Ngày 17/8/2005, tại Budapest, Argentina đá giao hữu với chủ nhà Hungary. Phút 63, Lionel Messi được tung vào sân để lần đầu tiên đá cho Argentina. Cậu bé khi đó mới 17 tuổi căng thẳng lắm. Cậu đã từ chối mọi nỗ lực chiêu dụ của Tây Ban Nha để chờ đến ngày này.
Vậy mà chưa đầy hai phút sau, Messi phải rời sân chỉ sau hai lần nhận bóng. Thẻ đỏ, vì lỗi thúc cùi chỏ vào người đối phương.
Đó là màn ra mắt tủi hổ nhất mà một cầu thủ có thể tưởng tượng. Về phòng thay đồ, cậu bé ôm mặt khóc – một trong rất nhiều lần Messi khóc cùng màu áo Argentina. Nhưng trong cái lần đầu tiên ấy, có một người đồng đội đến vỗ về cậu. Đấy chính là người đã chuyền cả hai đường bóng cho cậu trong trận. Người ấy cũng tên là Lionel.
Cả thế giới rồi sẽ nhớ tên Lionel Messi. Nhưng chả mấy ai nhớ Lionel với hai đường chuyền lót đường cho hành trình phi thường của người sẽ trở thành vị Vua mới của bóng đá Argentina.
13 năm sau, khi Lionel ấy được bổ nhiệm làm HLV trưởng ĐTQG, người hâm mộ Argentina còn ngơ ngác không biết ông ta làm được gì. Diego Maradona cảm thán: “Đó là một thằng nhóc tử tế, nhưng điều khiển giao thông nó còn không nổi thì điều khiển sao được một đội tuyển. Nó chỉ dự được World Cup xe máy thôi.”
“Thằng nhóc tử tế” ấy là Lionel Scaloni.
Không biết Maradona lấy ý tưởng “World Cup xe máy” từ đâu, vì Scaloni là một tín đồ của xe đạp. Thói quen đạp xe ra đời sau khi Scaloni giải nghệ, khép lại một sự nghiệp không có quá nhiều dấu ấn đáng nhớ nhưng bền bỉ với gần 400 trận chuyên nghiệp từ Argentina, Tây Ban Nha, Anh và Italy ở vị trí hậu vệ phải. Mắc chứng rối loạn lo âu, Scaloni được các bác sĩ khuyên hãy nên đạp xe. Ông nghe theo và xe đạp dần trở thành phương tiện duy nhất của ông. Năm 2019, Scaloni bị xe hơi tông khi đang đạp, nhưng vẫn không bỏ. Xe đạp hóa ra rất hợp với Scaloni bởi triết lý giản dị của nó: bạn phải đạp liên tục vì nếu không, bạn sẽ bị té.
Cả đời Scaloni đã đi theo triết lý đó. Tập luyện và nỗ lực từng ngày. Như người cha lái xe tải chở đá ở Pujato, thị trấn chưa đến 4000 dân giữa vựa lúa mì Santa Fe. Ông có thể chạy xe 10 tiếng đồng hồ liền, nhưng vừa xuống xe, bụi chưa kịp phủi, đã lôi cậu con trai ra sân: “Tập thôi, không có thời gian để phí đâu”.
Một đứa trẻ lớn lên bên người cha chuyên lái những chuyến xe đường dài như thế hiểu rằng công việc không chờ cảm hứng, và con đường dài mấy cũng đi hết, miễn là đừng dừng lại. Scaloni thành một cầu thủ đúng kiểu ấy: cặm cụi cần mẫn, đến mức chả mấy ai nhớ ông từng là thành viên trong thế hệ hoàng kim Deportivo La Coruna vô địch La Liga năm 2000. Scaloni còn dự World Cup 2006, cũng là kỳ World Cup đầu tiên của Messi. Nhưng tóm lại, chả mấy ai nhớ sự nghiệp cầu thủ của Scaloni. Mấy ai nhớ được đến chiếc xe tải đã chở đá lát con đường mình đi.
