Với Weijia Jiang, chủ tịch Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng, bữa tiệc dành cho các phóng viên chuyên trách Nhà Trắng tối 25/4 bắt đầu một cách suôn sẻ theo kịch bản. Suốt 8 tháng trước đó, cô đã dồn hết tâm sức cho buổi tiệc, hy vọng nó sẽ giúp khôi phục mối quan hệ với chính quyền Tổng thống Donald Trump và báo giới.
Hơn 2.500 nhà báo và khách mời tham dự sự kiện tại khách sạn Washington Hilton, từ các giám đốc điều hành, người nổi tiếng, đại sứ cho đến các thành viên nội các như Phó tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Ngoại trưởng Marco Rubio cùng nhiều người khác.
Khách mời quan trọng nhất chính là ông Trump, người đã tẩy chay bữa tiệc thường niên dành cho các phóng viên chuyên trách Nhà Trắng suốt 15 năm qua. Đây là lần đầu tiên ông xuất hiện tại sự kiện với tư cách Tổng thống Mỹ.
Ngồi cạnh Tổng thống tại bàn danh dự trên sân khấu, nhà báo gốc Hoa này vui vẻ trò chuyện với ông Trump. Cô kể rằng tâm trạng của ông Trump lúc đó dường như rất tốt. Những người ngồi xung quanh tán gẫu về lần gần nhất ông Trump tham dự tiệc chiêu đãi phóng viên chuyên trách Nhà Trắng trong nhiệm kỳ của tổng thống Barack Obama.
“Cô biết không, mọi người cứ nghĩ tôi bực mình vì mấy trò đùa của ông Obama. Nhưng thực ra không phải đâu”, Jiang kể lại lời ông Trump nói với cô, vào thời điểm chuyên gia tâm lý Oz Pearlman, người được Jiang mời đến bữa tiệc, đến chào Tổng thống.
Pearlman trình diễn một màn ảo thuật nhỏ với Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt và muốn Tổng thống cùng Jiang chứng kiến. Leavitt dự kiến sinh con trong vài ngày tới và Pearlman khẳng định sẽ đoán được tên đứa bé.
“Không đời nào anh ta làm được. Rất ít người biết cái tên đó. Đó là điều không thể”, Leavitt nói với Jiang.
Tất cả cùng theo dõi màn trình diễn của Pearlman. Đệ nhất phu nhân Melania Trump, ngồi bên trái Leavitt, tỏ ra rất hào hứng. Sau khi Pearlman cho Đệ nhất phu nhân Melania và Leavitt xem tờ giấy có ghi một cái tên, vẻ mặt ngỡ ngàng xen lẫn thích thú của Thư ký báo chí Nhà Trắng là hình ảnh cuối cùng còn đọng lại trong tâm trí của Jiang trước khi mọi thứ trở nên hỗn loạn.
“Đúng khoảnh khắc đó, chúng tôi nghe thấy tiếng huyên náo. Tôi nhìn xuống phía khán phòng và nghĩ có lẽ ai đó đang la ó gây rối. Nhưng tôi không thấy ai như vậy”, Jiang kể.
Đó là lúc Cole Tomas Allen, 31 tuổi, đến từ thành phố Torrance tại bang California, đấu súng với các mật vụ tại khu vực bên ngoài phòng tiệc, cách bàn của Jiang và ông Trump vài trăm mét. Allen mang theo một khẩu súng săn, một súng ngắn cùng nhiều dao đã lao qua chốt an ninh thứ nhất, trước khi bị mật vụ Mỹ ngăn chặn, khống chế.
Tổng thống Trump nói rằng ông ban đầu tưởng những tiếng súng bên ngoài là “tiếng khay rơi”. Trước khi Jiang có thể hiểu chuyện gì đang xảy ra, các đặc vụ vũ trang lao về phía bàn danh dự. Họ từ mọi hướng chạy lên sân khấu, nhanh chóng thiết lập vòng vây bảo vệ quanh dãy bàn chính. Jiang cùng lúc đó nghe thấy những tiếng hét lớn “nằm xuống, tất cả nằm xuống”.
