Những đội hình quân nhân trong lễ Duyệt binh Chiến thắng tại Nga

Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel Itamar Ben Gvir đang gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao khi công bố video ghi lại cảnh lực lượng an ninh nước này ngược đãi các nhà hoạt động quốc tế bị bắt trong lúc đang trên đường đến Gaza.

Ba nhà hoạt động phải nhập viện vì hành động thô bạo của Israel, theo thông tin từ các luật sư đại diện cho nhóm. Những người này sau đó đã được ra viện. Hàng chục người khác nghi bị gãy xương sườn, dẫn đến tình trạng khó thở.

"Chúng tôi nhận thấy các cơ quan chức năng Israel đã vi phạm có hệ thống quy trình tố tụng, đồng thời ngược đãi nghiêm trọng cả về thể chất lẫn tinh thần các nạn nhân", tổ chức nhân quyền Adalah ra thông cáo.

Video do ông Ben Gvir đăng trên X ngày 20/5 cho thấy cảnh hàng chục người, cả đàn ông và phụ nữ, phải quỳ thành hàng, trán cúi sát đất và hai tay bị trói chặt phía sau lưng bằng dây thít.

Ông Ben Gvir xuất hiện với hành động vẫy cờ Israel, liên tục chế giễu và khiêu khích những người bị bắt, thậm chí còn hét thẳng vào mặt một người đàn ông đang bị trói: "Người dân Israel muôn năm".

Đây là những nhà hoạt động thuộc đoàn tàu Global Sumud Flotilla, xuất phát từ Thổ Nhĩ Kỳ tuần trước, dự định vượt Địa Trung Hải đến Dải Gaza để phản đối lệnh phong tỏa mà Israel đang tiến hành với dải đất cũng như thu hút chú ý đến cuộc khủng hoảng nhân đạo tại đây.

Các nhà tổ chức Global Sumud Flotilla cho hay đoàn tàu bị Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) bao vây ở vùng biển cách Gaza khoảng 250 hải lý. Bộ Ngoại giao Israel thông báo trên X rằng các nhà hoạt động này đã được chuyển sang tàu của Israel, cáo buộc họ là "đội tàu khiêu khích".

Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee mô tả những gì Bộ trưởng Ben Gvir làm là "đáng lên án" và khẳng định ông đã "gây tổn hại đến lòng tự tôn của chính đất nước mình".

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni tuyên bố những hình ảnh mà ông Ben Gvir đăng là "không thể chấp nhận được", yêu cầu trả tự do cho toàn bộ công dân Italy có liên quan, cũng như yêu cầu lời xin lỗi.

"Không thể chấp nhận được việc các nhà hoạt động, trong đó có nhiều công dân Italy, bị đối xử thô bạo và xúc phạm nhân phẩm như vậy", bà Meloni viết trong một bài đăng dài trên mạng xã hội.

Ngoại trưởng Tây Ban Nha gọi cách đối xử với những người bị bắt trong video là "tàn ác, đáng hổ thẹn và vô nhân đạo". Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper nói rằng bà "thực sự kinh hoàng" trước đoạn video "vi phạm những tiêu chuẩn cơ bản nhất về lòng tôn trọng và nhân phẩm trong cách đối xử giữa người với người".

Ngoại trưởng New Zealand Winston Peters lên án hành vi của ông Ben Gvir, đồng thời chỉ đạo Bộ Ngoại giao triệu tập đại sứ Israel để trực tiếp bày tỏ "mối quan ngại sâu sắc" về sự việc.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cũng chỉ trích hành động của Israel, cho rằng những việc làm này đã "đi quá giới hạn", đồng thời đặt dấu hỏi về cơ sở pháp lý cho các vụ bắt người diễn ra ngoài hải phận Israel.

Làn sóng phẫn nộ của dư luận quốc tế khiến Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lên tiếng chỉ trích ông Ben Gvir vài giờ sau khi video được đăng tải.

"Cách Bộ trưởng Ben Gvir đối xử với các nhà hoạt động trên đoàn tàu không phù hợp với những giá trị và chuẩn mực của Israel", ông nói, đồng thời cho biết đã ra lệnh trục xuất nhóm người càng sớm càng tốt.

Ngoại trưởng Israel Gideon Saar còn tỏ ra gay gắt hơn. "Ông ấy đã cố tình gây tổn hại cho đất nước chúng ta bằng màn trình diễn đáng hổ thẹn này và đây không phải lần đầu tiên", lãnh đạo Bộ Ngoại giao Israel tuyên bố trên mạng xã hội X. "Ông ấy không phải gương mặt đại diện cho quốc gia".

Tuy nhiên, ông Ben Gvir, người thuộc phe cực hữu, dường như không bận tâm tới những lời chỉ trích. "Israel đã không còn là kẻ dễ bị bắt nạt nữa rồi", ông đáp trả Ngoại trưởng Saar.

Israel kiểm soát tất cả các điểm đi vào Gaza, nơi đã bị nước này phong tỏa kể từ năm 2007.