Năm 2018, khi Argentina thảm bại ở nước Nga và liên đoàn rỗng túi vì phải trả tiền bồi thường hợp đồng cho Jorge Sampaoli, họ không có nhiều sự lựa chọn ngoài Scaloni – một HLV tạm quyền 40 tuổi, kinh nghiệm hiếm hoi là cầm đội U20 và một giải giao hữu chả mấy ai xem. Cả đất nước phản đối hoặc đặt nghi vấn, lớn tiếng nhất là Maradona. Nhưng Scaloni cần mẫn làm việc của ông và nhiều năm sau, khi đã là nhà vô địch thế giới, HLV này nhún vai khi có người nhắc lại lời mỉa mai của “Cậu bé vàng”. “Diego không nói gì sai cả. Lúc đó tôi làm gì có kinh nghiệm”, Scaloni nói, không cay cú, cũng chẳng đòi nợ quá khứ. Người đạp xe không cãi nhau với gió ngược. Họ cúi đầu xuống và đạp tiếp.
Một trong những việc đầu tiên Lionel “lớn” làm khi cầm đội tuyển là thuyết phục Lionel “nhỏ” trở lại. Ông cho treo áo số 10, chờ đàn em. Ông nói với Messi về tương lai, về những thất bại ở sau lưng và cam kết xây dựng một bầu không khí ít áp lực nhất có thể. Scaloni không nhìn Messi từ trên xuống như một ông thầy, không nhìn từ dưới lên như một tín đồ. Ông nhìn ngang, như người anh, người bạn, người từng ngồi cùng phòng thay đồ, từng chuyền những đường bóng đầu tiên, từng dự cùng một kỳ World Cup, từng tới an ủi khi cậu khóc trong phòng thay đồ ở Budapest và trên đất Đức sau khi Argentina bị loại.
Thay vì xây một đội bóng để phục vụ Messi như ba đời HLV trước, ông xây một gia đình để Messi được sống trong đó. Gạt tên những ngôi sao đã mỏi, gọi lên những người trẻ hơn và hãy còn vô danh như De Paul, Romero, Julián Álvarez, Enzo Fernández, những người nhìn Messi với cặp mắt của một đứa em thực sự trong nhà.
Mà người nhà thì bảo vệ lẫn nhau. Tại World Cup 2022, sau trận ra quân thua sốc Arab Saudi khiến cả Argentina hoảng loạn, Scaloni gọi riêng nhóm thủ lĩnh gồm thủ môn Dibu Martínez, trung vệ Nicolas Otamendi, tiền vệ De Paul, và tiền đạo Lautaro Martinez ra và nói: “Chúng ta tuyệt đối không được chất gánh nặng lên số 10”. Suốt gần 20 năm, mỗi lần Argentina thất bại, cả đất nước lại trút hết lên vai cầu thủ giỏi nhất của họ. Scaloni là người đầu tiên ra lệnh làm ngược lại.
Và những đứa trẻ thi hành mệnh lệnh của Scaloni theo cách vượt xa mọi giáo án. De Paul tự ví bản thân như “người xách nước bổ cam” cho Messi. Anh thành meme toàn cầu, thành cả video nhại theo game hành động: trên sân, cứ ai va chạm với số 10 là gã tiền vệ mặt sắt lập tức xuất hiện, lừ lừ như một cận vệ. Ngoài sân, anh kè kè bên Messi từ bữa ăn đến buổi tập. Người ta cười, nhưng đằng sau trò đùa là một sự thật cảm động: lần đầu tiên trong đời, thiên tài cô độc nhất của bóng đá tìm thấy sự che chắn. Tuần này, sau trận bán kết thắng ngược Anh 2-1, máy quay bắt được câu nói của Romero với Messi: “Nếu mình vô địch, anh ở lại thêm vài năm nữa, đúng không?”.
