Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz hồi đầu tuần thông báo nước này sẽ không chuyển giao tiêm kích MiG-29 Ukraine, với lý do Kiev không chia sẻ công nghệ thiết bị không người lái (drone) cho Warsaw dù ban đầu đã đồng ý.
Onet, cổng thông tin điện tử lớn nhất tại Ba Lan, hôm 3/7 tiết lộ nguyên nhân sâu xa dẫn đến quyết định là hai bên không thể nhất trí phương án thanh toán chi phí sửa chữa, hiện đại hóa các tiêm kích MiG-29 mà Warsaw dự định chuyển giao cho Kiev.
Phái đoàn Ukraine đã đến Ba Lan những tháng gần đây và kiểm tra 14 chiến đấu cơ MiG-29 còn lại trong biên chế không quân nước sở tại.
Do ít được bảo dưỡng, số máy bay này bị Ukraine đánh giá là “không đạt yêu cầu kỹ thuật”, đặc biệt là bộ phận càng đáp. Các chuyên gia Ukraine cho rằng chúng cần được đại tu và hiện đại hóa trước khi chuyển giao, quá trình này có thể được tiến hành tại nhà máy WZL-2 của Ba Lan.
Kiev yêu cầu Warsaw thanh toán chi phí cho hoạt động trên, trong khi Bộ Quốc phòng Ba Lan chỉ trích đây là yêu cầu không thể chấp nhận do khoản chi nằm ngoài kế hoạch ban đầu, khiến đàm phán rơi vào bế tắc.
Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Pawel Zalewski hồi giữa tháng 6 từng đề cập đến vấn đề hiện đại hóa phi đội MiG-29. “Ukraine muốn chỉnh sửa số máy bay này để đáp ứng điều kiện chiến đấu hiện đại hơn. Về phía chúng tôi, không có thỏa thuận về thanh toán chi phí này”, ông cho hay.
Theo chuyên trang quân sự Defense Express của Ukraine, số tiêm kích MiG-29 trên thực tế đã được hiện đại hóa trong giai đoạn 2011-2014, trong đó có lắp đặt máy tính, màn hình hiển thị trong buồng lái cùng hệ thống dẫn đường và liên lạc mới. 14 tiêm kích MiG-29 Ba Lan viện trợ cho Ukraine trong năm 2023 không được nâng cấp như vậy.
Tuy nhiên, gói hiện đại hóa không bao gồm hệ thống vũ khí, radar và các thành phần quan trọng khác. Defense Express cho biết số chiến đấu cơ này có năng lực tổng thể tương đương với lô MiG-29AS mà Slovakia chuyển giao cho Ukraine hồi năm 2023.
Chuyên trang Ukraine cũng lưu ý rằng không phải chiếc nào trong số 14 máy bay MiG-29 Ba Lan cũng có thể làm nhiệm vụ. “Tình trạng tương tự đã xảy ra, khi 9 trong 13 chiếc MiG-29AS Slovakia không đạt khả năng sẵn sàng chiến đấu, thậm chí không đủ điều kiện để cất cánh. Chúng đã được tháo rời và vận chuyển đến Ukraine bằng xe tải”, Defense Express cho hay.
Quân đội Ba Lan cũng khẳng định kế hoạch đổi MiG-29 lấy công nghệ drone chỉ khả thi vì số tiêm kích này đã hết vòng đời sử dụng. Defense Express nhận định rằng nếu thương vụ diễn ra, một số chiếc MiG-29 sẽ bị rã xác để lấy linh kiện, số còn lại cần được tân trang trước khi sử dụng cho nhiệm vụ chiến đấu.
“Do Ba Lan coi đây là thỏa thuận trao đổi, chứ không phải viện trợ, Ukraine cần xem xét kỹ tình trạng của từng máy bay trước khi chấp nhận chia sẻ công nghệ drone, đặc biệt là khi các phi cơ đã hết vòng đời”, chuyên trang này cho hay.
Ngoài vấn đề chất lượng máy bay, một thách thức lớn với không quân Ukraine là số phi công đủ năng lực vận hành dòng MiG-29. Các quân nhân Ukraine đang phải đào tạo chuyển loại để sử dụng máy bay hệ phương Tây như F-16, Mirage 2000-5 và Gripen.
Dù vậy, một số chuyên gia Ukraine vẫn bày tỏ nuối tiếc khi thỏa thuận trao đổi không trở thành hiện thực. “Không quân Ukraine đã hứng chịu nhiều tổn thất sau 4 năm chiến sự, nên số máy bay MiG-29 Ba Lan vẫn mang lại giá trị nhất định nếu được chuyển giao”, Defense Express cho hay.
