TAND tối cao mới có hướng dẫn triển khai thực hiện quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, trong đó có trường hợp đặc biệt đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước.
Theo hướng dẫn, để được xem xét đề nghị đặc xá thuộc diện nêu trên, người được xem xét phải đáp ứng một trong 3 điều kiện: có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá; có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế đề nghị đặc xá; có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị đặc xá.
Hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt tương tự với trường hợp đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, gồm các biểu mẫu, tài liệu (phiếu đề nghị xét đặc xá, đơn đề nghị đặc xá, bản cam kết, các bản sao về quyết định thi hành án, bản án đang chấp hành, quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù…) kèm theo văn bản về việc yêu cầu hoặc đề nghị đặc xá.
Về trình tự, khi nhận được văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá hoặc văn bản đề nghị đặc xá của các cơ quan, tổ chức theo quy định, TAND cấp tỉnh, tòa án quân sự cấp quân khu có trách nhiệm lập hồ sơ, danh sách đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt thuộc quyền quản lý của tòa án mình.
Tiếp đó, chánh án TAND cấp tỉnh, chánh án tòa án quân sự cấp quân khu thông báo bằng văn bản cho viện kiểm sát cùng cấp về kết quả lập danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt để kiểm sát.
Sau khi nhận được kết quả kiểm sát bằng văn bản của viện kiểm sát cùng cấp, TAND cấp tỉnh, tòa án quân sự cấp quân khu tổng hợp và gửi danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt về TAND tối cao (qua Vụ Giám đốc, kiểm tra về hình sự) trước ngày 10.5.2026 để TAND tối cao tổng hợp, xin ý kiến các cơ quan có liên quan, báo cáo Chính phủ trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
Hôm 7.4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký quyết định về đặc xá năm 2026. Để triển khai quyết định này, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá, đã ký ban hành hướng dẫn chi tiết.
Theo hướng dẫn, từ ngày 22.4 – 2.5, các tổ thẩm định liên ngành đến trực tiếp các đơn vị, địa phương để kiểm tra, thẩm định hồ sơ, danh sách đề nghị xét đặc xá.
Từ ngày 26.4 – 10.5, Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá tổng hợp hồ sơ, danh sách chuyển đến các thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá nghiên cứu, thẩm tra.
Từ ngày 10 – 20.5, Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá, TAND tối cao tổng hợp ý kiến của các thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá và chuẩn bị hồ sơ, danh sách người đủ điều kiện đề nghị đặc xá, danh sách người không đủ điều kiện đề nghị đặc xá để trình Hội đồng tư vấn họp xét duyệt.
Từ ngày 24 – 26.5, Hội đồng tư vấn đặc xá họp xét duyệt danh sách đặc xá.
Từ ngày 27 – 28.5, Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá tổng hợp, hoàn chỉnh danh sách đặc xá trình Chủ tịch nước quyết định.
Tổ chức họp báo công bố quyết định đặc xá của Chủ tịch nước vào ngày 30.5. Ngày 1.6, sẽ tổ chức tha người được đặc xá theo quyết định của Chủ tịch nước.
Trước khi làm nhân viên văn phòng, chị Vương Thu Hương có thời gian dài ở nhà chăm con và không tham gia BHXH. Khi quay lại thị trường lao động ở tuổi trung niên, chị bắt đầu lại từ đầu với công việc chuyên viên văn phòng, thu nhập ổn định nhưng không cao.
Mỗi ngày của chị Hương bắt đầu từ sáng sớm với lịch họp dày đặc, xử lý hồ sơ, tổng hợp báo cáo và theo sát tiến độ công việc đến cuối giờ chiều. Công việc đều đặn nhưng áp lực không nhỏ, trong khi mức lương hiện tại của chị chỉ hơn 8,5 triệu đồng/tháng.
Với mức thu nhập này, mỗi tháng chị đóng BHXH chưa đến 900.000 đồng, khiến chị không khỏi băn khoăn về quyền lợi lâu dài. "Tôi dự tính năm tới đủ 15 năm đóng BHXH là có thể nghỉ hưu theo quy định mới, nhưng thu nhập hiện tại chỉ ở mức trung bình, khi về hưu áp lực chi tiêu, đặc biệt là chi phí sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe, sẽ trở thành gánh nặng", chị Hương chia sẻ.
Theo quy định hiện hành, lao động nữ đóng đủ 15 năm BHXH sẽ được hưởng 45% mức bình quân tiền lương đóng. Nếu lấy mức lương hiện tại của chị Hương khoảng 8,5 triệu đồng/tháng để ước tính, thì lương hưu mỗi tháng chỉ vào khoảng gần 3,8 triệu đồng. Trên thực tế, do mức bình quân tiền lương được tính cho toàn bộ quá trình đóng BHXH, trong đó nhiều năm trước có thu nhập thấp hơn, nên con số này có thể còn thấp hơn.
