Trong chuyến du hành tới Mặt Trăng đầu tháng 4, phi hành đoàn Artemis II chụp nhiều hình ảnh ngoạn mục về thiên thể này và Trái Đất, nhận được sự quan tâm lớn của những người yêu thích khám phá không gian. Tuy nhiên, một số bức ảnh lại thu hút vì yếu tố khác: những ngôi sao và hành tinh lấp lánh trên nền vũ trụ. Điều này gây ngạc nhiên vì trong ảnh chụp từ chương trình Mặt Trăng Apollo của NASA cách đây hơn nửa thế kỷ, nhiều người đã quen với nền vũ trụ là khoảng không tối đen.
Theo Viện Vật lý (IOP) tại Anh, việc không có ngôi sao nào trong ảnh chụp từ bề mặt Mặt Trăng là lý do phổ biến khiến một số người nghi ngờ việc phi hành gia Apollo đã đặt chân lên bề mặt thiên thể. Không bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm ánh sáng và khí quyển dày như ở Trái Đất, họ trông đợi thấy hàng nghìn ngôi sao trong mọi bức ảnh.
IOP giải thích, kỳ vọng này dựa trên giả định rằng ảnh được chụp vào đêm Mặt Trăng (ban đêm trên Mặt Trăng dài tương đương 14 ngày Trái Đất). Trong khi thực tế, mọi chuyến bay có người lái đến Mặt Trăng thời Apollo đều diễn ra vào ban ngày (cũng dài tương đương 14 ngày Trái Đất), khi bề mặt thiên thể này sáng rực. Phi hành gia phải đeo kính bảo hộ và chụp ảnh trong điều kiện các ngôi sao thua kém bề mặt Mặt Trăng về độ sáng. Chúng quá mờ để xuất hiện trong ảnh, khiến bầu trời trông như khoảng không tối đen.
“Giả sử bạn là Neil Armstrong đang chụp ảnh Buzz Aldrin vào ban ngày nhiều ánh sáng trên Mặt Trăng. Buzz (mặc bộ đồ vũ trụ) và bề mặt Mặt Trăng sẽ là chủ thể sáng nhất trong ảnh. Để Buzz hiện rõ, bạn cần chọn tốc độ màn trập nhanh và khẩu độ nhỏ. Kết quả, bạn thu được hình ảnh rõ nét của Buzz, nhưng nguồn sáng khác như những ngôi sao lại quá mờ để xuất hiện trên phim chụp”, nhà sử học du hành vũ trụ Amy Shira Teitel nói với Astronomy.
Theo nhà vật lý thiên văn Alfredo Carpineti, tiến sĩ tại Đại học Hoàng gia London, từ bề mặt Mặt Trăng hoặc không gian sâu, con người thường có thể thấy bầu trời đầy sao, dải Ngân Hà rõ nét cùng nhiều thiên thể khác. Tuy nhiên, chúng không hiện diện trong ảnh do mục tiêu và cách chụp.
Những mục tiêu phổ biến trong nhiếp ảnh cận Trái Đất là phi hành gia mặc bộ đồ vũ trụ màu trắng, tàu, trạm vũ trụ, Mặt Trăng và chính hành tinh xanh. “Tất cả chủ thể đó đều có một điểm chung: rất sáng nhờ phản xạ nhiều ánh nắng Mặt Trời. Trong khi đó, các ngôi sao vốn là nguồn sáng nhưng lại ở quá xa nên mờ nhạt”, Carpineti giải thích trên IFL Science.
Không chỉ ảnh chụp từ phi hành gia, những bức ảnh do camera trên tàu vũ trụ chụp cũng có thể vắng bóng sao. “Về cơ bản, chúng ta không thể thấy sao từ camera trên tàu vì để quan sát chính con tàu (hoặc Mặt Trăng, Trái Đất) thì phải là ban ngày, khi Mặt Trời soi sáng chúng. Camera được điều chỉnh để phù hợp với độ sáng đó nên không thể thu ánh sáng yếu từ những ngôi sao phía sau”, tiến sĩ Becky Smethurst, nhà vật lý thiên văn tại Đại học Oxford, nói với Reuters.
