Hồ Salton Sea được đánh giá sở hữu một trong những trữ lượng lithium lớn nhất thế giới, đủ đáp ứng nhu cầu của Mỹ trong nhiều thập kỷ. Năm 2022, Thống đốc California Gavin Newsom từng ví khu vực này như “Arab Saudi về lithium”, nhằm nhấn mạnh nguồn tài nguyên dồi dào tương tự trữ lượng dầu mỏ của quốc gia Trung Đông.
Lithium là nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin cho điện thoại thông minh, xe điện, hệ thống lưu trữ điện và AI. Vì vậy, nguồn tài nguyên này được ví như “cơn sốt vàng hiện đại”, với tiềm năng mang lại việc làm, nguồn thu thuế và thúc đẩy phục hồi kinh tế cho hạt Imperial, một trong những khu vực nghèo nhất nước Mỹ.
Hiện có ba công ty đang tìm cách khai thác lithium tại hồ Salton Sea, dù chưa dự án nào bước vào giai đoạn sản xuất thương mại.
Theo báo cáo của tổ chức phi lợi nhuận RAND Corporation, nếu các dự án được triển khai, ngành lithium có thể trở thành động lực tạo việc làm lớn nhất tại Imperial trong nhiều thập kỷ. Báo cáo ước tính các dự án lithium sẽ mang lại khoảng 1.000 việc làm xây dựng và 700 việc làm vận hành lâu dài. Ngoài ra, mỗi việc làm dài hạn còn có thể kéo theo hai việc làm khác trong các lĩnh vực như bán lẻ, nhà ở và dịch vụ.
Chính quyền địa phương cũng đang xây dựng kế hoạch quản lý ngành lithium. Ông Rod Colwell, CEO của công ty Controlled Thermal Resources, cho biết doanh nghiệp dự kiến bắt đầu khai thác lithium ở quy mô thương mại vào năm 2028, đồng thời bác bỏ lo ngại rằng dự án sẽ tiêu tốn nhiều tài nguyên hơn dự kiến.
Ông cho rằng mọi quy trình pháp lý đã được tuân thủ đầy đủ, nhấn mạnh Imperial đang cần một cú hích phát triển.
Những người ủng hộ dự án cho rằng địa phương sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc khai thác kho lithium này. Theo luật bang California năm 2022, lithium khai thác bị đánh thuế 400-800 USD mỗi tấn tùy sản lượng, trong đó 80% nguồn thu dành cho các cộng đồng ở hạt Imperial và 20% cho bang để phục hồi môi trường Salton Sea.
Ông Ryan Kelley, ủy viên giám sát hạt Imperial, cho biết địa phương rất cần nguồn thu này để sửa chữa cầu cống, hệ thống nước thải và các hạ tầng thiết yếu.
Các quan chức hy vọng kế hoạch tái định vị Imperial thành “thung lũng Lithium” trong thế kỷ 21 sẽ mở ra cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, nhiều cư dân lo ngại cộng đồng địa phương có thể phải gánh chịu rủi ro môi trường, trong khi lợi ích kinh tế lại chảy về những nơi khác.
“Chúng tôi cần tiền, nên xét về mặt kinh tế, đây là ý tưởng tốt”, ông Jordon Salyards, một cư dân địa phương, nói. “Nhưng cái giá của ô nhiễm và những hệ lụy khác không nên đổ lên cộng đồng”.
Các công ty dự kiến áp dụng công nghệ chiết tách lithium trực tiếp để thu lithium từ lòng hồ Salton Sea. Theo phương pháp này, nước muối giàu lithium được bơm từ các tầng chứa nước sâu lên bề mặt, sau đó tách lấy kim loại.
Cách làm này được quảng bá là ít gây tổn hại môi trường hơn so với khai thác đá cứng truyền thống. Tuy nhiên, công nghệ này chưa được chứng minh ở quy mô công nghiệp, và một số nghiên cứu cho thấy nó có thể cần gấp đôi lượng nước ngọt so với các mỏ truyền thống, theo các nhóm phản đối.