Kết quả của cái gia đình mà Scaloni dày công xây dựng ấy, ai cũng thấy: Argentian vô địch Copa América 2021 trên thánh địa Maracana của đại kình địch Brazil, chấm dứt 28 năm trắng tay. Rồi chức vô địch World Cup 2022, sau trận chung kết vĩ đại nhất lịch sử các kỳ World Cup, nơi Lionel “lớn” Scaloni trao cho Lionel “nhỏ” Messi danh hiệu lớn nhất còn thiếu trong đời. Trước trận đấu lớn nhất đời họ hôm ấy, ông tập hợp cả đội để dặn dò xung trận. Nói được hai phút thì bật khóc. Cố nói tiếp thì càng khóc to hơn. Dibu kể lại mà cười: “Ông ấy bảo ‘Nào, tôi muốn nói với các cậu…’ rồi khóc, khóc mãi”.
Các cầu thủ gọi đó là “bài nói chuyện chiến thuật tệ nhất lịch sử bóng đá”. Vậy mà họ ra sân đá trận chung kết hay nhất. Cầu thủ không theo Scaloni vì những bài diễn thuyết, mà phò tá HLV này vì ông tình cảm, và ông chân thật. Chính Dibu tổng kết về ông thầy rằng: “Phẩm chất lớn nhất của Scaloni là các cầu thủ sẵn sàng chết vì ông ấy”.
Điều kỳ lạ là vinh quang không cho chứng rối loạn lo âu của Scaloni thuyên giảm chút nào. Sau khi vô địch World Cup 2022, ông thừa nhận: “Những nỗi sợ trước đây không có bỗng tự nhiên kéo đến”. Ông mất ngủ triền miên và ngày càng mau nước mắt. Có lẽ vì người đàn ông quê Pujato hiểu: chiếc cúp nào rồi cũng phải đặt xuống, chuyến xe ngày mai vẫn phải chạy, và khi đã lên chiếc xe đạp thì ngừng đạp là té. Mới hai tuần trước, giữa những ngày căng thẳng dồn sức cho World Cup 2026, khi một tai nạn thảm khốc cướp đi 4 sinh mạng ở thị trấn cạnh Pujato, ông gửi về quê một thông điệp nghẹn ngào. Đang đứng giữa giải đấu lớn nhất hành tinh, trái tim ông vẫn đập theo nhịp của một thị trấn bốn nghìn dân bên quốc lộ 33.
Hôm nay, ở New Jersey, bên kia đường biên sẽ là một người đàn ông giống Scaloni đến kỳ lạ: Luis De La Fuente, con trai một người chủ tiệm đồ kim chỉ may vá ở Haro, thị trấn 10.000 dân vùng rượu vang La Rioja. Một người là con của bà chủ tiệm may vá với một thủy thủ biền biệt ngoài khơi. Một người là con của người lái xe tải chở đá. Một người bị cả nước hỏi “Luis nào cơ?”. Một người bị chính Maradona chê không điều khiển nổi giao thông. Một người hát bolero để hóa giải nỗi đau. Một người thì khóc, công khai và không xấu hổ. Cả hai đều trả lời những lời chế giễu theo cùng một cách: im lặng, rồi để thời gian trả lời.
Bóng đá hiện đại thuộc về những đại đô thị, những học viện hàng trăm triệu USD, những HLV triết gia với thương hiệu toàn cầu. Vậy mà trận đấu lớn nhất của nó – trận chung kết World Cup – lại được định đoạt bởi hai người đàn ông tỉnh lẻ mà nếu gặp ngoài đường – một người xếp hàng mua rượu vang, một người dắt chiếc xe đạp – chẳng ai buồn ngoái lại nhìn.
Một trong hai sẽ nâng cúp. Nhưng dù đêm ấy đèn sáng suốt đêm ở Haro, hay những chiếc xe tải bấm còi dọc quốc lộ 33 ở Pujato, thì bóng đá cũng đã thắng theo cùng một cách: nó nhắc cả thế giới rằng những thứ lớn nhất, xưa nay, vẫn được giữ lại bởi những thứ rất nhỏ. Một đường kim. Một đường chuyền.