Ukraine thừa hưởng 240 tiêm kích MiG-29 từ Liên Xô, đồng thời đã tiếp nhận hàng loạt máy bay từ các nước NATO kể từ khi xung đột bùng phát. Phi đội này thường được triển khai để đối phó UAV và tên lửa hành trình Nga, một số phi cơ còn được chỉnh sửa để phóng tên lửa và ném bom lượn do phương Tây viện trợ.
Oryx, trang theo dõi thông tin tình báo mở có trụ sở tại Hà Lan, ước tính ít nhất 36 chiếc MiG-29 Ukraine đã bị phá hủy kể từ đầu xung đột. Con số thực tế có thể cao hơn, do Oryx chỉ liệt kê những tổn thất có hình ảnh xác minh. Tính tới năm 2025, không quân Ukraine được cho là còn 53 máy bay MiG-29 trong biên chế.
Một trong những thiệt hại nghiêm trọng nhất với phi đội MiG-29 Ukraine xảy ra hôm 27/6, khi nước này mất 2-3 chiếc chỉ trong một ngày. Một máy bay được Ukraine xác nhận là “rơi khi làm nhiệm vụ chiến đấu” ở tỉnh Poltava, nghi do trúng tên lửa tầm xa của tiêm kích Su-35S Nga. Hai phi cơ còn lại bị máy bay không người lái Nga tập kích khi đang chuẩn bị cất cánh tại căn cứ Voznesensk.
"Chúng ta nên tổ chức cuộc mít tinh Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) thật lớn nhân dịp kỷ niệm 250 năm quốc khánh, thay vì mời những ca sĩ có mức cát-xê quá cao, những người hát chẳng ai muốn nghe, nhạc thì quá nhàm chán, chẳng làm được gì ngoài than vãn", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài trên mạng xã hội Truth Social ngày 30/5. "Hủy nó đi".
Chương trình đại nhạc hội được tổ chức bởi Freedom 250, nhóm được Nhà Trắng thành lập để điều phối chuỗi hoạt động kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ. Đây được coi là một phần của sự kiện lớn Great American State Fair kéo dài từ 25/6 đến 10/7 tại National Mall.
Tuy nhiên, ngay sau khi danh sách các ca sĩ khách mời được công bố, 5 trên tổng số 9 nghệ sĩ đã thông báo rút khỏi sự kiện. Một số người viện dẫn lý do là đại nhạc hội này đã bị "chính trị hóa".
Trong số những nghệ sĩ rút lui có ca sĩ nhạc đồng quê Martina McBride và rocker nhạc glam Bret Michaels, giọng ca chính của ban nhạc thập niên 1980 Poison.
"Thật không may, những gì được giới thiệu với chúng tôi như một lễ kỷ niệm của đất nước đã biến thành một thứ gì đó gây chia rẽ hơn nhiều so với những gì tôi đã đồng ý tham gia", Michaels cho biết trên Facebook.
Ông Trump đã tìm cách ghi dấu ấn cá nhân vào các sự kiện kỷ niệm, như tổ chức một trận đấu võ thuật tổng hợp (MMA) tại đấu trường được xây dựng trên bãi cỏ Nhà Trắng vào ngày 14/6, trùng với sinh nhật lần thứ 80 của ông.
"Tôi hiểu các nghệ sĩ đang bị áp lực tâm lý về việc biểu diễn", ông Trump viết trước đó trên Truth Social. "Do đó, tôi đang nghĩ đến việc đưa Sức hút số một, người thu hút lượng khán giả lớn hơn nhiều hơn cả Elvis ở thời hoàng kim và là người được mô tả là Tổng thống vĩ đại nhất trong lịch sử Donald Trump, thế chỗ những nghệ sĩ hạng ba được trả lương cao này".
Ông Trump cho biết đang chỉ đạo các trợ lý đánh giá "tính khả thi của việc tổ chức cuộc mít tinh Nước Mỹ Trở lại tại National Mall", nơi ông sẽ có bài phát biểu nhằm "thúc đẩy đất nước tiến lên như tôi đã luôn làm kể từ khi trở thành Tổng thống".
Freedom 250 trong bài đăng trên mạng xã hội xác nhận ông Trump dự kiến "đích thân khai mạc lễ kỷ niệm lịch sử này".
Tiếp tục các hoạt động trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc, tối 15-4 tại Bắc Kinh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân đã có buổi gặp gỡ thân nhân các tướng lĩnh, chuyên gia, nhân sĩ hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại cuộc gặp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ xúc động khi gặp mặt đại diện gia đình, thân nhân của các cựu chuyên gia, cố vấn Trung Quốc từng giúp đỡ Nhân dân Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc và thống nhất đất nước, cùng thân nhân các lão thành cách mạng Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chia sẻ trong những năm tháng chiến tranh gian khổ, các cố vấn, chuyên gia Trung Quốc, trong đó có Đại tướng Trần Canh, Thượng tướng Vi Quốc Thanh, đã đồng cam cộng khổ cùng Nhân dân Việt Nam.
