Liên quan đến vụ bà Nguyễn Thị Bình, cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình (Hà Nội), bị phạt tù vì thu tiền dạy thêm sai quy định, Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) mới đây xác định một văn bản có nội dung trái pháp luật.
Theo cáo buộc, Quyết định số 22/2013 của UBND TP.Hà Nội quy định về thu tiền dạy thêm, theo đó mức thu từ 6.000 - 26.000 đồng/học sinh (HS)/tiết. Lớp càng ít HS, mức thu càng cao và ngược lại. Tuy nhiên, bà Bình đã chỉ đạo kế toán và giáo viên (GV) chủ nhiệm các khối lớp 7, lớp 8, lớp 9 thu theo một mức chung là 15.000 đồng/tiết/HS. Dựa trên mức thu này, Trường THCS Ba Đình đã thu của 24 lớp các khối 7, 8, 9 với tổng số hơn 2,1 tỉ đồng, cao hơn quy định hơn 1 tỉ đồng.
Quyết định số 22/2013 là một trong những căn cứ quan trọng để buộc tội bà Bình. Tuy nhiên, trong quá trình xét xử, bà Bình cho rằng việc thu tiền được thực hiện sau khi có thỏa thuận với phụ huynh, phù hợp Thông tư 17/2012 của Bộ GD-ĐT. Thông tư này quy định "mức thu tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ HS với nhà trường", đồng thời ủy quyền cho UBND cấp tỉnh quy định "việc thu, quản lý, sử dụng", nhưng không có quyền áp mức trần.
Tại kết luận ban hành ngày 4.5, Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật dẫn Thông tư 17/2012 của Bộ GD-ĐT. Theo đó, thông tư này quy định tiền học thêm do thỏa thuận giữa cha mẹ HS với nhà trường, không quy định hoặc giao chính quyền địa phương quy định mức thu tiền học thêm tối đa. Do vậy, việc Quyết định số 22/2013 của UBND TP.Hà Nội giới hạn mức thu tiền học thêm tối đa là chưa phù hợp. Sau Quyết định số 22/2013, Sở GD-ĐT TP.Hà Nội tiếp tục ban hành văn bản hướng dẫn với nội dung áp mức thu tối đa tương tự. Các quy định này được ban hành "không đúng hình thức, thẩm quyền", theo Cục Kiểm tra văn bản và tổ chức thi hành pháp luật.
Vẫn theo Cục này, chiếu theo quy định hiện hành, việc dạy thêm trong nhà trường không được thu tiền HS; kinh phí phải sử dụng từ ngân sách nhà nước hoặc các nguồn hợp pháp khác. Điều này đồng nghĩa quy định áp mức thu tối đa tại Quyết định số 22/2013 và văn bản hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.Hà Nội hiện không còn phù hợp.
Hôm 5.5 vừa qua, UBND TP.Hà Nội đã ra quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định số 22/2013, có hiệu lực từ ngày ký.
Thực tế, không riêng gì Hà Nội, suốt 12 năm Thông tư 17 về dạy thêm học thêm có hiệu lực thi hành, hầu hết UBND cấp tỉnh đều căn cứ vào đó và ban hành các quyết định quy định về việc dạy thêm học thêm áp dụng cho địa phương mình.
Ghi nhận cho thấy về mức thu chi học phí dạy thêm, mỗi địa phương có một cách quy định khác nhau. Cũng có những tỉnh, thành không quy định mức trần mà giao cho nhà trường và phụ huynh tự thỏa thuận theo đúng tinh thần của Thông tư 17.
Ví dụ, tại tỉnh Bắc Giang (cũ), Quyết định của UBND tỉnh nêu rõ kinh phí đối với học thêm trong nhà trường là do thỏa thuận giữa cha mẹ HS với nhà trường. "Việc phụ đạo HS có học lực yếu, kém và bồi dưỡng HS giỏi thuộc trách nhiệm của nhà trường, không được thu tiền của HS", quyết định ghi.
Việc quản lý và sử dụng tiền học thêm cũng được tỉnh này quy định: 75% chi cho GV trực tiếp dạy thêm, 5% chi công tác quản lý dạy thêm học thêm (bao gồm người tham gia quản lý, người phục vụ, bảo vệ); 10% chi cơ sở vật chất (tiền điện, nước và hao mòn tài sản); 10% chuyển vào quỹ phúc lợi của đơn vị để chi chung (hỗ trợ, tài trợ, khuyến học, khuyến tài...)…
Còn tại tỉnh Vĩnh Phúc (cũ), quyết định của UBND tỉnh ban hành năm 2019 dù quy định thu tiền học thêm do phụ huynh HS và nhà trường thỏa thuận nhưng áp mức trần. Cụ thể, đối với HS THCS: 18.000 đồng/buổi (3 tiết học, 135 phút)/HS. Đối với HS THPT: 25.000 đồng/buổi (3 tiết học, 135 phút)/HS. Các lớp học tin học được thu thêm tiền điện, với mức thu không quá 5.000 đồng/máy/buổi.
