó là tiến nhập khí quyển địa cầu. Tàu Orion đã lao vào khí quyển với tốc độ gấp 32 lần âm thanh, chịu áp lực từ nhiệt độ lên tới khoảng 2.760 độ C. Tàu đã mất liên lạc hơn 6 phút vào thời khắc áp lực lên đến đỉnh điểm.
Dù việc gián đoạn đã được dự tính trước, quá trình chờ đợi gây căng thẳng cho những người quan sát, nhất là khi tín hiệu được khôi phục chậm hơn dự kiến khoảng 40 giây. Sau đó, các phi hành gia lần lượt rời tàu và được chở bằng trực thăng đến tàu vận tải đổ bộ USS John P.Murtha gần đó.
Nhiều kỷ lục đã được thiết lập trong chuyến đi kéo dài 10 ngày từ hôm 1.4, trong đó có kỷ lục tàu chở phi hành gia đến khoảng cách xa nhất so với trái đất là 406.771 km. Tàu Orion đã vượt qua quãng đường tổng cộng hơn 1,1 triệu km, bao gồm 2 vòng quỹ đạo của trái đất và vòng qua phần tối của mặt trăng ở khoảng cách 6.400 km so với bề mặt mặt trăng. Đây là chuyến bay có người lái đầu tiên trong chuỗi sứ mệnh Artemis nhằm đưa con người trở lại mặt trăng từ năm 2028.
"Tiền đồn ở al-Nukhaib chỉ là cơ sở duy nhất bị phát hiện tới nay", nghị sĩ Iraq Hassan Fadaam cho biết hôm 17/5, đề cập đến căn cứ mà Wall Street Journal nhắc đến trước đó 8 ngày.
New York Times cùng ngày dẫn lời các quan chức Iraq giấu tên xác nhận sự tồn tại của căn cứ thứ hai ở khu vực sa mạc phía tây, song không cung cấp vị trí cụ thể. Một quan chức địa phương nói rằng Israel đã bí mật xây dựng căn cứ bí mật trên lãnh thổ Iraq từ cuối năm 2024 để chuẩn bị cho xung đột trong tương lai.
Cơ sở của Israel gần thị trấn al-Nukhaib suýt bị lộ hồi đầu tháng 3 khi Awad al-Shammari, người chăn cừu 29 tuổi, phát hiện hoạt động bất thường và báo cáo cho bộ chỉ huy quân sự trong khu vực về "binh sĩ, trực thăng và lều trại tập trung quanh một đường băng".
3 nhân chứng nói xe của al-Shammari bị một trực thăng truy đuổi và liên tục nã đạn tới khi phương tiện dừng lại. Amir al-Shammari, em họ của Awad al-Shammari, cho biết đã tìm người thân trong hai ngày trước khi gặp những người chứng kiến cái chết của anh.
"Họ thông báo rằng một xe bán tải bị cháy rụi giống hệt xe của Awad, nhưng không ai dám tiếp cận. Khi đến nơi, chúng tôi thấy chiếc xe và thi thể cháy rụi bên trong", Amir kể lại.
Một ngày sau khi Amir al-Shammari thông báo về hoạt động quân sự, Bộ chỉ huy Tác chiến Liên hợp của quân đội Iraq điều động đơn vị trinh sát tới hiện trường. Khi tới nơi, đơn vị này bị tấn công và phải rút lui sau khi một binh sĩ thiệt mạng, hai người bị thương và hai xe cơ giới bị phá hủy.
Các quan chức an ninh Iraq cố gắng tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra. Nỗ lực của họ liên tục bị cản trở bởi các chỉ huy quân sự, những người nói rằng đây không phải vấn đề nghiêm trọng, theo hai quan chức cấp cao.
Bộ chỉ huy Tác chiến Liên hợp quân đội Iraq cũng công khai thông báo binh sĩ nước này bị "lực lượng nước ngoài" tấn công và khiến nại lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Tướng Abdul-Amir Yarallah, Tham mưu trưởng lực lượng vũ trang Iraq, đã gọi cho đại diện quân đội Mỹ. "Quân đội Mỹ tuyên bố đây không phải là lực lượng của họ. Do đó, chúng tôi nhận định đây là quân đội Israel", tướng Ali al-Hamdani, lãnh đạo Bộ tư lệnh Tây Euphrates, cho biết.
Căn cứ Israel ở al-Nukhaib không còn hoạt động, chưa rõ tình trạng của cơ sở còn lại.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về thông tin trên.
Thông tin về các tiền đồn Israel tại Iraq hé lộ cách mà nước này có thể không kích đối thủ Iran ở cách xa 1.600 km. Căn cứ tại Iraq cho phép các đơn vị Israel áp sát chiến trường hơn, rút ngắn thời gian phản ứng và bổ sung phương án xâm nhập lãnh thổ đối phương.
Ramzy Mardini, người sáng lập công ty tư vấn rủi ro Geopol Labs có trụ sở tại Trung Đông, cho rằng những tiền đồn này đặt ra nguy cơ lớn đối với vị thế cân bằng của Iraq, vốn đã lung lay trong xung đột.
"Hợp tác với Mỹ hiện nay có thể bị Iran coi là liên minh với Israel. Nếu xung đột tiếp diễn, điều này có thể trở thành lý do để Iran can thiệp quân sự trực tiếp hơn nữa vào Iraq, cũng như là cớ để các nhóm dân quân do Tehran hậu thuẫn từ chối giải giáp", ông nói.
