Ông Trump tiết lộ thời điểm có tiềm năng tốt để đạt thỏa thuận với Iran

Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tối 6/7 tới Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, báo cáo với Tổng thống Donald Trump rằng Iran đã tấn công các tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz theo tuyến đường phía nam sát bờ biển Oman. Ba tàu bị tấn công cách nhau chỉ vài giờ, trong đó có một tàu chở khí đốt của Qatar.

Ông Trump tức giận, hỏi lại các cố vấn rằng liệu họ có thực sự tin Iran vẫn nghiêm túc trong nỗ lực đàm phán nhằm đạt một thỏa thuận cuối cùng hay không, WSJ dẫn nguồn tin từ các quan chức Nhà Trắng giấu tên cho biết.

Sau khi trao đổi với các trợ lý, Tổng thống Mỹ đã đi đến kết luận rằng câu trả lời là "không". Cuộc tấn công trở thành "giọt nước tràn ly", giữa lúc Mỹ và Iran đã liên tục tích tụ bất đồng xoay quanh cách diễn giải điều khoản về eo biển Hormuz trong bản ghi nhớ mới ký tháng trước.

Ngay trước khi khởi hành tới Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ dự hội nghị thượng đỉnh NATO, ông Trump đã phê chuẩn loạt động thái cứng rắn, như nối lại các đòn không kích, thu hồi giấy phép miễn trừ tạm thời lệnh trừng phạt với dầu Iran. Tổng thống Trump cảnh báo có thể mở rộng mục tiêu sang cả hạ tầng dân sự, trong đó có các nhà máy khử mặn cung cấp nước sinh hoạt.

Bất đồng dồn nén

Bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran ký hồi giữa tháng 6 gồm 14 điểm, trong đó điều 5 nêu rằng Iran cam kết tạo điều kiện để các tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư - biển Oman trong vòng 60 ngày. Iran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia ven vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Tuy nhiên, do văn bản không nêu cụ thể về phương thức triển khai, dẫn đến các bên liên quan có cách diễn giải riêng của mình về từng điều khoản. Iran cho rằng nước này giữ vai trò chủ đạo trong việc điều phối hoạt động của tàu bè qua Hormuz. Trong khi đó, Mỹ coi điều 5 là chìa khóa để khôi phục tự do đi lại ở eo biển.

Các nước vùng Vịnh phụ thuộc đáng kể vào eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu. Do đó, với Iran, Hormuz còn là một công cụ chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia mà Tehran không được phép để mất, dù trên bàn đàm phán hay trong xung đột.

Do đó, Iran ngày càng phẫn nộ khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới nằm hoàn toàn trong lãnh hải của Oman và khuyến khích các tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.

Rạn nứt bắt đầu bộc lộ ngày 25/6, khi tàu hàng Ever Lovely bị tấn công khi di chuyển ven biển Oman. Mỹ cáo buộc Iran là thủ phạm, không kích nhiều mục tiêu ven biển Iran trong ngày 26/6 để trả đũa. Iran đáp trả bằng cách tập kích các vị trí quân đội Mỹ trong khu vực. Vòng lặp ăn miếng trả miếng này tiếp diễn trong hai ngày rồi tạm lắng.

Số liệu Kpler, công ty chuyên theo dõi hoạt động vận tải biển, cho biết lưu lượng tàu qua Hormuz trong tuần trước đạt khoảng 30% so với mức hơn 100 phương tiện mỗi ngày trước chiến sự. Con số này chia đều cho cả hai hải lộ sát Iran và Oman.

Mỹ còn thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình riêng giữa Lebanon và Israel, với một mục tiêu lâu nay chưa thực hiện được là giải giáp Hezbollah, nhóm vũ trang đồng minh của Iran. Trong khi đó, các cuộc thảo luận đàm phán về hỗ trợ tài chính dành cho Iran không có nhiều tiến triển.

Điều này khiến những người theo quan điểm cứng rắn ở Iran, đặc biệt là Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), tin rằng bản ghi nhớ ký với Mỹ là một thất bại khiến họ đánh mất đòn bẩy lớn nhất.

