Tại Bệnh viện FV, hành trình của gia đình bé Lê Minh Nhật (4 tuổi rưỡi, Hà Nội) đi tìm cơ hội phục hồi chức năng bàn tay cho con là một câu chuyện đầy xúc động, được viết nên bằng sự kiên trì và tình yêu thương không bỏ cuộc của cả gia đình.
Ngày đón con chào đời, thấy tay chân con đầy đủ và lành lặn như bao đứa trẻ khác, anh chị cứ ngỡ con hoàn toàn khỏe mạnh. Cho đến ngày thứ ba, cô điều dưỡng tắm bé khẽ gọi mẹ bé Minh Nhật ra một góc rồi thầm thì: “Chị ơi, ngón tay cái của con hình như không có xương, cứ mềm rũ ra…”.
Câu nói ấy đã mở đầu cho một hành trình ròng rã suốt hơn 4 năm của gia đình, đi qua gần 10 bệnh viện lớn nhỏ từ Bắc vào Nam. Ngón cái bẩm sinh của Minh Nhật mắc chứng “ngón tay rơi” (floating thumb) – một dạng dị tật hiếm gặp khi ngón cái chỉ là một mẩu da thịt lỏng lẻo dính vào bàn tay, hoàn toàn không có xương, gân hay dây thần kinh bên trong để điều khiển. Hầu hết các bác sĩ đều lắc đầu và đưa ra một giải pháp duy nhất: Cắt bỏ ngón tay thừa đó đi.
Nhưng nếu chỉ cắt đi đơn thuần, bàn tay con sẽ mãi khiếm khuyết, không thể có được khả năng phối hợp giữa các ngón để cầm nắm. Để thích nghi, Minh Nhật phải tập kẹp mọi đồ vật vào kẽ giữa ngón trỏ và ngón giữa. Nhìn con chuẩn bị vào lớp 1 nhưng bàn tay quá vất vả để giữ một cây bút, người mẹ không chấp nhận buông xuôi.
Mọi nút thắt chỉ được gỡ bỏ khi gia đình may mắn tìm đến Bệnh viện FV và được thăm khám với tiến sĩ, bác sĩ Stéphane Guero – Chuyên gia Phẫu thuật bàn tay đến từ Pháp với hơn 30 năm kinh nghiệm. Khác với những lần thăm khám trước, bác sĩ Stephane không chỉ sờ nắn dị tật, mà hỏi một câu chạm đúng vào thói quen đời thực của đứa trẻ. Bác sĩ Stéphane Guero chia sẻ:
“Bé có đang cầm nắm bằng cách kẹp giữa hai ngón tay hay không? Việc quan sát kỹ hành vi vận động tự nhiên của trẻ là chìa khóa quan trọng để chúng tôi đánh giá chính xác mức độ thích nghi của hệ thần kinh trước khi lên phương án phẫu thuật”.
Thay vì chỉ cắt bỏ phần da thừa và chấp nhận một bàn tay thiếu ngón, bác sĩ Stéphane Guero cùng ê-kíp tại FV đã quyết định thực hiện kỹ thuật Pollicization để chuyển ngón trỏ thành ngón cái. Đây là một kỹ thuật cực khó của ngoại khoa tạo hình, biến ngón trỏ thành một ngón cái mới hoàn chỉnh chỉ trong một ca mổ kéo dài 2,5 giờ bao gồm các bước: cắt bỏ phần ngón cái rơi không chức năng, bóc tách loại bỏ 4/5 đoạn xương thuộc phần mu bàn tay của ngón trỏ để thu ngắn chiều dài và xoay trục giải phẫu sang vị trí mới.
“Điểm mấu chốt quyết định sự sống và công năng của ngón tay mới nằm ở hệ thống vi mạch. Toàn bộ hệ thống cơ, mạch máu nuôi dưỡng, gân và dây thần kinh của ngón trỏ đều phải được bóc tách siêu vi phẫu một cách chuẩn xác, bảo tồn nguyên vẹn và dịch chuyển khéo léo sang trục mới. Có như vậy, ngón cái mới có được nguồn máu nuôi ổn định và có thể cử động chủ động ngay sau khi lành thương”, bác sĩ Stéphane Guero phân tích sâu về mặt kỹ thuật.