Hai tổ chức môi trường là Comité Cívico del Valle và Earthworks đã đệ đơn kiện nhằm phản đối cấp phép cho các dự án. Họ lập luận rủi ro môi trường có thể lớn hơn lợi ích kinh tế từ việc khai thác lithium.
Theo các nhóm này, hồ Salton Sea đang thu hẹp nhanh chóng, trong khi việc khai thác lithium đòi hỏi lượng nước ngọt lớn, làm dấy lên lo ngại nguồn nước vốn đã khan hiếm của khu vực sẽ bị cạn kiệt.
Hồ Salton Sea từ lâu đã là một “vùng thảm họa” về môi trường. Trong hàng thập kỷ, hồ Salton Sea đóng vai trò là “bể chứa” nước thải nông nghiệp từ các cánh đồng xung quanh. Nông dân dùng rất nhiều thuốc trừ sâu và phân hóa học, khiến thuốc trừ sâu lắng xuống và tích tụ đậm đặc trong lớp bùn ở đáy hồ. Khi mặt hồ co lại, những vùng trước đây nằm sâu dưới nước giờ bị lộ ra, trở thành những bãi bùn khô. Dưới nắng nóng, lớp bùn chứa hóa chất này vỡ ra thành bụi.
Các nhóm trích dẫn số liệu từ Cơ quan Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường California, cảnh báo các cộng đồng sống gần hồ như Calipatria nằm trong nhóm 1% khu vực có tỷ lệ hen suyễn cao nhất và 8% khu vực có tỷ lệ bệnh tim mạch cao nhất bang.
Ông Luis Olmedo, giám đốc điều hành Comité Cívico del Valle, cho rằng dự án cần được điều chỉnh để đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ cộng đồng và môi trường.
Aaron Cantú, phóng viên chuyên đưa tin về các vấn đề năng lượng và ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch ở California, lưu ý hạt Imperial không xa lạ với những kế hoạch phát triển đầy hứa hẹn nhưng cuối cùng mang lại ít lợi ích cho người dân địa phương.
Nhiều cư dân cho biết họ không phản đối việc phát triển ngành lithium, nhưng mong muốn quá trình triển khai diễn ra thận trọng và minh bạch. “Chúng tôi chỉ muốn nó được thực hiện đúng cách,” ông Jared Naimark, quản lý cấp cao về khai khoáng khu vực phía tây của tổ chức Earthworks, nói.
Quyết định gần đây của Ukraine về việc dùng tên gọi Quân đội nổi dậy Ukraine (UPA) để đặt cho một đơn vị quân đội đặc nhiệm đã gây phản ứng mạnh tại Ba Lan. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết sắc lệnh đổi tên này có hiệu lực từ ngày 26.5 và được thông qua "với mục đích khôi phục lại truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia".
Với nhiều người Ukraine, UPA được xem là biểu tượng của cuộc đấu tranh chống lại cả Đức Quốc xã lẫn Liên Xô, theo Reuters. Tuy nhiên, tại Ba Lan, tổ chức này gắn với ký ức đau thương về các vụ thảm sát Volhynia giai đoạn 1943 - 1945, trong đó Warsaw nói khoảng 100.000 người Ba Lan đã bị những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine sát hại. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các vụ trả thù.
"Việc ca ngợi UPA đã tạo điều kiện cho tuyên truyền Nga phát tán thông tin sai lệch", Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki nói ngày 29.5. Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Ba Lan tuyên bố việc Ukraine đổi tên đơn vị theo UPA "làm tổn thương ký ức của các nạn nhân" và gây tổn hại đối thoại giữa hai nước.
Tổng thống Ba Lan nhấn mạnh việc ủng hộ Ukraine chống Nga vẫn là mục tiêu chiến lược của Warsaw. Tuy nhiên, ông cho biết Hội đồng cố vấn Huân chương Đại bàng trắng, cơ quan giám sát đối với phần thưởng nhà nước lâu đời và cao quý nhất của Ba Lan, sẽ nhóm họp ngày 8.6.