Hình ảnh từ không gian có thể trông giống chụp vào ban đêm vì nền trời màu đen thay vì xanh. Nhưng thực tế, bầu trời ban ngày trên Trái Đất có màu xanh nhờ sự tán xạ ánh sáng trong khí quyển. “Vượt khỏi khí quyển, bầu trời ban ngày trông tối đen”, Smethurst giải thích.
Bên cạnh đó, đa số ảnh không gian được chụp trên tàu vũ trụ di chuyển nhanh. Vì vậy, để có tác phẩm tốt, cần điều chỉnh tốc độ màn trập và thời gian phơi sáng thích hợp. Phi hành gia NASA Don Pettit thậm chí tự phát triển thiết bị theo dõi sao riêng để chụp những bức ảnh phơi sáng đúng thời gian cần thiết từ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), vật thể di chuyển với tốc độ tới 8 km mỗi giây.
Ảnh chụp toàn cảnh Trái Đất ngày 3/4 (trái) và 2/4 (phải) từ tàu vũ trụ Orion trong nhiệm vụ Artemis II. Ảnh: NASA
Những hình ảnh từ phi hành đoàn Artemis II, trong đó các hành tinh và ngôi sao nằm ngoài hệ thống Trái Đất – Mặt Trăng hiện diện, đều có điểm chung là ngược sáng, hay Mặt Trời chiếu sáng từ phía sau. Trong ảnh toàn cảnh Trái Đất ngày 2/4 với thời gian phơi sáng dài hơn, các chi tiết, bao gồm Sao Kim cùng nhiều thiên thể khác, rõ nét hơn so với ảnh chụp ngày 3/4.
Tương tự, trong ảnh chụp nhật thực ngày 6/4, khi Mặt Trăng chắn trước Mặt Trời, các hành tinh và ngôi sao cũng hiện rõ. NASA giải thích: “Các ngôi sao, thường quá mờ để quan sát khi chụp Mặt Trăng, cũng xuất hiện. Lý do là khi Mặt Trăng chìm trong bóng tối, việc chụp ảnh sao trở nên dễ dàng hơn”.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng. Ngoài ra, phi hành đoàn còn lập kỷ lục bay xa Trái Đất nhất, 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với kỷ lục cũ của Apollo 13.
Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Dữ liệu từ Binance, sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới, cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng mạnh so với hôm qua. Tính đến 8 giờ ngày 2.5 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 78.292 USD, tăng 2,38% trong vòng 24 giờ qua.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa tăng 1,84% so với hôm qua, cán mốc 2.600 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, tăng 1,61%, tiến sát mốc 2.300 USD. Các token khác như BNB, Solana, XRP đều tăng 0,3 - 1,3%.
Đà tăng của Bitcoin và thị trường tiền mã hóa xảy ra khi tâm lý chấp nhận rủi ro được cải thiện. Giá dầu giảm nhẹ sau khi có thông tin cho rằng Iran đã gửi một đề xuất mới nhằm nối lại đàm phán với Mỹ. Tin tức này làm dấy lên hy vọng rằng căng thẳng ở eo biển Hormuz có thể giảm bớt, ít nhất trong ngắn hạn.
Các nhà đầu tư Bitcoin đang đặt mục tiêu giá 80.000 USD. Đây là ngưỡng đột phá quan trọng, nếu vượt mốc này, thị trường có thể thu hút thêm nhiều người mới và kích hoạt kịch bản tăng giá bền vững .
"Tôi nghĩ 80.000 USD là ngưỡng kháng cự quan trọng. Chúng ta cần một cú bứt phá mạnh mẽ để có thể vượt qua", Adrian Fritz, chiến lược gia của 21hares, nói với CoinDesk.
Các phân tích kỹ thuật cho thấy sau khi tăng giá lên 78.000 USD, Bitcoin đã giữ vững mức hỗ trợ tại đường trung bình động hàm mũ 100 ngày (EMA 100). Khối lượng mua trên thị trường giao ngay cũng tăng mạnh trong khi chỉ số chênh lệch khối lượng tích lũy (CVD) đạt 11.500 BTC, mức cao nhất kể từ ngày 17.2.
