Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bất ngờ có mặt tại trụ sở Tòa án tối cao Mỹ, ngồi dự phiên tranh tụng miệng về việc xem xét sắc lệnh hạn chế quyền công dân theo nơi sinh do chính ông ban hành.
Tháp tùng ông có Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi…
Ông Trump được ghi nhận mặc vest đen, thắt cà vạt đỏ, ngồi hàng ghế đầu khu vực dành cho công chúng. Ông chỉ theo dõi và không tham gia vào quá trình tranh tụng.
Ông Trump ở lại hơn một tiếng rưỡi rồi rời đi, không lâu sau khi luật sư phía chính quyền kết thúc phần trình bày.
Sự có mặt của Tổng thống Mỹ được cho là khoảnh khắc lịch sử. Theo bà Clare Cushman, nhà sử học thường trú của Hiệp hội Lịch sử Tòa án tối cao, đây là lần đầu tiên một Tổng thống đương nhiệm có mặt tại phiên tranh tụng của tòa.
Trước đây, một số Tổng thống tại nhiệm trong thế kỷ 19 như các ông John Quincy Adams hay Benjamin Harrison từng tranh tụng trước tòa này, nhưng đều là sau khi rời nhiệm sở.
Hiến pháp Mỹ đã trao quyền công dân cho bất kỳ trẻ sơ sinh nào sinh ra trên đất Mỹ, bất chấp quốc tịch của cha mẹ trẻ. Quyền này được quy định trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp, thông qua vào năm 1868.
Văn bản này nêu rõ: “Tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch tại Mỹ và chịu sự quản lý của Mỹ đều là công dân của Mỹ và của tiểu bang nơi họ cư trú”.
Tuy nhiên ngay ngày đầu tiên của nhiệm kỳ Tổng thống thứ hai vào tháng 1-2025, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp, chỉ đạo các cơ quan liên bang không công nhận quốc tịch Mỹ cho trẻ sinh trên lãnh thổ Mỹ nếu cha mẹ đều không phải công dân hoặc thường trú nhân.
Sắc lệnh này đã bị tòa án liên bang bác bỏ, cho rằng nó vi phạm Tu chính án thứ 14. Chính quyền ông Trump lập tức kháng cáo và đưa vụ việc lên Tòa án tối cao phân xử.
Tổng biện lý D. John Sauer, người đại diện Nhà Trắng tranh tụng trước tòa, mở đầu bằng lập luận rằng việc cấp quyền công dân theo nơi sinh mà không có bất kỳ hạn chế nào “đi ngược thông lệ của đại đa số các quốc gia hiện đại” và tạo động lực cho nhập cư trái phép.
Ở chiều ngược lại, cả chín thẩm phán tối cao, bất kể quan điểm cấp tiến hay bảo thủ, đều đặt nhiều câu hỏi hóc búa cho ông Sauer.
Chánh án tối cao John Roberts nhận xét lập luận trên của phía chính quyền là “kỳ quặc” khi cố áp dụng những ngoại lệ, vốn chỉ áp dụng cho con cái các nhà ngoại giao nước ngoài hoặc quân chiếm đóng thù địch, sang toàn bộ người nhập cư bất hợp pháp.
Thẩm phán Sonia Sotomayor, mang tư tưởng cấp tiến, trích dẫn biên bản Quốc hội vào thời điểm Tu chính án 14 được thông qua, chỉ ra rằng chính lý thuyết pháp lý mà chính quyền Trump đang viện dẫn đã bị bác bỏ tại thời điểm đó.
Thẩm phán Elena Kagan thì cho rằng cách giải thích của chính quyền không được chính văn bản tu chính án hỗ trợ.
Ngay cả thẩm phán Neil Gorsuch, nổi tiếng với tư tưởng bảo thủ, cũng tỏ ra nghi ngờ trước lập luận của ông Trump và các cộng sự.
Ông cho rằng lập luận của chính quyền khó lòng đứng vững trước án lệ Wong Kim Ark năm 1898. Phán quyết lịch sử này đã xác lập rằng Tu chính án 14 trao quốc tịch cho trẻ sinh ra trên đất Mỹ, kể cả con của người nước ngoài.
Đây là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách siết chặt nhập cư của ông Trump. Tòa án tối cao với thế đa số bảo thủ 6-3 dự kiến ra phán quyết trước cuối tháng 6.
Trong thời gian gần đây, tòa đã nhiều lần ủng hộ các chính sách nhập cư cứng rắn của ông Trump, bao gồm cho phép mở rộng biện pháp trục xuất hàng loạt trong khi các vụ kiện vẫn đang được xem xét.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 24-5, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã sử dụng tên lửa siêu vượt âm Oreshnik cùng các loại tên lửa Iskander, Kinzhal và Zircon trong đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào Ukraine đêm trước đó.
