Nam thanh niên dùng bình cứu hỏa cứu người phụ nữ bị đâm trên đường Lạch Tray nhận bằng khen

Trưa 2/5, một tài khoản mạng xã hội đăng bài tố quán của chị Mai "lợi dụng dịp lễ để chặt chém" khi tính giá 60.000 đồng cho suất cơm đậu hũ nhồi thịt và tô canh khổ qua.

Bài viết thu hút hàng nghìn lượt chia sẻ. Nữ chủ quán sau đó trích xuất camera, công khai hóa đơn và giải thích mức giá 35.000 đồng cho suất cơm và 25.000 đồng cho tô canh đã được niêm yết. Đĩa cơm tăng 5.000 đồng so với ngày thường để bù đắp chi phí nhân công dịp lễ.

Hai bên sau đó hòa giải tại trụ sở công an. Dù vậy, vụ việc vẫn để lại tổn thương và tâm lý e ngại của chủ quán. "Tôi giờ chỉ muốn tránh xa mạng xã hội để yên ổn làm ăn", chị Mai nói.

Câu chuyện của chị Mai phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với những người làm dịch vụ ăn uống (F&B) trước quyền lực giám sát của người tiêu dùng trực tuyến. Nền tảng quản lý đánh giá ReviewInc ghi nhận 61% khách hàng hiện nay có thói quen đọc nhận xét trực tuyến trước khi chọn nhà hàng, trong đó 34% quyết định hoàn toàn dựa vào các trang đánh giá.

Kể từ đại dịch Covid ngành F&B gặp khó khăn. Báo cáo thị trường kinh doanh ẩm thực của iPOS cho thấy, 50.000 trong tổng số 329.500 cơ sở F&B đã đóng cửa trong nửa đầu năm 2025. Rủi ro từ những bài đánh giá trực tuyến đang trở thành thách thức sống còn tiếp theo của nhiều chủ quán. Một video vài chục giây, một bài đăng thiếu ngữ cảnh cũng có thể định đoạt doanh thu và sự tồn tại của một thương hiệu.

Trạng thái phòng vệ thời "có thể bị bóc phốt bất cứ lúc nào"

Anh Đỗ Hồng Minh, chủ quán bún cá ở Long Biên, Hà Nội, nói luôn sống trong nỗi sợ bị "bóc phốt". Kinh doanh ăn uống giống như "làm dâu trăm họ", nguy cơ khủng hoảng mạng luôn hiện hữu. Vệ sinh, giá cả và thái độ phục vụ là ba nguyên nhân dễ tạo ra khủng hoảng nhất.

Ở quy mô chuỗi, áp lực tỷ lệ thuận với số lượng cơ sở. Anh Quang Trần, chủ hệ thống bún riêu tại Hà Nội, vừa điều chỉnh giá bán do chi phí nguyên liệu đầu vào tăng. Để kiểm soát rủi ro, anh phải dán thông báo tại toàn hệ thống, cập nhật thực đơn và chuẩn hóa lại quy trình ứng xử cho nhân viên.

"Không cơ sở nào dám cam kết hoàn hảo 100%. Điều quan trọng nhất là không để khách cảm thấy bị bỏ mặc, dẫn đến việc họ mang bức xúc lên các hội nhóm đánh giá", anh Quang nói. Nguyên tắc của chuỗi là ưu tiên xin lỗi và bồi thường suất ăn. Với các sự cố căng thẳng, anh phải đến tận nhà khách hàng để giải quyết.

Tại các khu du lịch mùa vụ, bài toán quản trị danh tiếng càng khốc liệt. Tại biển Quảng Thái, Thanh Hóa, anh Phạm Trọng Dũng, 39 tuổi, chủ nhà hàng hải sản 300 chỗ, luôn phải túc trực từ khu bếp đến bàn ăn. Nhân sự thời vụ chắp vá rất dễ nảy sinh va chạm với khách lượng khách tăng đột biến. "Tôi luôn mong khách hàng góp ý trực tiếp tại chỗ để quán có cơ hội xử lý ngay, thay vì im lặng rồi mang lên mạng kết án", anh Dũng nói.