Hôm 23/5, Trường Sơn xác nhận dừng thi đấu cờ tiêu chuẩn cho đội tuyển Việt Nam sau hơn 20 năm gắn bó, nhưng vẫn để ngỏ khả năng dự các nội dung cờ nhanh và cờ chớp. Kỳ thủ 36 tuổi cho rằng tuổi tác, ít cơ hội thi đấu quốc tế cùng những bất cập kéo dài về quản lý và kinh phí khiến anh không còn duy trì được phong độ như mong muốn.
Trường Sơn đánh giá việc đội nam thay đổi gần như toàn bộ đội hình trước Olympiad là điều hiếm thấy ở cấp đội tuyển quốc gia, đồng thời cho rằng quá trình trẻ hóa hiện nay chưa hợp lý về mặt chuyên môn. Anh cũng nhắc tới tranh cãi ở đội nữ, khi một số kỳ thủ mạnh bị loại vì đăng ký muộn qua quy trình gấp rút, dù đã tự thu xếp được kinh phí tham dự.
Theo Trường Sơn, khoảng 10 năm qua, nhiều tuyển thủ phải tự lo phần lớn chi phí thi đấu quốc tế, tự chuẩn bị chuyên môn và hậu cần, trong khi cơ chế tuyển chọn chưa đủ minh bạch và ổn định. Trả lời phỏng vấn VnExpress, Đại kiện tướng 36 tuổi kêu gọi xây dựng quy trình tuyển chọn công khai, chiến lược tài trợ rõ ràng cùng kế hoạch đào tạo dài hạn để tránh nguy cơ đứt gãy thế hệ của cờ vua Việt Nam.
- Theo Trường Sơn, khoảng cách hiện nay giữa cờ vua Việt Nam và nhóm mạnh nhất châu Á đang thế nào?
- Theo tôi, nền cờ vua Việt Nam đang ngày càng bị bỏ lại so với các nước trong khu vực châu Á.
Nếu nhìn lại cách đây khoảng 10 năm, vào năm 2016, trên bảng thứ bậc của Liên đoàn Cờ vua Thế giới (FIDE), dựa theo hệ số Elo trung bình, đội nam Việt Nam từng đứng thứ ba, còn đội nữ đứng thứ tư. Khi đó, Việt Nam vẫn có khả năng cạnh tranh huy chương với các đội mạnh như Trung Quốc và Ấn Độ.
Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi. Bây giờ chúng ta chỉ xếp khoảng thứ sáu ở cả nam lẫn nữ, thậm chí có thể thấp hơn nữa, vì hiện nay nhiều quốc gia châu Á đã đầu tư và phát triển mạnh mẽ môn thể thao này.
- Trong nhiều năm dự Olympiad cờ vua, anh thấy các đội mạnh trên thế giới vận hành khác Việt Nam ở điểm nào?
- Tôi thấy đa phần các đội đều xếp vị trí dựa trên hệ số Elo, đồng thời có thể điều chỉnh một số bàn theo hướng chiến thuật dựa trên điểm mạnh và điểm yếu của từng VĐV trong đội.
Trong những năm qua, đội Việt Nam cũng duy trì cách sắp xếp như vậy. Tuy nhiên, ở một số giải, có những vị trí chưa thực sự hợp lý vì vấn đề tiêu chí tuyển chọn hoặc cách sắp xếp chưa rõ ràng.
- Theo anh, vấn đề lớn nhất hiện nay là thiếu kinh phí hay thiếu một cơ chế vận hành rõ ràng?
- Tôi nghĩ là cả hai. Tuy nhiên, vấn đề cơ chế vận hành quan trọng hơn, vì hệ thống vẫn có thể vận hành với kinh phí ít, còn nếu kinh phí nhiều nhưng cơ chế vận hành kém thì nguồn lực cũng bị lãng phí.
- Có điều gì cụ thể trong cách quản lý hiện tại khiến các VĐV cảm thấy khó gắn bó lâu dài với đội tuyển?