Vị thế giao dịch phái sinh đang mở rộng song song với giá đồng nghĩa sự xuất hiện của những nhà đầu tư mới. Tổng khối lượng hợp đồng mở đã tăng 6,64% lên 257.000 BTC trong 24 giờ. Điều này cho thấy các vị thế mới đang được bổ sung khi Bitcoin ổn định dưới mức 80.000 USD.
Chỉ số CVD trên thị trường tương lai đã phục hồi lên 98.300 BTC, báo hiệu sự trở lại của áp lực mua ròng. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn đợt điều chỉnh hôm 27.4, cho thấy vị thế giao dịch vẫn đang lớn dần.
Đáng chú ý, thanh khoản Bitcoin tiếp tục tập trung ở vùng giá 78.000 - 80.000 USD, với 2,1 tỉ USD vị thế bán khống gặp rủi ro.
Hoạt động giao dịch BTC từ các tổ chức tiếp tục cho thấy xu hướng tích cực. Thay đổi trong số dư giao dịch OTC trong 30 ngày đã giảm xuống khoảng -20.700 BTC, tương đương mức ghi nhận lần cuối vào tháng 3.2025. Số dư thấp hơn đồng nghĩa BTC đang được chuyển ra khỏi các sàn giao dịch, làm giảm nguồn cung.
Xu hướng dòng vốn vào các quỹ ETF cũng tương tự. Hồi tháng 4, có khoảng 1,97 tỉ USD đổ vào các quỹ ETF Bitcoin. Theo Bitcoin Ecoinometrics, hiện có 9 ngày liên tiếp dòng vốn chảy vào các quỹ, đây là chuỗi kỷ lục dài nhất trong năm 2026.
"Lần cuối dòng chảy thể hiện sự bền bỉ như vậy là ngay trước khi Bitcoin lập đỉnh vào tháng 10.2025. Điều này không có nghĩa thị trường đang hướng đến đỉnh giá mới nhưng cho thấy xu hướng tăng giá đang có nhiều tín hiệu khả quan", các nhà phân tích của Bitcoin Ecoinometrics nhận định.
Mục tiêu trước mắt của các nhà đầu tư Bitcoin là theo dõi dòng tiền đổ vào thị trường có thể duy trì được bao lâu và liệu tính thanh khoản trên 80.000 USD có giảm khi sự tham gia của các tổ chức tăng lên hay không.
Theo DongA Science, Stardust Solutions đang gây tranh cãi khi tiết lộ thành phần hóa học của các hạt phản xạ bức xạ Mặt Trời và phương pháp phân tán chúng trong khí quyển để thực hiện công nghệ địa kỹ thuật. Địa kỹ thuật Mặt Trời là phương pháp giảm ấm lên toàn cầu bằng cách tăng lượng ánh sáng Mặt Trời phản xạ từ Trái Đất trở lại không gian.
Thành lập năm 2023 bởi các nhà nghiên cứu từ chương trình năng lượng hạt nhân của Israel, Stardust có trụ sở ở Mỹ, huy động thành công 75 triệu USD vốn đầu tư và nộp đơn xin cấp bằng sáng chế. Ý tưởng cốt lõi của công nghệ là phun hạt mịn vào tầng bình lưu để phản xạ một phần ánh sáng Mặt Trời trở lại không gian.
Theo New York Times, tiến sĩ Yanai Yedvab, Giám đốc điều hành công ty, nhà đồng sáng lập Amyad Spector và một nhóm 25 nhà nghiên cứu đã phát triển hai loại hạt phản xạ. Loại đầu tiên làm từ silica vô định hình, phủ lớp vật liệu ngăn chặn tương tác với khí quyển. Loại thứ hai là vỏ silica vô định hình bao quanh lõi canxi carbonate bên trong.
