Trong hàng chục năm qua, điều hòa không phải thiết bị quen thuộc trong các gia đình Pháp, quốc gia vốn có khí hậu ôn đới mát mẻ. Như nhiều nước châu Âu khác, nhà ở Pháp được xây dựng với mục tiêu giữ ấm vào mùa đông, có lớp cách nhiệt dày, cửa sổ kín. Vào mùa hè, người dân mở cửa vào sáng sớm để đón không khí mát rồi đóng lại để hạn chế hơi nóng tràn vào nhà.
Tuy nhiên, những đợt nắng nóng kéo dài trong vài năm gần đây khiến cách chống nóng truyền thống ngày càng bộc lộ hạn chế. Những căn nhà tường dày hấp thụ nhiệt lượng vào ban ngày, rồi tiếp tục tỏa nhiệt vào ban đêm khiến nhiều người gần như không thể ngủ nếu không có điều hòa.
Lắp điều hòa đang trở thành vấn đề gây nhiều tranh luận ở Pháp, khi nước này trải qua mùa hè nóng kỷ lục, với hơn nửa diện tích nằm trong cảnh báo nhiệt màu đỏ cao nhất. Hầu hết miền tây nước Pháp có nhiệt độ 39-43 độ C, một số khu vực thậm chí còn vượt 44 độ C.
Nhiều người dân Pháp dần thay đổi quan điểm và tìm đến điều hòa, bởi dù không thân thiện với môi trường, thiết bị này vẫn là cách hiệu quả nhất để chống nóng. Tuy nhiên, để lắp đặt một hệ thống điều hòa tại Pháp khá tốn kém, với chi phí cho một bộ điều hòa hai cục là khoảng 1.000-1.500 euro, khiến nhiều hộ gia đình không đủ khả năng chi trả.
Ngoài vấn đề chi phí, chủ nhà cũng sẽ phải vượt qua nhiều thủ tục liên quan quy hoạch đô thị, quy định của chung cư, bảo tồn di sản và quan hệ với hàng xóm nếu muốn lắp điều hòa hai cục, có dàn nóng gắn bên ngoài công trình.
Theo luật quy hoạch đô thị Pháp, mọi hoạt động làm thay đổi diện mạo bên ngoài tòa nhà đều phải khai báo trước với chính quyền địa phương. Điều đó đồng nghĩa việc lắp dàn nóng lên mặt tiền, tường ngoài hoặc các vị trí có thể nhìn thấy từ bên ngoài phải tuân thủ quy định này.
Chủ nhà sẽ nộp hồ sơ cho chính quyền địa phương, mô tả phương án lắp đặt và vị trí thiết bị. Nếu hồ sơ đầy đủ và sau khoảng một tháng không có ý kiến phản đối, việc khai báo thường được xem là đã được chấp thuận theo nguyên tắc mặc nhiên đồng ý.
Quy trình này có thể kéo dài hơn nếu ngôi nhà nằm trong khu vực được bảo tồn hoặc có giá trị lịch sử. Tại Paris, nơi tập trung nhiều khu phố cổ và di sản, việc lắp điều hòa còn phải được cơ quan phụ trách bảo tồn kiến trúc và di sản xem xét trước. Mục tiêu là bảo đảm việc bổ sung dàn nóng hoặc thay đổi mặt tiền không làm ảnh hưởng đến giá trị lịch sử và cảnh quan đô thị.
Ngoài các quy định ở cấp quốc gia, mỗi khu vực còn có quy hoạch đô thị địa phương, gọi là PLU, với những yêu cầu riêng về hình thức công trình. PLU có thể quy định vị trí đặt thiết bị, mức độ nhìn thấy từ đường phố, khoảng cách tới ranh giới khu đất hoặc giới hạn về tiếng ồn.
Người dân cũng không được tự ý lắp đặt điều hòa, mà quy trình này bắt buộc phải do kỹ thuật viên có chứng chỉ tiến hành, nhằm bảo đảm đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và môi trường.
Đối với nhiều cư dân Paris, trở ngại lớn nhất không nằm ở chính quyền địa phương, mà ở chính tòa nhà nơi họ sinh sống.
Phần lớn người dân thủ đô Pháp sống trong các khu chung cư và mặt tiền công trình được coi là tài sản chung của các đồng sở hữu. Ngay cả khi đã hoàn tất thủ tục xin cấp phép với chính quyền, chủ căn hộ vẫn phải tiếp tục xin ý kiến những người cùng sở hữu tòa nhà.
Theo Connexion, bước đầu tiên là làm việc với đơn vị quản lý tòa nhà để đề nghị đưa nội dung lắp điều hòa vào chương trình họp của hội đồng cư dân. Các đồng sở hữu sau đó bỏ phiếu để quyết định có chấp thuận kế hoạch lắp điều hòa đó hay không.