Nhiều phụ huynh thường lo lắng: Chuyển vị trí ngón tay đột ngột như vậy, làm sao đứa trẻ biết cách điều khiển? Về điều này, chuyên gia người Pháp đã đưa ra lời giải thích trên góc độ góc nhìn thần kinh học đầy thuyết phục: “Cấu trúc não bộ của trẻ em có khả năng thích nghi và tái định vị vùng chức năng rất kỳ diệu. Vì trước phẫu thuật, Minh Nhật đã tự có phản xạ dùng ngón trỏ kẹp đồ vật để thay thế công năng ngón cái. Chính nhờ thói quen phản xạ có sẵn này, ngay sau khi ngón trỏ được xoay trục, não bộ của con sẽ tự nhận diện và học cách điều khiển ngón cái mới cực kỳ nhanh mà không cần trải qua các bài tập vật lý trị liệu quá nặng nề”.
Dự kiến, sẽ cần khoảng 2 tháng để các mô hết sưng phù và cấu trúc xương lành hoàn toàn và Minh Nhật sẽ có thể sở hữu một bàn tay mới với lực bấm của ngón cái mới sau phục hồi có thể đạt tới 7 kg, gần như tương đương lực bấm tiêu chuẩn của một người trưởng thành bình thường (dao động từ 5 – 10 kg). Đồng thời, con có thể hoàn toàn tự do viết bài, vẽ tranh, thực hiện các động tác cầm, nhặt đồ vật từ siêu nhỏ cho đến xách những vật nặng.
“Thẩm mỹ rất quan trọng. Nhưng với một bàn tay, chức năng vẫn phải là ưu tiên đầu tiên” – lời bác sĩ khiến gia đình bé Nhật quyết định bước vào ca mổ kéo dài hơn 2,5 giờ hôm đó. Tuy nhiên theo bác sĩ Stephane Guero chia sẻ: “Bàn tay 4 ngón được tạo hình của bé có thể hài hòa đến mức khi con đi học, ngay cả giáo viên chủ nhiệm cũng không hề nhận ra”.
Tại Bệnh viện FV, các ca dị tật bàn tay bẩm sinh phức tạp luôn được tiến sĩ, bác sĩ Stéphane Guero tiếp cận dưới góc độ khôi phục tối đa chức năng vận động tự nhiên và bảo tồn sự phát triển lâu dài của trẻ. Sự xuất sắc trong chuyên môn của bác sĩ cùng sự đồng hành của FV không chỉ trả lại cho bé Minh Nhật một đôi tay vững chãi để tự tin bước vào lớp 1, mà còn mở ra cho em một tương lai tự lập, không rào cản. Đối với gia đình, việc tìm được đúng người bác sĩ tài hoa chính là phép màu lớn nhất trên hành trình sửa chữa đôi tay cho con mở ra một tương lai tự lập, không rào cản và hơn hết là thấy mình không dị biệt so với các bạn đồng trang lứa.
Trong cơn sốt giảm cân hiện nay, nhiều người mang tâm lý "sợ tinh bột", coi cơm hay mì là "kẻ thù" gây béo phì và tăng đường huyết. Tuy nhiên, carbohydrate vốn là một trong ba dưỡng chất thiết yếu duy trì sự sống.
Thực tế, không phải mọi loại tinh bột đều giống nhau. Các nghiên cứu mới nhất chỉ ra rằng: Chế độ ăn giàu carb chất lượng cao đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc làm chậm quá trình lão hóa và quản lý cân nặng. Tầm quan trọng của chúng vượt xa những gì bạn hằng tưởng tượng.
