Từ sáng sớm, công viên 30 Tháng 4 ở trung tâm TP.HCM đã bắt đầu nhộn nhịp. Nhiều nhóm bạn trẻ trải bạt trò chuyện, thưởng thức cà phê, các gia đình cũng tranh thủ đến tận hưởng không khí trong lành, yên bình hiếm có giữa lòng thành phố. Những tấm bạt mang theo từ nhà, đồ ăn sáng chuẩn bị sẵn cùng ly cà phê quen thuộc tạo nên một buổi sáng bình dị trong dịp lễ 30.4 – 1.5.
Tin Gốc: Thanh Niên
Hơn 7 giờ sáng, dọc bãi biển xã Hải Châu (Nghệ An) bè mảng tấp nập cập bờ. Từng tốp ngư dân xếp hàng trên bãi biển để kéo lưới. Lưới được các ngư dân thả cách bờ chừng 6 - 7 hải lý, vào lúc 4 - 5 giờ sáng bằng chiếc bè mảng kết từ tre nứa có gắn máy, sau đó kéo vào bờ.
"Hôm nay chúng tôi thu được hơn 1 tạ cá trích. Lượng cá này cũng ở mức trung bình, hôm nào trúng phải được hơn 2 tạ, nhưng có hôm chỉ được mấy yến", ông Trần Văn Long, một ngư dân, cho biết.
Cá trích bị lưới gom lại, kéo tuột lên bờ, giãy đành đạch. Vợ ông Long lấy mấy cái rổ để xúc cá. Cá được gom lại thành nhiều rổ rồi bán cho các thương lái đang chờ sẵn. Giá cá trích không cố định mà dao động từ 15.000 - 25.000 đồng/kg, tùy theo ngày.
"Hôm trúng thì sau khi trừ tiền dầu cũng được mỗi người 1 triệu đồng, còn ngày bình thường ra biển cũng dăm bảy trăm ngàn, có ngày thì ít hơn", một ngư dân nói.
Cá trích chỉ bằng hai ngón tay, có nhiều xương nhỏ, nhưng theo các nhà chuyên môn, loài cá này chứa nhiều đạm, nổi bật nhất là hàm lượng Omega 3 dồi dào giúp hỗ trợ tim mạch, giảm cholesterol và collagen tự nhiên hỗ trợ chống lão hóa da. Các trích khá rẻ, thịt bùi, thơm ngon nên từ lâu đã trở thành món ăn được nhiều người lựa chọn.
Mùa đánh bắt cá trích của ngư dân bắt đầu từ tháng giêng đến tháng 4 âm lịch hàng năm. Đây là thời điểm cá từ ngoài khơi kéo vào gần bờ. Ngư dân gọi đây là "lộc" của biển.
Lượng cá quá nhiều, không thể tiêu thụ hết ở các chợ để người dân mua về chế biến thành các món ăn như kho, gỏi, nướng… nên cá trích còn được thu mua để ủ, chế biến thành nước mắm hoặc chế biến thành thức ăn để nuôi tôm hùm, nuôi cá.
Ở Nghệ An, ngư dân từ lâu đã có sáng kiến nướng cá bằng than củi để giữ cho cá biển ngon thay cho ướp lạnh.
"Tôi đã làm nghề nướng cá này gần 50 năm. Cá nướng không phải dùng hóa chất, chỉ cần dùng nhiệt của than củi vẫn giữ được độ tươi ngon lâu dài cho cá", bà Bùi Thị Châu (ngụ ở xã Hải Châu) nói.
Gây "sốt" mạng xã hội
Trên bãi cát dài dằng dặc, hàng trăm chiếc bè mảng đã được kéo lên bờ. Cá trích được ngư dân hốt lên từ lưới, cho vào các sọt rồi phân loại to, nhỏ. Cá to được khách mua để nướng ngay tại chỗ hoặc thương lái thu mua để đưa đến bán tại các chợ, cá nhỏ bán làm nước mắm hoặc thức ăn cho tôm hùm và các loài cá nuôi khác.
Khác với những năm trước, mùa cá trích năm nay, tuyến đường ven biển vừa mới hoàn thành chạy qua xã Hải Châu luôn nhộn nhịp xe cộ và người từ các nơi khác tìm đến để thưởng thức cá trích nướng.
Từ sáng sớm, khi những mẻ cá trích đầu tiên được kéo lên bờ, những người phụ nữ chuyên nướng cá đã nổi lửa, quạt than. Hàng chục chiếc bếp than dã chiến được lập dọc hai bên lối đi xuống bãi biển. Nhiều hàng quán cũng mọc lên để phục vụ những người phương xa tìm đến thưởng thức "lộc biển".