Trong xung đột Gaza, châm ngòi bởi cuộc tấn công của Hamas vào Israel hồi tháng 10/2023, vùng lãnh thổ này đã phải chịu tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng thực phẩm, thuốc men và những nhu yếu phẩm khác khi Tel Aviv có những thời điểm dừng hoàn toàn việc cung cấp viện trợ tới khu vực.

Tin Gốc: Vnexpress

Báo Mỹ Wall Street Journal ngày 28/4 dẫn lời một số quan chức giấu tên cho biết trong các cuộc họp gần đây ở Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã chọn tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế và ngành xuất khẩu dầu mỏ của Iran, bằng cách ngăn chặn tàu chở hàng hóa đến và đi từ các cảng biển nước này.

Theo các nguồn tin, ông Trump đánh giá rằng những phương án khác, như nối lại không kích hoặc rút khỏi cuộc xung đột, tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với duy trì lệnh phong tỏa.

Mỹ và Iran nhất trí ngừng bắn từ ngày 8/4, nhưng không đạt được thỏa thuận về chấm dứt xung đột trong cuộc đàm phán tại Islamabad vài ngày sau đó. Tổng thống Trump lệnh phong tỏa cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.

Iran tuyên bố sẽ chỉ mở lại eo biển Hormuz sau khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa. Lệnh phong tỏa từ hai phía đã khiến số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz thấp nhất kể từ khi chiến sự bắt đầu.

Ông Trump nói rằng sẽ gia tăng sức ép lên chính quyền ở Iran cho đến khi Tehran chấp thuận yêu cầu then chốt của ông là chấm dứt toàn bộ chương trình hạt nhân.

Người đứng đầu Nhà Trắng hôm 27/4 nói với các trợ lý rằng đề nghị ba bước của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và hoãn đàm phán hạt nhân đến giai đoạn cuối chứng tỏ Tehran không đàm phán thiện chí.

Tại quốc yến chiêu đãi Vua Charles của Anh tại Nhà Trắng ngày 28/4, ông Trump tuyên bố Iran đã bị "đánh bại về mặt quân sự". "Chúng tôi sẽ không bao giờ để đối thủ đó sở hữu vũ khí hạt nhân", ông nói.

Trong bài đăng trước đó cùng ngày trên Truth Social, ông cho hay Iran đã nói với Mỹ rằng họ "đang trên bờ vực sụp đổ" và đề nghị Washington dỡ lệnh phong tỏa với cảng biển của nước này càng sớm càng tốt.

Iran chưa đưa ra phản ứng về những tuyên bố của ông Trump.

Trước đó, Reza Talaei-Nik, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Iran, nói rằng Mỹ "phải từ bỏ những yêu cầu bất hợp pháp và vô lý của họ". "Mỹ không còn ở vị thế áp đặt chính sách của mình lên các quốc gia độc lập", ông nói.

Theo WSJ, việc kéo dài lệnh phong tỏa cho thấy ông Trump không còn nhiều giải pháp hữu hiệu với Iran. Đơn phương chấm dứt giao tranh có thể mang lại lối thoát nhanh khỏi xung đột và giúp giảm áp lực cho kinh tế Mỹ cũng như toàn cầu. Tuy nhiên, đề xuất của Iran cuối tuần qua lại cho phép Tehran định hình các điều kiện của lối thoát đó.

Việc thiếu lộ trình rõ ràng và mang tính quyết định khiến một số quan chức Mỹ nhận định cái kết cho cuộc xung đột ở Trung Đông nhiều khả năng sẽ là hai bên không đạt được thỏa thuận hạt nhân, nhưng cũng không tiếp tục chiến sự.

Tin Gốc: Vnexpress

Ông nhấn mạnh đây là "cử chỉ nhân đạo từ Mỹ, các quốc gia Trung Đông và đặc biệt là từ Iran". Tuy nhiên ông Trump lưu ý "nếu tiến trình nhân đạo này bị cản trở bằng bất kỳ cách nào thì động thái đó sẽ phải được xử lý một cách cứng rắn".

Cũng trong ngày 3-5, ông Trump khẳng định các đại diện của ông "đang có những cuộc thảo luận rất tích cực với Iran và có thể dẫn đến những kết quả rất tích cực", song không làm rõ chi tiết.

Ngày 4-5, ông Ebrahim Azizi - người đứng đầu Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran - tuyên bố Tehran sẽ coi bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm can thiệp vào eo biển Hormuz là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Quân đội Iran sau đó cũng cảnh báo hành động quân sự sau tuyên bố của Tổng thống Trump. "Chúng tôi cảnh báo bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, đặc biệt là quân đội Mỹ hung hăng, nếu họ có ý định tiếp cận hoặc tiến vào eo biển Hormuz, sẽ bị nhắm mục tiêu và tấn công" - thiếu tướng Ali Abdollahi thuộc Bộ Chỉ huy trung tâm quân đội Iran nói trên Đài truyền hình nhà nước IRIB.

Cùng ngày 4-5, truyền thông Iran đưa tin một tàu khu trục Mỹ đã trúng tên lửa ở eo biển Hormuz. Trang tin Axios sau đó dẫn lời một quan chức cấp cao Mỹ bác bỏ thông tin này.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