Ăn ít tinh bột khiến con người mau già
Mối liên hệ giữa chế độ ăn và tuổi tác là vô cùng mật thiết. Một nghiên cứu công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng (The Journal of Nutrition) vào tháng 1/2025 cho thấy: Chế độ ăn giàu carb chất lượng cao giúp làm chậm quá trình lão hóa biểu quan (epigenetic aging) tới 1,2 năm.
Các chuyên gia giải thích, các dưỡng chất trong thực phẩm nguồn gốc thực vật giúp giảm tình trạng căng thẳng oxy hóa và phản ứng viêm, từ đó tác động tích cực đến quá trình methyl hóa DNA.
Nhiều người lo ngại ăn tinh bột sẽ béo, nhưng sự thật ngược lại: Carb chất lượng cao hỗ trợ giảm cân hiệu quả. Nghiên cứu trên Tạp chí Y khoa Anh (BMJ) năm 2023 khẳng định, việc hạn chế các loại "carb kém chất lượng" (đường tinh luyện, nước ngọt, ngũ cốc tinh chế) và tăng cường "carb chất lượng cao" (ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau không chứa tinh bột) giúp kiểm soát cân nặng tốt hơn.
Thế nào là "carbohydrate chất lượng cao"?
Để lựa chọn đúng, chúng ta cần phân biệt rõ hai nhóm tinh bột dựa trên giá trị dinh dưỡng:
Nhóm carb chất lượng cao ("carb tốt")
Không chỉ cung cấp năng lượng, nhóm này còn dồi dào vitamin, khoáng chất và chất xơ. Theo chuyên gia dinh dưỡng Tưởng Văn Tĩnh (Bệnh viện Quảng An, Đại học Tứ Xuyên), nhóm này bao gồm:
Ngũ cốc nguyên hạt: Gạo lứt, ngô, gạo đen, yến mạch, kiều mạch... giàu chất xơ.
Các loại củ: Khoai tây, khoai lang, khoai môn, củ từ... có hàm lượng chất xơ cao.
Các loại đậu: Đậu đỏ, đậu xanh, đậu nành, đậu gà... giàu protein và tạo cảm giác no lâu.
Rau củ giàu tinh bột: Bí đỏ, củ sen... chứa nhiều polysaccharide có lợi.
Trái cây: Chứa đường tự nhiên dễ hấp thụ kèm chất xơ, ít ảnh hưởng tiêu cực đến đường huyết nếu ăn lượng vừa phải.
Nhóm carb kém chất lượng ("carb xấu")
Nhóm này chủ yếu cung cấp "calo rỗng", thiếu hụt vi chất và thường đi kèm lượng dầu, muối, đường cao. Chuyên gia Lý Á Nhu (Bệnh viện Hữu nghị Bắc Kinh) liệt kê:
Vậy cơm trắng, mì trắng là "tốt" hay "xấu"?
Chuyên gia Lý Á Nhu cho biết không nên "dán nhãn" tiêu cực hoàn toàn cho tinh bột tinh chế. Chúng dễ tiêu hóa, phù hợp với người có hệ đường ruột yếu. Nếu chỉ ăn hoàn toàn ngũ cốc thô, bạn dễ bị đầy hơi, đau bụng. Chìa khóa nằm ở việc phối hợp giữa thô và tinh.
Ngày 22-6, thông tin từ Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, các bác sĩ ở bệnh viện này đã tiếp nhận và điều trị cho 15 công nhân bị nhiễm độc chì mạn tính nghề nghiệp. Cả 15 bệnh nhân này đều làm việc tại một công ty sản xuất ắc quy và tiếp xúc trực tiếp với chì trong nhiều năm.
Các bệnh nhân được tiếp nhận điều trị rải rác từ ngày 8-6 đến nay. Trước đó, những người này được công ty đưa đến kiểm tra và điều trị theo từng đợt, trung bình khoảng 23 người mỗi đợt nhằm không làm gián đoạn hoạt động sản xuất.
