“Dựa trên những trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, trong đó họ đã yêu cầu tôi tạm dừng sử dụng lực lượng hủy diệt nhắm đã được điều đến Iran tối nay, và với điều kiện Cộng hòa Hồi giáo Iran đồng ý mở hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn eo biển Hormuz, tôi đồng ý tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời gian 2 tuần”, Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social sáng 8.4 giờ VN, tức tối 7.4 giờ miền đông Mỹ, chỉ vài chục phút trước hạn chót mà ông đề ra.
Ông Trump gọi đây là thỏa thuận ngừng bắn hai chiều. Ông giải thích cho quyết định của mình rằng Mỹ đã đạt được toàn bộ những mục tiêu quân sự đề ra, thậm chí vượt xa mục tiêu đó, và tiến rất xa trong việc đạt thỏa thuận dứt khoát về hòa bình lâu dài với Iran và hòa bình tại Trung Đông.
Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã nhận được phản hồi gồm 10 điểm của Iran cho đề xuất hòa bình và tin rằng đó là cơ sở khả thi để đàm phán. Theo ông, hầu hết những điểm bất đồng trước đây đã được hai nước nhất trí và thời hạn 2 tuần sẽ giúp hoàn thiện và thi hành thỏa thuận.
Cuối bài viết, ông Trump bày tỏ niềm vinh dự khi vấn đề tồn tại lâu năm này sắp được giải quyết.
Theo CNN, một quan chức cấp cao của Nhà Trắng nói rằng Israel cũng đã đồng ý với việc ngừng bắn tạm thời và hoãn chiến dịch oanh tạc trong khi đàm phán tiếp tục.
Trong khi đó, tờ The New York Times đưa tin rằng Iran đã chấp nhận đề xuất ngừng bắn 2 tuần của Pakistan sau nỗ lực ngoại giao khẩn trương. Các quan chức Iran được trích lời nói rằng thỏa thuận ngừng bắn đã được Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei phê chuẩn.
"Mỹ cam kết sẽ cho Iran toàn quyền tiếp cận 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa trong vòng 60 ngày, để số tiền này có thể được chuyển đến và sử dụng tại các ngân hàng được Iran chỉ định mà không chịu bất kỳ hạn chế nào", đài truyền hình nhà nước Iran ngày 30/5 cho biết.
Đầu tuần này, một nguồn tin nói với AFP rằng thống đốc ngân hàng trung ương Iran đã có mặt trong phái đoàn tới Qatar "để thảo luận về các khoản tiền bị đóng băng, vốn được đề cập trong bản ghi nhớ như một phần của thỏa thuận cuối cùng có thể đạt được".
Khối tài sản trị giá 100-123 tỷ USD của Iran đang bị đóng băng ở nước ngoài do các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Tehran từ lâu đã yêu cầu được "rã băng" số tài sản này để giảm bớt áp lực kinh tế trong nước.
Bản tin của truyền hình nhà nước Iran cũng cho biết nước này sẽ tiếp tục quản lý eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Tuy nhiên, đài này cho hay đây là dự thảo "chưa chính thức", đồng nghĩa chưa đạt được sự thống nhất hoàn toàn từ phía Mỹ.
Một ngày trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những mô tả chi tiết của ông về một thỏa thuận tiềm năng nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran. Ông Trump nhấn mạnh rằng "sẽ không có khoản tiền nào được trao cho đến khi có thông báo mới", điều mà các hãng truyền thông Iran nhanh chóng bác bỏ.
Tổng thống Trump cũng nói rằng Iran sẽ mở cửa trở lại eo biển Hormuz "cho hoạt động vận tải hàng hải mà không bị hạn chế". Mỹ đã nhiều lần tuyên bố việc Iran duy trì quyền kiểm soát đối với huyết mạch hàng hải này là không thể chấp nhận được.
Các nguồn tin của Mỹ nói với AFP rằng thỏa thuận đang chờ chữ ký phê chuẩn của ông Trump, nhưng ông vẫn chưa đưa ra quyết định sau cuộc họp tại Phòng Tình huống ở Nhà Trắng ngày 29/5. Tổng thống Mỹ tuyên bố chỉ ký kết thỏa thuận có lợi cho Mỹ và "đáp ứng các lằn ranh đỏ của mình".
Một ngày sau, khi tham dự Đối thoại Shangri-La ở Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho hay Washington "hoàn toàn có khả năng" tái khởi động chiến tranh nếu cần thiết, đồng thời nói thêm "kho dự trữ vũ khí của chúng tôi hoàn toàn đáp ứng được điều đó".
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị chịu trách nhiệm cho hoạt động quân sự của Washington ở Trung Đông, đăng trên X rằng lực lượng Mỹ "vẫn hiện diện và duy trì trạng thái cảnh giác trên khắp khu vực".
Mặc dù lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4 phần lớn được duy trì, hai bên vẫn chứng kiến những cuộc đụng độ nhỏ. Tuy nhiên, hoạt động ngoại giao đã được các bên duy trì, bao gồm cả việc ngăn chặn giao tranh giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon, nơi Iran nhấn mạnh phải là một phần của thỏa thuận tiềm năng.
Theo Reuters ngày 2.5, Bộ Ngoại giao Mỹ cho hay Ngoại trưởng Marco Rubio đã xác định tình trạng khẩn cấp hiện tại do cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đã đặt ra yêu cầu phải lập tức bán vũ khí cho các đồng minh, đồng thời miễn trừ các yêu cầu xét duyệt của quốc hội đối với các thương vụ trên.
Các nước nằm trong thỏa thuận bán vũ khí vừa được chính phủ phê duyệt gồm Israel, Qatar, Kuwait và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).
Thỏa thuận bao gồm việc chấp thuận bổ sung hệ thống phòng không Patriot cho Qatar trị giá hơn 4 tỉ USD và Hệ thống vũ khí tiêu diệt chính xác tiên tiến (APKWS) gần 1 tỉ USD.
Mỹ cũng sẽ bán cho Kuwait một hệ thống chỉ huy chiến đấu tích hợp trị giá 2,5 tỉ USD và gói APKWS gần 1 tỉ USD cho Israel. Ngoài ra, UAE sẽ mua gói APKWS với giá 147 triệu USD.
Về bản chất, APKWS là hệ thống nâng cấp cho các loại tên lửa đời cũ, chẳng hạn trang bị thêm mô-đun với khả năng dẫn đường. Việc dùng các mẫu tên lửa cũ và lắp APKWS sẽ tối ưu chi phí hơn chế tạo tên lửa dẫn đường mới hoàn toàn và có thể tận dụng kho dự trữ sẵn có.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết nhà thầu chính trong các thương vụ bán APKWS cho Qatar, Israel và UAE là BAE Systems, một tập đoàn đa ngành chuyên lĩnh vực hàng không có trụ sở tại Anh.
Các tập đoàn quốc phòng hàng đầu của Mỹ gồm RTX, Lockheed Martin và Northrop Grumman cũng tham gia vào thương vụ bán vũ khí cho các nước Trung Đông.
Thông tin về thương vụ mua bán vũ khí diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1.5 nói rằng Mỹ đã “chấm dứt hành động thù địch” với Iran kể từ lệnh ngừng bắn. Dù vậy, Hải quân Mỹ vẫn đang thực thi lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran, động thái bị giới chức Tehran lên án mạnh mẽ.
