Sự cố mới nhất này không chỉ làm dấy lên nghi vấn về tuyên bố ưu thế trên không của Washington, mà còn kéo theo một chiến dịch cứu nạn phức tạp và đầy rủi ro ngay trên không phận Iran, báo New York Times ngày 4-4 đưa tin.
Cụ thể, chiếc tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ đã bị Iran bắn hạ tại khu vực tây nam Iran vào ngày 3-4.
Đây là lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát, một máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trong lãnh thổ Iran, tạo ra cú sốc đáng kể đối với chính quyền Tổng thống Trump – vốn nhiều lần khẳng định Washington đã kiểm soát bầu trời Tehran trong chiến dịch quân sự kéo dài nhiều tuần qua.
Hai phi công điều khiển chiếc F-15 kịp thời nhảy dù thoát khỏi máy bay trước khi bị phá hủy.
Theo thông tin mới nhất, phía Mỹ mới chỉ giải cứu được một người, trong khi người còn lại vẫn mất tích, làm dấy lên cuộc chạy đua tìm kiếm giữa lực lượng Mỹ và Iran.
Trực thăng Mỹ nỗ lực xác định vị trí phi công đang mất tích còn lại – Video: X/@Osinttechnical
Ngay trong cùng ngày, một máy bay tấn công A-10 Warthog của Không quân Mỹ cũng gặp nạn tại khu vực vịnh Ba Tư, gần eo biển Hormuz. Dù nguyên nhân chưa được công bố, phi công duy nhất trên máy bay đã được giải cứu an toàn.
Việc hai máy bay quân sự gặp sự cố trong cùng ngày cho thấy mức độ rủi ro ngày càng gia tăng đối với các hoạt động không kích của Mỹ trong khu vực.
Diễn biến này xảy ra chỉ vài ngày sau khi ông Trump tuyên bố Mỹ đang tiến gần tới việc đạt được các mục tiêu quân sự, thậm chí đe dọa sẽ “đưa Iran trở lại thời kỳ đồ đá”.
Tuy nhiên việc Iran bắn hạ được tiêm kích F-15E cho thấy hệ thống phòng không của Tehran vẫn duy trì năng lực tác chiến đáng kể, bất chấp các đợt không kích liên tục.
Ngay sau khi tiêm kích F-15 bị bắn rơi, quân đội Mỹ đã triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn quy mô lớn tại khu vực tây nam Iran.
Các hình ảnh được xác minh cho thấy máy bay vận tải C-130 cùng nhiều trực thăng quân sự bay ở độ cao thấp nhằm tìm kiếm vị trí phi công còn mất tích
Tuy nhiên nhiệm vụ này diễn ra trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm. Trong quá trình cứu hộ, một trực thăng UH-60 Black Hawk của Mỹ đã bị trúng hỏa lực từ mặt đất của Iran. Dù vậy, tổ lái vẫn kịp đưa máy bay rời khỏi khu vực nguy hiểm và hạ cánh an toàn tại Iraq.
Về phía Iran, nước này đã treo thưởng cho việc bắt giữ phi công Mỹ còn lại, yêu cầu phải giao nộp còn sống cho lực lượng an ninh. Truyền thông nhà nước Iran đồng thời công bố các hình ảnh được cho là mảnh vỡ của chiếc F-15E, củng cố tuyên bố đã bắn hạ máy bay này.
Cảnh sát Iran nổ súng vào hai chiếc trực thăng HH-60W của Không quân Mỹ, khi hai máy bay này đang tìm kiếm phi hành đoàn chiếc F-15E – Video: X/@Osinttechnical
Chiếc F-15E Strike Eagle bị bắn hạ là dòng tiêm kích đa nhiệm, được đưa vào sử dụng từ năm 1986, có thể thực hiện cả nhiệm vụ không đối không và không đối đất.
Dù sở hữu tốc độ cao và khả năng mang tải trọng lớn, dòng máy bay này không có tính năng tàng hình như các thế hệ tiêm kích hiện đại hơn.