"Mỹ đang lợi dụng các cuộc đàm phán để tranh thủ thời gian, từng bước tước bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz của Iran", Ehsan Hosseini, tổng biên tập trang tin kinh tế bảo thủ Khat-e Energy của Iran, nói trên kênh YouTube cá nhân tuần trước. "Chúng ta có nguy cơ đánh mất công cụ gây sức ép quan trọng nhất".

'Giọt nước tràn ly'

Trong bối cảnh đó, ngay cả khi đang tổ chức lễ tang kéo dài một tuần cho cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, IRGC có thể đã hành động, thay vì ngồi nhìn đòn bẩy chiến lược của mình dần mất đi.

Bản ghi nhớ tiếp tục rạn nứt hôm 5/7, khi những tàu hàng di chuyển qua hải lộ phía nam nhận cảnh báo từ Iran qua vô tuyến.

"Tuyến đường này không an toàn, các bạn đang gặp nguy hiểm", Wall Street Journal dẫn lại nội dung thông điệp. "Tên lửa và máy bay không người lái của chúng tôi sẵn sàng nhắm bắn vào các bạn". Không lâu sau, ba tàu thương mại bị tấn công, trong đó tàu chở khí đốt của Qatar bị cháy khoang máy, buộc thủy thủ đoàn phải sơ tán.

"Các cuộc tấn công diễn ra đúng vào thời điểm tổ chức lễ tang ông Ali Khamenei, cho thấy Iran muốn thể hiện tâm thế chiến thắng", Suzanne Maloney, chuyên gia tại Viện Brookings, nhận định, thêm rằng Iran muốn phát đi thông điệp họ quyết tâm thiết lập quyền kiểm soát mới đối với Hormuz.

Iran cũng không quá bận tâm nếu Mỹ tái áp đặt các lệnh trừng phạt dầu mỏ vừa được dỡ bỏ sau nhiều thập kỷ.

"Nguồn thu không quan trọng bằng quyền kiểm soát", Majid Shakeri, nhà kinh tế đồng thời là cố vấn của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, phát biểu trên truyền hình nhà nước. "Hoặc chúng tôi giữ được eo biển, hoặc tất cả sẽ sẵn sàng hy sinh vì nó".

Một nhà ngoại giao Iran ngày 8/7 cáo buộc Mỹ đã vi phạm thỏa thuận hòa bình khi thiết lập một lộ trình mới qua Hormuz mà không trao đổi với nước này. Do đó, Tehran có lý do để nhắm mục tiêu vào tuyến đường này.

Các diễn biến khiến Tổng thống Trump phẫn nộ. Lãnh đạo Mỹ trước đó nhiều lần tuyên bố bản ghi nhớ hòa bình ký với Iran vào giữa tháng 6 là minh chứng cho thấy chiến lược gây sức ép tối đa của ông đã mang lại kết quả.

Một lý do nữa dường như là yếu tố thời điểm. Tổng thống Trump ngày 8/7 nói ông đã cho Iran "nghỉ một tuần" trong tiến trình đàm phán để tổ chức tang lễ cho cố lãnh tụ tối cao, nhưng Tehran lại "chơi không đẹp, khi bắt đầu phóng tên lửa vào các tàu thuyền".

Phó tổng thống JD Vance cũng phát đi thông điệp cứng rắn trong bài phát biểu tại Milwaukee ngày 9/7.

"Vấn đề rất đơn giản. Nếu họ bắn vào tàu thuyền, chúng tôi sẽ giáng cho họ một đòn thích đáng", ông Vance nói.

Joel Rayburn, chuyên gia của Viện Hudson, cho rằng Iran dường như đánh cược rằng Tổng thống Trump, đã mệt mỏi với xung đột và chỉ cách cuộc bầu cử giữa kỳ 4 tháng, sẽ không muốn mạo hiểm khởi động lại một cuộc chiến vốn không được lòng cử tri.

"Họ đang có nguy cơ đánh giá sai Tổng thống Trump, điều mà họ đã nhiều lần mắc phải", ông Hudson nói. "Lần này họ đã đi quá xa".

Tương lai xung đột

Ben Soodavar, chuyên gia nghiên cứu về chiến sự tại Đại học King's College London, Anh, cho rằng hai kịch bản có thể xảy ra trong tương lai.

Thứ nhất, Mỹ có thể tiếp tục mở rộng không kích nhằm vào các mục tiêu ở Iran, đồng thời dùng sức mạnh quân sự để duy trì tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.

