Theo báo South China Morning Post ngày 22-4, nguyên nhân chính đến từ việc Mỹ và Iran đang cùng siết chặt hoạt động tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu bằng đường biển toàn cầu.
Tuyến đường này bị hạn chế suốt gần hai tháng chiến sự, buộc các công ty vận tải phải mở rộng đội tàu – đặc biệt là tàu chở dầu siêu lớn (VLCC), loại có sức chở khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi chuyến.
Hiện các tàu chở dầu buộc phải đi đường vòng để tránh Vịnh Ba Tư. Đội tàu toàn cầu vốn đã bị thu hẹp do nhiều tàu cũ, nay càng thêm áp lực khi các chuyến đi kéo dài.
Giá dầu theo đó tăng mạnh, kéo theo giá cước vận tải. Theo VesselValue, giá thuê VLCC theo ngày đạt khoảng 234.700 USD trong tuần trước – tăng 3,4% so với tuần liền trước.
Trong bối cảnh đó, các xưởng đóng tàu Trung Quốc tận dụng lợi thế năng lực sản xuất, chi phí cạnh tranh và thời gian giao hàng nhanh để thu hút đơn hàng.
Những tuần gần đây, ít nhất hai doanh nghiệp Thụy Sĩ và một công ty có trụ sở tại Singapore đã đặt đóng VLCC tại Trung Quốc.
Hãng Advantage Tankers (Thụy Sĩ) – vốn lâu nay phụ thuộc vào Hàn Quốc – đặt hai tàu VLCC tải trọng 307.000 tấn tại Trung Quốc, dự kiến bàn giao năm 2028 và 2029.
Mercuria Energy Group – một trong những nhà giao dịch hàng hóa độc lập lớn nhất thế giới – ký hợp đồng đóng tàu gần 650 triệu USD với Bắc Kinh, bao gồm tối đa bốn VLCC và hai tàu chở sản phẩm dầu loại LR2, bàn giao trước năm 2029.
Công ty Yangzijiang Maritime Development (Singapore), được hậu thuẫn bởi “ông trùm” đóng tàu Trung Quốc Ren Yuanlin, đặt đóng tám VLCC – lần đầu tiên công ty tham gia phân khúc này, với kế hoạch nhận bàn giao trong giai đoạn 2028-2030.
Không chỉ đơn hàng mới, một số dự án đang triển khai cũng hưởng lợi từ xu hướng tăng giá. Một tàu VLCC tải trọng 319.000 tấn của Advantage Tankers đang đóng tại Giang Tô đã tăng giá trị từ khoảng 119 triệu USD lên 152 triệu USD, theo China Ship Survey.
Ngành đóng tàu Trung Quốc hiện dẫn đầu toàn cầu về đơn hàng mới. Theo Clarkson Research, nước này giành gần 2/3 tổng hợp đồng đóng tàu thế giới năm ngoái, trong khi Hàn Quốc chỉ chiếm hơn 10%.
"Phe cánh tả cực đoan nói chúng ta không chiến thắng. Thật không thể tin nổi. Iran không còn quân đội. Tuyên bố kiểu họ, tôi cho rằng đó là phản quốc", Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong sự kiện chính trị bảo thủ ở khu The Villages tại Florida ngày 1/5.
Ông cũng đề cập chiến dịch quân sự chớp nhoáng tại Venezuela hồi tháng 1, gọi đây là một trong những chiến dịch vĩ đại nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, ông cho biết không muốn tuyên bố chiến thắng tại Iran quá sớm khi các mục tiêu chưa hoàn tất, dù nhận định tình hình "đang diễn ra tương tự".
Ông Trump nhiều lần tuyên bố Mỹ đã phá hủy hải quân Iran và nhấn mạnh hiệu quả của chiến lược phong tỏa các tàu ra vào cảng nước này. Dù vậy, Iran vẫn duy trì ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược trong khu vực kiểm soát khoảng 20% lưu thông dầu mỏ toàn cầu trước chiến sự.
Cũng tại sự kiện The Villages, Tổng thống Trump mô tả việc hải quân Mỹ nổ súng và kiểm soát tàu hàng Iran M/V Touska hôm 19/4 "hời như cướp biển". Ông kể rằng lực lượng Mỹ nã đạn pháo vào phòng động cơ của tàu hàng Iran để buộc nó dừng lại, sau đó sử dụng tàu kéo và đổ bộ để kiểm soát.
"Chúng tôi tiếp quản con tàu, tiếp quản hàng hóa, tiếp quản dầu. Đây là một vụ làm ăn rất hời. Chẳng ai ngờ có ngày chúng ta lại làm việc này, cứ như cướp biển", ông nói.
Sau hơn hai tháng không kích và phong tỏa trên biển, Mỹ vẫn chưa khiến Iran từ bỏ chương trình hạt nhân hay mở lại eo biển Hormuz. Tiến trình đàm phán giữa hai bên tiếp tục bế tắc sau vòng tiếp xúc đầu tiên ở Islamabad ngày 11/4.
Trước khi rời Washington đến Florida, ông Trump nói không hài lòng với đề xuất mới nhất từ Iran nhằm chấm dứt chiến sự. Tổng thống Trump sau đó cho rằng Washington "có thể sẽ tốt hơn nếu không đạt được thỏa thuận nào" với Tehran. Ông khẳng định sẽ không rút quân sớm khỏi khu vực quanh Iran để tránh nguy cơ xung đột tái diễn trong vài năm tới.