Quyền lực số và lằn ranh tự vệ

Mong muốn giải quyết mâu thuẫn khép kín tại quán của người làm dịch vụ ngày càng khó. Chuyên gia tư vấn Đỗ Duy Thanh, giám đốc Công ty Tư vấn FnB Director, nhận định, thị trường hiện tại đã thay đổi cấu trúc mâu thuẫn. "Điểm phát nổ" đã dịch chuyển từ không gian quán ăn sang không gian mạng.

Trước đây, sự không hài lòng được giải quyết giữa chủ và khách. Hiện nay, nhiều khách hàng chọn cách im lặng, chụp ảnh, rồi đưa lên mạng. Người làm dịch vụ không còn đối thoại với một cá nhân, mà phải đối diện với đám đông. "Nguy hiểm nhất là tốc độ lan truyền của cảm xúc luôn nhanh hơn tốc độ xác minh sự thật", ông Thanh nói.

Sự thay đổi này làm lộ ra điểm yếu của các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Theo Phó giáo sư Justin Battin, Đại học RMIT Việt Nam, điện thoại thông minh giúp phơi bày hành vi gian lận về giá cả hay vệ sinh kém nhưng cũng tạo ra sự mất cân đối. Người tiêu dùng nắm "quyền lực số" lớn, trong khi tiểu thương không có nguồn lực, kỹ năng truyền thông lẫn sự am hiểu pháp luật để tự bảo vệ. Sự dịch chuyển này đặc biệt nhạy cảm tại Việt Nam vì nhiều hàng quán nhỏ hoàn toàn dựa trên uy tín cá nhân.

"Ở Mỹ, doanh nghiệp đã quen với hệ thống khiếu nại trực tuyến và biết cách phản hồi. Trong khi ở Việt Nam, quyền lực số của người tiêu dùng phát triển quá nhanh so với các cơ chế bảo vệ tiểu thương", ông Justin Battin phân tích.

Theo chuyên gia, người tiêu dùng trẻ chuộng phán xét công khai thay vì giải quyết trực tiếp. Mạng xã hội mang lại tốc độ, mức độ lan tỏa và sự công nhận. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc thúc đẩy trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp và sự trút giận cá nhân là rất mỏng manh.

Đã có những hệ lụy xảy ra từ sự mất cân đối này. Hồi tháng 4, một tiệm hamburger tại Hải Phòng bị tấn công đánh giá 1 sao hàng loạt. Công an sau đó xác định đây là chiêu trò ép chủ quán mua gói "bảo trợ truyền thông". Dù đã chi tiền, cửa hàng vẫn phải đóng cửa vì mất khách, hàng chục nhân viên mất việc. Cơ quan chức năng đã bắt các quản trị viên fanpge để điều tra hành vi cưỡng đoạt tài sản.

Cuộc "chọn lọc tự nhiên"

Sự gia tăng quyền lực giám sát trên mạng đang đặt ngành F&B trước quá trình sàng lọc mạnh hơn. Ở mặt tích cực, các chuyên gia đều cho rằng đánh giá công khai giúp phơi bày hành vi kinh doanh gian lận, thiếu minh bạch. "Mạng xã hội không tạo ra toàn bộ vấn đề, mà chỉ khiến các rủi ro lộ diện nhanh hơn. Những quán yếu về quy trình, vệ sinh và minh bạch giá cả sớm muộn cũng gặp khủng hoảng", ông Đỗ Duy Thanh nói.

Tuy nhiên, người kinh doanh cần thiết lập ranh giới tự vệ chính đáng. Chuyên gia khuyến cáo các nhà hàng nên chủ động xin lỗi vì trải nghiệm chưa tốt của khách, nhưng không vội nhận toàn bộ sai phạm khi chưa xác minh. Việc liên tục miễn phí, giảm giá khi bị dọa "bóc phốt" sẽ tạo tiền lệ xấu. Ranh giới tự vệ nằm ở việc lưu trữ dữ liệu camera, thực thi đúng chính sách đã niêm yết và nhờ cậy pháp luật trước các hành vi tống tiền.