"Đây là nhiệm vụ vô cùng khó khăn, bởi Iran không cần đánh bại hải quân Mỹ để khiến eo biển Hormuz tê liệt. Nước này chỉ cần khiến tuyến hàng hải trở nên đủ nguy hiểm để tàu thuyền không dám đi qua. Mỹ không kích kéo dài có thể làm suy giảm nhưng khó có thể xóa bỏ hoàn toàn năng lực đó của Iran", ông Soodavar nói với The Conversation.

Kịch bản thứ hai là ông Trump giới hạn quy mô không kích và sử dụng biện pháp quân sự làm đòn bẩy để đưa Iran trở lại bàn đàm phán, hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn mới.

"Lựa chọn này cũng đối mặt trở ngại. Nếu không thể bảo đảm tự do hàng hải qua Hormuz, Tổng thống Trump rất khó đạt một thỏa thuận tốt hơn thỏa thuận mà ông vừa từ bỏ, nhất là khi phải đối mặt với một Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn, tự tin hơn vì vẫn đứng vững sau khi hứng chịu những đòn tấn công nặng nề", theo ông Soodavar.

Tin Gốc: Vnexpress

Ấn Độ ngày 1/4 khởi động đợt tổng điều tra quy mô lớn để thống kê dân số, lần đầu tiên kể từ khi Cơ quan Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc xác định nước này vượt Trung Quốc, trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới năm 2023 với khoảng 1,4 tỷ người.

Cuộc điều tra đặt ra thách thức hậu cần khổng lồ do quy mô dân số lớn, đa dạng và diện tích rộng lớn của Ấn Độ. Giới chức nước này dự kiến công bố kết quả trong năm 2027, nhưng chưa ấn định thời điểm cụ thể.

Ấn Độ điều tra dân số 10 năm một lần kể từ năm 1881, khi còn dưới sự cai trị của Anh. Trong cuộc tổng điều tra gần nhất năm 2011, Ấn Độ ghi nhận dân số hơn 1,2 tỷ người, nhưng từ đó đến nay chưa tiến hành cuộc điều tra dân số nào tương tự.

Trong 15 năm qua, cơ cấu nhân khẩu học Ấn Độ đã thay đổi đáng kể, khi hơn 40% dân số dưới 25 tuổi, và dữ liệu từ Liên Hợp Quốc cho thấy độ tuổi trung vị ở nước này năm 2023 chỉ khoảng 28, trẻ hơn gần 10 năm so với Trung Quốc. Điều này tạo nên lợi thế dân số, tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng nhờ cơ cấu độ tuổi thuận lợi.

Ấn Độ dự kiến chi 1,2 tỷ USD cho cuộc tổng điều tra lần này, huy động hơn ba triệu nhân viên đến từng nhà thu thập dữ liệu. Họ sẽ rà soát hơn 640.000 ngôi làng và 9.700 thị trấn, thành phố, từ các khu dân cư đông đúc đến những cộng đồng hẻo lánh.

Để quản lý khối lượng công việc khổng lồ, quá trình được chia thành hai giai đoạn, triển khai tại toàn bộ 28 bang và 8 vùng lãnh thổ do chính quyền liên bang quản lý.

Tại cuộc họp báo ở New Delhi ngày 31/3, lãnh đạo cơ quan thống kê dân số Ấn Độ Mritunjay Kumar Narayan cho biết giai đoạn đầu, diễn ra từ ngày 1/4 đến tháng 9, nhằm lập danh sách đầy đủ hộ gia đình, đồng thời thu thập thông tin về điều kiện nhà ở và các tiện ích như nước, điện, vệ sinh và Internet.

Giai đoạn thứ hai sẽ thống kê từng cá nhân. Nhân viên điều tra sẽ thu thập thông tin như tên, tuổi, giới tính, ngày sinh, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, phân tầng xã hội, tình trạng khuyết tật và lịch sử di cư. Giai đoạn này dự kiến diễn ra từ tháng 2/2027, hoàn tất vào ngày 31/3/2027. Các khu vực có tuyết vào mùa đông sẽ được khảo sát sớm hơn từ tháng 9 năm nay.

