Nhiều ngày qua, căn nhà cấp bốn của vợ chồng anh Võ Văn Đông, 53 tuổi, ở thôn An Quang Đông, xã Đề Gi, luôn trong tình trạng đóng kín cửa. “Không phải vì sợ trộm, mà mở ra là không chịu nổi mùi”, anh nói, tay chỉ về phía đầm nơi các cơ sở sơ chế hoạt động.
Theo anh Đông, tình trạng ô nhiễm đã kéo dài nhiều năm, nặng nhất từ tháng 2 đến tháng 10. Mùi hôi phát sinh trong quá trình mổ, rửa mực xà, lan xa hàng trăm mét, bao trùm khu dân cư và trường học, đặc biệt vào khung giờ từ chiều đến khuya.
Phần lớn cơ sở không có hệ thống xử lý nước thải. Da, nội tạng và nước rửa mực xả thẳng xuống hồ, đầm, tạo thành những dòng nước đen, đặc quánh, bốc mùi. Nhiều đoạn ven đầm chuyển màu đục, nổi váng, ảnh hưởng rõ đến hệ sinh thái và nguồn nước.
Quần áo phơi ngoài trời nhanh chóng ám mùi tanh, phải giặt lại nhiều lần. Nhiều gia đình đầu tư máy lọc không khí nhưng hiệu quả hạn chế. “Có hôm đang ăn cơm phải bỏ dở vì mùi quá nặng”, anh Đông nói.
Ông Nguyễn Hữu Dự, trưởng thôn An Quang Tây, cho biết khu vực hiện có khoảng 54 cơ sở hoạt động tự phát. Lượng chất hữu cơ từ mực phân hủy nhanh, không chỉ gây mùi mà còn làm suy giảm chất lượng nước, đe dọa nguồn lợi thủy sản.
Không chỉ môi trường bị ảnh hưởng, người dân còn thường xuyên đau đầu, buồn nôn; trẻ em dễ mắc bệnh hô hấp, da liễu. Trong khi đó, vài chục cơ sở với khoảng 500 lao động lại tác động đến khoảng 7.000 người dân hai thôn.
“Lợi ích của một nhóm nhỏ đang đánh đổi bằng chất lượng sống của cả cộng đồng”, ông Dự nói.
Theo ông, trước năm 2015, mực xà thường được sơ chế, phơi khô ngay trên tàu ngoài khơi. Những năm gần đây, việc đưa vào bờ để xẻ, chế biến phổ biến hơn do lợi nhuận cao.
Tại cảng Đề Gi, mỗi lao động mổ mực có thể kiếm 300.000-400.000 đồng mỗi ngày. Thu nhập này kéo theo sự gia tăng nhanh các cơ sở tự phát. Không chỉ nguồn mực địa phương, nguyên liệu từ nhiều tỉnh ven biển cũng được đưa về, khiến quy mô vượt tầm kiểm soát.
Chính quyền địa phương thừa nhận tình trạng ô nhiễm kéo dài và khó xử lý dứt điểm. Trước đó, UBND huyện Phù Cát đã xử phạt hơn 10 hộ, đình chỉ một số cơ sở, yêu cầu cam kết dừng hoạt động. Tuy nhiên, nhiều nơi vẫn tái diễn, thậm chí hoạt động lén lút.
“Chúng tôi đã nhiều lần kiểm tra, xử lý nhưng một số hộ vẫn vi phạm vì lợi nhuận”, ông Võ Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Đề Gi, nói và cho biết địa phương sẽ lập tổ công tác, tăng cường kiểm tra, áp dụng biện pháp mạnh như cưỡng chế để chấm dứt tình trạng này.
Người dân mong chính quyền có giải pháp quyết liệt hơn, từ xử lý vi phạm đến quy hoạch khu chế biến, xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung.
“Chúng tôi không phản đối làm ăn, nhưng phải đảm bảo môi trường. Không thể sống trong mùi hôi mãi”, anh Đông nói.
Khu vực cửa ngõ phía nam thành phố là điểm có giao thông "nóng" nhất. Tuyến cao tốc Pháp Vân hướng về vành đai 3 có dòng xe ùn dài khoảng 3km. Tình trạng tương tự cũng xảy ra ở đường vành đai 3 trên cao hướng cầu Thanh Trì - Linh Đàm.
Tuy nhiên tại các tuyến phố nội đô và cửa ngõ khác của thành phố, lượng xe cộ có xu hướng vừa phải, đi lại thuận lợi. Nhiều người cho biết họ quyết định xin nghỉ phép 2 ngày, để nối liền kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30-4. Như vậy, kỳ nghỉ theo phương án này sẽ kéo dài liên tục 9 ngày.