Về lâu dài, người kinh doanh ẩm thực cần xây dựng "lớp phòng vệ niềm tin" từ cộng đồng khách quen trực tiếp và "lớp phòng vệ truyền thông" qua các kênh trực tuyến chính thức. Đặc biệt, những cơ sở phụ thuộc nhiều vào khách hàng trực tuyến cần khai thác bài bản các kênh này, để nó không chỉ là nơi quảng bá, mà trở thành kênh bảo vệ uy tín thương hiệu.

Cuối cùng, một môi trường dịch vụ văn minh đòi hỏi nỗ lực từ hai phía. Hàng quán buộc phải minh bạch. Ngược lại, quyền phản ánh của thực khách cần đi kèm trách nhiệm.

"Người tiêu dùng văn minh không im lặng trước cái sai, nhưng cũng không biến quyền phản ánh thành quyền kết án", ông Thanh nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Argentina đang khẩn trương điều tra nguồn gốc bùng phát biến thể virus Andes chết người trên tàu du lịch MV Hondius, cướp đi sinh mạng 3 hành khách và lây nhiễm cho 5 người khác.

Tàu du lịch MV Hondius xuất phát từ Argentina - quốc gia đang ghi nhận đợt bùng phát virus Hanta nghiêm trọng trong năm qua. Đáng chú ý, cặp vợ chồng tử vong vì căn bệnh này trên tàu cũng đã di chuyển qua nhiều khu vực trước khi lên đường.

Ngày 10/5, tàu MV Hondius - nơi xuất hiện ổ dịch virus Hanta - đã cập cảng trên đảo Tenerife của Tây Ban Nha. Con tàu trở thành tâm điểm chú ý của giới y tế quốc tế từ ngày 2/5, sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận được thông báo về ca nhiễm hiếm gặp do virus Hanta xuất hiện trên tàu.

Lo ngại nhanh chóng lan rộng trên phạm vi toàn cầu, buộc nhiều quốc gia khẩn trương triển khai các biện pháp giám sát và rà soát nhằm ngăn nguy cơ virus xâm nhập, bùng phát trong cộng đồng.

Dù gây nhiều quan ngại, virus Hanta không phải tác nhân mới. Theo CNN , việc lây truyền từ người sang người từng được ghi nhận trong các đợt dịch tại Nam Mỹ trước đây.

Đáng chú ý, MV Hondius khởi hành từ thành phố Ushuaia của Argentina. Từ ngày 1/4, con tàu bắt đầu hành trình khám phá kéo dài hướng tới quần đảo Cape Verde ngoài khơi Tây Phi.

Virus Hanta từng gây chấn động Argentina sau đợt bùng phát tại vùng Patagonia ở cực nam nước này vào năm 2018, khiến 11 người thiệt mạng và hàng chục người mắc bệnh.

Mùa dịch hiện nay tại Argentina bắt đầu từ tháng 6/2025. Tính đến nay, giới chức y tế đã ghi nhận 101 ca nhiễm - gần gấp đôi so với 57 trường hợp cùng kỳ mùa trước.

Không chỉ số ca mắc tăng mạnh, Argentina còn chứng kiến tỷ lệ tử vong ở mức cao đáng báo động khi số người chết vì virus Hanta tăng thêm 10% so với năm trước.

Theo Bộ Y tế Argentina, dù Ushuaia - nơi MV Hondius khởi hành - không ghi nhận ca nhiễm nào trong nhiều thập niên qua, virus Hanta vẫn đang lưu hành tại nhiều khu vực khác trên cả nước.

Trong mùa dịch năm nay, phần lớn ca bệnh tập trung ở miền trung Argentina, trong đó tỉnh Buenos Aires là địa phương ghi nhận nhiều ca nhất với 42 trường hợp.

WHO cho biết đến ngày 8/5 đã có tổng cộng 8 trường hợp nghi nhiễm liên quan tới tàu MV Hondius, bao gồm 3 ca tử vong. Hai nạn nhân đầu tiên là cặp vợ chồng người Hà Lan. Người chồng qua đời ngày 11/4.

Theo WHO, người vợ xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa và tình trạng sức khỏe chuyển biến xấu trong chuyến bay tới Johannesburg (Nam Phi) ngày 25/4 trước khi qua đời một ngày sau đó.

Giới chức Argentina cho biết cặp đôi này từng di chuyển qua nhiều khu vực tại Argentina, nhiều lần qua lại biên giới Chile và cả Uruguay trước khi lên tàu du lịch.