Qua khai thác bệnh sử, hầu hết những bệnh nhân này làm việc ở các công đoạn có nguy cơ phơi nhiễm chì cao như đúc lưới cực, trét cao chì lên lưới cực hoặc hàn các lá ắc quy. Đây là môi trường phát sinh nhiều bụi chì và hơi oxit chì do nhiệt độ cao. Nhiều người có thâm niên làm việc từ 5 năm đến hơn 10 năm trước khi xuất hiện triệu chứng.
Kết quả tầm soát cho thấy các trường hợp có nồng độ chì trong máu trên 40 µg/dL đều được chẩn đoán nhiễm độc chì mạn tính nghề nghiệp. Trong nhóm bệnh nhân đang điều trị, nhiều người có chỉ số chì trong máu vượt 100 µg/dL, cao hơn nhiều so với ngưỡng an toàn.
Các triệu chứng thường gặp khi nhập viện gồm đau quặn bụng từng cơn, mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, đau đầu, chóng mặt và da xanh xao. Một số trường hợp nặng xuất hiện viền chì màu xám đen ở lợi.
Bệnh viện cũng ghi nhận một số bệnh nhân bị biến chứng thần kinh ngoại biên với biểu hiện tê bì đầu chi, giảm cảm giác, yếu cơ và ảnh hưởng đến khả năng vận động tinh, tuy chưa ghi nhận tổn thương não nghiêm trọng.
Về điều trị, bệnh nhân được sử dụng các thuốc thải chì, kết hợp phục hồi chức năng, vật lý trị liệu và bổ sung canxi, sắt, kẽm cùng vitamin C để hỗ trợ quá trình hồi phục. Mỗi liệu trình điều trị thường kéo dài từ 2 - 4 tuần, tùy theo đáp ứng và mức độ giảm nồng độ chì trong máu.
Theo các bác sĩ, nếu được phát hiện sớm, người bệnh có khả năng phục hồi tốt. Tuy nhiên nhiễm độc chì kéo dài có thể để lại nhiều di chứng như tổn thương thận mạn tính, suy giảm nhận thức, loãng xương do chì tích tụ trong xương và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở nam giới.
Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM nhận định đây là một trong những chùm ca nhiễm độc chì tập thể có quy mô lớn từ cùng một cơ sở sản xuất được tiếp nhận trong thời gian gần đây.
Bệnh viện đang phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), Sở Y tế để cung cấp số liệu dịch tễ liên quan đến chùm ca bệnh, hỗ trợ đánh giá môi trường lao động và đưa ra các khuyến nghị y tế nhằm cải thiện hệ thống thông gió, thay đổi quy trình công nghệ giảm nguy cơ phơi nhiễm chì cho người lao động.
Đến thời điểm hiện tại, sức khỏe của 15 bệnh nhân đều có tiến triển khả quan. Các cơn đau bụng giảm rõ rệt, tinh thần ổn định hơn và chỉ số chì trong máu đang được theo dõi sát theo phác đồ điều trị.
Cao huyết áp, hay còn gọi là tăng huyết áp, là một bệnh lý âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm, đang ảnh hưởng đến khoảng 1/3 số người trưởng thành tại Anh. Việc bổ sung một loại củ màu đỏ đặc biệt vào chế độ ăn uống hàng ngày có thể là chìa khóa vàng giúp kiểm soát chỉ số này một cách tự nhiên.
Khi bị cao huyết áp, tim của bạn phải hoạt động vất vả hơn đáng kể so với bình thường để bơm máu đi khắp cơ thể. Tình trạng này kéo dài sẽ tạo thêm áp lực nặng nề lên tim, mạch máu và các cơ quan nội tạng khác. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cao huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng cấp cứu nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng như đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Trong các yếu tố nguy cơ, chế độ ăn uống được xác định là tác nhân ảnh hưởng lớn nhất đến huyết áp, trong đó thói quen ăn mặn (tiêu thụ nhiều muối) là nguyên nhân hàng đầu. Muối khiến cơ thể giữ nước, từ đó làm tăng áp lực lên thành mạch và đẩy huyết áp lên cao. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, những gì chúng ta dung nạp cũng có thể mang lại hiệu quả đảo ngược kỳ diệu.