Cuộc khảo sát của những 'lần đầu tiên'

Cuộc khảo sát hiện tại là lần đầu tiên Ấn Độ số hóa hoàn toàn quy trình. Nhân viên sẽ sử dụng thiết bị di động để thu thập dữ liệu thông qua một ứng dụng, loại bỏ nhu cầu dùng biểu mẫu giấy.

Đây cũng là lần đầu tiên người dân có thể tự khai thông tin trực tuyến trên website hỗ trợ 16 ngôn ngữ được sử dụng phổ biến ở Ấn Độ. Dù điều tra viên vẫn sẽ đến từng hộ để xác minh, người dân có thể tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc phải tham gia một cuộc phỏng vấn đầy đủ.

Lần đầu tiên kể từ năm 1931, Ấn Độ sẽ đưa yếu tố đẳng cấp trở lại điều tra dân số, điều gây bất ngờ bởi nước này đã cấm phân chia xã hội thành các đẳng cấp từ năm 1950.

Hệ thống phân chia đẳng cấp truyền thống tại Ấn Độ đã tồn tại hàng nghìn năm và vẫn chi phối rõ rệt trong đời sống ở nước này, từ các nhóm xã hội, nhóm hẹn hò, đến cơ hội giáo dục, việc làm.

Hệ thống này có nguồn gốc từ kinh Vệ Đà, phân chia người dân theo thứ bậc, quy định nghề nghiệp, nơi sinh sống và đối tượng kết hôn của một người dựa theo đẳng cấp của gia đình mà người đó sinh ra.

Hệ thống này gồm 4 đẳng cấp chính và hàng nghìn nhánh phụ, trong đó Brahmin, gồm các tăng lữ và học giả Bà La Môn là đẳng cấp cao nhất, rồi đến Kshatriya (vua chúa, chiến binh), Vaishya (thương nhân, điền chủ), Shudra (lao động phổ thông, phục vụ ba đẳng cấp trên).

Thấp nhất là Dalit, thậm chí còn không được xếp vào 4 đẳng cấp chính trong kinh Vệ Đà. Những người thuộc tầng lớp này bị xem là "không thể đụng tới", xếp ngoài lề xã hội, chịu kỳ thị nặng nề, không được tham gia các nghi lễ và phải làm những công việc như nhặt rác, dọn chất thải.

Ấn Độ những năm qua đã cố gắng xóa bỏ hệ thống đẳng cấp này bằng cách đưa ra một loạt thay đổi trong hiến pháp, cũng như thiết lập các nhóm đẳng cấp mới như người nghèo, thanh niên, phụ nữ và nông dân, làm cơ sở cho các chính sách hỗ trợ.

Nước này hiện áp dụng các chính sách hạn ngạch, dành một tỷ lệ nhất định việc làm trong khu vực nhà nước và chỉ tiêu giáo dục cho các nhóm ở vị thế thấp hơn. Vì vậy, việc thống kê các nhóm này được một số người coi là cần thiết để đảm bảo đại diện chính trị và quyền lợi xã hội.

Nhưng nội dung này cũng làm dấy lên tranh luận về việc liệu việc thống kê đẳng cấp có giúp cải thiện tình trạng của các nhóm yếu thế hay ngược lại, làm sâu sắc thêm chia rẽ xã hội.

Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi và đảng cầm quyền BJP ban đầu phản đối việc đưa yếu tố đẳng cấp vào điều tra dân số. Tuy nhiên, ông đã thay đổi lập trường sau sức ép từ phe đối lập.

Dữ liệu thu thập trong năm nay sẽ ảnh hưởng đến cách các chính sách ưu tiên xã hội được triển khai nhằm hỗ trợ các nhóm ở vị thế thấp hơn trong thập kỷ tới. Ngoài ra, kết quả điều tra còn có thể vẽ lại bản đồ chính trị, tái phân bổ quyền lực tại Ấn Độ.

Giới chức sẽ dựa vào dữ liệu để điều chỉnh số ghế quốc hội của mỗi bang theo quy mô dân số. Những bang có dân số tăng nhanh sẽ có thêm ghế, trong khi các bang tăng trưởng chậm có thể mất đi ảnh hưởng. Một số bang từng thành công trong việc kiểm soát dân số lo ngại sẽ bị giảm số ghế đại diện tại quốc hội sau cuộc tổng điều tra dân số.