Nếu chủ hộ tự ý lắp đặt khi chưa được đồng ý, họ có thể bị buộc tháo dỡ toàn bộ hệ thống và tự bỏ tiền để khôi phục nguyên trạng mặt tiền.
Tùy thuộc quy chế từng tòa nhà, khu vực ban công và sân thượng trong các khu chung cư tại Pháp có thể được coi là sở hữu riêng hoặc là tài sản chung nhưng cho một chủ hộ sử dụng riêng. Trong trường hợp thứ hai, dù chỉ đặt dàn nóng trên sàn ban công, việc lắp đặt vẫn có thể phải được hội đồng cư dân chấp thuận.
Người thuê nhà cũng không thể tự quyết định lắp điều hòa, mà phải có sự đồng ý bằng văn bản của chủ nhà trước khi thực hiện bất kỳ thay đổi nào liên quan đến công trình. Sau khi chấp thuận cho người thuê lắp điều hòa, chủ nhà sẽ đứng ra hoàn tất các thủ tục cần thiết với chính quyền hoặc ban quản lý chung cư.
Khi hợp đồng thuê kết thúc, người thuê có thể để lại hệ thống điều hòa hoặc tháo dỡ và khôi phục hiện trạng ban đầu theo thỏa thuận giữa hai bên.
Chủ nhà lắp đặt điều hòa còn phải bảo đảm thiết bị không gây ảnh hưởng tới những người sống xung quanh. Những vấn đề như tiếng ồn, khí nóng từ dàn nóng thổi trực tiếp sang ban công hoặc cửa sổ nhà bên cạnh, cũng như nước nhỏ xuống phần sở hữu của người khác, đều có thể trở thành nguyên nhân phát sinh tranh chấp.
Sau khi lắp đặt, chủ sở hữu cũng phải tiếp tục tuân thủ các quy định về sử dụng và bảo dưỡng. Theo quy định hiện hành, các hệ thống điều hòa có công suất 4-70 kW phải được bảo dưỡng bởi kỹ thuật viên đủ điều kiện ít nhất hai năm một lần.
Đối với hệ thống điều hòa tập trung, Luật Năng lượng Pháp quy định chỉ được vận hành khi nhiệt độ trong nhà vượt 26 độ C nhằm hạn chế tiêu thụ năng lượng.
Một blogger người Mỹ sống tại Pháp từ năm 2012 cho biết từng nhiều năm cố gắng thích nghi với tình trạng không có điều hòa, nhưng cuối cùng cũng phải chịu thua khi thời tiết ngày càng nóng.
Tuy nhiên, đối mặt với quá nhiều thủ tục xin phép để được lắp điều hòa, người này chọn giải pháp đơn giản hơn là sắm điều hòa di động (monoblock), dù công suất làm mát không cao như điều hòa hai cục.
Thiết bị này có thể đặt trong nhà, ống xả khí nóng được đưa ra ngoài cửa sổ hoặc cửa ra vào, nên không phải thực hiện thủ tục xin phép nào. "Tôi nhận ra đó là cách dễ dàng hơn, chỉ cần bấm nút", blogger này viết trên Oui In France.
Lắp điều hòa rộng rãi hay không đang là chủ đề gây tranh cãi trên chính trường Pháp, khi phe ủng hộ coi đây là giải pháp phù hợp để ứng phó nắng nóng, còn những người phản đối lo ngại về hệ lụy môi trường.
Tuy nhiên, tạp chí y khoa Nature Medicine cảnh báo sẽ là sai lầm nếu giới chức coi thường độ nguy hiểm của thời tiết nắng nóng. Hơn 62.000 người đã tử vong do nhiệt độ cao ở châu Âu trong năm 2022. Pháp ghi nhận hơn 32.600 người tử vong vì nguyên nhân này trong giai đoạn 2014-2022, khoảng 1/3 trong số đó là người dưới 75 tuổi.
Đối với nhóm dễ bị tổn thương, điều hòa có thể mang lại sự bảo vệ cần thiết trước các đợt nắng nóng. Theo báo cáo năm 2021 đăng trên tạp chí y khoa The Lancet, khoảng 195.000 sinh mạng trên toàn thế giới đã được cứu trong năm 2019 nhờ sử dụng điều hòa không khí, cao gấp ba lần so với 20 năm trước đó.
"Cần tìm ra điểm cân bằng", Kako Nait Ali, kỹ sư hóa học trong lĩnh vực năng lượng, nói với France 24. "Điều hòa là giải pháp giúp cải thiện điều kiện sống trong những giai đoạn nắng nóng khắc nghiệt. Ở Pháp, nhiều người vẫn coi đây là tiện nghi không thực sự cần thiết, khiến người sử dụng điều hòa cảm thấy áy náy. Chúng ta nên có một cuộc tranh luận hợp lý và cân bằng hơn về vấn đề".
Tin Gốc: Vnexpress