Sự kiện này, cùng với việc một trực thăng cứu hộ bị tấn công và cường kích A-10 gặp nạn, cho thấy chiến trường Iran vẫn là môi trường đầy thách thức đối với quân đội Mỹ. Nó cũng làm nổi bật khả năng phòng không của Tehran vẫn chưa hề suy yếu sau 5 tuần giao tranh, bất chấp những gì Washington đã tuyên bố.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã phát động chiến dịch hiệp đồng quy mô lớn nhằm vào các tàu hải quân Mỹ tối 7/5, nhằm đáp trả hai hành động "khiêu khích" của đối phương.
Hành động đầu tiên là khi quân đội Mỹ tấn công tàu chở dầu Iran gần cảng Jask, điều Tehran cho là vi phạm lệnh ngừng bắn. Tiếp đó là việc các khu trục hạm Mỹ tiến vào eo biển Hormuz dù Iran đã cảnh báo không được làm điều đó.
Hải quân IRGC cho hay lực lượng này đã khai hỏa nhiều vũ khí tiên tiến, gồm tên lửa đạn đạo chống hạm, tên lửa hành trình chống hạm và drone tự sát, được trang bị đầu đạn nổ mạnh và "được khai hỏa nhắm trực tiếp vào các tàu khu trục của kẻ thù".
Video do truyền thông nhà nước Iran công bố cho thấy lực lượng nước này phóng tên lửa và UAV vào các khu trục hạm Mỹ ở eo biển Hormuz.
Theo hải quân IRGC, đòn đánh đã gây ra "thiệt hại đáng kể" cho lực lượng Mỹ và khiến ba tàu khu trục đối phương phải "tháo chạy khỏi khu vực eo biển Hormuz ngay lập tức".
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, xác nhận Iran đã triển khai nhiều tên lửa, UAV và xuồng cao tốc khi tàu khu trục USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason đang di chuyển qua eo biển Hormuz để tiến vào vịnh Oman.
"Lực lượng Mỹ đã loại bỏ mối đe dọa đang tiếp cận và nhắm vào các cơ sở quân sự Iran đứng sau vụ tấn công", CENTCOM cho hay, thêm rằng mục tiêu gồm điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái, trung tâm chỉ huy, các cơ sở tình báo, giám sát và trinh sát.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương và cáo buộc Iran "hành động thù địch vô cớ".
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran cáo buộc Mỹ đã phối hợp với một số quốc gia trong khu vực để không kích khu vực dân cư ở những tỉnh ven biển nước này.
CBS News dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết cuộc tấn công của Iran dữ dội và kéo dài hơn so với đợt tập kích trước đó vài ngày nhằm vào hai tàu chiến nước này. Đội xuồng tấn công nhanh Iran đã áp sát đến mức các chiến hạm Mỹ buộc phải khai hỏa để ngăn chúng đến gần.
Các quan chức này cho hay trong vài giờ, đội tàu chiến Mỹ và máy bay yểm trợ đã thiết lập lưới phòng thủ nhiều lớp, sử dụng pháo hạm 127 mm và hệ thống phòng thủ tầm cực gần (CIWS) khai hỏa vào đội xuồng Iran.
Ngoài ra, lực lượng Mỹ cũng đã phóng tên lửa Hellfire từ trực thăng Apache và khai hỏa súng máy 12,7 mm trên boong tàu, trong lúc những máy bay khác yểm trợ từ trên không.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó nói đây chỉ là "cuộc chạm trán nhẹ" và lệnh ngừng bắn vẫn có hiệu lực. Tuy nhiên, ông cảnh báo lực lượng Mỹ sẽ tiến hành thêm đòn không kích nếu Iran không nhanh chóng ký thỏa thuận.
Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn từ hôm 8/4 để tạo điều kiện cho đàm phán. Washington đang chờ Tehran phản hồi về đề xuất nhằm chấm dứt giao tranh.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết nước này sẽ thông báo lập trường của mình cho bên trung gian là Pakistan "sau khi hoàn tất xem xét".
Theo dịch vụ theo dõi vé TicketData, tính đến 12h ngày 13/7, giá vé cho trận bán kết giữa Pháp và Tây Ban Nha là 1.325 USD. Con số này thể hiện mức giảm 26% trong ba ngày qua và mức giá hiện tại chưa bằng một nửa so với trận bán kết còn lại giữa Argentina và Anh.