- Nhiều năm qua, đa phần VĐV đội tuyển vẫn phải tự tìm giải, tự lo chi phí, tự chuẩn bị tập luyện và thi đấu.
Trong khi đó, quy trình tuyển chọn cũng chưa có tiêu chí ổn định và đủ rõ ràng để kỳ thủ có thể yên tâm rằng cơ hội thi đấu hoàn toàn phụ thuộc vào chuyên môn.
Dù mọi người vẫn cố gắng thích nghi để tiếp tục cống hiến cho đội tuyển, nhưng trong một môi trường như vậy, việc duy trì niềm tin và động lực trong thời gian dài là điều không dễ.
- Theo anh, một quy trình tuyển chọn hợp lý cần công khai những tiêu chí nào? Ngoài Elo, đội tuyển nên đánh giá kỳ thủ dựa trên những yếu tố nào?
- Hệ số Elo là tiêu chí rõ ràng nhất. Ngoài ra, có thể lựa chọn thêm dựa trên các tiêu chí khác như VĐV vô địch quốc gia, trẻ,...
Tuy nhiên, tôi nghĩ để có một quy trình tuyển chọn hợp lý thì cần tham khảo thêm cách làm từ các đội tuyển quốc gia khác để có cái nhìn đa chiều hơn.
- Từng có thời điểm nào các VĐV góp ý trực tiếp với bộ môn hoặc liên đoàn về cơ chế vận hành chưa?
- Tôi nghĩ là có, nhưng chủ yếu là về chuyên môn và thường cũng khó tạo ra thay đổi rõ rệt.
Còn với những câu chuyện ngoài chuyên môn như cơ chế hay chế độ, VĐV lại càng không biết phải đóng góp ý kiến qua kênh nào cho hiệu quả.
- Theo anh, vì sao những bất cập này kéo dài nhiều năm mà chưa được giải quyết triệt để?
- Theo tôi, một phần vì VĐV thường chỉ có thể phản ánh vấn đề chứ không thực sự tham gia được vào quá trình thay đổi cách vận hành, nên nhiều bất cập tồn tại rất lâu mà không có thay đổi gì.
- Có khi nào chuyện tài chính khiến anh buộc phải bỏ một giải mà mình rất muốn tham dự?
- Đó là chuyện khá thường xuyên. Chi phí cho mỗi giải đấu có chất lượng trung bình sẽ rơi vào khoảng 2.000 - 3.000 USD, tùy giải, và không phải lúc nào tôi cũng tìm được kinh phí để tham gia.
- Nếu nhìn lại sự nghiệp, điều khiến anh tự hào nhất và tiếc nhất là gì?
- Tôi thấy việc duy trì hệ số Elo trên 2.600 trong nhiều năm cùng hai huy chương vàng bàn hai Olympiad là những kết quả có ý nghĩa với bản thân.
Có thể xét theo mặt bằng thế giới thì Elo khoảng 2.600 trở lên không quá cao, nhưng việc duy trì mức Elo này trong môi trường thi đấu ở khu vực Đông Nam Á và châu Á cũng là một thử thách.
Về điều nuối tiếc, có đôi lúc tôi tự hỏi liệu mình có thể làm tốt hơn nữa ở một vài thời điểm hay không. Nhưng nhìn lại, tôi biết lúc đó mình đã cố gắng hết sức, nên hiện tại cũng không còn cảm giác tiếc nuối nữa.
- Nếu có một nhà tài trợ lớn muốn đầu tư cho cờ vua Việt Nam, theo anh, họ nên đầu tư vào đâu trước tiên?
- Nếu có nhà tài trợ lớn, tôi nghĩ nên tập trung hỗ trợ các kỳ thủ hàng đầu và những VĐV trẻ triển vọng có cơ hội thi đấu quốc tế thường xuyên, vì đây là nền tảng quan trọng để duy trì và nâng cao thành tích.
Việc sử dụng nguồn tài trợ hiệu quả cũng cần được xây dựng trên một kế hoạch rõ ràng và có định hướng dài hạn từ phía quản lý.