Trong một video chia sẻ trên nền tảng mạng xã hội TikTok, Bác sĩ Suraj Kukadia (được cộng đồng mạng biết đến với tên gọi Dr Sooj) đã phân tích những lợi ích vượt trội của củ dền đối với sức khỏe: "Củ dền là một nguồn cung cấp nitrate tự nhiên tuyệt vời cho chế độ ăn uống. Hoạt chất này đã được chứng minh là có khả năng hạ huyết áp hiệu quả ở cả hệ thống tuần hoàn trung ương lẫn ngoại vi. Không chỉ vậy, củ dền còn giúp cải thiện đáng kể hiệu suất tập luyện thể thao của bạn".
Lời khuyên của Bác sĩ Kukadia hoàn toàn được củng cố bởi các bằng chứng khoa học vững chắc nghiên cứu về tác động của nước ép củ dền đối với huyết áp.
Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa uy tín Hypertension vào năm 2015, các nhà nghiên cứu từ Đại học Queen Mary London phát hiện ra rằng: Chỉ cần uống một ly nước ép củ dền dung tích 250 ml mỗi ngày đã giúp giảm huyết áp trung bình khoảng 8/4 mmHg.
Nhờ đó, rất nhiều người tham gia thử nghiệm đã ghi nhận chỉ số huyết áp trở về ngưỡng an toàn. Các nhà nghiên cứu lưu ý kết quả này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi thực tế chỉ cần huyết áp tăng thêm mỗi 2mmHg thì nguy cơ tử vong do bệnh tim đã tăng 7% và nguy cơ tử vong do đột quỵ tăng tới 10%.
Khả năng hạ huyết áp vượt trội của củ dền được xác định là nhờ hàm lượng nitrate vô cơ đậm đặc có trong loại củ này. Ngoài củ dền, các loại thực phẩm giàu nitrate khác có thể kể đến như rau bina (cải bó xôi), đại hoàng, cần tây, xà lách và cải xoong.
Một phân tích gộp được công bố trên tạp chí Frontiers in Nutrition vào năm 2022 đã xem xét 7 nghiên cứu hiện có và đi đến kết luận tương tự: Các nitrate tìm thấy trong nước ép củ dền giúp giảm hiệu quả huyết áp tâm thu, nhưng không có tác động đáng kể đến huyết áp tâm trương ở những bệnh nhân bị tăng huyết áp động mạch. Các dữ liệu chỉ ra rằng việc uống nước ép củ dền đều đặn hàng ngày trong vòng 60 ngày sẽ mang lại kết quả tối ưu nhất.
Để chủ động kiểm soát và duy trì huyết áp ở ngưỡng an toàn, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến nghị người dân nên nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc lối sống sau:
Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng: Tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm nguyên bản.
Tập thể dục thường xuyên: Đặt mục tiêu vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải.
Kiểm soát cân nặng: Chủ động giảm cân an toàn nếu bạn đang trong tình trạng thừa cân, béo phì.
Cắt giảm lượng muối: Hạn chế tối đa các thực phẩm mặn, đồ ăn chế biến sẵn và tránh thói quen nêm thêm muối vào các món ăn hàng ngày.
Hạn chế đồ uống có cồn: Tránh uống quá 14 đơn vị cồn mỗi tuần một cách thường xuyên.
Cắt giảm chất kích thích: Hạn chế các đồ uống chứa nhiều caffeine như cà phê, trà đặc và nước ngọt có ga (cola).
Tuyệt đối không hút thuốc lá.
Huyết áp cao thường không có triệu chứng rõ rệt nhưng lại để lại hậu quả khôn lường. Nếu bạn có bất kỳ lo ngại nào về chỉ số huyết áp của mình, hãy chủ động liên hệ với các bác sĩ gia đình hoặc chuyên gia y tế để được thăm khám, tư vấn và có phác đồ điều trị phù hợp nhất.