"Phải nướng ngay khi cá còn tươi sống mới giữ được độ ngon của cá", bà Châu chia sẻ, rồi nhanh tay nhóm lửa, quạt than. Khi than củi đã đỏ rực, bà Châu lấy đũa gắp từng con cá trích to bằng hai ngón tay bỏ lên cái vỉ nướng, tay kia phe phẩy cái quạt giấy để than liên tục đỏ.
Cá trích khá dẹt nên nướng nhanh chín, chỉ độ vài ba phút là chín tới. Mùi cá nướng bốc lên thơm phức cả một vùng.
"Nướng cũng phải biết cách cá mới thơm, ngon, không bị cháy hoặc chín không đều. Cá vừa độ chín thì thịt của nó giữ được độ ngọt, béo và mùi thơm đặc trưng. Cá trích có nhiều vảy và nhiều xương nhỏ nhưng thịt trắng, dày, nhiều chất dinh dưỡng nên nhiều người ưa chuộng", bà Châu giải thích.
Bà Lưu Thị Tương cũng có nhiều năm gắn bó với nghề nướng cá biển này. "Trước đây, chúng tôi chỉ nướng ở nhà rồi mang đi chợ bán, gần tháng nay, cá trích được đưa lên mạng xã hội, nhiều người đã tìm đến đây để trải nghiệm, mua và ăn tại chỗ nên bán rất chạy", bà Tương nói.
Mỗi ngày, một phụ nữ ở đây nướng 3 - 4 yến cá, có người nướng bán cả tạ cá. Mỗi kg cá trích sau khi nướng được bán với giá 60.000 đồng. Cá có thể ăn tại chỗ hoặc mua về, chỉ cần bỏ vào nồi chiên không dầu hoặc lò vi sóng làm nóng lên là có thể thưởng thức. Cá trích nướng đem kho tiêu cũng rất "tốn"cơm.
Để phục vụ nhu cầu thưởng thức các trích ngay tại nơi nó vừa được kéo lên, nhiều hàng quán đã mọc lên dọc hai bên tuyến đường ven biển ở xã Hải Châu. Những con cá trích tươi rói được nướng trên than hoa, thơm và béo, ăn kèm bánh ướt, bún, rau, dưa chuột cùng với nước mắm truyền thống tạo ra hương vị rất độc đáo.
Những người tìm đến đây để trải nghiệm, thấy món ăn thú vị, dân dã và rẻ tiền sau đó đã quảng bá cá trích nướng lên mạng xã hội, khiến nhiều người tìm đến, mua và thưởng thức món cá này. "Hôm trước, có nhóm người ở Hà Nội ghé thăm, ăn xong thấy ngon đã mua luôn 1 tạ cá trích mang về làm quà", một ngư dân kể.
"Tôi xem mạng xã hội mới món cá trích nướng này, thấy hấp dẫn nên rủ mấy người bạn nữa ra đây trải nghiệm. Nhìn cá vừa kéo lên, nướng trên than đã thấy hấp dẫn rồi. Cá ăn rất ngon, giá rẻ, phục vụ chu đáo nên rất thú vị", chị Lê Hồng Nga, ngụ P.Thành Vinh (Nghệ An), nói. Nhiều gia đình ở cách xa hàng chục cây số cũng chạy xe ô tô đến đây để trải nghiệm.
Hải Châu hiện có hơn 300 bè mảng đánh lưới gần bờ. Ông Nguyễn Trọng Huyên, Chủ tịch UBND xã Hải Châu, cho hay mùa đánh bắt cá trích năm nay được nhiều người biết đến đã tạo không khí sôi động, làm tăng giá trị cá trích nướng. Đây cũng là cơ hội để quảng bá các sản phẩm đặc trưng của địa phương, du lịch trải nghiệm, tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân.
Nguồn: https://thanhnien.vn/ca-trich-gay-sot-mang-xa-hoi-185260405191028361.htm
Từ lâu, ở vùng rừng đước, rừng mắm của Cà Mau, ba khía là đặc sản quen thuộc, gắn với đời sống người dân ven rạch và những con nước lên xuống. Thế nhưng, vào mùa ba khía lột (khoảng tháng 6 âm lịch), thời điểm con to và nhiều thịt nhất lại trở thành nỗi lo của các vựa thu mua và người dân khai thác.
Ba khía lột có vỏ mềm, nhiều nước nên không thể muối theo cách truyền thống, cũng khó bảo quản để vận chuyển đi xa. Vì vậy, cứ đến mùa, người bắt ba khía gần như chỉ còn cách bán tháo vì để lâu chúng bị chết. Thương lái ngại mua khiến giá loại này bị ép xuống thấp hơn nhiều so với ba khía thường. Những con lột khó tiêu thụ nên bị xem là hàng dạt, giá trị thấp dù chất lượng thịt cao hơn bình thường.