Một số quốc gia thành công gần đây như Ấn Độ hay Uzbekistan đều cho thấy hiệu quả khi đầu tư tập trung vào nhóm kỳ thủ có tiềm năng thi đấu quốc tế và tạo điều kiện để họ cọ xát thường xuyên.
- Theo anh, đâu là nguy cơ lớn nhất với cờ vua Việt Nam lúc này?
- Theo tôi, nguy cơ lớn nhất lúc này là sự đứt quãng giữa các thế hệ. Trước mắt, đội tuyển sẽ gặp khó khăn ở kỳ Olympiad năm nay do nhiều trụ cột vắng mặt. Về lâu dài, thế hệ VĐV gạo cội cũng sẽ rút lui vì tuổi tác và những lo toan cuộc sống.
Dù phong trào cờ vua Việt Nam phát triển mạnh, việc đào tạo lại chưa có hệ thống rõ ràng. Điều này dẫn đến việc chúng ta có thể đạt được những thành công nhất định, nhưng các thành công đó chủ yếu dựa vào nỗ lực cá nhân chứ chưa phải kết quả của một quá trình đào tạo và phát triển mang tính khoa học.
Trong 11 trận bán kết World Cup gần nhất, chỉ có một lần đội để thủng lưới trước vẫn giành quyền vào chung kết. Đó là trường hợp của Croatia trước Anh tại World Cup 2018.
Tây Ban Nha còn có thêm một thống kê ủng hộ - họ bất bại trong 5 trận World Cup gần nhất khi ghi bàn mở tỷ số.
Manu Kone vào sân thay Adrien Rabiot. Rabiot rời sân sau khi đã nhận thẻ vàng. Pháp cần tăng khả năng cơ động ở khu vực giữa sân, và Kone được kỳ vọng sẽ mang đến nguồn năng lượng cùng khả năng di chuyển linh hoạt hơn cho tuyến giữa.
Trong trận Paraguay thắng Thổ Nhĩ Kỳ, Ivan Barton trở thành trọng tài đầu tiên trong lịch sử World Cup truất quyền thi đấu một cầu thủ vì hành động dùng tay che miệng khi đối đầu với đối phương. Sau khi tham khảo VAR, ông rút thẻ đỏ với Miguel Almiron ở phút bù giờ hiệp một.
Ivan Barton, 35 tuổi, sinh tại Santa Ana, thành phố lớn thứ hai của El Salvador, bắt đầu điều hành các trận đấu ở giải VĐQG El Salvador từ mùa 2014-2015. Sau đó, ông thường xuyên được phân công làm nhiệm vụ tại các giải đấu thuộc khu vực Concacaf như Gold Cup, Nations League và Champions Cup. Ngoài ra, ông cũng từng cầm còi tại Olympic và FIFA Club World Cup.
Đây là kỳ World Cup thứ hai của Barton. Tại World Cup 2022 ở Qatar, ông điều khiển các trận Nhật Bản thắng Đức 2-1, Brazil vượt qua Thụy Sĩ 1-0 và Anh đánh bại Senegal 3-0 ở vòng 1/8.
Tây Ban Nha nhỉnh hơn và dẫn 1-0. Lamine Yamal mang về quả phạt đền để Mikel Oyarzabal ghi bàn, giúp Tây Ban Nha bước vào giờ nghỉ với lợi thế dẫn bàn.
Trọng tài Ivan Barton ban đầu cho Pháp được hưởng quả đá phạt sau khi Ousmane Dembele ngã xuống vì pha truy cản của Fabián Ruiz.
Ruiz phản ứng dữ dội vì cho rằng mình không phạm lỗi. Các pha quay chậm cho thấy tiền vệ Tây Ban Nha đã chủ động rút chân lại, trong khi Dembele có phần chủ động ngã xuống.
VAR vào cuộc kiểm tra và quyết định hủy bỏ tình huống đá phạt dành cho Pháp. Một quyết định chính xác, dù phải cần đến sự can thiệp của công nghệ.