Nhà vô địch World Cup 2022 Argentina tiếp tục là thỏi nam châm thu hút sự chú ý trước trận bán kết với Anh tại Atlanta vào ngày 15/7. Giá vé cho trận này hiện ở mức 2.841 USD, tăng 34% trong vòng ba ngày. Giá vé từng tăng vọt lên mức 2.966 USD vào 11/7 trước khi giảm xuống còn 2.537 USD vào sáng hôm sau.
Vé trận đấu này đắt gần gấp đôi so với trận tranh hạng ba dự kiến diễn ra vào 18/7 tại Miami với mức giá là 1.543 USD.
Theo chuyên gia bình luận thể thao Henry Bushnell, lý do giá vé trận Argentina - Anh đắt hơn Pháp - Tây Ban Nha là vì trận đấu này không đơn thuần là một trận bán kết World Cup. Đó là cuộc gặp gỡ hiếm hoi giữa hai quốc gia có "mối thù truyền kiếp" và đều có truyền thống bóng đá; và gần như là cơ hội duy nhất để chứng kiến cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá, Lionel Messi, thi đấu với quốc gia khai sinh môn bóng đá.
Tây Ban Nha và Pháp được xem là hai đội tuyển xuất sắc hiện nay. Việc họ tiến sâu trong giải đấu là kịch bản quen thuộc và nhiều khả năng còn lặp lại trong tương lai. Họ đã cùng nhau lọt vào bán kết 11 giải đấu lớn trong thế kỷ này, và trong khoảng thời gian đó, mỗi đội đều đã giành được ít nhất một chức vô địch World Cup và một chức vô địch châu Âu. Họ cũng thường xuyên gặp nhau, bao gồm trận chung kết UEFA Nations League 2021 và bán kết Euro 2024.
Do đó, trận đối đầu giữa Tây Ban Nha và Pháp không đem lại cảm giác đây là cơ hội chỉ có một lần trong đời.
Ngược lại, Anh chưa từng vào chung kết World Cup kể từ lần vô địch duy nhất năm 1966, trong khi có hai lần về nhì tại Euro. Argentina đã vô địch World Cup ở Qatar cách đây gần 4 năm, nhưng bất kỳ cơ hội nào để được xem Messi thi đấu trên sân khấu lớn nhất của bóng đá đều trở nên vô cùng quý giá.
Messi đã bước sang tuổi 39 trong giải đấu này. Khi giải đấu bước vào vòng loại trực tiếp, mỗi trận đấu World Cup mà anh tham gia đều có thể là trận đấu cuối cùng. Messi có người hâm mộ ở khắp nơi trên thế giới, từ Buenos Aires đến Bangladesh đến Boise, Idaho, nhiều người sẵn sàng bỏ ra toàn bộ tiền tiết kiệm để được xem anh thi đấu. Cái tên Messi đã đẩy giá vé lên "cao ngất trời" cho tất cả các trận đấu của Argentina trong năm 2026.
Một yếu tố hấp dẫn khác của trận đối đầu Argentina - Anh là lịch sử. Trong trận tứ kết World Cup 1966, Anh đã đánh bại Argentina với tỷ số 1-0, trận đấu mà người Argentina gọi là "vụ cướp thế kỷ" vì cho rằng bàn thắng quyết định tỷ số của Anh đã việt vị dù người Anh không đồng ý.
Về địa chính trị, quân đội hai nước từng giao tranh vì quần đảo Falkland, hay còn gọi là quần đảo Malvinas, năm 1982. Đây là chuỗi đảo ở nam Đại Tây Dương, cách bờ biển phía đông Argentina khoảng 480 km và là niềm tự hào của một bộ phận người Argentina.
Tới nay vẫn còn nhiều biển hiệu, tranh tường ghi chữ "Quần đảo Malvinas là của Argentina" tại quốc gia Nam Mỹ này, dù quân đội Anh đã thắng trong cuộc chiến kéo dài 10 tuần khốc liệt.
Cuộc xung đột đã thổi bùng ngọn lửa tại World Cup 1986, khi Diego Maradona đánh bại Anh trong trận tứ kết với bàn thắng "Bàn tay của Chúa" và sau đó là "Bàn thắng thế kỷ".
