Con gái đầu của chị Võ Anh Thư, ở phường Thủ Đức, TPHCM, đang học lớp 9, bé sau học lớp 4. Từ lâu, vợ chồng chị đã xác định khi lên THPT, con sẽ theo học tư thục, không tham gia kỳ thi vào lớp 10 công lập hằng năm.
Chị Thư cho hay, nhiều năm trước chị từng chứng kiến nhiều đồng nghiệp rơi vào căng thẳng khi con chuẩn bị thi vào lớp 10. Họ quay cuồng trong việc đưa đón con đi học thêm và tâm trạng thường bất an khi nghĩ đến việc con thi rớt.
Chị cũng chứng kiến cảnh nhiều trẻ phải học ngày đêm cho cuộc đua vào lớp 10, nhiều em không còn thời gian để nghỉ ngơi, giải trí.
Chị không muốn mình và con phải rơi vào guồng quay này và thống nhất với chồng, con sẽ không thi lớp 10 mà chủ động chọn học tư thục.
Với quan điểm này, lâu nay hai con chị gần như không học thêm, chỉ nhờ gia sư hỗ trợ những môn khó trong giai đoạn ngắn và học tiếng Anh ở trung tâm.
Nhờ vậy, các con có thời gian để học võ thuật, bơi lội; bé đầu còn học thêm vẽ, bé sau học nhạc. Đặc biệt, tinh thần học tập của các con rất thoải mái, không phải nơm nớp lo sợ việc phải đối mặt với kỳ thi.
“Nhiều năm nay, các con tôi đều đạt học sinh giỏi, ở trong top đầu của lớp. Cũng có khi nghĩ hay cho con thi thử sức nhưng cả nhà xác định điều đó là không cần thiết”, chị Thư nói.
Tuy nhiên, chị Thư thừa nhận lựa chọn nào cũng có cái giá của nó. Nhiều năm qua, vợ chồng chị đã chuẩn bị cho kế hoạch con học tư bằng cách “cày cuốc” kiếm tiền, chi tiêu hết sức tiết kiệm.
Anh chị phải cân nhắc kỹ lưỡng về vấn đề tài chính cho lộ trình hai con học trường tư và cả những năm học đại học sắp tới.
Không muốn tuổi 15 của con bị quyết định bởi một kỳ thi
Cách đây hai năm, con trai đầu của chị Bùi Ngọc Thân (phường An Đông, TPHCM) đã không tham gia kỳ thi lớp 10, đăng ký vào trường tư thục.
Bé sau đang học lớp 6, chị đã chọn cho con học trường song ngữ liên cấp để lên thẳng dựa trên kết quả học tập mà không phải trải qua kỳ thi nào.
Chị Thân thừa nhận mình là người mẹ “đưa con chạy trốn” khỏi kỳ thi lớp 10. Điều này phần nào xuất phát từ việc chị hiểu được sự khốc liệt và áp lực của kỳ thi đối với con trẻ.
Theo chị, việc thi cử để chọn đầu vào trong bối cảnh trường lớp còn thiếu, cùng với chính sách phân luồng sau THCS là điều khó tránh. Tuy nhiên, với chị điều đó không công bằng với những đứa trẻ đang ở tuổi ăn, tuổi học khi các em buộc phải “giành chỗ học”.
Hơn nữa, không đơn thuần chỉ là học tốt, ôn thi kỹ sẽ đảm bảo trúng tuyển, kỳ thi này còn khốc liệt ở chỗ là dù con học tốt nhưng nếu thiếu tỉnh táo và cả may mắn trong chuyện nguyện vọng vẫn có thể rớt.
“Tôi thấy thi lớp 10 như “đánh bạc”, các con chọn trường vừa sức các năm điểm chuẩn thấp để an toàn chọn nhưng năm nay điểm chuẩn có thể tăng vọt. Chỉ tiêu chỉ từng đó, số còn lại là buộc… phải rớt. Tôi không muốn quá trình học tập 9 năm của con tôi bị một kỳ thi chỉ khoảng 3 tiếng đồng hồ quyết định”, chị chia sẻ.
Chị Thư, chị Thân là hai trong nhiều phụ huynh chủ động “rút” con khỏi kỳ thi lớp 10 đã xuất hiện trong những năm gần đây tại TPHCM.
Năm 2025, TPHCM ghi nhận có hơn 12.000 học sinh không tham gia kỳ thi lớp 10. Năm 2024, con số này là khoảng 16.000 học sinh.
