Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào đồng minh Oman nếu nước này tham gia thiết lập cơ chế thu phí tại eo biển Hormuz quan trọng, đồng thời cảnh báo về các biện pháp trừng phạt đối với tất cả các bên liên quan đến hành động này.
“Oman nên biết rằng Bộ Tài chính Mỹ sẽ kiên quyết nhắm mục tiêu vào bất kỳ bên nào tham gia – trực tiếp hoặc gián tiếp – vào việc tạo điều kiện cho hoạt động thu phí qua eo biển Hormuz, và bất kỳ đối tác nào tham gia cũng sẽ bị trừng phạt”, ông Bessent cảnh báo trong một bài đăng trên mạng xã hội.
Bộ trưởng Bessent tuyên bố Mỹ sẽ “không dung thứ cho bất kỳ nỗ lực nào nhằm áp đặt hệ thống thu phí qua eo biển Hormuz”, đề cập đến đề xuất của Iran trong khuôn khổ thỏa thuận tiềm năng với Washington.
Khi được một phóng viên hỏi rằng liệu các quan chức Nhà Trắng có đang “lên kế hoạch cho một cuộc chiến mới với Oman hay không”, Bộ trưởng Bessent cho biết: “Tôi nghĩ Tổng thống muốn nhấn mạnh quyền tự do hàng hải tại eo biển”.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ nói thêm rằng ông đã có cuộc trao đổi qua điện thoại với Đại sứ Oman tại Mỹ hôm 28/5. Đại sứ Oman đã “đảm bảo rằng không có kế hoạch thu phí đường thủy qua eo biển” Hormuz.
Theo ông Bessent, đại sứ Oman đã cố gắng xoa dịu căng thẳng bằng cách nhấn mạnh mối quan hệ lâu dài giữa hai nước.
“Hai nước chúng ta đã có 200 năm quan hệ tốt đẹp, ông ấy muốn có thêm 200 năm nữa”, ông Bessent kể lại.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 28/5 dọa sẽ “thổi bay” Oman nếu quốc gia đồng minh ở Trung Đông này không “biết cư xử” giữa lúc có thông tin Iran đàm phán với Oman để phối hợp thu phí quá cảnh eo biển Hormuz.
“Oman sẽ phải biết cư xử giống như tất cả những nước khác. Bằng không, chúng ta sẽ phải thổi bay họ. Họ hiểu điều đó mà. Rồi họ sẽ ổn thôi”, Tổng thống Trump tuyên bố.
Nhà lãnh đạo Mỹ đưa ra lời đe dọa trên sau khi xuất hiện các báo cáo về cuộc đàm phán giữa Iran và Oman nhằm phối hợp thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Khi được hỏi liệu ông có chấp nhận một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Iran và Oman kiểm soát tuyến đường thủy mang tính sống còn này hay không, ông Trump trả lời: ” Không. Eo biển này sẽ được mở cửa cho tất cả mọi người. Không ai có quyền kiểm soát nó cả. Chúng ta sẽ giám sát nó. Chúng ta sẽ canh chừng nó. Nhưng không một ai được phép kiểm soát. Đó là một phần trong tiến trình đàm phán hiện tại của chúng ta”.
Một quan chức trong khu vực cho biết, Tehran đang muốn thuyết phục Oman, một đồng minh của Mỹ, hỗ trợ một cơ chế nhằm thu phí từ các tàu bè đi qua eo biển.
Eo biển Hormuz là tuyến đường trung chuyển chiến lược đối với năng lượng toàn cầu, nhưng gần như đã bị phong tỏa kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran nổ ra hồi cuối tháng 2.
Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran. Chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố, Hormuz sẽ được mở lại bằng cách này hoặc cách khác. Washington cũng tiếp tục gây sức ép với Tehran thông qua duy trì lệnh phong tỏa hàng hải với các cảng của Iran.
Trong video do kênh truyền hình Al Jazeera công bố hôm 10/4, các mặt ăng-ten cùng tòa nhà bên dưới radar cảnh giới AN/FPS-132 đã bị thủng và cháy xém tại nhiều vị trí, mảnh vỡ nằm rải rác xung quanh. Cơ sở này cũng chìm trong bóng tối, dường như do bị cắt điện.