Tỉnh này cũng quy định mức chi tối thiểu 70% chi cho GV trực tiếp giảng dạy; tối đa 15% chi cho công tác quản lý dạy thêm học thêm của nhà trường (bao gồm công tác chủ nhiệm, quản lý, phục vụ, bảo vệ, trông xe và các nhiệm vụ liên quan); chi tiền điện, nước, văn phòng phẩm, vệ sinh, sửa chữa cơ sở vật chất phục vụ dạy thêm học thêm, nộp thuế và các khoản nộp ngân sách nhà nước khác (nếu có) theo quy định…
Trong khi đó, UBND tỉnh Hà Giang (cũ) quy định mức thu tiền học thêm trong nhà trường của 1 HS/buổi học được tính không vượt quá 0,02 mức lương tối thiểu do nhà nước quy định. GV dạy thêm không trực tiếp thu, chi tiền học thêm… Tỉnh này cũng quy định 70% trả thù lao cho GV trực tiếp lớp, 10% chi cho công tác quản lý…
Tỉnh Lào Cai (cũ) quy định thu tiền thực hiện dạy thêm các môn trong chương trình giáo dục: cấp THCS, THPT, giáo dục thường xuyên mức thu tối đa 10.000 đồng/tiết/HS. Riêng Trường THPT chuyên Lào Cai mức thu tối đa 12.000 đồng/tiết/HS…
Nhiều tỉnh, thành áp dụng mức trần học phí học thêm trong nhà trường nhưng suốt hơn chục năm Thông tư 17 có hiệu lực, Bộ GD-ĐT hay Bộ Tư pháp chưa từng lên tiếng cảnh báo, chấn chỉnh, cho đến khi vụ việc của bà Bình thu hút sự quan tâm của dư luận.
Bộ GD-ĐT vừa ban hành văn bản hợp nhất thông tư quy định về dạy thêm học thêm, có hiệu lực từ ngày 15.5. Trong quy định về tổ chức dạy thêm học thêm trong nhà trường, văn bản hợp nhất quy định: Việc dạy thêm học thêm trong nhà trường không được thu tiền của HS và chỉ dành cho 3 đối tượng HS đăng ký học thêm theo từng môn học.
Cụ thể, đó là các đối tượng: HS có kết quả học tập môn học cuối học kỳ liền kề ở mức chưa đạt; HS được nhà trường lựa chọn để bồi dưỡng HS giỏi; HS lớp cuối cấp tự nguyện đăng ký ôn thi tuyển sinh, ôn thi tốt nghiệp theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
GV đang dạy học tại các nhà trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với HS mà GV đó đang được nhà trường phân công dạy học.
Mỗi môn học được tổ chức dạy thêm không quá 2 tiết/tuần. Trường hợp HS thuộc đối tượng đăng ký học thêm theo quy định có nhu cầu học thêm vượt quá 2 tiết/tuần, giám đốc Sở GD-ĐT xem xét, quyết định cho phép điều chỉnh thời lượng tổ chức dạy thêm theo đề nghị của hiệu trưởng hoặc giám đốc hoặc người đứng đầu nhà trường.
Dù thay đổi, bổ sung thế nào thì quy định "tuyệt đối không thu tiền" trong tổ chức dạy thêm trong nhà trường vẫn được Bộ GD-ĐT coi là yếu tố quyết định để chấn chỉnh việc dạy thêm học thêm tràn lan lâu nay, ngăn chặn nguy cơ dẫn đến tình trạng HS phải đi học thêm do nhà trường, giáo viên tổ chức, dù không có nhu cầu. Do đó, những tranh cãi về mức thu và có áp trần thu học phí dạy thêm trong nhà trường như trước kia, sẽ không xảy ra.
Mặc dù vậy, trên các nhóm dành cho phụ huynh HS Hà Nội, vẫn không ít ý kiến phàn nàn dù quy định nhà trường không thu tiền dạy thêm ôn thi, phụ đạo, bồi dưỡng… nhưng ban phụ huynh vẫn đứng ra thu góp của phụ huynh để "cảm ơn" GV và nhà trường mà mức thu này còn cao hơn nhiều so với "mức trần" trước kia Hà Nội quy định.
Mặt khác, với những trường thực hiện nghiêm thì cử tri lại phản ánh với đại biểu Quốc hội rằng từ khi thực hiện Thông tư 29, "chi phí học thêm của phụ huynh phải bỏ ra lại cao hơn so với trước". Lý do là cha mẹ phải đưa con ra ngoài trường, khiến phát sinh chi phí thuê trung tâm, GV đi lại, và đưa đón con từ nhà đến chỗ học thêm...
Vấn đề người dân mong muốn là quy định "cấm thu tiền" phải được thực thi chứ không phải chỉ chuyển từ hình thức này sang hình thức khác, thậm chí còn nặng nề hơn vì không có "mức trần" nào cả.
Tin Gốc: Thanh Niên
