Tổng thống Donald Trump đưa ra phát biểu trong cuộc họp nội các tại Nhà Trắng ngày 27/5, khi được hỏi liệu ông có chấp nhận một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Oman cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz hay không.
“Không, eo biển phải được mở cho tất cả mọi người, đây là vùng biển quốc tế. Chúng ta sẽ giám sát nó, nhưng không ai được phép kiểm soát nó cả. Đó là một phần trong tiến trình đàm phán. Họ muốn kiểm soát nó, nhưng không ai có thể làm vậy. Oman cũng sẽ phải biết điều như bao nước khác, bằng không chúng ta sẽ thổi bay họ. Họ hiểu rõ điều đó và họ sẽ ổn thôi”, ông nói.
Một số người cho rằng Tổng thống Trump đã nói nhầm “Oman” với “Iran”, song tài khoản X của Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó nhanh chóng đăng video ghi lại phát biểu của ông, dường như nhằm tái khẳng định thông điệp.
Giới chức Oman chưa bình luận về thông tin.
Oman, quốc gia nổi tiếng với lập trường trung lập, chưa từng tuyên bố muốn cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz. Mỹ và Oman là những đồng minh thân thiết với quan hệ bền chặt đã kéo dài hơn 200 năm.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Eo biển nằm dưới sự chia sẻ quản lý của Iran và Oman, không thuộc nhóm vùng biển quốc tế và tàu thuyền được đi qua miễn phí.
Tình trạng eo biển Hormuz đóng cửa suốt 3 tháng qua đã làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu, khiến giá năng lượng thế giới tăng vọt.
Mỹ đã nỗ lực mở lại eo biển, trong đó có cả phương án triển khai chiến hạm hộ tống tàu thương mại, nhưng không đạt được nhiều kết quả. Kế hoạch triển khai hải quân hỗ trợ tàu hàng cũng bị Washington hủy bỏ chỉ hai ngày sau khi được công bố hồi đầu tháng.
Tổng thống Trump đang nỗ lực tìm kiếm lối thoát cho xung đột, thúc đẩy Iran tiến tới thỏa thuận hòa bình ngay cả khi ông liên tục bác bỏ những đề xuất từ phía Tehran. Lãnh đạo Mỹ hôm 27/5 cảnh báo có thể từ bỏ thỏa thuận hòa bình với Iran, trừ khi các quốc gia Trung Đông khác chịu đồng ý ký kết Hiệp định Abraham nhằm bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Israel.
Mỹ không có căn cứ quân sự thường trực tại Oman, nhưng vẫn duy trì các thỏa thuận tiếp cận chiến lược cho phép Washington sử dụng một số sân bay và cảng biển cho mục đích hậu cần, tiếp nhiên liệu và thực hiện những sứ mệnh trong khu vực.
Cảng Duqm của Oman, cảng nước sâu có vị trí chiến lược tối quan trọng nằm ngoài eo biển Hormuz, từng được hải quân Mỹ sử dụng để bảo dưỡng và sửa chữa chiến hạm.
Theo video ghi lại từ hiện trường, những người tham dự, trong đó có Tổng thống Donald Trump, đã phải tìm chỗ trú ẩn tại bữa tiệc dành cho các phóng viên Nhà Trắng tối 25.4 (sáng nay giờ VN) sau khi nghe thấy tiếng động lớn. Theo Reuters, Tổng thống Trump đã được các nhân viên Mật vụ đưa đi.
Theo Hãng tin AFP ngày 30-4, các hãng tin Mỹ đưa tin Bộ Ngoại giao nước này đã gửi bức điện nội bộ tới các đại sứ quán, kêu gọi các nước tham gia sáng kiến mang tên "Maritime Freedom Construct" (tạm dịch: Liên minh Tự do hàng hải) - một liên minh do Washington dẫn dắt để chia sẻ thông tin, phối hợp ngoại giao và thực thi trừng phạt.
Liên minh này sẽ để Bộ Ngoại giao Mỹ đóng vai trò "trung tâm điều phối ngoại giao", trong khi Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ cung cấp "nhận thức tình hình hàng hải theo thời gian thực". Mục tiêu là khôi phục tự do hàng hải tại eo Hormuz, nơi khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu đi qua.
