Chiều 6-4, tức rạng sáng 7-4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump họp báo chia sẻ thông tin về cuộc xung đột quân sự giữa nước này, Israel chống lại Iran.
Đáng chú ý, ông Trump đã thừa nhận Mỹ đang xem xét ý tưởng thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô toàn cầu – sau khi chiến sự kết thúc.
Ông Trump trả lời khi phóng viên đặt câu hỏi về vấn đề này: “Mỹ thu phí à? Tôi thà làm thế còn hơn để (Iran) làm. Tại sao không? Chúng tôi là bên chiến thắng. Chúng tôi đã thắng. Về mặt quân sự, họ đã bị đánh bại. Chúng tôi đã có ý tưởng về việc thu phí, đúng vậy”.
Ngoài ra, ông Trump cũng không giấu mong muốn thu về một phần dầu thô của Iran như là “chiến lợi phẩm”. Ông lấy ví dụ Mỹ đã mang về hơn 100 triệu thùng dầu từ Venezuela, đem chúng đi tinh chế, xuất bán và thu về số tiền “gấp nhiều, rất nhiều lần chi phí (chiến dịch quân sự hồi tháng 1)”.
Ông khẳng định: “Các bạn biết câu nói xưa rồi đấy: ‘Chiến lợi phẩm thuộc về người chiến thắng’. Tại sao chúng tôi không áp dụng nó? Đất nước này có lẽ đã không làm vậy trong suốt 100 năm qua”.
Ông đặc biệt chê trách việc Mỹ giúp các nước bại trận trong Thế chiến 2 như Nhật Bản và Tây Đức tái thiết “mà không thu lợi là sai lầm lớn”.
Cũng trong buổi họp báo, ông Trump đã liên tục nhắc về hạn chót để Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ vào 20h00 ngày 7-4 (giờ Mỹ).
Ông cảnh báo: “Họ có thời hạn đến ngày mai, 20h00 giờ miền Đông. Sau đó, họ sẽ không còn cây cầu nào, không còn nhà máy điện nào. Sẽ là thời kỳ đồ đá”.
Ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã lên phương án phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện của Iran trong vỏn vẹn 4 giờ. Ông cũng kể lại việc đã ra lệnh phá hủy cây cầu lớn nhất Iran chỉ trong 10 phút sau khi được báo cáo rằng phía Iran có vẻ phá vỡ thỏa thuận.
Dù vậy, ông Trump vẫn khẳng định Iran đang là “bên tham gia đàm phán tích cực” và có thiện chí, với Đặc phái viên Steve Witkoff và Phó Tổng thống JD Vance đang trực tiếp đàm phán.
Khi được hỏi về điều kiện cụ thể để Iran đáp ứng hạn chót đàm phán, ông Trump nói: “Chúng tôi phải có một thỏa thuận mà tôi chấp nhận được. Một phần của thỏa thuận đó là giao thông hàng hải tự do đối với dầu mỏ và mọi thứ khác” qua eo biển Hormuz.
"Nếu quân đội của chế độ Chủ nghĩa phục quốc Do Thái không chấm dứt các hành động gây hấn ở miền nam Lebanon, chúng nên chờ đợi một phản ứng gay gắt từ lực lượng vũ trang hùng mạnh của Cộng hòa Hồi giáo Iran", Bộ Chỉ huy trung ương Khatam al-Anbiya thuộc quân đội Iran nhấn mạnh trong một tuyên bố, theo AFP.
Trong tuyên bố mới, Bộ Chỉ huy trung ương Khatam al-Anbiya còn cáo buộc Israel đã vi phạm lệnh ngừng bắn ở Lebanon 84 lần kể từ khi thỏa thuận có hiệu lực từ ngày 17.4.
Ngoài ra, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi hôm 16.6 tuyên bố rằng việc chấm dứt xung đột khu vực phải bao gồm việc kết thúc xung đột ở Lebanon, bao gồm cả "việc chấm dứt tình trạng chiếm đóng" lãnh thổ Lebanon, theo Reuters.
Ông Araqchi nhấn mạnh: "Nếu không có sự rút quân của Israel khỏi các vùng lãnh thổ mà họ đã chiếm đóng trong cuộc chiến này, thì xung đột chưa thể chấm dứt hoàn toàn". Ngoại trưởng Iran nói bất kỳ cuộc tấn công nào của Israel vào Lebanon hoặc việc tiếp tục chiếm đóng lãnh thổ Lebanon sẽ bị coi là vi phạm bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran.