Silica vô định hình là chất sử dụng trong phụ gia thực phẩm và hàng tiêu dùng, còn canxi carbonate được tìm thấy ở vỏ trứng và đá vôi. Nhóm nghiên cứu khẳng định chúng có thể phân hủy sinh học và vô hại đối với con người, động vật, đại dương và đất. Stardust nói silica vô định hình sẽ được sử dụng trong nỗ lực ban đầu để phản xạ đến 1% ánh sáng Mặt Trời truyền tới Trái Đất, trong khi hạt silica - carbonate có thể dùng ở nồng độ cao hơn để chặn hơn 1%.
Sử dụng buồng mô phỏng điều kiện âm độ của tầng bình lưu, các nhà nghiên cứu của Stardust thử nghiệm hạt silica với khí vi lượng trong khí quyển để xem chúng phản ứng như thế nào. Tiến sĩ Yedvab chia sẻ loại hạt silica - carbonate thứ hai có đặc điểm hóa học bề mặt tương tự hạt đầu tiên nhưng vẫn đang được thử nghiệm. Stardust cũng đang kiểm tra hệ thống phân tán để đảm bảo hạt phản xạ lan rộng sau khi phun từ máy bay, không phản ứng với hơi nước để tạo thành tinh thể băng rơi xuống mặt đất.
Nỗ lực đầu tiên để làm mát khí quyển sẽ tiêu tốn khoảng 10 tỷ USD, bao gồm chi phí vật liệu, máy bay dùng để phân tán hạt ở độ cao lớn và hệ thống giám sát theo dõi các hạt trong không khí và trên mặt đất. Bằng cách thêm 10 triệu tấn hạt phản xạ vào không khí trong vài năm, nhiệt độ khí quyển có thể giảm hơn 1,5 độ C.
Cơ quan Đăng ký Chất độc và Bệnh tật thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ chưa ghi nhận tác động sức khỏe nào do tiếp xúc với silica vô định hình trong môi trường hoặc sản phẩm thương mại. Tuy nhiên, một số nhà khoa học muốn biết thêm thông tin về ảnh hưởng của hạt silica tới hệ hô hấp của con người.
Michael S. Diamond, giáo sư khí tượng học tại Đại học Florida (Mỹ) nhận xét ý tưởng của Stardust khá tinh vi. Trong khi đó, một số chuyên gia chỉ trích công ty tư nhân này đang cố gắng độc quyền công nghệ có thể thay đổi khí hậu toàn cầu. "Quá trình công ty phát triển công nghệ một cách không minh bạch chính là vấn đề", Daniele Visioni, giáo sư Khoa học Trái Đất và Khí quyển tại Đại học Cornell, nhấn mạnh.
Prakash Kashwan, giáo sư nghiên cứu môi trường tại Đại học Brandeis (Mỹ), cảnh báo địa kỹ thuật Mặt Trời có thể thay đổi mô hình thời tiết, ảnh hưởng đến sản xuất lương thực và nền kinh tế. Ông nhấn mạnh rủi ro xã hội từ kỹ thuật này đối với những người sống ở Nam Á, Đông Phi và Mỹ Latinh, nơi gió mùa hàng năm rất quan trọng cho cây trồng.
Ông Trump điện đàm với phi hành đoàn Artemis II sau khi tàu vũ trụ Orion vượt qua vùng tối Mặt Trăng, khoảng 9h30 ngày 7/4 (giờ Hà Nội). Ông gọi điện từ xa và được Giám đốc NASA Jared Isaacman kết nối từ Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston.
"Hôm nay các bạn đã làm nên lịch sử và khiến cả nước Mỹ vô cùng tự hào", Tổng thống Trump nói. "Gần đây, chúng ta có rất nhiều điều đáng tự hào, nhưng không sánh được với những gì các bạn đang làm, là bay vòng quanh Mặt Trăng lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ và phá kỷ lục về khoảng cách xa nhất so với Trái Đất".
Tổng thống Mỹ cũng cho biết "đích thân" gửi lời chào và chúc mừng đến chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover, chuyên gia sứ mệnh Christina Koch và Jeremy Hansen, cũng như cảm ơn toàn bộ đội ngũ NASA. "Các bạn thực sự là những người tiên phong thời hiện đại", ông tiếp tục.