Bà Maria Van Kerkhove, Giám đốc phụ trách chuẩn bị và phòng ngừa dịch bệnh, đại dịch của WHO, cho biết thời gian ủ bệnh của virus Hanta thường kéo dài từ một đến sáu tuần. Điều này khiến WHO nghiêng về khả năng cặp vợ chồng người Hà Lan đã nhiễm bệnh trước khi lên tàu.

Con tàu du lịch trở thành ổ dịch Hanta

Theo TS Vikram Niranjan, chuyên gia của Đại học Limerick (Ireland), các tàu du lịch đường dài hội tụ nhiều yếu tố khiến bệnh truyền nhiễm dễ phát tán nếu xuất hiện ca bệnh, Daily Mail cho biết.

Ông cho rằng hành khách thường sinh hoạt trong không gian tương đối khép kín, cùng sử dụng tiện ích chung, ăn uống tập trung và tham gia nhiều hoạt động đông người trong thời gian dài. Đây là điều kiện thuận lợi để mầm bệnh lan rộng, đặc biệt với các bệnh lây qua đường hô hấp hoặc tiêu hóa.

TS Niranjan nhắc lại vụ bùng phát Covid-19 trên tàu Diamond Princess năm 2020 như minh chứng điển hình cho việc môi trường tàu biển có thể khiến công tác kiểm soát dịch trở nên phức tạp hơn nhiều.

Theo TS Niranjan, các khu buffet, dụng cụ dùng chung hay những bề mặt có tần suất tiếp xúc cao đều có thể trở thành nguồn lây nếu quy trình vệ sinh không được kiểm soát nghiêm ngặt.

Ông cũng lưu ý rằng ngay cả những người chưa xuất hiện triệu chứng vẫn có khả năng phát tán mầm bệnh trong quá trình sinh hoạt thường ngày.

Ngoài ra, phần lớn hoạt động trên tàu diễn ra trong không gian kín. Nếu hệ thống thông gió không bảo đảm hoặc mật độ hành khách quá cao, nguy cơ lây nhiễm qua không khí sẽ tăng đáng kể.

Một yếu tố khác là đặc điểm độ tuổi của khách du lịch tàu biển. Đây thường là nhóm lớn tuổi, có nguy cơ gặp biến chứng nặng cao hơn khi mắc bệnh truyền nhiễm do mang theo nhiều bệnh nền.

Theo các chuyên gia, dù tàu du lịch đều có phòng y tế, năng lực điều trị chủ yếu chỉ đáp ứng nhu cầu sơ cứu và chăm sóc cơ bản, khó xử lý hiệu quả nếu xảy ra đợt bùng phát dịch lớn hoặc diễn biến nhanh.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Những ngày đầu tháng 5, trên những triền đồi xanh mướt ở thôn Bao Lâm, xã Thọ Bình, Thanh Hóa, những búp chè non óng ánh dưới nắng sớm, phủ xanh cả sườn núi. Ông Lê Đình Tú (62 tuổi) vẫn miệt mài cùng công nhân kiểm tra từng luống chè, tỉ mẩn như cách ông đã gắn bó với loại cây này suốt hơn ba thập kỷ.

Với người đàn ông từng rời quê lên miền núi lập nghiệp từ năm 1995, cây chè không chỉ là kế sinh nhai mà còn là một phần đời sống tinh thần của người dân vùng cao. "Có lúc chè rớt giá, đầu ra bấp bênh, nhiều người muốn bỏ cây chè. Nhưng chúng tôi không nỡ quay lưng, vì cây chè đã bén rễ với đất này như một phần không thể thiếu", ông Tú nói.

Hơn 30 năm trước, cây chè được đưa vào vùng núi Bình Sơn theo Dự án 327 phủ xanh đất trống đồi trọc. Khi ấy, địa phương còn là vùng đặc biệt khó khăn, đất đai cằn cỗi, đời sống người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy nhỏ lẻ. Chè từng được kỳ vọng là cây xóa đói giảm nghèo nhưng do thiếu vốn, thiếu kỹ thuật và đầu ra bấp bênh nên hiệu quả không cao. Người dân chủ yếu sao chè thủ công, bán quanh vùng, thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống.

