Trong cuộc sống có những nghề tưởng chừng rất lạ nhưng lại tồn tại thực tế và mang về nguồn thu nhập đáng kể. Không cần văn phòng hay công nghệ hiện đại, chỉ với kinh nghiệm và kỹ năng riêng, nhiều người vẫn kiếm sống từ những công việc độc đáo khiến không ít người tò mò.
Mới đây, nghề “gõ dưa” giữa đêm ở Trung Quốc đã thu hút sự chú ý và gây sốt trên mạng xã hội.
Giữa những cánh đồng dưa trải dài ở Hải Nam, Trung Quốc, một người đàn ông cầm thanh sắt, lặng lẽ gõ từng quả trong màn đêm tĩnh mịch.
Những âm thanh “cộc cộc” vang lên đều đặn, tưởng đơn giản nhưng lại là kỹ năng quyết định chất lượng cả lô hàng. Đoạn video ghi lại cảnh này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và thu hút sự chú ý lớn.
Nhân vật trong video là anh Tang, 30 tuổi, quê Nam Thông, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, hiện làm nghề thu mua nông sản tại Hải Nam. Công việc chính của anh là kiểm tra và phân loại dưa trước khi đưa ra thị trường một khâu quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cả chuỗi cung ứng, theo trang QQ.
Trong ánh đèn pin giữa những chồng dưa cao, anh dùng thanh kim loại gõ lên từng quả để “đọc vị” bên trong. Quả nào phát ra âm thanh vang, trong và dứt khoát sẽ được giữ lại; quả nào cho tiếng trầm, đục thì bị loại bỏ.
Đôi khi, chỉ một cú lỡ tay làm vỡ nhầm quả ngon cũng khiến cư dân mạng bật cười: “Thà nhầm còn hơn sót” hay “cú gõ làm vỡ cả dưa lẫn tim tôi”.
Nhiều người thắc mắc vì sao công việc này lại diễn ra vào ban đêm. Anh Tang giải thích rằng ban ngày ở Hải Nam thời tiết rất nóng, dễ gây say nắng, đồng thời môi trường ồn ào khiến việc nghe âm thanh không chính xác. Ban đêm mát hơn và yên tĩnh hơn, giúp anh phân biệt chất lượng dưa một cách chính xác nhất.
Gắn bó với nghề hơn 10 năm, anh Tang cho biết độ chính xác của mình đạt khoảng 98-99%. Tuy nhiên, chỉ 1% sai sót cũng đủ tạo áp lực lớn, bởi theo quy định ngầm trong nghề, nếu làm hỏng dưa ngon thì người thu mua phải tự bồi thường cho nông dân.
Vào mùa cao điểm, thu nhập của anh có thể lên tới hơn 100.000 Nhân Dân Tệ (khoảng 385 triệu đồng) mỗi tháng. Ngược lại, mùa thấp điểm giảm mạnh. Mỗi lần “gõ nhầm” một quả dưa, anh có thể mất vài chục Nhân Dân Tệ.
Chia sẻ về sự nổi tiếng bất ngờ, anh Tang nói: “Tôi chỉ muốn giới thiệu công việc và kỹ năng của mình, không ngờ lại được nhiều người biết đến như vậy”.
Thực tế, nguồn thu chính của anh đến từ hoạt động thu mua và phân phối nông sản, chứ không phải từ việc livestream hay “gõ dưa” như nhiều người lầm tưởng.
Câu chuyện “gõ dưa giữa đêm” không chỉ tạo nên một hiện tượng mạng thú vị, mà còn hé lộ phía sau đó là công việc thầm lặng nhưng đầy áp lực của những người làm trong chuỗi cung ứng nông sản. Mỗi cú gõ tưởng chừng đơn giản lại là kết quả của nhiều năm kinh nghiệm, góp phần đảm bảo chất lượng hàng hóa trước khi đến tay người tiêu dùng.
Nhìn từ bên ngoài, đó có thể chỉ là những công việc lạ lẫm, thậm chí khó tin. Nhưng phía sau mỗi “nghề độc lạ” lại là mồ hôi, kinh nghiệm và trách nhiệm của những con người đang âm thầm làm việc mỗi ngày.
Cuối tháng 3 vừa qua, đoạn video thu hút trên mạng xã hội chia sẻ nội dung về phong cách sống xa xỉ ở Dubai thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nhận được hàng chục nghìn lượt tương tác.
Video nhanh chóng thu hút sự chú ý khi ghi lại hình ảnh một người phụ nữ khoác trên mình trang phục như áo giáp, được tạo thành bởi những mảnh kim loại vàng óng ánh phủ từ đầu tới chân.
Điều khiến cộng đồng đặc biệt quan tâm đó là "khối lượng vàng" lớn xuất hiện trong video. Trang phục gồm vương miện, giáp ngực, đai lưng và các chi tiết bọc ngón tay, tạo cảm giác như được chế tác hoàn toàn từ vàng nguyên khối.