Không muốn nguồn nguyên liệu dồi dào mãi bị ép giá, chị Trần Thị Xa cùng chồng là anh Nguyễn Văn Miên quyết định tìm hướng đi khác. Hai vợ chồng thu mua, giữ lại ba khía lột thay vì bán rẻ và nghĩ cách chế biến để nâng giá trị sản phẩm.
"Mùa ba khía lột, vựa không thu mua. Tôi nghĩ sao không lấy xay ra làm riêu như cua đồng", chị Xa kể lại ý tưởng xuất phát từ thực tế, sau này trở thành bước ngoặt. Từ nguyên liệu từng bị chê vì khó bảo quản, ba khía lột bắt đầu được định giá lại bằng một cách hoàn toàn khác.
Nhìn bên ngoài, làm riêu từ ba khía có vẻ không khác nhiều so với cua đồng, nhưng khi bắt tay vào làm thì sự khác biệt mới lộ rõ. Ba khía sống trong môi trường rừng ngập mặn, mùi đặc trưng đậm hơn, nếu xử lý không khéo rất dễ bị tanh gắt. Bài toán đặt ra không chỉ là làm ra riêu, mà phải làm sao giữ được vị ngọt tự nhiên và "dễ ăn" với người tiêu dùng.
Quy trình vì vậy được kiểm soát chặt ngay từ đầu vào. Ba khía lột tươi sống sau khi thu mua được rửa thật sạch rồi ủ đá gây tê ngay để giữ độ tươi. Tốc độ là yếu tố quan trọng, bởi nếu chậm, thịt sẽ nhanh hư.
Khâu tách vỏ và sơ chế phải làm nhanh gọn. Đây là công đoạn quyết định chất lượng của cả mẻ riêu. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở công đoạn xay. Gia đình chị Xa tự thiết kế máy xay chuyên dụng, kéo dài thời gian xay từ 15 - 20 phút cho mỗi mẻ khoảng 5 kg. Mục tiêu là làm nhuyễn hoàn toàn phần xương, giúp riêu khi nấu không bị lợn cợn, chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm người ăn.
Để giữ chất lượng, họ chấp nhận tỷ lệ hao hụt cao, 1kg ba khía tươi chỉ cho ra khoảng 700 gram riêu thành phẩm. Đổi lại, sản phẩm đạt độ mịn, giữ được vị ngọt thanh và qua kiểm nghiệm có hàm lượng canxi cao, vượt trội so với nhiều loại cua cùng nhóm. Cái "đắt" của riêu ba khía không nằm ở nguyên liệu, mà nằm ở cách xử lý để biến nguyên liệu khó thành sản phẩm dễ ăn.
Những mẻ riêu đầu tiên không hoàn hảo ngay. Có mẻ còn nồng mùi, có mẻ chưa đạt độ ngọt như mong muốn. Nhưng qua nhiều lần điều chỉnh, công thức dần ổn định, giữ được vị ngọt thanh và "chất rừng" đặc trưng của ba khía Đất Mũi.
Khi sản phẩm ổn định chất lượng, thị trường cũng bắt đầu phản hồi tích cực. Từ tiêu thụ nhỏ lẻ, riêu ba khía dần có chỗ đứng riêng. Hiện sản phẩm đã đạt chuẩn OCOP 4 sao và đăng ký bảo hộ độc quyền, trở thành hàng hóa có thương hiệu thay vì chỉ là sản phẩm chế biến quy mô hộ gia đình.
Giá bán lẻ hiện ở mức 130.000 đồng/kg, giá sỉ khoảng 80.000 đồng/kg. Thị trường tiêu thụ mạnh là Hà Nội, TP.HCM và các đô thị lớn. Mỗi tháng, cơ sở xuất bán từ 1 - 2 tấn riêu ba khía, mang lại lợi nhuận hàng chục triệu đồng. Con số không quá lớn nếu so với doanh nghiệp, nhưng đủ để chứng minh một hướng đi hiệu quả từ quy mô hộ.
Nếu trước đây đặc sản này chủ yếu gắn với món ba khía muối thì nay riêu ba khía mở ra hướng tiếp cận khác, tiện lợi hơn, dễ chế biến hơn và phù hợp với nhiều nhóm khách hàng. Chính sự thay đổi đó đã giúp loại nguyên liệu từng bị xem là hàng dạt bước ra khỏi phạm vi địa phương để đi vào các thị trường lớn.
Riêu ba khía được nhiều người dùng để nấu canh, nấu bún riêu... Vị ngọt thanh tự nhiên, mùi thơm đặc trưng giúp món ăn mang đậm hương vị rừng ngập mặn, vừa dân dã nhưng cũng đủ khác biệt để tạo tò mò với thực khách.
Tin Gốc: Thanh Niên