"Tôi đề xuất đưa việc thu hồi Huân chương Đại bàng trắng của Tổng thống Zelensky vào chương trình nghị sự", ông Nawrocki nói, đồng thời cho biết cần thực hiện các thủ tục nhất định trước khi ông có thể đưa ra quyết định cuối cùng.
Ba Lan là một trong những nước ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt. Năm 2023, cựu Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda đã trao Huân chương Đại bàng trắng, phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan, cho ông Zelensky để ghi nhận đóng góp của ông đối với quan hệ song phương, dân chủ, hòa bình và an ninh châu Âu.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk kêu gọi cả hai nước không để những tranh chấp lịch sử làm tổn hại đến quan hệ hiện tại.
Về phần mình, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhyi Tykhyi nói Ukraine lấy làm tiếc trước phản ứng tiêu cực tại Ba Lan và khẳng định Kyiv không có ý xúc phạm. Theo ông, với binh sĩ Ukraine, cuộc đấu tranh của UPA tượng trưng cho sự phản kháng trước Nga.
Tranh cãi cũng diễn ra trong bối cảnh chính trị Ba Lan nhạy cảm hơn với vấn đề Ukraine. Ông Nawrocki trong chiến dịch tranh cử từng cam kết sẽ đặt "người Ba Lan lên hàng đầu", giữa lúc một bộ phận cử tri quan ngại sâu sắc vì sự hiện diện đông đảo của người Ukraine tại Ba Lan.
Những công tác chuẩn bị bao gồm rà soát các đặc điểm bề mặt của mặt trăng mà họ cần phân tích và chụp ảnh trong thời gian bay quanh vệ tinh tự nhiên của trái đất, theo AFP hôm nay 5.4 dẫn thông tin từ đội ngũ phụ trách chương trình Artemis 2 trên mặt đất.
"Tinh thần của mọi người trên tàu vô cùng phấn chấn", chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman nói với trung tâm điều phối đặt ở Houston (bang Texas, Mỹ) vào thời điểm phi hành đoàn bắt đầu ngày làm việc hôm 4.4 trên tàu.
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết vào thời điểm thức dậy khoảng 23 giờ 35 hôm 4.4 (giờ Việt Nam), các phi hành gia đang ở cách trái đất 271.979 km, và còn cách mặt trăng khoảng 178.154 km.
NASA cho biết đội ngũ trên tàu đã bắt đầu ngày mới (4.4) bằng bữa sáng với món trứng khuấy và cà phê, nghe nhạc.
Sau đó, phi hành gia người Mỹ Victor Glover tiến hành những thao tác lái tàu để cung cấp cho NASA thêm nhiều dữ liệu về hiệu suất của tàu vũ trụ trong quá trình di chuyển.
Chỉ huy Wiseman cùng với các phi hành gia người Mỹ Christina Koch và Glover và đồng nghiệp người Canada Jeremy Hansen đang thực hiện hành trình lịch sử bay quanh mặt trăng. Sau đó, họ tận dụng lực hấp dẫn của thiên thể này để quay lại trái đất, điều mà con người chưa làm được trong hơn nửa thế kỷ.
Sau đó, cả đội kiểm tra lại danh sách công việc để ghi lại trải nghiệm bay quanh mặt trăng, bao gồm chụp ảnh và mô tả các đặc điểm trên bề mặt vệ tinh tự nhiên của trái đất như các dòng dung nham cổ xưa và những hố va chạm.
Cột mốc quan trọng tiếp theo của hành trình kéo dài 10 ngày dự kiến diễn ra trong đêm 5.4 sang ngày hôm sau, khi tàu vũ trụ Orion tiến vào vùng ảnh hưởng của mặt trăng. Như tên gọi, đây là vùng trọng lực của mặt trăng đối với tàu sẽ lớn hơn lực kéo từ địa cầu.
Trong quá trình này, họ sẽ quan sát mặt trăng từ một góc nhìn khác so với các sứ mệnh Apollo trong thập niên 1960 và 1970.