Theo khảo sát của Sở GD&ĐT TPHCM, học sinh không thi lớp 10 xuất phát từ nhiều lý do như thuộc diện tuyển thẳng, đi du học, thay đổi nơi ở; đặc biệt là lựa chọn học nghề tại các trường cao đẳng hoặc trung cấp, học tại trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp hoặc tiếp tục học tại các trường tư thục, chiếm tỷ lệ cao nhất.
Năm học 2026-2027, chỉ tiêu của khoảng 170 trường THPT công lập tại TPHCM chưa đến 104.000 học sinh, trong khi số học sinh tốt nghiệp lớp 9 năm học 2025-2026 là 169.080 học sinh.
Nếu dựa theo số học sinh và chỉ tiêu tiếp nhận của các trường, có gần 40% học sinh (khoảng 65.000 em) không có chỗ học ở lớp 10 công lập.
TPHCM đang tìm mọi cách để tăng khả năng tiếp nhận học sinh vào lớp 10 lên 70%. Nếu đạt được mục tiêu này thì vẫn có trên 51.000 học sinh phải tìm lối đi khác thay cho theo học tại trường THPT công lập.
Ngày 2.6, tại hội nghị toàn quốc cuối cùng trước kỳ thi tốt nghiệp THPT, Bộ GD-ĐT nêu một trong những khó khăn là kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay được tổ chức tại 34 tỉnh, TP, là kỳ thi đầu tiên sau sáp nhập. Theo đó, quy mô số lượng thí sinh (TS) tại một địa phương tăng mạnh so với trước đây. Ví dụ, TP.HCM năm nay dự kiến có 150.000 TS dự thi, tăng hơn 50% so với năm 2025; Ninh Bình dự kiến khoảng 50.000 TS, tăng khoảng 4 lần so với năm 2025… "Điều này đòi hỏi các sở GD-ĐT cần chủ động xây dựng phương án, cách thức tổ chức và quản lý để bảo đảm vận hành tốt với quy mô tổ chức thi mở rộng so với các năm trước đây", Bộ GD-ĐT nêu yêu cầu.
Tại TP.HCM, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT, cho biết mọi năm điểm thi xa nhất chỉ cách khoảng 50 km. Năm nay, sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, địa bàn xa nhất cách trung tâm hơn 200 km. Vì vậy, dự kiến sẽ vận chuyển đề thi tốt nghiệp THPT tới các điểm thi trước 1 ngày. Riêng với đặc khu Côn Đảo, TP cũng lên nhiều phương án bàn giao đề thi, gồm vận chuyển bằng đường hàng không.
Tương tự, đại diện tỉnh Quảng Ngãi cho biết sẽ vận chuyển đề thi ra đặc khu Lý Sơn sớm hơn đất liền 1 ngày để đảm bảo an toàn.
Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thị Minh Thúy cho biết đặc thù của tỉnh là có các đặc khu nên cần phương án vận chuyển đề thi phù hợp. Như với đặc khu Kiên Hải, do ít TS, các em được đưa từ đảo về đất liền. Còn đặc khu Phú Quốc có hơn 1.400 TS ở 3 điểm thi, nên tỉnh lên 3 phương án đưa đề thi ra đảo.
Cụ thể, theo bà Thúy, trong điều kiện thời tiết thuận lợi, không có mưa bão, đề thi sẽ được vận chuyển bằng tàu và phà. Ngược lại, tỉnh sẽ chuyển đề thi ra Phú Quốc bằng máy bay, xuất phát từ Cần Thơ hoặc TP.HCM. "Chúng tôi đã mua sẵn vé máy bay và chuẩn bị sẵn sàng mọi phương án", bà Thúy cho hay.
Liên quan đến vấn đề này, ông Phạm Tiến Ngọc, đại diện Ban Cơ yếu Chính phủ - đơn vị đã phối hợp với Bộ GD-ĐT áp dụng phương thức vận chuyển đề thi về các tỉnh, thành qua hệ thống của ban, cho biết đơn vị đã xây dựng 2 hệ thống để phục vụ việc vận chuyển đề thi. Lực lượng cơ yếu đều có mặt ở các đặc khu như Côn Đảo hay Phú Quốc. Do vậy, ông Ngọc đề nghị Bộ GD-ĐT nghiên cứu, nếu chuyển đề thi ra thẳng các đặc khu qua hệ thống của Ban Cơ yếu thì sẽ không phải lo yếu tố thời tiết.