“Tôi lập tức rời ghế, bám theo ông Trump khi thấy Tổng thống đã nằm rạp xuống sàn. Tôi cũng quỳ rạp, sau đó bò bằng cả tay và đầu gối”, cô cho biết. “Chúng tôi được đưa ra khu vực phía sau sân khấu”.
Jiang tới khu vực chờ, nơi các nhà sản xuất chương trình đang xem các đoạn video trực tiếp tình hình bên trong phòng tiệc. Ngoài các đồng nghiệp, bên trong căn phòng còn có cha mẹ, chồng và con gái 7 tuổi của cô.
“Tôi run rẩy rà soát các màn hình để tìm họ. Tôi hỏi bất cứ ai có thể nghe thấy: Chuyện gì vậy? Có việc gì thế? Có ai bị thương không?”, cô cho hay. “Trong sự nghiệp, tôi từng đưa tin về nhiều vụ xả súng và giết người. Nhưng đây là lần đầu tiên tôi thấy mình ở phía bên kia của họng súng. Không ai có thể chuẩn bị tâm lý cho điều này”.
Tin tức và bài đăng trên mạng xã hội chưa được kiểm chứng lúc đó nói rằng có kẻ nổ súng, nhưng thông tin duy nhất Jiang nhận được là Tổng thống muốn chương trình tiếp tục. Một lúc sau, Jiang trở lại sân khấu để trấn an khách mời. Ngay sau đó, một nhân viên tiền trạm thông báo rằng Tổng thống muốn gặp cô.
Khi thấy Jiang, mọi người hỏi thăm tình hình của cô. Jiang khi đó nghe thấy loáng thoáng ai đó nói rằng “chúng ta sẽ về Nhà Trắng”. Dù ban đầu còn do dự, Tổng thống cuối cùng đã đồng ý chuyển sang tổ chức một buổi họp báo khẩn tại Nhà Trắng sau đó 30 phút.
“Tôi đã thông báo điều này với cả khán phòng. Mọi người bật cười vì tưởng đùa. Tôi phải khẳng định đó không phải trò đùa”, cô kể, trước khi đi cùng đoàn xe của Tổng thống tới Nhà Trắng.
Tổng thống Trump quả quyết rằng sẽ tổ chức lại tiệc tối này trong vòng 30 ngày tới. “Hãy chờ xem sao. Còn về tên con gái của Leavitt, tôi đã nhìn thấy nó rồi. Nhưng tôi vẫn chưa có cơ hội để xác nhận lại”, Jiang nói.
Trước khi gây án, nghi phạm Allen đã gửi email cho người thân, tuyên bố mục tiêu mà anh ta nhắm tới là “các quan chức chính quyền, được ưu tiên theo cấp bậc từ cao xuống thấp”. Trong thư, Allen nói lực lượng thực thi pháp luật, nhân viên khách sạn và khách tham dự không phải là mục tiêu trực tiếp, song vẫn có thể bị tấn công nếu cần thiết để tiếp cận những người anh ta nhắm tới.
Theo Hãng tin AFP, Bolivia giải thích quốc gia Nam Mỹ này trục xuất đại sứ Colombia vì cáo buộc "can thiệp", sau khi Tổng thống Gustavo Petro của Colombia gọi các cuộc biểu tình ở Bolivia là "cuộc nổi dậy của nhân dân".
Trong nhiều tuần qua, nông dân, công nhân và thợ mỏ ở Bolivia đã xuống đường biểu tình phản đối các chính sách kinh tế của Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz.
Cũng trong ngày 20-5, Bộ Ngoại giao Colombia thông báo đại sứ Bolivia tại Bogota sẽ phải rời khỏi nước này.