Cuộc điều tra dân số cũng là nền tảng cho một đạo luật năm 2023, hiện chưa được triển khai, nhằm dành một phần ba số ghế trong quốc hội và các nghị viện bang cho phụ nữ.

Như Tâm (Theo CNN, Al Jazeera, Reuters)

Nguồn: https://vnexpress.net/cach-an-do-kiem-dem-dan-so-hon-1-4-ty-nguoi-5060670.html

Theo Hãng tin Reuters, ngày 30-4, Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã gửi thông điệp bằng văn bản đến người dân nước này, tuyên bố Tehran sẽ "loại bỏ những hành vi lạm dụng của kẻ thù" tại eo biển Hormuz dưới "cơ chế quản lý mới".

"Những người nước ngoài đến đây từ cách xa hàng nghìn km không có chỗ nào ở vùng biển này, ngoài đáy biển", ông Khamenei khẳng định.

Tuyên bố cho thấy Iran có ý định duy trì quyền kiểm soát đối với tuyến hàng hải chiến lược này.

Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf, lãnh đạo phái đoàn Iran trong những cuộc đàm phán gần đây, cũng đưa ra các phát biểu mang hàm ý tương tự.

Tư lệnh lực lượng hàng không vũ trụ của Lực lượng Vệ binh cách mạng Iran (IRGC) Majid Mousavi cũng cảnh báo mọi cuộc tấn công của Mỹ vào Iran, dù có giới hạn, sẽ kéo theo "những đòn đánh dài và đau đớn" nhắm vào các tài sản của Mỹ trong khu vực.

"Chúng tôi đã thấy điều gì xảy ra với các căn cứ của các vị trong khu vực. Chúng tôi sẽ thấy điều tương tự xảy ra với các tàu chiến của các vị", truyền thông Iran dẫn lời ông Mousavi.

Phát ngôn trên được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến nhận báo cáo về kế hoạch một loạt cuộc không kích mới nhằm vào Iran, với mục tiêu buộc Tehran phải đàm phán chấm dứt xung đột. Thông tin được trang tin Axios và Reuters dẫn nguồn thạo tin khẳng định.

Tin tức buổi báo cáo của ông Trump về kế hoạch không kích Iran đã đẩy giá dầu Brent ngày 30-4 có thời điểm vượt 126 USD/thùng, trước khi hạ nhiệt về quanh mức 113 USD/thùng.

Ngày 30-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai chỉ trích Thủ tướng Đức Friedrich Merz về những phát ngôn gần đây của ông liên quan đến tình hình Trung Đông.

"Thủ tướng Đức nên dành nhiều thời gian hơn cho việc chấm dứt chiến tranh Nga - Ukraine (lĩnh vực mà ông ấy hoàn toàn thiếu hiệu quả!) và sửa chữa đất nước đang đổ vỡ của mình, đặc biệt về nhập cư và năng lượng.

Ông ấy nên dành ít thời gian hơn cho việc can thiệp vào những người đang loại bỏ mối đe dọa hạt nhân Iran, qua đó làm cho thế giới, bao gồm cả Đức, an toàn hơn!".

Trước đó, ngày 28-4, ông Trump nói ông Merz "không biết mình đang nói gì", sau khi nhà lãnh đạo Đức cho rằng người Iran đang "sỉ nhục" Mỹ trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài hai tháng.

Theo Hãng tin AFP, ngày 30-4, quân đội Israel thông báo một binh sĩ đã thiệt mạng tại miền nam Lebanon. Đây là trường hợp tử vong thứ tư kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực tại đây hồi đầu tháng 4-2026.

"Trung sĩ Liem Ben Hemo, 19 tuổi, thiệt mạng trong giao tranh ở miền nam Lebanon", quân đội Israel nêu trong tuyên bố, đồng thời cho biết một binh sĩ khác bị thương trong vụ việc.

AFP không nêu chi tiết về hoàn cảnh giao tranh khiến binh sĩ trên thiệt mạng, cũng như danh tính lực lượng đối phương trong vụ việc cụ thể này.

Tuyên bố của quân đội Israel chỉ ngắn gọn rằng vụ việc xảy ra "trong giao tranh" tại miền nam Lebanon.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