Trong khi đó nhiều người cho hay việc chia làm 2 kỳ nghỉ giúp họ dễ dàng phân chia các kế hoạch của gia đình.
Mất khoảng 20 phút để vượt qua đoạn ùn ứ trên cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, anh Phương (37 tuổi) cho biết gia đình vừa có kỳ nghỉ 3 ngày ở quê nhà Ninh Bình. "Chúng tôi quay trở lại làm việc và các con đi học, kỳ nghỉ tiếp theo nhà tôi sẽ lựa chọn đi du lịch tại Hạ Long - Vân Đồn (Quảng Ninh)", anh nói.
Cục Cảnh sát giao thông khuyến cáo người dân di chuyển trong và sau kỳ nghỉ lễ cần tuân thủ Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và hiệu lệnh của lực lượng chức năng.
Trước khi khởi hành, tài xế cần kiểm tra kỹ tình trạng kỹ thuật của xe. Đồng thời lựa chọn lộ trình và khung giờ phù hợp.
Khi gặp sự cố, tai nạn trên đường (đặc biệt đường cao tốc), việc đầu tiên cần làm là bật đèn khẩn cấp, sau đó đặt các vật dụng cảnh báo nguy hiểm như tam giác phản quang, cọc tiêu hình nón... để thu hút sự chú ý của các lái xe khác.
Để đảm bảo an toàn, tất cả mọi người nên rời khỏi xe, di chuyển ra phía sau lan can đường hoặc khu vực càng xa làn đường xe chạy càng tốt. Đối với những vụ tai nạn từ nghiêm trọng trở lên (gây thương vong về người), cần báo ngay cho lực lượng cảnh sát giao thông.
Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến vào dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 179 năm 2024 quy định chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội (Nghị định 179).
Theo dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 179, Bộ Nội vụ đề xuất làm rõ các hình thức ưu tiên tuyển dụng và mức trợ cấp thu hút lần đầu đối với từng nhóm nhân tài.
Cụ thể, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc sẽ được tuyển dụng thông qua hình thức xét tuyển vào công chức, viên chức. Sau khi được tuyển dụng, nhóm này được hưởng phụ cấp tăng thêm bằng 150% mức lương trong thời hạn 5 năm.
Trong khi đó, chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, nhà quản lý, nhà quản trị doanh nghiệp và người có trình độ chuyên môn cao sẽ được tiếp nhận vào làm việc và hưởng phụ cấp tăng thêm bằng 300% mức lương trong thời hạn 5 năm kể từ ngày tuyển dụng.
Dự thảo bổ sung quy định cán bộ, công chức, viên chức có tài năng được nâng vượt 1 bậc lương so với bậc lương hiện hưởng, và hưởng phụ cấp tăng thêm hàng tháng bằng 300% hệ số lương hiện hưởng
Không chỉ được hưởng chế độ đãi ngộ cao, dự thảo còn mở rộng cơ hội bổ nhiệm, quy hoạch đối với nhân tài trong khu vực công. Theo đó, sinh viên sau tuyển dụng nếu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong 2 năm liên tiếp có thể được xem xét giao tập sự giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý cấp phòng tại đơn vị có tổ chức cấu thành hoặc cấp vụ tại đơn vị không có tổ chức cấu thành mà không phải đáp ứng yêu cầu về thời gian công tác, quy hoạch hay trình độ lý luận chính trị.
Sau 1 năm kể từ khi hết thời gian tập sự giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, cấp có thẩm quyền sẽ đánh giá, xem xét việc bổ nhiệm chính thức theo nhu cầu sử dụng của cơ quan, đơn vị.
Đối với nhà khoa học trẻ, chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, người có trình độ chuyên môn cao, nhà quản lý, quản trị doanh nghiệp, cấp có thẩm quyền có thể xem xét bổ nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý phù hợp hoặc bố trí vào vị trí việc làm giữ ngạch chuyên gia cao cấp, chuyên viên cao cấp và tương đương.
Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn, điều kiện áp dụng chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng theo hướng đồng bộ với quy định của Đảng và phù hợp thực tiễn.
Đối với sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, dự thảo làm rõ đối tượng áp dụng gồm người tốt nghiệp đại học, sau đại học loại giỏi trở lên tại các cơ sở giáo dục đại học uy tín trên thế giới.
Đáng chú ý, dự thảo lược bỏ nhóm "nhà khoa học trẻ" là người có bằng tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa cấp II, dược sĩ chuyên khoa cấp II trong lĩnh vực y, dược được đào tạo trong nước khỏi diện áp dụng chính sách này.