Cũng trong ngày 16.6, văn phòng truyền thông của lực lượng Hezbollah cho hay họ hiểu rằng Iran sẽ yêu cầu Israel rút quân như một phần của vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran, dự kiến bắt đầu sau khi hai bên chính thức ký bản ghi nhớ vào ngày 19.6. Các cuộc đàm phán dự kiến sẽ giải quyết các vấn đề khó khăn như tương lai của chương trình hạt nhân Iran.
Hezbollah nhấn mạnh việc Israel rút quân sẽ là kết quả của các cuộc đàm phán, chứ không phải là điều kiện tiên quyết, khẳng định họ đã nhận được sự đảm bảo từ Iran rằng bất kỳ hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn nào của Israel ở Lebanon sẽ ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán sắp tới.
Thông báo trên đánh dấu đây là lần đầu tiên Hezbollah liên kết việc Israel rút quân với một thỏa thuận hạt nhân khả thi, theo Reuters.
Hôm 15.6, chỉ vài giờ sau khi thỏa thuận Mỹ - Iran được công bố, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố rằng lực lượng quân sự nước này sẽ tiếp tục hiện diện ở Dải Gaza, Lebanon và Syria miễn việc đó còn cần thiết, theo AFP.
Quân đội Israel vẫn kiểm soát một vùng lãnh thổ rộng lớn ở miền nam Lebanon mà họ đã giành được trong chiến dịch quân sự chống lại Hezbollah kéo dài 3 tháng, bắt đầu sau khi lực lượng này khai hỏa hướng về phía Israel vào ngày 2.3 để ủng hộ Tehran.
Một vết nứt (đới tách giãn) đang hoạt động đã chạm đến "ngưỡng tới hạn" và sẽ sớm đứt gãy, hình thành nên một đại dương mới ở châu Phi, trang Science Alert ngày 1.5 dẫn nghiên cứu mới được đăng trên chuyên san khoa học Nature Communications cho biết. Khu vực này gọi là đới tách giãn Turkana, kéo dài khoảng 500 km từ Kenya sang Ethiopia và là một phần của đới tách giãn Đông Phi.
Tuy nhiên, từ "sớm" ở đây chỉ mang tính tương đối vì quá trình này vẫn sẽ mất vài triệu năm nữa. Đó là thời gian quá dài đối với loài người nhưng chỉ là một "cái chớp mắt" so với quy mô thời gian địa chất.
Sự sắp xếp các lục địa hiện tại của trái đất có vẻ là cố định đối với chúng ta, nhưng chúng luôn chuyển động dù cực kỳ chậm chạp.
Hơn 200 triệu năm trước, tất cả các lục địa đều gắn liền thành một siêu lục địa (Pangea) nhưng sau đó dần tách rời ra. Trong tương lai, các lục địa được dự báo sẽ tụ họp lại với nhau một lần nữa. Khi các mảng kiến tạo va chạm, núi non hình thành. Khi các mảng kiến tạo tách rời, đại dương ra đời.
Đới tách giãn Đông Phi là một minh chứng rõ rệt cho sự tách rời. Mảng châu Phi hiện đang tách thành 2, gồm mảng Nubian khổng lồ ở phía tây (chiếm phần lớn lục địa) và mảng Somalia nhỏ hơn ở phía đông (bao gồm phần lớn bờ biển phía đông và đảo Madagascar).
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học tập trung vào đới tách giãn Turkana. Nhóm nghiên cứu đã phân tích các phép đo địa chấn và tính toán độ dày của lớp vỏ tại đây.
Sự tách giãn lục địa là quá trình xảy ra khi lớp vỏ trái đất bắt đầu bị kéo giãn ra, theo ông Christian Rowan, nhà địa chất học tại Đại học Columbia (Mỹ) và là tác giả chính của nghiên cứu. Khi đó, lớp vỏ bắt đầu nứt vỡ, đứt gãy và sụt xuống trong quá trình bị kéo giãn, từ đó hình thành hệ thống đới tách giãn.
Turkana là khu vực tách giãn đang hoạt động duy nhất trên trái đất hiện nay thể hiện hiện tượng "thắt cổ chai" (necking), một giai đoạn địa chất mà các bồn đại dương mới được hình thành. Tất cả các quá trình như biến dạng, đứt gãy và tích tụ trầm tích đều tập trung trong một khu vực, khiến lớp vỏ trái đất mỏng đi đáng kể, theo Rowan. Khi lớp vỏ bị kéo giãn liên tục đến mức vỡ hoàn toàn, lớp vỏ đại dương mới có thể được hình thành.