"Theo nguyên tắc có đi có lại, chúng tôi thông báo chấm dứt nhiệm kỳ của ông Ariel Percy Molina Pimentel, người đang là đại sứ Bolivia tại Colombia" - Bộ Ngoại giao Colombia ra tuyên bố.
Ông Petro - vốn nổi tiếng với các chỉ trích mạnh mẽ nhằm vào những chính quyền cánh hữu - đã gọi các cuộc biểu tình cuối tuần qua ở Bolivia là cuộc nổi dậy chống lại "sự kiêu ngạo địa chính trị" và đề xuất làm trung gian hòa giải khủng hoảng.
Bộ Ngoại giao Bolivia cho biết việc trục xuất Đại sứ Colombia Elizabeth Garcia xuất phát từ "nhu cầu bảo vệ các nguyên tắc chủ quyền, không can thiệp và tôn trọng lẫn nhau giữa các quốc gia".
Tuy nhiên cơ quan này không nói rõ thời điểm bà Garcia phải rời khỏi Bolivia.
Ông Petro chỉ trích động thái trục xuất, cho rằng điều này cho thấy Bolivia "đang trượt dần sang chủ nghĩa cực đoan".
Phát biểu trên Đài Caracol Radio của Colombia, ông cảnh báo rằng nếu Chính phủ Bolivia không tiến hành "đối thoại quốc gia rộng rãi", nước này có thể đối mặt với "một cuộc thảm sát dân chúng".
Chính quyền của Tổng thống Paz cho rằng các cuộc biểu tình là âm mưu đảo chính do cựu tổng thống cánh tả Evo Morales - người đang đối mặt với cáo buộc buôn người - đứng sau. Washington đã bày tỏ ủng hộ mạnh mẽ đối với ông Paz và cũng đồng tình với cáo buộc "đảo chính" của ông.
Đầu tuần này, lực lượng cảnh sát chống bạo động tại La Paz đã đối đầu nhiều giờ với những người biểu tình yêu cầu Tổng thống Paz từ chức.
Theo báo Guardian ngày 13-4, một kết quả điều tra cho thấy một người đàn ông Anh đã tự kết liễu đời mình do trầm cảm, sau một ca điều trị nha khoa thất bại khiến ông mất toàn bộ răng.
Nạn nhân là ông Pawel Bukowski (48 tuổi), tài xế xe nâng, đã sang Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 1-2025 để điều trị bệnh nha chu - một dạng nhiễm khuẩn mạn tính có thể phá hủy nướu, gây mất răng và tiêu xương - và thay răng tại một phòng khám tư nhân tại đây.
Tuy nhiên sau khi nhổ hết răng, ông không được lắp răng giả tạm thời như kỳ vọng mà phải chờ tới 6 tháng mới có thể quay lại cấy ghép răng mới.
Tòa điều tra tại Norfolk cho biết sau khi trở về Anh, sức khỏe tinh thần của ông Bukowski suy sụp nghiêm trọng. Ông gặp khó khăn trong ăn uống, lo lắng vì chi phí điều trị cao hơn dự kiến cho một ca mà ông cho là thất bại, đồng thời rơi vào tình trạng uống rượu nhiều.
Đến ngày 24-4-2025, ông được đưa vào Bệnh viện Đại học Norfolk và Norwich sau khi gọi cấp cứu. Tại đây, bác sĩ xác định ông có "ý định tự sát mạnh mẽ". Một chuyên viên cấp cao cũng kết luận ông có "nhiều dấu hiệu nguy cơ" dẫn đến tự sát.
Tuy nhiên dù có những lo ngại về "sự an toàn và tình trạng sức khỏe" của ông và gia đình tìm kiếm sự hỗ trợ, các bác sĩ vẫn quyết định rằng ông không cần nhập viện điều trị tâm thần, vì cho rằng ông vẫn còn một số yếu tố giúp bảo vệ bản thân và vẫn có dấu hiệu nghĩ đến kế hoạch cho tương lai.