Với nhà khoa học trẻ dưới 47 tuổi có học hàm phó giáo sư, giáo sư; chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành hoặc người có trình độ chuyên môn cao trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm, dự thảo bổ sung thêm các điều kiện về giải thưởng, công trình nghiên cứu, phát minh, sáng chế và thành tích công tác.
Riêng đối với chuyên gia, nhà quản lý, nhà quản trị doanh nghiệp; nhà khoa học pháp lý, luật gia, luật sư giỏi, dự thảo bổ sung yêu cầu về kinh nghiệm và thời gian công tác.
Một điểm mới khác là nguyên tắc áp dụng chính sách được điều chỉnh từ "đánh giá hằng năm" sang "đánh giá thường xuyên, liên tục" để phù hợp yêu cầu theo dõi, đánh giá năng lực thực tế.
Theo đề xuất, ngân sách nhà nước sẽ bố trí kinh phí bằng 10% tổng quỹ tiền lương cơ bản (không gồm phụ cấp) để thực hiện chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý.
Sáng 22.5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo luật Đô thị đặc biệt.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết thời gian qua, TP.HCM đã thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù của Quốc hội, tạo ra những thành tựu, kết quả quan trọng.
Tuy nhiên, các cơ chế thí điểm đặc thù còn giới hạn về thời gian, đôi khi thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật và chưa tạo được khung thể chế ổn định, lâu dài để thành phố phát triển. Do đó, TP.HCM cần chuyển các cơ chế, chính sách đặc thù thành khung pháp lý đặc biệt, vượt trội, tạo điều kiện để thành phố bứt phá mạnh mẽ.
Dự thảo luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào các nhóm vấn đề lớn về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ; quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự an toàn đô thị; phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội; nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt; liên kết, phát triển vùng và bảo vệ môi trường.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết bố cục dự thảo luật Đô thị đặc biệt tương tự như luật Thủ đô với cách tiếp cận phân quyền tối đa theo 3 nguyên tắc. Cụ thể, những thẩm quyền của Quốc hội giao về cho HĐND TP.HCM, những thẩm quyền của Chính phủ giao cho UBND TP.HCM và thẩm quyền của Thủ tướng giao cho Chủ tịch UBND TP.HCM.
Theo bà Hạnh, từ nền tảng của luật Thủ đô, luật hóa các nghị quyết đặc thù cho TP.HCM và đề xuất chính sách mới, dự thảo luật Đô thị đặc biệt đưa ra gần 300 thẩm quyền, trong đó HĐND TP.HCM có hơn 140 thẩm quyền, UBND TP.HCM có hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND TP.HCM có hơn 20 thẩm quyền.
Về sự ưu tiên, luật Đô thị đặc biệt sẽ được ưu tiên áp dụng khi xung đột với các luật khác, HĐND TP.HCM có quyền chọn áp dụng chính sách ưu đãi, thuận lợi hơn do Trung ương ban hành sau thời điểm luật có hiệu lực. Giám đốc Sở Tư pháp cho biết khoảng 30 - 35% cơ chế chính sách mới mang tính đặc thù của TP.HCM được đưa vào dự thảo luật Đô thị đặc biệt.
Tiến sĩ (TS) Trần Du Lịch, nguyên Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, đánh giá luật Đô thị đặc biệt là đạo luật về phân cấp, phân quyền tháo gỡ điểm nghẽn thể chế cho TP.HCM. "Nếu TP.HCM bỏ qua thì sẽ không còn cơ hội xây dựng thể chế phù hợp", ông Lịch nói, và cho biết tinh thần xây dựng pháp luật hiện nay là đẩy mạnh phân quyền.
Từ thực tiễn luật Thủ đô, ông Lịch đề xuất phân quyền theo hướng những gì không nằm trong phạm trù an ninh, quốc phòng, đối ngoại, dân tộc, tôn giáo thì đưa vào luật. Việc phân quyền nhằm giải quyết vấn đề tồn tại trong tổ chức bộ máy, dứt khoát không còn cơ chế xin cho, nhất là về ngân sách.
"Cơ chế hành chính hiện nay phải họp triền miên suốt ngày suốt đêm, văn bản đẩy sở này qua sở kia mà việc không chạy", ông Lịch nói, đồng thời nhận định đây là vấn đề cốt lõi mà luật Đô thị đặc biệt cần phải giải quyết.
Vị chuyên gia này đề xuất đổi mới trong tổ chức bộ máy theo hướng cấp sở là cơ quan quản lý nhà nước chứ không chỉ tham mưu, giúp việc; các thủ tục hành chính giao cho HĐND TP.HCM quyết định. Ngoài ra, ông Lịch cũng cho rằng nên giao quyền tự quyết cho TP.HCM về phúc lợi xã hội, biên chế, xử lý công sản…
