Nghị định 182 năm 2026 được Chính phủ ban hành hôm 22/5 quy định chi tiết các mức phụ cấp ưu đãi nghề với giáo viên.
Theo đó, giáo viên mầm non, tiểu học được hưởng ba mức giống nhau, lần lượt 45, 60 và 80%, tương ứng với những người làm việc ở điều kiện bình thường; tại các xã khu vực I, II vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đảo; tại nơi có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
Giáo viên bậc THCS, THPT nhận phụ cấp ưu đãi từ 40 đến 80%, cũng phụ thuộc vào điều kiện và địa điểm làm việc. Nhân viên trường học lần đầu được hưởng phụ cấp ưu đãi 20%.
Mỗi mức phụ cấp ưu đãi của giáo viên mầm non, phổ thông đều tăng 10% so với hiện tại, song ít hơn 5% so với đề xuất hồi tháng 11/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Cách tính phụ cấp ưu đãi nghề một tháng = 2,34 (lương cơ sở) x hệ số lương x % phụ cấp ưu đãi nghề. Nghị định có hiệu lực từ ngày 7/7, nhưng các mức phụ cấp được thực hiện luôn từ ngày 1/1/2026, tức giáo viên sẽ được truy lĩnh.
Việc tăng phụ cấp cho giáo viên, nhân viên trường học thực hiện theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị và Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội nhằm tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo của Quốc hội.
Cuối năm ngoái, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất tăng phụ cấp ưu đãi nghề theo hai giai đoạn. Từ năm 2026 đến 2030, phụ cấp ưu đãi với giáo viên mầm non, phổ thông tăng thêm 15% so với hiện nay, tức 85 và 45%, nhân viên trường học hưởng 20%.
Giai đoạn hai là từ năm 2031 trở đi. Giáo viên làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn hưởng tối thiểu 100% phụ cấp ưu đãi, còn lại 70%. Nhân viên trường học nhận mức 30%.
Hiện cả nước có khoảng 1,05 triệu giáo viên mầm non, phổ thông hưởng lương từ ngân sách, từ 4,9 đến 15,87 triệu đồng một tháng. Sau khi cộng các loại phụ cấp, tổng tiền lương khoảng 6,6 đến 30 triệu đồng.
Ngoài phụ cấp, Bộ đề xuất áp dụng hệ số đặc thù 1,25 với giáo viên mầm non công lập, giáo viên phổ thông là 1,15. Như vậy, lương giáo viên sẽ tăng từ 0,8 đến 3,7 triệu đồng một tháng, ngân sách phát sinh hàng tháng là 1.652 tỷ đồng. Tuy nhiên đề xuất này chưa được thông qua.
Ngày 13/5, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai cho biết đơn vị đã có báo cáo và kiến nghị UBND xã Bờ Ngoong tổ chức kiểm điểm trách nhiệm Hiệu trưởng Trường Mầm non 19/5 (xã Bờ Ngoong, Gia Lai) do để xảy ra nhiều khuyết điểm trong công tác tổ chức bán trú.
Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai, trước đó, ngày 11/11/2025, bà Nguyễn Thị Tuyết Nga (trú tại xã Bờ Ngoong) gửi đơn tố cáo lãnh đạo Trường Mầm non 19/5 có hành vi “ăn chặn” suất ăn của học sinh. Bà Nga còn phản ánh nhà trường không công khai thực đơn trong tuần từ ngày 10/11/2025 đến 14/11/2025.
Qua kiểm tra, tổ công tác của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai xác định phản ánh về việc “ăn chặn” suất ăn là không có cơ sở, do phụ huynh không cung cấp được bằng chứng cho thấy nhà trường cung cấp thiếu thực phẩm trong ngày 11/11/2025.
Tuy nhiên, tổ công tác xác định khối lượng cá diêu hồng thực tế dùng để chế biến bữa ăn ngày 11/11/2025 không đủ so với khẩu phần tính toán ban đầu. Nguyên nhân là vào 7h30 cùng ngày, nhà trường chốt có 116 học sinh đăng ký ăn trưa bán trú. Sau đó, khoảng 8h, có thêm 5 học sinh đến lớp muộn nên suất ăn được chia theo tổng số học sinh thực tế có mặt bị thiếu.
Trên phiếu giao nhận thực phẩm tươi sống ngày 11/11/2025 cho thấy số lượng thực phẩm nhà trường đã nhận từ cơ sở cung cấp thực phẩm gồm: 2,6kg thịt, 1,5kg tôm, 2,4kg cà chua, 6,7kg rau cải thảo và 11,5kg cá diêu hồng.
Ngoài ra, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai cũng xác định việc thu, chi kinh phí phục vụ công tác bán trú tại Trường Mầm non 19/5 không được đưa vào sổ kế toán của nhà trường.
Trách nhiệm đối với các khuyết điểm này thuộc về hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng và nhân viên kế toán kiêm nhiệm của nhà trường. Đối với phản ánh nhà trường không công khai thực đơn trong tuần, tổ công tác xác định nội dung này là đúng. Trách nhiệm thuộc về hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng nhà trường.
Từ kết quả xác minh, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai kiến nghị UBND xã Bờ Ngoong tổ chức kiểm điểm trách nhiệm Hiệu trưởng Trường Mầm non 19/5. Đồng thời, nhà trường tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm trong tập thể để chấm dứt các sai sót trong thời gian tới.