Unai Simon băng ra rất nhanh, theo phong cách của một thủ môn quét, để phá bóng trước khi Kylian Mbappe kịp kiểm soát. Pha bứt tốc của thủ quân tuyển Pháp là hoàn toàn hợp lý, và tình huống này cho thấy những khoảng trống phía sau hàng thủ Tây Ban Nha vẫn có thể bị khai thác.
Ngay sau đó, Unai Simon và Mikel Oyarzabal có pha phối hợp thiếu ăn ý khiến Tây Ban Nha gặp chút lúng túng. Aymeric Laporte nằm sân trong vòng cấm sau va chạm, và do liên quan đến chấn thương vùng đầu, trọng tài buộc phải tạm dừng trận đấu.
Mike Maignan chuyền hỏng phần sân nhà, để Alex Baena cắt được. Tây Ban Nha sau đó triển khai bóng rất mượt, đưa bóng từ trái sang phải trước vòng cấm của Pháp.
Dani Olmo thực hiện pha đánh gót tinh tế vào khoảng trống, mở ra cơ hội cho Lamine Yamal băng xuống. Tiền đạo trẻ của Tây Ban Nha có thể tự dứt điểm, nhưng lại căng ngang cho Fabian Ruiz. Nhưng tiền vệ này không thể đệm bóng khi bị Upamecano áp sát.
William Saliba không thể tiếp tục thi đấu và được thay thế bằng Maxence Lacroix được tung vào thay thế. Trung vệ thuộc biên chế Crystal Palace chỉ có ít phút khởi động trước khi được trao cơ hội ở trận bán kết World Cup.
Với 19 tuổi 1 ngày, Lamine Yamal trở thành cầu thủ trẻ thứ ba mang về quả phạt đền tính từ World Cup 1966. Hai cầu thủ từng làm được điều này ở độ tuổi trẻ hơn là Michael Owen (18 tuổi 198 ngày, trước Argentina tại World Cup 1998) và Dmitri Sychev (18 tuổi 222 ngày, gặp Tunisia tại World Cup 2002).
Pháp là đội đầu tiên vào bán kết khi áp đảo và thắng Morocco 2-0. Tây Ban Nha cũng thi đấu nhỉnh hơn, nhưng gặp nhiều khó khăn trước Bỉ. Đoàn quân dưới trướng Luis de la Fuente vượt lên nhờ công Fabian Ruiz, nhưng bị gỡ hòa từ cú đánh đầu của Charles De Ketelaere. Phải đến phút 88, nhờ cầu thủ vào sân thay người Mikel Merino đá bồi cận thành, Tây Ban Nha mới có thể ấn định chiến thắng 2-1.
Hai đội này gặp nhau lần đầu năm 1922, khi Tây Ban Nha thắng đậm chủ nhà Pháp 4-0. Sau Thế chiến thứ Hai, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của bóng đá hai nước, những cuộc chạm trán giữa họ ngày càng mang tính cạnh tranh.
Tây Ban Nha chiếm ưu thế trong giai đoạn đầu, nhưng cán cân dần nghiêng về Pháp sau chức vô địch Euro 1984, nơi họ đánh bại chính đội tuyển xứ đấu bò trong trận chung kết. Những năm gần đây, cuộc cạnh tranh tiếp tục được hâm nóng, đặc biệt sau khi Pháp thắng 2-1 ở chung kết UEFA Nations League 2021.
Tính trên mọi đấu trường, Tây Ban Nha đang nhỉnh hơn với 18 thắng, so với 13 của Pháp. Tuy nhiên, ở các trận đấu chính thức, Pháp có thành tích tốt hơn với 6 thắng, nhiều hơn Tây Ban Nha hai trận.
Mối liên hệ giữa hai nền bóng đá còn được thể hiện qua nhiều cầu thủ từng thi đấu hoặc trưởng thành ở quốc gia láng giềng. Antoine Griezmann, Karim Benzema, Raphael Varane, Ousmane Dembele hay Aurelien Tchouameni đều có nhiều năm khoác áo các CLB tại La Liga. Ở chiều ngược lại, các hậu vệ Aymeric Laporte và Robin Le Normand sinh ra tại Pháp nhưng nhập quốc tịch để khoác áo Tây Ban Nha.