Các tướng lĩnh đã chiến đấu kiên cường bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các nhà cách mạng tiền bối của Việt Nam, cùng giành được những thắng lợi mang tính quyết định của cuộc kháng chiến.
Khẳng định Việt Nam không bao giờ quên câu nói của Chủ tịch Mao Trạch Đông là "Đất nước Trung Quốc bao la là hậu phương lớn của Nhân dân Việt Nam", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước một lần nữa gửi lời cảm ơn sâu sắc Trung Quốc đã giúp Việt Nam cả sức người, sức của, là hậu phương lớn của cách mạng Việt Nam.
Vui mừng thông báo về những kết quả nổi bật trong hợp tác giữa hai nước Việt Nam - Trung Quốc thời gian qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết cùng với việc duy trì các cuộc tiếp xúc, trao đổi mật thiết giữa lãnh đạo hai Đảng, hai nước, hợp tác an ninh - quốc phòng ngày càng hợp tác thực chất hơn.
Hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư, kết nối giao thông có nhiều đột phá mới, với Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 4 của Trung Quốc trên toàn cầu.
Bên cạnh đó, hợp tác địa phương, giao lưu nhân dân sôi động và có thể nói, quan hệ hai Đảng, hai nước đang ở giai đoạn tốt đẹp, sâu sắc, thực chất, toàn diện nhất trong nhiều thập kỷ qua.
Một lần nữa nhấn mạnh Việt Nam và Trung Quốc là nước láng giềng, bạn bè truyền thống, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, phát triển quan hệ với Trung Quốc là yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược, tự nhiên và ưu tiên hàng đầu, nhất quán trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.
Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gửi lời cảm ơn và cho biết luôn trân trọng và coi các đồng chí, các bạn như người thân trong gia đình của Nhân dân Việt Nam, là nhân chứng cho lịch sử hữu nghị giữa hai nước.
Ông bày tỏ mong muốn thời gian tới thân nhân các tướng lĩnh, chuyên gia, nhân sĩ hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc sẽ tiếp tục "giữ lửa", kế thừa, nuôi dưỡng và không ngừng phát triển tình hữu nghị truyền thống giữa hai dân tộc, truyền cảm hứng cho các thế hệ kế cận viết tiếp những trang sử hữu nghị của quan hệ hai nước.
Hôm qua (23.5), Đài CBS dẫn một số nguồn tin thân cận cho hay Nhà Trắng đang chuẩn bị cho đợt tấn công quân sự mới nhằm vào Iran ngay cả khi nỗ lực ngoại giao vẫn được tiếp tục để hướng đến thỏa thuận hòa bình.
Cùng ngày 23.5, trang Axios dẫn lời một số quan chức Mỹ tiết lộ Tổng thống Trump đã triệu tập một cuộc họp với nhóm an ninh quốc gia cấp cao về cuộc chiến với Iran vào sáng 22.5 theo giờ Mỹ (tức tối 22.5 theo giờ VN). Tham dự cuộc họp có Phó tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Giám đốc CIA John Ratcliffe, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và một số quan chức khác. Động thái này được cho là liên quan việc vị chủ nhân Nhà Trắng đang nghiêm túc xem xét phát động các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran, trừ khi hai bên có bước đột phá vào phút cuối về đàm phán.
Cũng vào sáng 22.5 (theo giờ Mỹ), Giám đốc Tình báo quốc gia Tulsi Gabbard đệ đơn xin từ chức và sau đó đã được Tổng thống Trump chấp thuận. Về mặt chính thức, lý do từ chức của bà Gabbard là vì cần tập trung thời gian để chăm sóc cho người chồng vừa được chẩn đoán mắc bệnh ung thư. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định đây là phản ứng của bà sau một thời gian bị Tổng thống Trump loại ra khỏi một số vấn đề quan trọng như vụ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và cuộc chiến Iran.
Trong đó, bà Gabbard và Tổng thống Trump đã bất đồng về vấn đề Iran chỉ sau khoảng 2 tháng ông Trump tiếp nhận nhiệm kỳ 2. Cụ thể, vào tháng 3.2025, Giám đốc Tình báo quốc gia Gabbard thông báo rằng cộng đồng tình báo Mỹ đánh giá rằng Iran không chế tạo bom hạt nhân và nhà lãnh đạo tối cao của họ đã không cho phép khởi động lại chương trình vũ khí hạt nhân vốn ngưng hoạt động kể từ năm 2003. Nhưng sau đó, Tổng thống Trump công khai bác bỏ đánh giá vừa nêu của bà Gabbard. "Tôi không quan tâm những gì bà ấy nói", ông Trump phát biểu với truyền thông hồi tháng 6.2025 và khi đó cũng cho biết rằng ông nghĩ Iran "rất gần" với việc sở hữu vũ khí hạt nhân.