"Việc tham gia của quý vị sẽ tăng cường năng lực chung của chúng ta trong việc khôi phục tự do hàng hải và bảo vệ nền kinh tế toàn cầu. Hành động tập thể là thiết yếu để thể hiện quyết tâm thống nhất và áp đặt cái giá đáng kể đối với việc Iran cản trở lưu thông qua eo Hormuz", bức điện nêu rõ.
Một quan chức trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đây là một trong nhiều phương án đang được cân nhắc, trong bối cảnh giá dầu duy trì ở mức cao và các nỗ lực đàm phán với Tehran rơi vào bế tắc.
Ông Trump cũng từng kêu gọi các đồng minh, đặc biệt trong NATO, cùng hành động để khai thông tuyến hàng hải chiến lược này.
Trong khi đó, phía Iran cho biết sẽ sớm triển khai các loại vũ khí hải quân mới, và tiếp tục đổ lỗi cho Mỹ và Israel về tình trạng bất ổn tại khu vực.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố eo Hormuz là "biểu tượng của sự kháng cự" và khẳng định Iran sẽ ngăn chặn các "quốc gia thù địch" tiếp cận khu vực.
Ông cũng khẳng định bất kỳ nỗ lực áp đặt phong tỏa hàng hải nào của Mỹ đều "trái luật pháp quốc tế và chắc chắn thất bại", đồng thời cho rằng các biện pháp này chỉ làm gia tăng căng thẳng và gây bất ổn lâu dài tại Vịnh Ba Tư.
Trước đó, Washington đã áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng và bờ biển Iran từ giữa tháng 4, sau khi xung đột giữa hai bên tạm lắng nhờ một lệnh ngừng bắn ngắn hạn. Đáp lại, Iran tiếp tục đóng cửa eo Hormuz và cảnh báo sẽ "đáp trả" nếu Mỹ duy trì các biện pháp này.
Cố vấn cấp cao Mohsen Rezaei nhấn mạnh Tehran "sẽ không dung thứ" cho lệnh phong tỏa, đồng thời cảnh báo cứng rắn nếu xung đột bùng phát trở lại, bao gồm kịch bản tàu Mỹ bị đánh chìm.
Bộ trưởng Dầu mỏ Mohsen Paknejad cũng khẳng định các biện pháp của Mỹ sẽ không ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng của nước này.
Hiện các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng vẫn chưa đạt tiến triển rõ rệt. Một số nguồn tin cho biết Tehran đã đề xuất nới lỏng kiểm soát eo Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa, nhưng hai bên chưa tìm được tiếng nói chung.
"Tổng thống đã ân xá cho ông Win Myint", theo AP dẫn tuyên bố từ văn phòng của Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing. Ông Min Aung Hlaing là người lãnh đạo cuộc chính biến trên vai trò Tổng tư lệnh quân đội và mới tuyên thệ nhậm chức tổng thống hồi tuần trước.
Ông Win Myint là tổng thống Myanmar từ năm 2018 trước khi chính biến nổ ra vào tháng 2.2021. Ông đã bị bắt giữ cho đến nay.
Cùng ngày, Reuters dẫn lời luật sư của cựu lãnh đạo Aung San Suu Kyi cho biết bản án của thân chủ ông đã được giảm 4 năm rưỡi từ mức án 27 năm vì các tội kích động, tham nhũng, gian lận bầu cử và vi phạm luật bí mật nhà nước.
Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ bà có được phép thi hành phần còn lại của bản án dưới hình thức quản thúc tại gia hay không.
Người phát ngôn của chính quyền Myanmar vẫn chưa phản hồi yêu cầu bình luận về thông tin trên.
Trước đó, truyền hình nhà nước MRTV đưa tin tân Tổng thống Min Aung Hlaing đã quyết định ân xá cho 4.335 tù nhân, đợt ân xá lần thứ ba trong vòng nửa năm qua. Tân tổng thống cũng giảm toàn bộ án tử hình trong dịp này.
Tại Myanmar, các đợt ân xá thường được thực hiện hằng năm vào dịp Ngày Độc lập (tháng 1) và Tết cổ truyền (tháng 4).