Châm chọc người Anh là chủ đề của nhiều bài hát cổ vũ đội tuyển quốc gia Argentina kể từ đó. Trong ca khúc bóng đá nổi tiếng Muchachos, người hâm mộ Argentina hát về "những chàng trai từ Malvinas, những người mà tôi sẽ không bao giờ quên".
Ngay sau tiếng còi kết thúc trận tứ kết giữa Argentina và Thụy Sĩ hôm 11/7, khi cặp đấu Anh - Argentina được xác định, các cổ động viên Argentina đã đồng thanh hô vang bài hát yêu thích "Ai không nhảy lên chính là người Anh" - bài hát cổ vũ kinh điển khuyến khích mọi người nhảy lên nhảy xuống tại chỗ và chế giễu những người không tham gia bằng cách gọi họ là "người Anh".
Một lúc sau, trên các lối ra của sân vận động Arrowhead ở Kansas City, các cổ động viên Argentina hát bằng tiếng Tây Ban Nha: "Nước Anh, nước Anh, trông các bạn thật cay đắng. Chúng ta đang ngày càng tiến gần hơn đến việc gặp lại nhau".
Nói cách khác, trận đấu ngày 15/7 sẽ là ngày được chờ đợi hàng thập kỷ. Ngày này hoặc sẽ đưa Messi đến trận chung kết World Cup lần thứ ba và có lẽ là cuối cùng, hoặc đưa đội tuyển Anh đến sân khấu đó lần đầu tiên sau 60 năm.
Đó là lý do tại sao giá vé xem trận đấu ngày càng tăng cao, và tại sao người hâm mộ phải gom góp từng đồng để có thể vào sân.
"Tôi sẽ vô cùng biết ơn nếu nhận được bất kỳ sự giúp đỡ nào", một cổ động viên Argentina viết trong nhóm WhatsApp của những người hâm mộ. "Tôi muốn biến giấc mơ được xem trận đấu với Anh thành hiện thực".
"Chúng tôi thất vọng. Mỹ đã đánh bại hoàn toàn Iran ngay trong tuần đầu tiên, nhưng sẽ thật tốt nếu họ nói rằng 'muốn giúp một tay'", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trong cuộc gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Nhà Trắng ngày 24/6, thêm rằng Washington "hoàn toàn không cần giúp đỡ trong việc này".
Ông Rutte bảo vệ các nước thành viên NATO, lưu ý đã có khoảng 4.000-5.000 chuyến máy bay Mỹ cất cánh từ các căn cứ ở châu Âu trong suốt cuộc chiến.
Sau cuộc gặp, người đứng đầu NATO chia sẻ với các nhà báo rằng Tổng thống Trump "hoàn toàn giữ cam kết với liên minh NATO", đồng thời khẳng định Mỹ "chắc chắn" sẽ bảo vệ châu Âu trong trường hợp bị tấn công.
Những lời chỉ trích của ông Trump đối với NATO được đưa ra chỉ hai tuần trước khi lãnh đạo 32 quốc gia thành viên liên minh chuẩn bị họp thượng đỉnh tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 7-8/7.
Tổng thống Trump đã không tham vấn NATO trước khi Mỹ và Irsael phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2. Các đồng minh chủ chốt ở châu Âu cũng đã nhiều lần bày tỏ hoài nghi về mục đích của cuộc chiến này.
Ngoài xung đột Iran, Mỹ cũng có nhiều căng thẳng với đồng minh NATO, trong đó có vấn đề Greenland, lãnh thổ tự trị của Đan Mạch mà Tổng thống Trump từng đe dọa sẽ sáp nhập trước khi nhượng bộ vào tháng 1.
Washington cũng thẳng thắn bày tỏ rằng các nước thành viên NATO tại châu Âu phải tự gánh vác trách nhiệm chính đối với nỗ lực phòng thủ thông thường. Lầu Năm Góc đã thông báo cắt giảm số lượng khí tài triển khai trên toàn thế giới, trong đó nhiều thiết bị vốn được cung cấp cho hoạt động của NATO.
Động thái làm dấy lên lo ngại rằng châu Âu có thể dễ bị tổn thương trước những mối đe dọa, khi các đồng minh vẫn phụ thuộc vào Mỹ về một số loại vũ khí chủ chốt.
