FIFA từng tin rằng Trung Quốc sẽ là “mỏ vàng” mới của bóng đá thế giới, đặc biệt trong những cuộc chơi liên quan đến "World Cup" - giấc mơ và cũng là cơn ám ảnh của đất nước tỉ dân.
Nhưng chỉ vài tuần trước ngày khai mạc World Cup 2026, tổ chức quyền lực nhất bóng đá toàn cầu lại rơi vào thế bị ép giá ngay tại thị trường "mỏ vàng" của họ.
Sau nhiều tháng giằng co, FIFA cuối cùng phải chấp nhận bán bản quyền truyền hình World Cup 2026 cho China Media Group (CMG), với mức giá được truyền thông Trung Quốc tiết lộ chỉ khoảng 60 triệu USD. Con số này thấp hơn rất xa mức 300 triệu USD mà FIFA từng hét giá.
Đây được xem là một trong những thất bại thương mại đáng chú ý nhất của FIFA trong nhiều năm gần đây, đồng thời phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ của thị trường bóng đá Trung Quốc sau giai đoạn tăng trưởng nóng.
Trong khoảng 15 năm qua, giá bản quyền World Cup tại Trung Quốc tăng liên tục theo từng kỳ. World Cup 2010 tại Nam Phi được ước tính chỉ vào khoảng 25-35 triệu USD. Đến World Cup 2014 tại Brazil, con số này tăng lên khoảng 50-60 triệu USD nhờ sự bùng nổ của Internet video, điện thoại thông minh và thị trường quảng cáo thể thao.
World Cup 2018 tại Nga đánh dấu giai đoạn cực thịnh. Khi đó, Trung Quốc đang sống trong “giấc mơ World Cup", với một dự án khổng lồ có mức đầu tư lên đến hàng chục tỉ USD.
Các tập đoàn như Wanda, Hisense, Mengniu là nhà tài trợ lớn của FIFA trong giai đoạn này. Còn tại World Cup, CCTV và các nền tảng số như Migu, Youku cùng tham gia khai thác bản quyền, đưa tổng giá trị thị trường được giới phân tích ước tính lên khoảng hơn 80 triệu USD.
Đến World Cup 2022 tại Qatar, giá trị thương mại tiếp tục đạt đỉnh. Douyin, Migu và hàng loạt nền tảng streaming lao vào cuộc chơi, biến World Cup thành một “đại chiến nội dung” trên di động. Nhiều nguồn trong ngành media Trung Quốc ước tính tổng giá trị khai thác lúc này có thể lên đến hơn 100 triệu USD.
Chính sự tăng trưởng liên tục ấy khiến FIFA tin rằng World Cup 2026 sẽ còn đắt giá hơn nhiều. Đây là kỳ World Cup đầu tiên có 48 đội, 104 trận đấu, quy mô lớn nhất lịch sử. FIFA đặt mục tiêu doanh thu 8,9 tỉ USD cho chu kỳ 2026, trong đó riêng doanh thu bản quyền truyền hình được kỳ vọng tăng thêm 33% so với năm 2022.
Theo Reuters Breakingviews, FIFA “đã đặt cược quá lớn vào tăng trưởng tại các thị trường mới nổi”. Hãng tin này nhận định Tổ chức Bóng đá thế giới đã hành xử như thể giá trị World Cup “luôn luôn tăng”, bất chấp việc sức mua và mức độ quan tâm thực tế tại nhiều thị trường châu Á đang giảm đi.
Sai lầm đầu tiên của FIFA nằm ở cách định giá Trung Quốc. Trong nhiều năm, FIFA nhìn thấy dân số 1,4 tỉ người, lượng người xem khổng lồ cùng dòng tiền tài trợ từ các tập đoàn Trung Quốc và cho rằng thị trường này sẽ sẵn sàng chi trả như Mỹ hay châu Âu. Tuy nhiên cấu trúc truyền hình tại Trung Quốc hoàn toàn khác.
Ở châu Âu, các đài truyền hình cạnh tranh quyết liệt để giành bản quyền. Nhưng tại Trung Quốc, CCTV gần như là người mua duy nhất đủ khả năng phát sóng World Cup trên quy mô toàn quốc. Điều đó khiến FIFA không thể tạo ra cuộc đấu giá cạnh tranh như họ mong muốn.
Reuters cho biết FIFA từng yêu cầu mức giá lên đến 300 triệu USD cho World Cup 2026 tại Trung Quốc. CCTV từ chối, và trong nhiều tháng liền hai bên rơi vào bế tắc.
Báo Global Times của Trung Quốc cho biết ngay khi mức giá này được đưa ra, các chuyên gia Trung Quốc đã phản đối quyết liệt, cảnh báo đất nước nên hành xử quyết liệt với FIFA.
Một yếu tố khác khiến FIFA thất bại là sự suy giảm của “cơn sốt bóng đá Trung Quốc”. Giai đoạn 2015-2019 từng tạo cảm giác Trung Quốc sẽ trở thành siêu cường bóng đá mới.
Nhưng sau đại dịch COVID-19, Chinese Super League khủng hoảng tài chính, nhiều CLB phá sản, đội tuyển quốc gia tiếp tục thất bại trong cuộc đua vòng loại và không thể góp mặt ở World Cup 2026. Các doanh nghiệp cũng bắt đầu siết chặt chi tiêu quảng cáo.
Không chỉ vậy, World Cup 2026 còn diễn ra tại Mỹ, Canada và Mexico, tạo ra múi giờ cực xấu với khán giả châu Á. Nhiều trận đấu sẽ diễn ra vào rạng sáng theo giờ Bắc Kinh. Điều này trực tiếp kéo giảm giá trị quảng cáo truyền hình.
AP nhận định đây là nguyên nhân quan trọng khiến FIFA “mất đòn bẩy thương mại” trong đàm phán với Trung Quốc.
Khó khăn càng lớn hơn khi Trung Quốc không giành vé dự World Cup 2026. Trong ngành truyền hình thể thao, đội tuyển quốc gia luôn là yếu tố then chốt giúp bán quảng cáo. Không có đội chủ nhà hay đội tuyển bản địa, lượng khán giả phổ thông thường giảm đáng kể.
Đến đầu tháng 5-2026, tức chỉ còn khoảng một tháng trước ngày khai mạc, FIFA vẫn chưa chốt được bản quyền tại Trung Quốc và Ấn Độ, 2 thị trường đông dân nhất thế giới.
Khi thời gian ngày càng cạn, thế trận đảo chiều hoàn toàn. FIFA từ vị thế người bán quyền lực trở thành bên chịu áp lực phải chốt hợp đồng bằng mọi giá.
Cuối cùng, ngày 15-5, FIFA xác nhận đạt thỏa thuận với CMG. Gói hợp đồng bao gồm World Cup 2026, World Cup 2030 cùng hai kỳ World Cup nữ 2027 và 2031.
Dù giá trị chính thức không được công bố, nhiều nguồn tin Trung Quốc cho biết riêng World Cup 2026 chỉ có giá khoảng 60 triệu USD.
Một cú "đại hạ giá" gây sốc, đáng nói hơn, con số FIFA thu được ở kỳ World Cup mở rộng năm nay rốt cuộc lại thấp hơn 2 kỳ World Cup trước đó.
Một trận thua nhớ đời của FIFA, đó là cách mà giới truyền thông phương Tây nhận xét về cuộc mặc cả tài chính của họ với đất nước tỉ dân.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