Sau 45 phút đầu tiên trên sân SoFi (Los Angeles), Tây Ban Nha kiểm soát hoàn toàn thế trận. Đội bóng của HLV Luis de la Fuente dẫn trước 1-0 nhờ pha lập công của Mikel Oyarzabal ở phút 36, sau đường căng ngang thuận lợi từ Marc Cucurella. Đây là thành quả xứng đáng cho sức ép liên tục mà "La Roja" tạo ra kể từ giữa hiệp một.
Các con số thống kê cho thấy sự chênh lệch rất lớn. Tây Ban Nha cầm bóng tới 65%, tung ra 13 cú sút so với chỉ 2 của Áo. Chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) cũng nghiêng hoàn toàn về đại diện bán đảo Iberia với 1,46 so với 0,09. Đội bóng áo đỏ đã tạo ra 2 cơ hội ngon ăn, hưởng 7 quả phạt góc và thực hiện 368 đường chuyền, gần gấp đôi đối thủ. Trong khi đó, Áo chưa buộc thủ môn Tây Ban Nha phải thực hiện bất kỳ pha cứu thua nào.
Tỷ số thậm chí có thể đậm hơn. Trước khi Oyarzabal khai thông bế tắc, Tây Ban Nha đã nhiều lần khiến khung thành Alexander Schlager chao đảo. Alex Baena đưa bóng dội xà ngang từ một tình huống đá phạt nguy hiểm, còn Marc Cucurella từng đưa bóng vào lưới nhưng bàn thắng không được công nhận vì lỗi va chạm với thủ môn Áo. Schlager đang là cầu thủ nổi bật nhất bên phía đội bóng của HLV Ralf Rangnick với 6 pha cứu thua.
Trong khi đó, Lamine Yamal, Pedri và Rodri tiếp tục là trung tâm trong lối chơi kiểm soát của Tây Ban Nha. Những pha phối hợp tốc độ ở hai biên cùng khả năng luân chuyển bóng liên tục khiến hàng thủ Áo phải lùi rất sâu. Sau khởi đầu tương đối cân bằng, đội bóng Trung Âu gần như không thể duy trì sức ép và phải chống đỡ phần lớn thời gian thi đấu.
Sang hiệp 2, cục diện trận đấu không có gì khác biệt. Tây Ban Nha tiếp tục duy trì thế trận áp đảo hoàn toàn. Đến phút 65, tỷ số là 2-0 dành cho "La Roja". Sau đường tạt bóng của Alex Baena, hậu vệ biên phải Pedro Porro bất ngờ xâm nhập vòng cấm rồi đánh đầu quyết đoán để nhân đôi cách biệt. Pha di chuyển này cũng khiến hàng thủ Áo bất ngờ và không kịp chống đỡ.
Trong phần còn lại của trận đấu, Áo nỗ lực đẩy cao đội hình nhằm tìm kiếm bàn gỡ. Tuy nhiên, các pha phối hợp của đội bóng này còn khá đơn giản, dễ bị Tây Ban Nha hóa giải. Thậm chí, ở cuối trận, Áo còn nhận thêm bàn thua. Phút 89, Cucurella thực hiện đường căng ngang gần như hoàn hảo, giúp Oyarzabal đệm lòng gọn gàng, ấn định tỷ số 3-0 cho "La Roja"
Với chiến thắng này, Tây Ban Nha chính thức góp mặt ở vòng 16 đội World Cup 2026. Đối thủ của họ sẽ là đội thắng trong cặp đấu giữa Bồ Đào Nha và Croatia, diễn ra lúc 6 giờ ngày 3.7. Nếu Cristiano Ronaldo và các đồng đội giành chiến thắng, trận derby bán đảo Iberia sẽ xuất hiện.