Liên quan đến công tác bảo đảm an ninh, an toàn cho kỳ thi, ông Vũ Mạnh Tuân, Trưởng phòng 6, A03 (Bộ Công an), khẳng định lực lượng công an được huy động tối đa để hỗ trợ các khâu của kỳ thi; bảo đảm an ninh, an toàn đối với khâu ra đề, vận chuyển, bàn giao đề thi và bảo vệ khu vực in sao đề thi. Đồng thời, các đơn vị nghiệp vụ đã rà soát, đánh giá an ninh đối với các phần mềm phục vụ kỳ thi, kịp thời khắc phục những tồn tại nhằm bảo đảm hệ thống vận hành an toàn.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Bộ Công an đặc biệt quan tâm là chủ động nắm tình hình từ sớm, từ xa để phát hiện, ngăn chặn các nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn kỳ thi, nhất là các hành vi gian lận bằng thiết bị công nghệ cao, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phát tán thông tin sai sự thật hoặc các hành vi vi phạm liên quan đến bảo vệ bí mật nhà nước đối với đề thi.
Theo ông Vũ Mạnh Tuân, thực tiễn các năm gần đây, tình trạng sử dụng thiết bị công nghệ cao để gian lận thi cử ngày càng tinh vi. Vì vậy, Bộ Công an đã chỉ đạo công an các địa phương tăng cường tuyên truyền, quán triệt để 100% TS, phụ huynh và cán bộ tham gia kỳ thi nắm vững các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước; nhận thức rõ việc làm lộ, lọt đề thi hoặc thông tin liên quan đến đề thi không chỉ vi phạm quy chế mà còn có thể bị xử lý hình sự theo quy định của pháp luật.
Đại diện Bộ Công an cũng khuyến khích các địa phương sử dụng các thiết bị kỹ thuật để phát hiện thiết bị công nghệ cao phục vụ gian lận thi cử.
Phát biểu tại hội nghị, đại diện một số địa phương, trong đó có TP.HCM, cũng cho biết kỳ thi năm nay địa phương có sử dụng phương tiện kỹ thuật để phát hiện gian lận thi cử bằng thiết bị công nghệ cao tại một số điểm thi.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh kỳ thi tốt nghiệp THPT có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ để xét công nhận tốt nghiệp mà còn là căn cứ quan trọng cho tuyển sinh ĐH, CĐ và triển khai một số chính sách mới về đào tạo nhân lực chất lượng cao. Do vậy, mục tiêu xuyên suốt của kỳ thi là bảo đảm an toàn, công bằng và chất lượng.
Đặc biệt, năm nay là năm đầu tiên thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Theo ông Sơn, bên cạnh những khó khăn ban đầu, mô hình mới cũng tạo nhiều thuận lợi khi chính quyền cấp xã gần trường học và học sinh hơn. Nhiều địa phương đã có cách làm sáng tạo như tổ chức các tổ hỗ trợ liên xã, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp trong công tác tổ chức kỳ thi.
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT cũng đặc biệt lưu ý không chỉ cán bộ coi thi mà tất cả lực lượng tham gia tổ chức kỳ thi đều phải được tập huấn kỹ, nắm chắc trách nhiệm, quyền hạn và quy trình xử lý tình huống, nhất là trong bối cảnh có nhiều lực lượng lần đầu tham gia theo mô hình tổ chức mới.
Liên quan đến phòng chống gian lận thi cử bằng công nghệ cao, người đứng đầu ngành giáo dục đề nghị các địa phương chủ động trang bị các thiết bị kỹ thuật phù hợp để phát hiện, ngăn chặn hành vi gian lận. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là nâng cao ý thức trách nhiệm cho cán bộ coi thi.
"Mục tiêu cao nhất là tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế, công bằng, chất lượng và không có sai phạm xảy ra", Bộ trưởng Bộ GD-ĐT nhấn mạnh.
Câu chuyện của nữ thủ khoa Nguyễn Đặng Nguyệt Minh chỉ là một trong nhiều dấu ấn đáng nhớ tại lễ tốt nghiệp năm 2026 của Trường ĐH Nha Trang. Trong hai ngày 13 và 14.7, nhà trường trao bằng tốt nghiệp cho 1.772 sinh viên khóa 64, khép lại chặng đường học tập trên giảng đường và mở ra hành trình mới của các tân cử nhân, kỹ sư.