Người đứng đầu Nhà Trắng thêm rằng, ông muốn Isaacman đưa phi hành đoàn Artemis II đến Phòng Bầu dục sau khi họ trở về Trái Đất. "Tôi sẽ xin chữ ký của các bạn", Trump nói. "Tôi không thường xuyên xin chữ ký, nhưng các bạn xứng đáng với điều đó. Các bạn thực sự đặc biệt. Mọi người đang bàn tán về điều này, và tôi mong được gặp tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, cùng nhau chúc mừng những thành tựu và thử thách phi thường".
Ông Trump cũng yêu cầu các phi hành gia kể lại điều gì gây ấn tượng nhất. Chỉ huy Reid Wiseman chọn mô tả khoảnh khắc chứng kiến nhật thực trên tàu Orion. "Chúng tôi có thể nhìn thấy vành nhật hoa của Mặt Trời, và sau đó là chuỗi các hành tinh thẳng hàng với sao Hỏa", Wiseman nói. "Tất cả đều rất háo hức khi nghĩ đến tương lai con người sẽ sống trên hai hành tinh".
"Tôi nghĩ điểm ấn tượng nhất, thưa ngài Tổng thống, là việc trở về từ phía xa của Mặt Trăng và được nhìn thấy Trái Đất sau khi mất liên lạc khoảng 45 phút", nữ phi hành gia Christina Koch nói. "Điều đó thực sự nhắc nhở chúng ta về một nơi đặc biệt, về tầm quan trọng mà quốc gia chúng ta phải nỗ lực dẫn đầu trong việc khám phá không gian sâu thẳm".
Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Canada cho biết khi trở lại từ mặt tối của Mặt Trăng, cảm giác của ông "không ở trong một khoang tàu", và "thực sự choáng ngợp trước trải nghiệm phi thường". Ông cũng ca ngợi nước Mỹ và Tổng thống Trump về sự tiên phong trong chinh phục vũ trụ.
Đáp lại, ông Trump cho biết đã nói chuyện với Thủ tướng Canada Wayne Gretzky và "nhiều người bạn khác" ở Canada, bày tỏ niềm tự hào của họ về Hansen và phi hành đoàn Artemis II. "Bạn có rất nhiều sự can đảm, rất nhiều dũng khí và rất nhiều tài năng", ông Trump nói.
Koch, người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử hoàn thành chuyến bay ngang qua Mặt Trăng, nói thêm rằng bà đang thích nghi "rất tốt" với cuộc sống trong không gian. "Thời gian trôi qua quá nhanh. Tôi chưa sẵn sàng về nhà", Koch nói. "Được ở trong một tàu vũ trụ đang bay sâu vào không gian và tự mình điều khiển nó bay vòng quanh quả là trải nghiệm tuyệt vời".
Phi hành đoàn cho biết, khi mất liên lạc, họ đã cùng nhau ăn bánh quy kem vị siro phong do Hansen chuẩn bị để kỷ niệm "khoảnh khắc kỳ diệu".
Tàu vũ trụ Orion hiện rời phạm vi ảnh hưởng của Mặt Trăng - khu vực có lực hấp dẫn của Mặt Trăng mạnh hơn Trái Đất. Tàu dự kiến thực hiện lần đốt nhiên liệu đầu tiên để duy trì quỹ đạo trở về. Ngoài ra, phi hành đoàn sẽ thực hiện cuộc gọi đặc biệt trong không gian tới các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS trước khi trở về Trái Đất cuối tuần này.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa bốn phi hành gia bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Nhiệm vụ Artemis II đánh dấu hàng loạt cột mốc trong ngành hàng không vũ trụ. Ví dụ, phi hành gia da màu, người phụ nữ, người không phải công dân Mỹ đầu tiên, phi hành gia lớn tuổi nhất đến Mặt Trăng.
Bên cạnh đó, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ trên tàu cũng lần đầu được thử nghiệm ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Bảo Lâm tổng hợp
Artemis II lập kỷ lục mới về khoảng cách
Phi hành đoàn Artemis II quan sát nhật thực đặc biệt
Phi hành đoàn Artemis II gián đoạn kết nối với Trái Đất trong 40 phút