Đây là lần đầu tiên xuất hiện hình ảnh cận cảnh về thiệt hại của tổ hợp radar này kể từ khi nó hứng đòn tập kích của Iran trong giai đoạn đầu xung đột. "Mức độ tổn thất dường như nghiêm trọng hơn so với những gì quan sát được qua ảnh vệ tinh", Egypt's Intel Observer, tài khoản mạng xã hội X chuyên phân tích thông tin nguồn mở về chiến sự Trung Đông, nhận định.
AN/FPS-132 là radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), thường được bố trí 2-3 mặt ăng-ten thu phát. Thiết kế này cho phép loại bỏ cơ cấu quay của radar thông thường. Mỗi mặt radar sẽ quản lý một khu vực không phận riêng với góc phương vị 120 độ, cung cấp tổng góc nhìn 240-360 độ.
Radar AN/FPS-132 có tầm theo dõi tối đa 4.800 km, được ví như "mắt thần" chuyên cảnh báo sớm về những đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Mỹ đang vận hành tổng cộng 5 hệ thống, chủ yếu để phát hiện tên lửa đạn đạo xuyên lục địa phóng từ Nga, hoặc tên lửa đạn đạo khai hỏa từ tàu ngầm ở Bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, có quỹ đạo hướng về lãnh thổ Mỹ.
Bộ Ngoại giao Mỹ hồi năm 2013 duyệt thương vụ trị giá 1,1 tỷ USD, tương đương hơn 2,1 tỷ USD hiện nay, để bán một tổ hợp AN/FPS-132 cho Qatar, kèm theo phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật. Hệ thống này được đặt ở miền bắc Qatar, cách thủ đô Doha khoảng 55 km, có khả năng phát hiện tên lửa phóng từ lãnh thổ Iran và Yemen.
Một số chuyên gia quân sự nhận định tổ hợp thuộc biên chế quân đội Qatar, nhưng do lực lượng Mỹ đồn trú chịu trách nhiệm vận hành. Trang phân tích chiến sự Clash Report cho rằng đây là một phần trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của Mỹ nhằm bảo vệ các căn cứ đồn trú ở Trung Đông trước mối đe dọa từ Iran và những nhóm vũ trang ủy nhiệm như Houthi.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 28/2 thông báo đã phá hủy "tổ hợp radar AN/FPS-132 đặt tại một căn cứ của Mỹ ở Qatar". Ảnh vệ tinh thương mại do công ty Planet Labs chụp sau đó vài ngày cho thấy dấu vết hư hại trên mặt radar, kèm theo vệt nước tràn trong nỗ lực chữa cháy.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đến Trung Quốc trong chuyến thăm cấp nhà nước dài 3 ngày theo lời mời của Chủ tịch nước Tập Cận Bình.
Theo tường thuật của Tân Hoa xã, ông Trump nói với ông Tập rằng hai nước sẽ có một "tương lai tuyệt vời cùng nhau" khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau tại Bắc Kinh vào sáng 14.5.
"Có những người nói rằng đây có lẽ là hội nghị thượng đỉnh lớn nhất từ trước đến nay. Thật vinh dự khi được gặp ngài. Thật vinh dự khi là bạn của ngài và mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết", Tổng thống Trump nói với Chủ tịch Tập, liên tục miêu tả Chủ tịch nước Trung Quốc là "lãnh đạo tuyệt vời".
Ông Trump cũng nêu bật phái đoàn doanh nghiệp Mỹ đi cùng ông, gọi sự hiện diện của họ là cử chỉ tôn trọng dành cho nước chủ nhà và lãnh đạo Trung Quốc.
Trong khi đó, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình kỳ vọng năm 2026 sẽ là một "năm lịch sử, một cột mốc" mở ra một chương mới trong quan hệ Trung Quốc - Mỹ.
Ông Tập Cận Bình nói với ông Trump rằng Trung Quốc và Mỹ có nhiều lợi ích chung hơn là khác biệt, và mối quan hệ ổn định giữa hai nước mang lại lợi ích cho toàn thế giới.