Matxcơva khẳng định đây là động thái trả đũa các cuộc tập kích của Kiev nhằm vào những mục tiêu dân sự trên lãnh thổ Nga.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết các đòn tấn công nhắm vào những trung tâm chỉ huy quân sự của Ukraine, bao gồm cơ sở của lực lượng lục quân và cơ quan tình báo quân đội, các căn cứ không quân cùng các cơ sở công nghiệp - quốc phòng. Matxcơva cũng phủ nhận việc nhắm vào dân thường.
Trước đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã tố tên lửa Oreshnik của Nga đánh trúng thành phố Bila Tserkva - đô thị với dân số khoảng 200.000 người, nằm cách rìa Kiev 64km.
Theo Kiev, đợt tấn công kéo dài nhiều giờ đã khiến 4 người thiệt mạng và hơn 80 người bị thương, hàng chục tòa nhà dân cư và nhiều trường học bị hư hại.
Riêng tại Kiev, Thị trưởng Vitali Klitschko khẳng định ít nhất 2 người thiệt mạng và 69 người bị thương.
Cửa sổ tòa nhà Bộ Ngoại giao Ukraine bị thổi bay, một số khu vực thuộc quảng trường Độc Lập cũng bị hư hại.
Cùng ngày 24-5, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) thông báo các máy bay không người lái (drone) của lực lượng này đã tấn công một trạm điều phối bơm dầu tại tỉnh Vladimir của Nga, mô tả đây là mắt xích quan trọng trong việc vận chuyển sản phẩm dầu mỏ đến Matxcơva và vùng phụ cận.
"Cơ sở này cung cấp nhiên liệu cho các kho dầu lớn quanh Matxcơva và cho các sân bay Sheremetyevo, Domodedovo và Vnukovo", SBU cho biết trên mạng xã hội, đồng thời thông tin một đám cháy trên diện tích 800m² đã được ghi nhận sau cuộc tấn công.
Ngày 24-5, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã lên án các cuộc tấn công mới của Nga là "gây sốc", gọi việc sử dụng tên lửa Oreshnik là "một bước leo thang mới".
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng lên án vụ tấn công, cho rằng việc Nga dùng Oreshnik phản ánh "một dạng leo thang và sự bế tắc trong cuộc chiến tranh xâm lược của Nga".
Cùng ngày, ông Macron đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko. Đây là cuộc trao đổi đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ những ngày đầu Nga phát động "chiến dịch quân sự đặc biệt" tại Ukraine hồi tháng 2-2022.
Một nguồn tin thân cận với ông Macron cho biết Tổng thống Pháp đã "nhấn mạnh những rủi ro nếu Belarus để bị kéo vào cuộc chiến tranh xâm lược của Nga", đồng thời thúc giục ông Lukashenko cải thiện quan hệ với châu Âu.
Thông cáo ngắn trên trang web Phủ Tổng thống Belarus xác nhận hai bên đã "thảo luận các vấn đề khu vực và quan hệ của Belarus với EU, đặc biệt là với Pháp", đồng thời lưu ý cuộc điện đàm diễn ra "theo sáng kiến của phía Pháp".
Belarus hiện là nơi tiếp nhận triển khai loại tên lửa Oreshnik có khả năng mang đầu đạn hạt nhân mới nhất của Nga. Trước đó vào ngày 18-5, Nga và Belarus đã diễn tập hạt nhân.
"Thuyền trưởng một tàu container thông báo tàu của họ đã bị xuồng vũ trang thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiếp cận và khai hỏa, gây hư hại nghiêm trọng đối với khu vực buồng lái. Không xảy ra cháy nổ hay tác động tới môi trường", Cơ quan An ninh Hàng hải Anh (UKMTO) hôm nay cho hay.
Sự việc xảy ra cách bờ biển Oman khoảng 15 hải lý về phía đông bắc. Toàn bộ thủy thủ trên tàu container đều an toàn.
Theo công ty an ninh hàng hải Vanguard Tech của Anh, con tàu này đang treo cờ Liberia và "đã được thông báo rằng nó được phép đi qua eo biển Hormuz". Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim có liên hệ với IRGC cho biết con tàu đã "phớt lờ những cảnh báo từ lực lượng vũ trang Iran".
IRGC sau đó ra tuyên bố nói rằng họ sẵn sàng đối phó với bất kỳ hành động gây hấn mới nào tại eo biển Hormuz.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hưởng ứng lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
Xuồng cao tốc của IRGC hôm 18/4 đã áp sát hai tàu thương mại hoạt động gần eo biển Hormuz, nổ súng ngăn chặn một tàu dầu và dường như đã phóng UAV đánh trúng, gây hư hại một tàu container. Cả hai sự cố đều không ghi nhận thương vong về người.
Trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 21/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Iran đang "sụp đổ về tài chính" do đóng cửa eo biển Hormuz. "Họ muốn eo biển Hormuz được mở lại ngay lập tức", ông viết trên Truth Social, thêm rằng Iran đang "khát tiền".
Trong bài đăng khác, ông cho hay Iran đóng cửa eo biển nhằm "giữ thể diện" trong bối cảnh Mỹ phong tỏa các cảng của Tehran.
Trước đó cùng ngày, người đứng đầu Nhà Trắng thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi Tehran đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột vĩnh viễn. Tuy nhiên, ông cho biết Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran. Tehran kịch liệt chỉ trích lệnh phong tỏa, coi đây là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Bộ trưởng Nông nghiệp Iran Gholamreza Nouri nói rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ hầu như không ảnh hưởng đến khả năng cung ứng hàng hóa thiết yếu và lương thực của nước này.
"Chúng tôi không gặp vấn đề gì trong việc cung cấp hàng hóa thiết yếu và lương thực, bởi với quy mô lãnh thổ rộng lớn, chúng tôi có thể nhập khẩu qua nhiều cửa khẩu khác nhau. Khoảng 85% sản phẩm nông nghiệp và hàng hóa thiết yếu được sản xuất trong nước, nhờ vậy an ninh lương thực được đảm bảo", ông nói.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hôm nay tiếp Thủ tướng Slovakia Robert Fico tại Phủ Chủ tịch, nhấn mạnh Việt Nam luôn trân trọng, ghi nhớ và chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu, hiệu quả cả về vật chất, tinh thần mà nhân dân Slovakia dành cho Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng đất nước, theo Bộ Ngoại giao.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho hay Việt Nam nhất quán coi trọng và mong muốn làm sâu sắc hơn nữa quan hệ với Slovakia, đồng thời bày tỏ hài lòng khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược.
Thủ tướng Fico cho hay cá nhân ông có tình cảm rất đặc biệt với đất nước và con người Việt Nam, luôn trân trọng dân tộc Việt Nam anh hùng trong đấu tranh giải phóng dân tộc và một Việt Nam vô cùng năng động trong phát triển kinh tế - xã hội cũng như hội nhập quốc tế, nhất là chính sách đối ngoại đúng đắn của Việt Nam trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến hết sức phức tạp hiện nay.
Thủ tướng cho biết Việt Nam luôn là nguồn cảm hứng để Slovakia học hỏi kinh nghiệm trong phát triển, hội nhập quốc tế và khu vực, nhấn mạnh Slovakia luôn coi Việt Nam là đối tác quan trọng nhất tại Đông Nam Á và một trong ba đối tác lớn nhất tại châu Á.
Thủ tướng Slovakia cho hay sẽ phối hợp chặt chẽ với Việt Nam để triển khai ngay các thỏa thuận đạt được, đặc biệt trong những lĩnh vực mang tính đột phá như kinh tế - thương mại, khoa học - kỹ thuật, quốc phòng - an ninh, công nghiệp, năng lượng tái tạo, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao và AI.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu một số định hướng lớn để hai bên triển khai, trong đó có tăng cường tin cậy chính trị, đưa hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư trở thành trụ cột chính của hợp tác.
Hai bên chú trọng thành lập các dự án "hải đăng" ở lĩnh vực công nghiệp ôtô, năng lượng tái tạo, công nghệ cao, chuyển đổi số và công nghệ thông tin, đào tạo nhân lực chất lượng cao, tăng cường hợp tác lao động và mở rộng hợp tác địa phương. Hai nước cần tận dụng tối đa vị trí cửa ngõ để tiếp cận thị trường ASEAN và EU.
Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế, hai bên nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế, tôn trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc và nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế, thúc đẩy giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở đối thoại, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau, qua đó góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững, thịnh vượng của các quốc gia.
Việt Nam - Slovakia nhấn mạnh tầm quan trọng của giao lưu nhân dân, coi đây là nền tảng vững chắc và động lực quan trọng để tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thắt chặt tình hữu nghị truyền thống và củng cố quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai nước.
Thủ tướng Fico và Thủ tướng Lê Minh Hưng sáng nay hội đàm tại trụ sở chính phủ, sau đó chứng kiến lễ trao 6 văn kiện hợp tác giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực, trong đó có công nghiệp quốc phòng, ngoại giao, văn hóa, năng lượng nguyên tử. Hai Thủ tướng cũng thông qua Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ Việt Nam - Slovakia lên Đối tác Chiến lược.