Tuy nhiên, nhiều người bày tỏ hoài nghi về đoạn video này. Một số ý kiến cho rằng nếu thực sự là vàng thật, trọng lượng của bộ trang phục sẽ lớn đến mức người mặc khó có thể di chuyển.
Sau đó, nhân vật chính trong video được xác định là Oleve Love - nhà sáng tạo nội dung người Indonesia. Người này cũng lên tiếng xác nhận về nguồn gốc của video.
Hình ảnh phía sau hậu trường của đoạn video do cô gái người Indonesia đăng tải cho thấy bộ trang phục không chỉ gồm những tấm kim loại màu vàng, còn có những "miếng vàng" dạng thẻ còn nguyên trong bao bì.
Trên thực tế, những đám cưới ở khu vực Trung Đông vốn gắn liền với hình ảnh của vàng. Món kim loại quý này là một trong những vật phẩm không thể thiếu trong văn hóa cưới hỏi của người dân địa phương.
Sức hút của vàng đến từ thực tế rằng, Dubai từ lâu được mệnh danh là "thành phố vàng".
Trong nhiều nền văn hóa Trung Đông và Nam Á, vàng không chỉ là trang sức mà còn là biểu tượng của sự giàu có, địa vị và an toàn tài chính. Đây cũng là phần quan trọng trong sính lễ (mahr) mà chú rể dành cho cô dâu.
Tại các khu chợ nổi tiếng như Deira Gold Souk, các cô dâu tương lai thường lựa chọn những bộ trang sức cầu kỳ, có thể nặng tới vài cân vàng.
Trước bình minh tại thị trấn Xinqiao, Thượng Hải, hàng trăm người ngoài 50 tuổi tập trung quanh hàng rào kim loại. Nam giới mang theo xẻng, thuổng. Phụ nữ xách túi đựng giẻ lau, dụng cụ vệ sinh. Phía trên lối vào, ánh đèn huỳnh quang hắt sáng tấm biển mang dòng chữ "Trạm việc làm tự do".
Xinqiao là một trong khoảng 9.000 điểm do chính phủ Trung Quốc hỗ trợ thành lập trên khắp đại lục để quản lý 240 triệu lao động tự do. Nhóm này hiện chiếm 30% tổng lực lượng lao động và đang gia tăng chủ yếu do ngành bất động sản suy thoái và xu hướng tự động hóa tại các nhà máy khiến nhiều công nhân mất việc.
Ông Xu, 66 tuổi, rời quê nhà Chu Khẩu, tỉnh Hà Nam đến Thượng Hải từ một thập kỷ trước. Đó là thời điểm các nhà máy bắt đầu giảm tuổi tuyển dụng xuống dưới 40. Gần 5 năm qua, ông đến trạm mỗi sáng chờ các công việc chân tay như dọn rác, đào mương. Thu nhập mỗi ngày dao động 160-200 tệ (khoảng 610.000-770.000 đồng). Ông Xu kể có thời điểm ông không nhận được việc làm suốt nhiều ngày, trong khi vẫn phải trả tiền thuê nhà 50 tệ mỗi ngày. "Đó là những công việc vất vả, lương thấp nhất mà thanh niên không bao giờ làm", ông Xu nói.
Khoảng 6h sáng, những chiếc xe tải của chủ thầu rời đi, mang theo những công nhân trẻ khỏe. Ông Xu quyết định chờ thêm một giờ, sau đó quay về phòng trọ.
Tại trung tâm dịch vụ việc làm đường Thượng Xuyên, Phố Đông (Thượng Hải), ông Tu Keliang, quản lý một văn phòng môi giới, cho biết lượng người tìm việc đã giảm mạnh do thị trường ảm đạm. Các doanh nghiệp hiện ưu tiên thuê nhân công theo giờ để cắt giảm chi phí bảo hiểm xã hội. Trong thị trường này, tuổi tác là rào cản lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp từ chối lao động trên 40 tuổi, kể cả những người có chứng chỉ nghề hợp lệ.
Tại trung tâm, một thợ điện 47 tuổi vừa không trúng tuyển vì chủ thầu yêu cầu nhân sự "khoảng 34-35 tuổi". Cùng lúc, một phụ nữ 38 tuổi phản ánh muốn đổi việc vì lương thấp. Ông Tu khuyên cô nên hạ mức mong muốn. "Lương hiện tại khoảng 6.500 tệ. Đừng kỳ vọng thu nhập như vài năm trước", ông Tu cho biết.
Ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Đông Á (Đại học Quốc gia Singapore), đánh giá làn sóng lao động trẻ tham gia thị trường lao động phổ thông, ít đòi hỏi tay nghề đã đẩy người lớn tuổi vào tình thế cạnh tranh. "Thanh niên thích nghi tốt và khỏe mạnh hơn, khiến lao động lớn tuổi phải lùi về phía sau", ông Zhao nói.