Đến tháng 3.2026 vừa qua, sau khi xung đột Iran đã bùng nổ, bà Gabbard tiếp tục nêu ra, trong một văn bản khi điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện, rằng "không có nỗ lực nào" của Iran để tái thiết lập chương trình làm giàu hạt nhân kể từ sau khi Washington tấn công 3 cơ sở hạt nhân của Tehran vào tháng 6.2025.
Cũng trong tháng 3.2026, một đồng minh thân cận của bà Gabbard là Giám đốc Trung tâm Chống khủng bố quốc gia Joe Kent đã đột ngột xin từ chức. Song song việc thông báo từ chức, ông Kent công khai tuyên bố không thể ủng hộ cuộc chiến đang diễn ra với Iran. Ông khẳng định: "Iran không gây ra mối đe dọa sắp xảy ra đối với đất nước của chúng tôi, và rõ ràng là chúng tôi đã bắt đầu cuộc chiến này do áp lực từ Israel".
Chính vì thế, những điều đang diễn ra được giới quan sát đánh giá là ngày càng có nhiều bất đồng hơn trong chính phủ Mỹ về vấn đề Iran.
Trong khi đó, cuộc chiến Iran rõ ràng đang gây nhiều thiệt hại chính trị cho Tổng thống Trump. Bởi thực tế, dù chiếm ưu thế trên chiến trường nhưng Mỹ chưa đạt được các mục tiêu đề ra và Iran vẫn tiếp tục đối đầu không khoan nhượng trên chiến trường. Mặt khác, dư luận Mỹ ngày càng chỉ trích cuộc chiến vì dẫn đến sự thiếu hụt nguồn cung năng lượng khiến vật giá, nhất là giá xăng dầu, tăng cao. Và "lệnh ngừng bắn" hiện tại tiếp tục, thì eo biển Hormuz thực tế vẫn bị "đóng cửa" gây tổn thất không nhỏ cho kinh tế toàn cầu.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng dù Nhà Trắng nhiều lần tuyên bố Tehran đồng ý kết thúc chương trình hạt nhân và bàn giao kho dự trữ uranium làm giàu cao cho Washington, nhưng thực tế lại cho thấy điều này khó xảy ra. Và nỗ lực của Mỹ phong tỏa các cảng biển Iran đã không đủ sức khiến Tehran lùi bước. Trạng thái này cứ tiếp diễn không lối thoát giữa lúc giá cả tăng cao thì sẽ càng gây nhiều bất lợi cho đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới.
Giữa bối cảnh như vậy, nhà khoa học chính trị Bremmer cho rằng Mỹ tiến gần hơn đến việc khởi động lại cuộc chiến. "Nếu Tổng thống Trump cảm thấy các cuộc đàm phán không đủ tiến triển, ông có thể quyết định bất cứ lúc nào để bắt đầu tấn công một lần nữa", ông Bremmer nhận định.
Nhưng TS Bremmer cũng đánh giá leo thang quân sự khó có thể đạt được kết quả đáng kể, mà chỉ khiến cho Nhà Trắng phải "đặt cược" nhiều hơn vào cuộc chiến. Nếu Mỹ tấn công hạ tầng dầu mỏ ở Iran, Tehran có thể lại trả đũa bằng cách tấn công vào các cơ sở năng lượng lớn, nhà máy khử muối và lưới điện trên khắp vùng Vịnh. Với kịch bản này, kinh tế toàn cầu lại đối diện cú sốc mới và eo biển Hormuz vẫn đình trệ.
Mặt khác, Tổng thống Trump cũng khó có thể tuyên bố chiến thắng và đơn phương chấm dứt chiến tranh - cắt giảm tổn thất của Mỹ, để các quốc gia khác đàm phán trực tiếp về việc đi qua Hormuz với Iran. Vì với cách này, ông Trump xem như "ra về tay không" sau khi đã tốn kém quá nhiều vốn liếng chính trị về vấn đề Iran. Kịch bản này cũng gây ảnh hưởng lớn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Qua các phân tích trên, TS Bremmer cho rằng ông Trump không chấp nhận một thất bại khi còn có thể tiếp tục đánh cược về chiến thắng như kỳ vọng. "Tổng thống Trump dường như sẵn sàng chấp nhận tốn thêm "tiền cược" cho cuộc chiến và leo thang hơn", TS Bremmer nhận xét và cho rằng Tổng thống Trump khó có thể thắng trong "ván cược" này.