Bốn ngày sau, ông được phát hiện đã tử vong tại nhà riêng, để lại vợ cùng ba đứa con.
Nhân viên điều tra khu vực Norfolk, bà Johanna Thompson, kết luận đây là một vụ tự sát, đồng thời cho biết có "nhiều bài học cần rút ra" khi một số yếu tố đã ảnh hưởng đến quá trình chăm sóc bệnh nhân.
Tại phiên điều tra, vợ nạn nhân - bà Daria Bukowska - cho biết chồng bà "mất hoàn toàn hy vọng" sau ca điều trị. Bà mô tả việc bị lấy hết răng nhưng không được lắp răng tạm trong 6 tháng là "cú sốc tinh thần nặng nề", khiến ông đánh mất sự tự tin và dần suy sụp.
Bà cũng chỉ trích quá trình chăm sóc y tế sau đó, cho rằng các vấn đề của ông Bukowski đã liên tục bị phớt lờ, bao gồm việc thiếu hỗ trợ và không được cấp thuốc giảm triệu chứng cai rượu.
"Pawel đã bị bỏ rơi ở những thời điểm quan trọng. Tôi hy vọng điều này sẽ không bao giờ lặp lại, để những gia đình khác không phải mất đi người cha, người chồng, người anh hay người con của họ. Pawel xứng đáng được đối xử tốt hơn", bà Bukowska nói.
Hồ Salton Sea được đánh giá sở hữu một trong những trữ lượng lithium lớn nhất thế giới, đủ đáp ứng nhu cầu của Mỹ trong nhiều thập kỷ. Năm 2022, Thống đốc California Gavin Newsom từng ví khu vực này như "Arab Saudi về lithium", nhằm nhấn mạnh nguồn tài nguyên dồi dào tương tự trữ lượng dầu mỏ của quốc gia Trung Đông.
Lithium là nguyên liệu quan trọng để sản xuất pin cho điện thoại thông minh, xe điện, hệ thống lưu trữ điện và AI. Vì vậy, nguồn tài nguyên này được ví như "cơn sốt vàng hiện đại", với tiềm năng mang lại việc làm, nguồn thu thuế và thúc đẩy phục hồi kinh tế cho hạt Imperial, một trong những khu vực nghèo nhất nước Mỹ.
Hiện có ba công ty đang tìm cách khai thác lithium tại hồ Salton Sea, dù chưa dự án nào bước vào giai đoạn sản xuất thương mại.
Theo báo cáo của tổ chức phi lợi nhuận RAND Corporation, nếu các dự án được triển khai, ngành lithium có thể trở thành động lực tạo việc làm lớn nhất tại Imperial trong nhiều thập kỷ. Báo cáo ước tính các dự án lithium sẽ mang lại khoảng 1.000 việc làm xây dựng và 700 việc làm vận hành lâu dài. Ngoài ra, mỗi việc làm dài hạn còn có thể kéo theo hai việc làm khác trong các lĩnh vực như bán lẻ, nhà ở và dịch vụ.
Chính quyền địa phương cũng đang xây dựng kế hoạch quản lý ngành lithium. Ông Rod Colwell, CEO của công ty Controlled Thermal Resources, cho biết doanh nghiệp dự kiến bắt đầu khai thác lithium ở quy mô thương mại vào năm 2028, đồng thời bác bỏ lo ngại rằng dự án sẽ tiêu tốn nhiều tài nguyên hơn dự kiến.
Ông cho rằng mọi quy trình pháp lý đã được tuân thủ đầy đủ, nhấn mạnh Imperial đang cần một cú hích phát triển.
Những người ủng hộ dự án cho rằng địa phương sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ việc khai thác kho lithium này. Theo luật bang California năm 2022, lithium khai thác bị đánh thuế 400-800 USD mỗi tấn tùy sản lượng, trong đó 80% nguồn thu dành cho các cộng đồng ở hạt Imperial và 20% cho bang để phục hồi môi trường Salton Sea.