Nhấn mạnh rằng Trung Quốc và Mỹ nên là đối tác chứ không phải đối thủ, ông Tập Cận Bình cho rằng hai nước nên giúp đỡ lẫn nhau cùng thành công và thịnh vượng, và tìm ra con đường đúng đắn để các cường quốc cùng chung sống hòa bình trong kỷ nguyên mới. "Khi chúng ta hợp tác, cả hai bên đều có lợi; khi chúng ta đối đầu với nhau, cả hai bên đều chịu thiệt hại", ông Tập nói.
Ông cũng cho biết các cuộc đàm phán chuẩn bị của các nhóm kinh tế và thương mại tại Hàn Quốc hôm 13.5 đã đạt được "kết quả cân bằng và tích cực", theo thông cáo của Tân Hoa xã.
Vòng đàm phán mới nhất nhằm duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được hồi tháng 10 năm ngoái và thiết lập các cơ chế hỗ trợ thương mại và đầu tư trong tương lai, theo Reuters.
Mặt khác, ông Tập cảnh báo rằng nếu vấn đề Đài Loan không được xử lý tốt, xung đột có thể xảy ra, đẩy quan hệ Trung Quốc - Mỹ vào "tình thế rất nguy hiểm". "Bảo vệ hòa bình, ổn định xuyên eo biển Đài Loan là mẫu số chung lớn nhất giữa Trung Quốc và Mỹ", ông Tập nói.
“Sáng nay là một ngày trọng đại đối với hòa bình thế giới. Iran muốn điều đó xảy ra. Như vậy là quá đủ với họ rồi. Chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Chiến dịch cuồng nộ) là chiến thắng mang tính lịch sử và áp đảo trên chiến trường”, ông Hegseth phát biểu trong buổi họp báo sáng 8-4 (giờ Mỹ).
Bộ trưởng Hegseth cho hay Washington đã thành công phá hủy “một trong những lực lượng quân sự lớn nhất thế giới”, khi chỉ sử dụng chưa đến 10% năng lực tác chiến trong chưa đầy 40 ngày, theo Đài Al Jazeera.
Phía Mỹ cho rằng Iran đã không thể hiện được năng lực tự vệ. Do đó chiến dịch tấn công phối hợp mà Mỹ và Israel triển khai nhằm vào quốc gia Hồi giáo này “thực hiện đúng tiến độ tất cả các mục tiêu theo kế hoạch”.
Theo ông Hegseth, quân đội Mỹ vẫn “hiện diện” tại Trung Đông để đảm bảo Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, cũng như để giám sát kho uranium của nước này.
“Về uranium, chúng tôi đang theo dõi. Chúng tôi biết họ có gì, họ sẽ phải giao nộp, sau đó chúng tôi sẽ tiếp nhận. Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ thu giữ”, người đứng đầu Lầu Năm Góc phát biểu trong họp báo.
Trong buổi họp báo, ông Hegseth cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel đã “phá hủy hoàn toàn nền tảng công nghiệp quốc phòng của Iran”. Đây cũng là một trong những mục tiêu then chốt của Mỹ.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ cho biết: “Hải quân Iran đã nằm dưới đáy biển… Iran không còn hệ thống phòng không… Chương trình tên lửa của họ về cơ bản đã bị phá hủy”.
“Chế độ mới này không còn lựa chọn và cũng không còn thời gian. Vì vậy họ phải đạt được một thỏa thuận. Họ hiểu rằng thỏa thuận này đồng nghĩa với việc họ sẽ không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông Hegseth nói thêm.
Cũng trong buổi họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine cảnh báo quân đội nước này sẵn sàng chiến đấu tiếp nếu không đạt được thỏa thuận với Iran.
"Chúng tôi hy vọng Iran sẽ lựa chọn một nền hòa bình lâu dài. Lệnh ngừng bắn chỉ là một sự tạm dừng. Lực lượng liên quân vẫn sẵn sàng, nếu được lệnh hoặc được yêu cầu, sẽ nối lại các hoạt động chiến đấu với tốc độ và độ chính xác như chúng tôi đã thực hiện trong 38 ngày qua", ông Caine phát biểu.