Trong khi các tàu Apollo bay ở độ cao khoảng 113 km so với bề mặt mặt trăng, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ tiếp cận ở khoảng cách hơn 6.440 km tại điểm gần nhất, cho phép họ quan sát toàn bộ bề mặt hình cầu của mặt trăng, bao gồm cả các khu vực gần hai cực.
Nếu mọi thứ diễn ra suôn sẻ, trong quá trình tàu Orion bay vòng qua mặt trăng, các phi hành gia sẽ lập kỷ lục bay xa trái đất hơn bất kỳ sứ mệnh nào trước đó.
Theo các quan chức Mỹ, vùng Vịnh và Israel chia sẻ với Hãng tin AP ngày 31-3, nhiều quốc gia trong khu vực cho rằng các đợt không kích do Mỹ dẫn đầu trong suốt một tháng qua vẫn chưa đủ để làm suy yếu đáng kể Iran.
Sau những bất bình ban đầu vì không được thông báo đầy đủ trước cuộc tấn công, các nước này giờ đây coi cuộc xung đột là "cơ hội lịch sử" để buộc Iran phải thay đổi, thậm chí làm suy yếu hoặc chấm dứt vai trò của chính quyền giáo quyền tại Tehran.
Trong các trao đổi kín với Washington, giới chức Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain đều bày tỏ không muốn chiến dịch quân sự kết thúc cho đến khi có những thay đổi rõ rệt trong lãnh đạo hoặc hành vi của Iran.
Tuy nhiên, nội bộ khu vực cũng tồn tại khác biệt đáng kể: UAE nổi lên là bên có lập trường cứng rắn nhất, thúc đẩy phương án tấn công trên bộ, trong khi Kuwait và Bahrain cũng nghiêng về hướng này.
Ngược lại, Oman và Qatar - vốn giữ vai trò trung gian giữa Iran và phương Tây - lại ưu tiên giải pháp ngoại giao.
Áp lực từ các đồng minh diễn ra trong lúc ông Trump phát đi những tín hiệu trái chiều. Một mặt, ông cho rằng giới lãnh đạo Iran đã suy yếu và có thể sẵn sàng đàm phán; mặt khác, ông cảnh báo sẽ leo thang nếu không đạt được thỏa thuận hòa bình.
Trong nước, nhà lãnh đạo Mỹ cũng đang đối mặt với thách thức lớn khi tìm cách duy trì sự ủng hộ cho chiến dịch tấn công Iran.
Hàng triệu người Mỹ đã xuống đường trên khắp 50 bang trong làn sóng biểu tình "No Kings" (Không vua) lần thứ ba hôm 28-3, nhằm phản đối chính sách trục xuất, chiến tranh Iran và nhiều quyết định khác của Tổng thống Trump.
Dù vậy, ông Trump vẫn thể hiện sự tự tin rằng các đồng minh Trung Đông đang đứng cùng chiến tuyến với Washington.
Phát biểu trên chuyên cơ Air Force One hôm 29-3, ông nhấn mạnh các nước như Saudi Arabia, Qatar, UAE, Kuwait và Bahrain đều đang "phản công mạnh mẽ", dù trên thực tế họ chưa trực tiếp tham gia các cuộc không kích, mà chủ yếu hỗ trợ thông qua việc cho Mỹ sử dụng căn cứ quân sự.
Về mục tiêu lâu dài, Saudi Arabia cho rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm việc vô hiệu hóa chương trình hạt nhân của Iran, phá hủy năng lực tên lửa đạn đạo, chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm, đồng thời đảm bảo Tehran không thể phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Tuy nhiên, Riyadh cũng thận trọng trước rủi ro xung đột kéo dài có thể khiến Iran gia tăng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng các nước trong khu vực. Một quan chức Saudi Arabia nhấn mạnh về lâu dài, nước này vẫn mong muốn một giải pháp chính trị, dù trước mắt ưu tiên hàng đầu là bảo vệ an ninh và các cơ sở trọng yếu.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng khẳng định Washington và các đồng minh vùng Vịnh có chung lập trường, cho rằng Iran không thể được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.