Ông Ryan Kelley, ủy viên giám sát hạt Imperial, cho biết địa phương rất cần nguồn thu này để sửa chữa cầu cống, hệ thống nước thải và các hạ tầng thiết yếu.
Các quan chức hy vọng kế hoạch tái định vị Imperial thành "thung lũng Lithium" trong thế kỷ 21 sẽ mở ra cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, nhiều cư dân lo ngại cộng đồng địa phương có thể phải gánh chịu rủi ro môi trường, trong khi lợi ích kinh tế lại chảy về những nơi khác.
"Chúng tôi cần tiền, nên xét về mặt kinh tế, đây là ý tưởng tốt", ông Jordon Salyards, một cư dân địa phương, nói. "Nhưng cái giá của ô nhiễm và những hệ lụy khác không nên đổ lên cộng đồng".
Các công ty dự kiến áp dụng công nghệ chiết tách lithium trực tiếp để thu lithium từ lòng hồ Salton Sea. Theo phương pháp này, nước muối giàu lithium được bơm từ các tầng chứa nước sâu lên bề mặt, sau đó tách lấy kim loại.
Cách làm này được quảng bá là ít gây tổn hại môi trường hơn so với khai thác đá cứng truyền thống. Tuy nhiên, công nghệ này chưa được chứng minh ở quy mô công nghiệp, và một số nghiên cứu cho thấy nó có thể cần gấp đôi lượng nước ngọt so với các mỏ truyền thống, theo các nhóm phản đối.
Hai tổ chức môi trường là Comité Cívico del Valle và Earthworks đã đệ đơn kiện nhằm phản đối cấp phép cho các dự án. Họ lập luận rủi ro môi trường có thể lớn hơn lợi ích kinh tế từ việc khai thác lithium.
Theo các nhóm này, hồ Salton Sea đang thu hẹp nhanh chóng, trong khi việc khai thác lithium đòi hỏi lượng nước ngọt lớn, làm dấy lên lo ngại nguồn nước vốn đã khan hiếm của khu vực sẽ bị cạn kiệt.
Hồ Salton Sea từ lâu đã là một "vùng thảm họa" về môi trường. Trong hàng thập kỷ, hồ Salton Sea đóng vai trò là "bể chứa" nước thải nông nghiệp từ các cánh đồng xung quanh. Nông dân dùng rất nhiều thuốc trừ sâu và phân hóa học, khiến thuốc trừ sâu lắng xuống và tích tụ đậm đặc trong lớp bùn ở đáy hồ. Khi mặt hồ co lại, những vùng trước đây nằm sâu dưới nước giờ bị lộ ra, trở thành những bãi bùn khô. Dưới nắng nóng, lớp bùn chứa hóa chất này vỡ ra thành bụi.
Các nhóm trích dẫn số liệu từ Cơ quan Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường California, cảnh báo các cộng đồng sống gần hồ như Calipatria nằm trong nhóm 1% khu vực có tỷ lệ hen suyễn cao nhất và 8% khu vực có tỷ lệ bệnh tim mạch cao nhất bang.
Ông Luis Olmedo, giám đốc điều hành Comité Cívico del Valle, cho rằng dự án cần được điều chỉnh để đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ cộng đồng và môi trường.
Aaron Cantú, phóng viên chuyên đưa tin về các vấn đề năng lượng và ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch ở California, lưu ý hạt Imperial không xa lạ với những kế hoạch phát triển đầy hứa hẹn nhưng cuối cùng mang lại ít lợi ích cho người dân địa phương.
Nhiều cư dân cho biết họ không phản đối việc phát triển ngành lithium, nhưng mong muốn quá trình triển khai diễn ra thận trọng và minh bạch. "Chúng tôi chỉ muốn nó được thực hiện đúng cách," ông Jared Naimark, quản lý cấp cao về khai khoáng khu vực phía tây của tổ chức Earthworks, nói.