Khóa 64 có 312 sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc và giỏi, chiếm 17,6%; 1.034 sinh viên đạt loại khá, chiếm 58,4%. Những con số ấy phản ánh chất lượng đào tạo của nhà trường, nhưng phía sau mỗi tấm bằng còn là những câu chuyện về sự nỗ lực của người học và sự đồng hành lặng lẽ của gia đình.
Phát biểu tại buổi lễ, TS Trần Doãn Hùng, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Nha Trang, cho rằng tấm bằng tốt nghiệp không chỉ ghi nhận kết quả học tập mà còn là minh chứng cho ý chí, nghị lực và sự trưởng thành của mỗi sinh viên.
"Từ thời khắc nhận bằng, các em chính thức bước vào hành trình mới, mang theo tri thức, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm để đóng góp cho quê hương, đất nước", TS Trần Doãn Hùng nhắn nhủ.
Theo lãnh đạo nhà trường, bên cạnh thành tích học tập, sinh viên Trường ĐH Nha Trang còn để lại nhiều dấu ấn trong nghiên cứu khoa học, hoạt động tình nguyện và phục vụ cộng đồng. Những trải nghiệm ấy là hành trang quan trọng để các em tự tin bước vào môi trường làm việc sau khi tốt nghiệp.
Khoảnh khắc xúc động nhất của buổi lễ khi Nguyễn Đặng Nguyệt Minh, thủ khoa ngành ngôn ngữ Anh và cũng là thủ khoa toàn trường, đại diện sinh viên phát biểu tri ân.
Bằng giọng nói nhiều lần nghẹn lại, Nguyệt Minh chia sẻ những năm tháng đại học không chỉ mang đến kiến thức chuyên môn mà còn dạy em cách đối diện với áp lực bằng "một cái đầu lạnh và một trái tim nóng". Nữ thủ khoa gửi lời cảm ơn các thầy cô đã tận tụy truyền đạt kiến thức, truyền cảm hứng để sinh viên trưởng thành.
Nhưng khi nhắc đến gia đình, đặc biệt là người bà đã chăm sóc mình suốt những năm học đại học, cô gái trẻ không giấu được cảm xúc.
"Một nửa tấm bằng thủ khoa này là của ngoại, bởi trong đó có công lao và tình yêu bao la của bà", Nguyệt Minh xúc động nói trong tiếng vỗ tay kéo dài của hàng nghìn sinh viên, phụ huynh và giảng viên có mặt tại hội trường.
Bởi ai cũng hiểu, phía sau mỗi tấm bằng được trao trong ngày hôm ấy không chỉ là những đêm thức trắng học bài, mà còn là sự hy sinh âm thầm của cha mẹ, ông bà và những người thân luôn lặng lẽ dõi theo con cháu mình.
Với nhiều tân cử nhân, tấm bằng nhận được hôm nay không chỉ là thành quả của riêng mình, mà còn là món quà dành tặng những người thân yêu đã luôn tin tưởng, hy sinh và chờ đợi.
105 học sinh ở xa được Trường THPT Mù Cang Chải (Lào Cai) đưa vào ở bán trú, tập trung ôn thi tốt nghiệp THPT. Không chỉ có thầy cô của trường dạy, lần đầu tiên học sinh Mù Cang Chải còn được ôn thi trực tuyến do giáo viên trường chuyên giảng dạy.
Những ngày đầu tháng 6, năm học 2025-2026 đã kết thúc từ lâu nhưng nhiều phòng học tại Trường THPT Mù Cang Chải vẫn sáng đèn xuyên đêm. Bên trong đó có những cô cậu học trò vùng cao Tây Bắc đang gấp rút ôn thi tốt nghiệp THPT, có cơ hội vào trường đại học, cao đẳng nghề mơ ước.
Năm 2026, Trường THPT Mù Cang Chải có 304 học sinh lớp 12 sẽ tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT, trong số đó có trên 90% học sinh là người dân tộc Mông. Các em chủ yếu lựa chọn các môn thi tốt nghiệp thuộc lĩnh vực khoa học xã hội.
Thầy Bùi Văn Chuyển - Hiệu trưởng Trường THPT Mù Cang Chải - cho biết qua các lần thi khảo sát, phổ điểm môn toán của các em học sinh khá thấp, nhiều em có nguy cơ cao bị điểm liệt.