"Tính ra mỗi tháng nhận chưa đến 4 triệu đồng thì rất khó xoay xở, nếu không có sự điều chỉnh về mức đóng hoặc thời gian đóng, nhiều người lao động như tôi sẽ rơi vào tình cảnh lương hưu không đủ đảm bảo mức sống tối thiểu", chị Hương bày tỏ.
Tương tự, chị Vũ Ngọc Anh (Hà Nội) cho biết, khi nghe tin Nhà nước cho giảm năm đóng BHXH từ 20 năm xuống 15 năm để được nhận lương hưu chị mừng lắm vì mình sắp đủ điều kiện để về hưu, nhưng chị lại lo vì mức lương hưu thấp, có thể sẽ phải bán hàng online hoặc đi làm thêm để có thêm thu nhập.
"Ai cũng muốn đóng BHXH ở mức cao để được hưởng lương cao nhưng rất khó vì cơ quan chỉ đóng theo lương cơ bản, không phải tổng thu nhập", chị Ngọc Anh nói.
Theo BHXH Việt Nam, trong nhiều năm qua, điều kiện phải đóng đủ 20 năm BHXH mới được hưởng lương hưu đã trở thành rào cản với nhiều người lao động, đặc biệt là nhóm tham gia muộn hoặc có quá trình đóng gián đoạn. Không ít trường hợp dù đã đóng nhiều năm nhưng vẫn phải nhận BHXH một lần, đồng nghĩa rời khỏi hệ thống an sinh khi về già.
Luật BHXH năm 2024 đã điều chỉnh thời gian đóng tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm, nhằm mở rộng diện bao phủ và tạo cơ hội cho nhiều người đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Đại diện BHXH Việt Nam cho rằng, việc giảm thời gian đóng tối thiểu đã trực tiếp tháo gỡ "nút thắt", giúp gia tăng đáng kể số người có thể tiếp cận lương hưu, phù hợp với thực tế thị trường lao động có nhiều biến động.
Trước lo ngại mức hưởng sẽ thấp khi thời gian đóng ngắn, cơ quan này cho rằng cách nhìn này chưa đầy đủ. Bởi ngoài khoản lương hưu hằng tháng, người hưởng còn được cấp thẻ BHYT miễn phí với mức hưởng cao, giúp giảm đáng kể chi phí khám chữa bệnh khi tuổi cao.
Bên cạnh đó, người hưởng lương hưu còn được đảm bảo các chế độ tử tuất như trợ cấp mai táng, trợ cấp cho thân nhân. Lương hưu cũng được Nhà nước điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế nhằm đảm bảo giá trị thực.
Theo các chuyên gia, với nhóm lao động trung niên, lao động tự do hoặc tham gia BHXH không liên tục, quy định mới mang lại cơ hội "ở lại hệ thống", thay vì bị loại bỏ như trước đây.
Dù vậy, nguyên tắc "đóng - hưởng" vẫn là cốt lõi của chính sách. Người tham gia đóng càng cao, thời gian càng dài thì mức lương hưu càng lớn. Việc giảm thời gian xuống 15 năm không nhằm khuyến khích tham gia ngắn hạn, mà mở rộng cơ hội tiếp cận, trong khi người lao động vẫn nên duy trì đóng lâu dài để tối ưu quyền lợi khi về già.
Theo BHXH Việt Nam, trong năm 2025, số người hưởng BHXH một lần giảm 24,43% so với năm 2024. Trong 2 tháng đầu năm 2026, con số này tiếp tục giảm 28,29% so với cùng kỳ. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nhiều năm trước đó, tình trạng rút BHXH một lần có xu hướng gia tăng. Các chuyên gia nhận định, người lao động đang dần cân nhắc kỹ hơn, lựa chọn ở lại hệ thống để đảm bảo an sinh lâu dài.
Ngày 28.5, trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, ông Lê Quốc Cường, Chủ tịch UBND phường Bình Định, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định), cho biết đã yêu cầu các đơn vị liên quan báo cáo vụ việc hỗ trợ thiệt hại bão lũ. Trong ngày 28.5, phường mời người dân đến đối thoại, xác minh cụ thể.
"Nếu các hộ nhận thiếu thì phải chi trả cho đủ. Nếu có vượt mức thì cán bộ sẽ lấy tiền túi bù thêm, không thể để dân thiếu", ông Cường nói.