Trong vài triệu năm tới, khu vực này sẽ hoàn tất giai đoạn "thắt cổ chai" và bước vào giai đoạn tiếp theo là đại dương hóa. Lớp vỏ sẽ giãn ra mỏng đến mức magma phun trào từ bên dưới, sau đó tụ lại và nguội đi để tạo thành lòng chảo. Đây sẽ là đáy biển mới khi nước từ Ấn Độ Dương bắt đầu tràn vào. Quá trình này đã bắt đầu diễn ra tại vùng trũng Afar ở Đông Bắc Phi, gần biển Đỏ.
Lâu nay, các nhà khoa học cho rằng Đông Phi vẫn đang ở giai đoạn mới bắt đầu giãn tách nhưng nghiên cứu mới chỉ ra rằng thực tế quá trình này đã tiến đến giai đoạn "thắt cổ chai" từ 4 triệu năm trước.
Trước đây, vùng trũng Afar (Ethiopia) được coi là nơi duy nhất sắp thành biển. Tuy nhiên, nghiên cứu này cho thấy vùng Turkana ở phía nam cũng đang tiến triển rất sát nút, mở ra khả năng toàn bộ dải Đông Phi sẽ bị nước biển tràn vào sớm hơn các mô hình cũ dự báo.
"Chúng tôi nhận thấy rằng sự rạn nứt trong khu vực này đang ở giai đoạn tiến triển hơn, và lớp vỏ trái đất tại đây mỏng hơn so với những gì mọi người từng công nhận. Đông Phi đã tiến xa hơn trong quá trình phân tách so với những suy nghĩ trước đây", ông Rowan cho biết.
Hàng trăm lính cứu hỏa đang chiến đấu với những đám cháy đã tàn phá khu vực rộng hơn 19.000 hecta tại Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp và Hy Lạp. Nhiệt độ tại châu Âu đang tăng, dự báo đạt 40°C tại một số khu vực vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề từ đợt nắng nóng kỷ lục gần đây.
Hơn 10.000 người được sơ tán khỏi nơi ở gần thành phố Perpignan, miền nam nước Pháp, khi lính cứu hỏa cố gắng kiểm soát đám cháy đã thiêu rụi 1.650 hecta rừng.
"Ngọn lửa tiến đến cách nhà của chúng tôi chỉ khoảng 300 m. Mọi người đều bất ngờ và gần như hoảng loạn khi nó lan nhanh kinh ngạc", Patrice, cư dân 53 tuổi ở làng Trevillach, cho biết.
"Chúng tôi thấy khói vào khoảng 22h30, sau đó đám cháy lan đến gần hơn. Một nhân viên tòa thị chính gõ cửa lúc 1h sáng để đảm bảo tất cả chúng tôi đều đi sơ tán. Xe cứu hỏa ở khắp nơi, khói nồng nặc", Charlotte Pignol, 30 tuổi, kể lại.
Khoảng 300 lính cứu hỏa Pháp đang chiến đấu với một đám cháy khác ở khu vực miền núi thuộc tỉnh Drome, đông nam nước này.
Tại Hy Lạp, cháy rừng đã thiêu rụi hai nhà máy ở thành phố miền bắc Thessaloniki, buộc giới chức sơ tán khu vực xung quanh và khuyến cáo các hộ gia đình đóng kín cửa sổ.
Đám cháy gần bờ biển Costa Brava, đông bắc Tây Ban Nha, đã phá hủy khu vực rộng hơn 2.200 hecta trong hai ngày. Lực lượng cứu hỏa Tây Ban Nha cho biết nỗ lực ứng phó gặp nhiều khó khăn do nhiệt độ tăng cao và một số đám cháy ngầm chưa được dập tắt.
Các cơ quan ứng phó tình trạng khẩn cấp Bồ Đào Nha thông báo đã kiểm soát được 80% vụ cháy, vốn tàn phá khoảng 13.000 hecta rừng và cây bụi tại miền bắc nước này. Các đám cháy lớn đã phá hủy hàng trăm hecta rừng, cây bụi, vườn nho trên đảo Hvar của Croatia và tại Tale, Albania.
Loạt vụ cháy xảy ra sau đợt nắng nóng được xếp vào nhóm tồi tệ nhất tại châu Âu. Với nhiệt độ dự kiến tăng trở lại trong những ngày tới, giới chức nhiều quốc gia lo ngại đợt cháy rừng mùa hè bắt đầu sớm hơn một tháng so với thường lệ.
"Biến đổi khí hậu đang diễn ra, chúng ta phải gánh chịu hậu quả và giờ mới chỉ là đầu tháng 7. Người dân khu vực đang cháy ở dãy Pyrenees cần đề phòng, tránh gây ra hỏa hoạn. Mùa hè này sẽ rất dài với những người lính cứu hỏa, các bạn phải giúp chúng tôi", Eric Belgioino, quan chức cứu hỏa Pháp, cho hay.