Ông Tú là người chứng kiến trọn vẹn những thăng trầm ấy. Theo ông, muốn cây chè "sống khỏe" thì không thể sản xuất manh mún mà phải thay đổi cách làm, liên kết với nhau để nâng chất lượng thay vì chạy theo sản lượng.

Bước ngoặt đến vào năm 2016 khi ông được tín nhiệm bầu làm Giám đốc HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Bình Sơn. Từ đây, các hộ trồng chè được vận động tham gia liên kết sản xuất, thống nhất quy trình chăm sóc, thu hái và chế biến. Những giống chè cũ năng suất thấp dần được thay bằng các giống mới như PH8, PH1, chè lai F1 cho búp to, chất lượng tốt hơn.

Không dừng lại ở khâu trồng trọt, HTX Bình Sơn đầu tư mạnh vào chế biến và xây dựng thương hiệu nhằm nâng giá trị sản phẩm. Từ nguồn hỗ trợ của chương trình OCOP và khuyến nông, HTX đã đầu tư hơn 2 tỷ đồng cho hệ thống máy móc hiện đại như máy sấy lạnh, máy nghiền bột chè, máy hút chân không, dây chuyền đóng trà túi lọc và hệ thống tưới tự động.

Nhờ đó, năng lực chế biến tăng nhiều lần, sản phẩm đồng đều hơn, giảm phụ thuộc thời tiết. Bao bì, nhãn mác được đầu tư bài bản, truy xuất nguồn gốc rõ ràng, từng bước đưa chè Bình Sơn ra thị trường lớn.

Năm 2019, chè khô Bình Sơn được công nhận OCOP 3 sao. Đến nay HTX có bốn sản phẩm chè đạt OCOP 3 sao. Tháng 12/2024, sản phẩm Chè sạch Bình Sơn tiếp tục được công nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh, mở ra cơ hội tiếp cận nhiều thị trường mới.

Để giữ vững chất lượng, người dân được tập huấn kỹ thuật, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, chú trọng an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. "Ngày trước chè bán rẻ vì sản xuất manh mún, thiếu liên kế. Nay với cách làm bài bản hơn, chú trọng chất lượng sản phẩm, giá ổn định hơn, người dân mới yên tâm gắn bó lâu dài", ông Tú nói.

Hiện xã Thọ Bình có gần 400 ha chè, hơn 300 ha cho thu hoạch thường xuyên, trở thành vùng nguyên liệu chè lớn nhất tỉnh Thanh Hóa. Hơn 400 hộ dân sống nhờ cây chè, từ trồng, chăm sóc đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Riêng HTX Bình Sơn hiện quản lý gần 100 ha chè, trong đó có 10 ha đạt chuẩn VietGAP, liên kết với khoảng 80 hộ dân. Mỗi năm HTX xuất ra thị trường 8-10 tấn chè khô, doanh thu khoảng 2 tỷ đồng.

"Chè là sinh kế chính của người dân nơi đây. Trung bình 10 ngày người dân thu hái một lần. Khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu lao động nên khó kiểm soát sự đồng đều của sản phẩm", ông Tú chia sẻ.

Ngoài chè, vị giám đốc HTX còn phát triển thêm các sản phẩm OCOP như cà gai leo, mật ong nhằm nâng cao thu nhập cho người dân. Năm 2023, ông được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam bình chọn là một trong 100 "Nông dân Việt Nam xuất sắc".

Là một trong những thành viên gắn bó lâu nhất với HTX chè Bình Sơn, ông Lê Văn Thanh (58 tuổi) cho biết: Gia đình ông có 1,5 ha chè, trên hành trình hơn 30 năm gắn bó với loại cây này. Ông hiểu từng đặc tính, quen từng hương vị của nó."Cây chè chỉ cần trồng một lần rồi chăm sóc, thu hái đều đặn. Thu nhập chừng 100 triệu đồng/ha", ông Thanh nói.

Theo định hướng của HTX Bình Sơn, thời gian tới địa phương sẽ mở rộng diện tích chè sản xuất theo hướng hữu cơ, kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm.

Tin Gốc: Người Đưa Tin