Liên quan phản ánh về việc chuồng trại, công trình phụ bị tốc mái nhưng không được hỗ trợ, ông Cường cho hay chính sách hỗ trợ chỉ áp dụng với trường hợp nhà ở bị tốc mái từ 30% trở lên. Đối với các công trình phụ, chuồng trại bị thiệt hại dưới 30% thì không được hỗ trợ. Đợt hỗ trợ nhà ở thiệt hại đã hoàn tất trước đó. Đợt chi trả lần này chủ yếu hỗ trợ thiệt hại cây cối, hoa màu.
Theo phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường Bình Định, việc chi trả diễn ra trong ngày 18.5, chính quyền địa phương tổ chức chi hỗ trợ cho 10 tổ dân phố. Để người dân không phải đi xa, địa phương đã tổ chức 3 điểm chi tiền hỗ trợ tập trung. Ngoài ra do địa bàn rộng, cán bộ ít nên không thể đến từng tổ dân phố để chi hỗ trợ.
Trong khi đó, ông Cao Thanh Thương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết việc tổng hợp thiệt hại do địa phương thực hiện, sau đó sở thẩm định theo tiêu chí và danh mục cây trồng được hỗ trợ rồi phân bổ kinh phí từ nguồn Trung ương. Ông Thương cũng cho biết từ trước đến nay hầu như chưa từng nghe trường hợp hỗ trợ chỉ 1.000 - 2.000 đồng.
Thời gian qua, nhiều người dân phản ánh phải đi lại nhiều cây số, chờ hàng giờ để nhận hỗ trợ thiệt hại bão lũ, nhưng rồi chỉ nhận được vài nghìn đồng.
Ông Nguyễn Hồng Sơn (75 tuổi, ở tổ dân phố Hiếu An, phường Bình Định) cho biết sau bão số 13, gia đình bị tốc mái, vỡ kính cửa và hư hỏng 2 chậu cây cảnh. Giữa tháng 5, ông được mời đến trụ sở tổ dân phố An Hòa cách nhà khoảng 5 km để nhận hỗ trợ nhưng chờ nhiều giờ dưới nắng nóng nên phải về trước do sức khỏe yếu. Sau đó, người thân nhận thay và được thông báo gia đình được hỗ trợ 2.600 đồng nhưng thực nhận chỉ 2.000 đồng vì "không có tiền lẻ".
Tương tự, bà Nguyễn Thị Kim Hoàn (47 tuổi) cho biết nhà bị tốc mái hoàn toàn, nhiều cây cối hư hỏng, được xác định hỗ trợ 24.000 đồng. Tuy nhiên, sau nhiều giờ chờ đợi, bà chỉ nhận 20.000 đồng do "không có tiền lẻ". Theo bà Hoàn, khi bà thắc mắc vì số tiền quá ít so với công đi lại, người chi trả nói: "Coi như lấy đổ xăng".
Trao đổi với PV Thanh Niên, bà Huỳnh Thị Như Hạnh, Phó trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường Bình Định, cho biết việc lập danh sách và hỗ trợ được thực hiện theo đúng quy trình từ khâu kê khai, tổng hợp, thẩm định đến phê duyệt kinh phí.
Ngày 17.4, tin từ Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang cho biết, đơn vị vừa tống đạt quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, thực hiện lệnh bắt tạm giam Võ Thanh Hậu (37 tuổi, ngụ xã An Bình, tỉnh Vĩnh Long) để về hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi.
Theo kết quả điều tra ban đầu, Võ Thanh Hậu chung sống như vợ chồng với chị H.L tại nhà thuê ở phường Vĩnh Tế (An Giang).
Khoảng tháng 7.2025, cháu Y.L (13 tuổi, con gái riêng của chị H.L) được nghỉ hè nên chị đưa cháu từ Cần Thơ đến nhà thuê ở để chơi cùng chị. Trong lúc chị H.L vắng nhà, cháu L. nằm trong phòng ngủ thì bị Hậu dùng vũ lực để thực hiện hành vi hiếp dâm dẫn đến hậu quả là cháu mang thai.
Khi thấy bụng của con mình to bất thường, chị L. hỏi thì được cháu L. kể lại việc bị Hậu hiếp dâm khi đang ngủ. Sau đó, chị H.L dẫn con gái đến Công an phường Vĩnh Tế tố giác hành vi hiếp dâm trẻ em của Hậu.
Ngày 30.3 vừa qua, cháu L. hạ sinh một bé gái tại Bệnh viện Phụ sản thành phố Cần Thơ. Theo kết luận của Phân viện Khoa học hình sự tại TP.HCM, Hậu và bé gái do Y.L sinh ra có quan hệ huyết thống cha con.
Sau thời gian điều tra, xác minh, ngày 15.4 Công an tỉnh An Giang khởi tố, bắt giam Hậu để điều tra về hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi.