Trước nỗi lo này, ngay sau khi kết thúc năm học nhà trường đã huy động 105 học sinh có nhà ở bản xa, đang ở trọ xa trường vào khu bán trú của trường để thuận tiện cho việc ôn thi tốt nghiệp THPT.
Do trường đang thiếu 10 giáo viên các môn cốt lõi, từ ngày 17 đến 19-6, đã có 6 giáo viên từ Trường THPT Nguyễn Huệ (phường Yên Bái) trực tiếp về trường hỗ trợ học sinh ôn thi các môn toán, ngữ văn, lịch sử, địa lý.
Từ ngày 21-5 đến hết ngày 6-6, lần đầu tiên học sinh của trường được ôn thi môn toán trực tuyến do giáo viên trường chuyên và một số trường THPT khác giảng dạy, do Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai tổ chức.
Mỗi tối từ 19h30 đến 21h30, hơn 200 học sinh của trường (chủ yếu có học lực trung bình, mục tiêu đỗ tốt nghiệp môn toán) được huy động đến 5 phòng học tại trường để học online.
Các giáo viên chủ nhiệm cũng có mặt tại lớp mỗi buổi tối để quản lý và hỗ trợ học sinh. Riêng nhóm học sinh khá, giỏi có thể tự ôn tập nâng cao tại nhà.
Các lớp học đêm đều chật kín học sinh. Nhiều em bày tỏ niềm vui, háo hức khi được các thầy cô giáo từ trường chuyên bổ trợ kiến thức môn toán - Ảnh: PHÚC TÀI
Cô Phạm Thị Nguyễn Anh - giáo viên chủ nhiệm lớp 12A1 - cho biết thời gian qua các em học sinh của trường được ôn tập thi tốt nghiệp liên tục, không ngắt quãng. Nhà trường đã cố gắng trao cho các em kiến thức kỹ lưỡng nhất để bước vào kỳ thi quan trọng của cuộc đời học sinh.
Cô Nguyễn Anh bày tỏ niềm vui khi nhiều học sinh trong lớp đã xác định rõ mục tiêu học là con đường duy nhất để thoát nghèo, có được một ngành nghề ổn đinh. Nhiều gia đình ở bản xa cũng đã quan tâm nhiều đến việc học của các em.
Sùng Thị Sầu, dân tộc Mông, nhà ở xã Khao Mang, cách trường hơn 40km. Sầu kể đường từ nhà tới trường nếu đi xe máy phải băng rừng, vượt dốc hơn 1 tiếng 30 phút. Khoảng 1 tháng nay em chưa về nhà.
"Em ở trọ bên ngoài và được nhà trường vận động vào khu bán trú ở sau hè để thuận tiện ôn thi tốt nghiệp. Nếu về nhà, em sẽ phải đi nương, làm rẫy giúp bố mẹ, khó có thời gian tiếp thu thêm các kiến thức từ thầy cô", Sầu bày tỏ.
Trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Sầu chọn thi 4 môn toán, văn, sử, địa để xét tuyển vào ngành sư phạm mầm non. Bởi ngoài việc yêu thích chăm sóc trẻ em, đây là một ngành học được Nhà nước hỗ trợ học phí, sinh hoạt phí, giúp giảm gánh nặng kinh tế cho gia đình.
Tương tự, Lù Thị Hương - học sinh Trường THPT Mù Cang Chải - cho biết cũng dự định xét tuyển vào ngành sư phạm mầm non. Những ngày ôn thi tốt nghiệp "nước rút", Hương học cả sáng, chiều và tối ở trên trường. Đến đêm lại về ký túc xá luyện đề.
Thầy Chuyển cho biết điểm thi tốt nghiệp THPT tại Trường THPT Mù Cang Chải sẽ có 409 thí sinh. Trong đó có 304 học sinh của trường, 72 thí sinh đến từ Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên xã Mù Cang Chải và 33 thí sinh tự do.
Trong kỳ thi, điểm thi sẽ lập một danh sách thí sinh có đầy đủ số điện thoại, địa chỉ nhà ở, nhà trọ của thí sinh. Khi thí sinh đến điểm thi sẽ được điểm danh vào phiếu. Trong trường hợp gần đến giờ gọi thí sinh vào phòng thi mà em nào chưa đến sẽ được lực lượng tình nguyện viên bên ngoài đến tận nhà gọi.
Những năm gần đây, hầu như không có thí sinh nào bị muộn thi vì nhà trường đã chủ động ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