Sự bùng nổ của các trạm việc làm diễn ra cùng giai đoạn lao động di cư liên tỉnh giảm từ 78,6 triệu người (năm 2014) xuống 68,4 triệu người (năm 2024). Theo Giáo sư Sun Zhongwei từ Đại học Sư phạm Hoa Nam, khách tìm đến trạm chủ yếu là nam giới cuối 50 tuổi và nữ giới ngoài 40, có trình độ học vấn thấp. Họ gồm nông dân, thợ tự do, thợ xây hoặc công nhân nhà máy mất việc.
Khi các nền tảng công nghệ như giao đồ ăn đã bão hòa, trạm việc làm trực tiếp trở thành bến đỗ cuối cùng. Dù vậy, giáo sư Sun cho biết mối nguy lớn nhất của nhóm này là tai nạn lao động. Các công việc như khuân gạch, dọn xà bần thường chỉ kéo dài khoảng 30 phút. Người sử dụng lao động từ chối mua bảo hiểm cho khoảng thời gian ngắn này. Về phía công nhân, việc tự đóng bảo hiểm vượt quá khả năng tài chính của họ.
Không có bảo hiểm, người lao động tự gánh hậu quả khi gặp tai nạn. Quỹ hưu trí thành thị yêu cầu đóng góp từ 15 năm trở lên, khiến lao động tuổi 50-60 với lịch sử việc làm đứt đoạn không đủ điều kiện tham gia. Khi hết khả năng làm việc chân tay, họ về quê, sống dựa vào khoản lương hưu nông thôn 100-200 tệ mỗi tháng và trợ cấp từ con cái.
Nhà nghiên cứu Zhao Litao đánh giá các trạm việc làm mang lại điều kiện chờ đợi tốt hơn, giúp bảo trì hệ thống đô thị. "Các trạm này không giải quyết tận gốc vấn đề nhưng giúp quản lý hậu quả", ông nói.
Giáo sư Sun cho rằng thế hệ lao động hiện tại lớn lên trong nghèo khó, nên lao động là bản năng sinh tồn. Họ sẽ làm việc chừng nào cơ thể còn cho phép.
Trở lại trạm Xinqiao lúc rạng sáng, đám đông dần thưa thớt. Ông Xu nhặt đồ nghề bước về phòng trọ, chờ qua ngày. Sáng hôm sau, ông lại ra trạm.
"Nhờ các con, tôi mới thực hiện được ước mơ của mình", bà Maureen nói trong buổi lễ tốt nghiệp tại Đại học Massachusetts Lowell.
Con trai bà, Bryce, 25 tuổi, cũng nhận bằng trong dịp này. "Tôi tự hào về mẹ và bốn anh em chúng tôi. Nếu chúng tôi làm được, mẹ cũng làm được", người con trai nói. Ba người con còn lại của bà Maureen cũng có mặt tại sự kiện.
Năm 2000, bà Maureen (khi đó 36 tuổi) sinh bốn người con. Chồng là tài xế xe tải đường dài thường xuyên vắng nhà, bà một mình lo việc chăm sóc các con. Hai người ly hôn khi những đứa trẻ 11 tuổi.
Khi các con lớn, bà đi làm công tác hành chính tại một đài truyền hình. Năm 2018, ở tuổi 54, bà tốt nghiệp ngành Marketing tại một trường cao đẳng cộng đồng. Tuy nhiên khi các con bước vào lớp 11, bà tạm dừng việc học lên cao hơn để tập trung lo cho các con vào đại học.
Con gái lớn, Diana, theo học ngành Điều dưỡng tại UMass Lowell. Con gái thứ hai tên Collette cũng theo học ngành Khoa học dinh dưỡng tại trường. Cậu con trai Andrew hoàn thành bằng cử nhân và thạc sĩ Quản trị kinh doanh năm 2024 tại đây. Riêng Bryce nhận bằng cao đẳng Công nghệ thông tin, sau đó chuyển tiếp sang UMass Lowell học Kinh doanh vào năm 2022.
Năm 2023, tại lễ tốt nghiệp của Collette, các con khuyên người mẹ đi học lại. "Nếu đó là điều mẹ luôn ước mơ, mẹ phải thực hiện nó", con trai Andrew nói.
Trở thành sinh viên ở tuổi lục tuần bà Maureen và con trai Bryce học chung một lớp. Bryce kể thường dành nhiều giờ để giảng bài tập Toán cho mẹ. Trong khi đó, Andrew nói sẽ bỏ học trường luật nếu mẹ có ý định nghỉ học giữa chừng.
Bà Maureen cho biết đang lên kế hoạch trở lại trường học thạc sĩ vào mùa thu tới. "Tuổi tác không phải là rào cản. Điều quan trọng là không ngừng tích lũy kiến thức và học hỏi mỗi ngày", bà nói.