Trong khi đó, giới chức Iran thông báo đã chuyển đề xuất đàm phán mới cho Mỹ vào ngày 30/4 thông qua Pakistan. Chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei, người đứng đầu nhánh tư pháp Iran, khẳng định nước này "chưa bao giờ né tránh đàm phán", song chắc chắn không chấp nhận hành động áp đặt. "Chúng tôi không muốn xung đột dưới bất cứ hình thức nào, chúng tôi không muốn chiến tranh hay để nó tiếp diễn", ông Ejei nói.
Một đoạn video ghi lại cảnh một máy bay hạ cánh xuống sân bay ở Nepal ngày 11-5 trong tình trạng bốc cháy ở càng đáp - Nguồn: Scope Report
Theo Hãng tin AP, sáng 11-5 (giờ địa phương), một máy bay của Hãng hàng không Turkish Airlines đã bốc cháy ở càng đáp phải khi hạ cánh xuống sân bay quốc tế Tribhuvan tại Kathmandu (Nepal), buộc sân bay phải tạm đóng cửa, toàn bộ hành khách và phi hành đoàn đều an toàn.
Theo giới chức hàng không Nepal, chuyến bay TK726 từ Istanbul chở 277 hành khách cùng 11 thành viên phi hành đoàn trên chiếc Airbus A330. Ngọn lửa bùng phát ở lốp phía sau bên phải của máy bay ngay sau khi tiếp đất.
Lực lượng cứu hỏa sân bay sau đó nhanh chóng khống chế đám cháy, trong khi toàn bộ hành khách được sơ tán qua các cửa thoát hiểm. Không có trường hợp thương vong nào được ghi nhận.
Ông Gyanendra Bhul, người phát ngôn Cơ quan Hàng không dân dụng Nepal, cho biết chiếc máy bay đã được kéo vào đường lăn và hiện phải tạm ngừng khai thác để phục vụ điều tra kỹ thuật.
Phía Turkish Airlines cho biết khói được phát hiện ở khu vực càng đáp trong lúc máy bay di chuyển trên đường lăn.
Theo đánh giá ban đầu, sự cố có thể bắt nguồn từ trục trặc kỹ thuật ở một đường ống thủy lực. Hãng cũng đã bố trí thêm chuyến bay để hỗ trợ hành khách.
Vụ việc khiến sân bay quốc tế duy nhất của Kathmandu phải đóng cửa khoảng một tiếng, đồng thời làm gián đoạn nhiều chuyến bay đến Nepal trong thời gian lực lượng chức năng xử lý hiện trường và kiểm tra đường băng.
Nepal được xem là một trong những quốc gia có điều kiện hàng không phức tạp do địa hình núi non hiểm trở và thời tiết thay đổi thất thường.
Trước đó hồi năm 2015, một máy bay khác của Hãng Turkish Airlines cũng từng trượt khỏi đường băng tại Kathmandu trong điều kiện sương mù dày đặc, khiến sân bay phải đóng cửa nhiều ngày. Không có ai thiệt mạng trong sự cố khi đó.
Đài CBS News ngày 21.5 đưa tin một chuyến bay của Hãng hàng không Air France (Pháp) từ Paris đi Detroit (bang Michigan, Mỹ) bị buộc phải chuyển hướng đến Montreal (Canada) do các biện pháp hạn chế của Mỹ liên quan dịch Ebola.
Sự việc xảy ra hôm 20.5 (giờ địa phương), sau khi cơ quan chức năng xác định rằng chuyến bay có một hành khách từ CHDC Congo.
Một phát ngôn viên của Cục Hải quan và Bảo vệ biên giới Mỹ (CBP) cho hay Air France đã sai sót khi để hành khách trên lên chuyến bay đến Mỹ.
"Do các hạn chế nhập cảnh được áp dụng để giảm nguy cơ lây lan virus Ebola, hành khách này lẽ ra không được phép lên chuyến bay. CBP đã hành động quyết đoán và không cho chuyến bay chở hành khách đó hạ cánh tại Sân bay quốc tế Detroit, và thay vào đó chuyển hướng đến Montreal, Canada", theo phát ngôn viên trên.
CBP không nói rõ liệu hành khách trên trước đó đã ở CHDC Congo hay có triệu chứng nhiễm virus Ebola không.
Hãng hàng không Air France "xác nhận rằng, theo yêu cầu của các nhà chức trách Mỹ, [chuyến bay] đã được chuyển hướng đến Sân bay Montreal", sau khi một hành khách người CHDC Congo trên máy bay không được phép nhập cảnh vào Mỹ.
"Không có trường hợp cấp cứu y tế nào trên máy bay, và giống như tất cả các hãng hàng không khác, Air France phải tuân thủ các yêu cầu nhập cảnh của các quốc gia mà hãng phục vụ", hãng cho biết thêm.
Hành khách Deborah Mistor trên chuyến bay cho biết các hành khách còn lại sau đó được đưa từ Montreal đến Detroit trên chính chiếc máy bay ban đầu.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh châu Phi hôm 15.5 xác nhận sự bùng phát dịch Ebola tập trung ở miền đông CHDC Congo. Đến ngày 20.5, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết đã có ít nhất 600 trường hợp nghi nhiễm Ebola, bao gồm 139 trường hợp nghi tử vong do virus này.