Như Dân trí thông tin, nhiều phụ huynh có con theo học tại Trường Mầm non 19/5, xã Bờ Ngoong phản ánh chất lượng bữa ăn bán trú không tương xứng với số tiền đóng góp.
Sau khi nghe con em phản ánh bị đói khi về nhà, ngày 11/11/2025, bà Nga (Ban đại diện cha mẹ học sinh Trường Mầm non 19/5) cùng 4 phụ huynh khác đã bất ngờ kiểm tra bếp ăn của nhà trường.
Theo phản ánh của bà Nga, danh sách thực phẩm thể hiện có 2,5kg thịt heo nhưng thực tế chỉ khoảng 1,5kg, tôm kê khai 1,5kg nhưng thực tế khoảng 1kg. Ngoài ra, một số thực phẩm và gạo bị cho là chưa đảm bảo chất lượng. Các phụ huynh ước tính tổng giá trị bữa ăn thực tế khoảng 1,8 triệu đồng, thấp hơn khoảng 500.000 đồng/ngày so với số tiền phụ huynh đóng góp.
Theo ông Hà Xuân Nhâm, Trưởng Phòng Giáo dục trung học - Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, kết quả khảo sát chất lượng với 119.340 học sinh lớp 12 năm học 2025-2026 ở 13 môn học nằm trong số các môn thi tốt nghiệp THPT, cho thấy điểm trung bình toàn thành phố đạt 5,31 điểm.
Trong đó khối công lập là 5,77, khối tư thục tiệm cận, còn khối giáo dục thường xuyên tụt thấp ở mức 3,52 điểm.
Theo ông Nhâm, qua khảo sát thì thấy các môn nền tảng đang là điểm nghẽn lớn, nhất là môn toán. Phố điểm toán lệch trái, tập trung nhiều ở mức 3-5 điểm. Số học sinh có điểm dưới trung bình còn lớn.
Môn ngữ văn ổn định hơn nhưng vẫn có nhóm học sinh yếu đáng kể.
Ông Nhâm cũng chia sẻ một thực tế của Hà Nội là xu hướng chọn môn thi đang lệch về hướng "an toàn", học sinh tăng lựa chọn các môn khoa học xã hội, giảm mạnh ở môn khoa học tự nhiên.
Song chất lượng khảo sát cũng không tương xứng với sự lựa chọn.
Ví dụ môn địa lý có nhiều học sinh chọn nhưng điểm khảo sát trung bình của môn này thấp nhất trong số các môn. Điểm khảo sát trong một nhà trường cũng có những chênh lệch đáng kể giữa các môn. Tình trạng điểm trung bình của trường không quá thấp, nhưng có những môn yếu.
Ông Hà Xuân Nhâm cho rằng thực trạng trên cho thấy các hình thức ôn tập đại trà không hiệu quả vào thời điểm này.
Theo đó, phải dựa vào các dữ liệu trong đó có kết quả khảo sát để phân nhóm trình độ học sinh. Cụ thể là nhóm nguy cơ trượt tốt nghiệp, nhóm trung bình và nhóm khá, giỏi.
Từ đó có kế hoạch tổ chức các lớp ôn tập cho mỗi nhóm theo nội dung khác nhau, tập trung vào các môn học khác nhau. Đặc biệt phải tập trung xử lý dứt điểm bất cập với các môn nền tảng là toán, ngữ văn.
Với các môn có kết quả khảo sát thấp bất thường như địa lý, cần rà soát phương pháp dạy học, tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo cụm để thống nhất cách tiếp cận, tránh tình trạng ôn tập không sát dạng đề.
"Các trường bắt buộc phải có lớp phụ đạo với học sinh có điểm khảo sát dưới trung bình và kiểm điểm kết quả theo từng tuần. Bên cạnh đó, tổ chức ôn tập theo tổ hợp xét tuyển, đặc biệt chú trọng với các môn tự chọn, môn tiếng Anh cho nhóm học sinh khá, giỏi" - ông Nhâm nhấn mạnh.
Trước đó giữa tháng 3-2026, Hà Nội tổ chức kỳ khảo sát với cả học sinh lớp 11 và 12, với 254.000 học sinh tham gia gồm cả học sinh THPT và giáo dục thường xuyên.
Tại kỳ khảo sát, học sinh lớp 11 thực hiện 2 môn toán và ngữ văn, trong ngày 11-3. Còn học sinh lớp 12 tham gia khảo sát ngày 12 và 13-3. Mỗi học sinh tham gia khảo sát 4 môn - theo môn đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, gồm 2 môn bắt buộc (toán, ngữ văn) và 2 môn tự chọn.
Đó là liệu việc đề thi đánh giá năng lực tham khảo các nguồn câu hỏi quốc tế có phù hợp hay không; và không công bố đề thi và đáp án sau kỳ thi có phải là một thực tiễn hợp lý trong khảo thí hiện đại hay không?
Trước hết, cần phân biệt rõ giữa một công trình nghiên cứu khoa học và một bài thi đánh giá năng lực. Mục tiêu của một công trình nghiên cứu là tạo ra tri thức mới, trong khi mục tiêu của một bài thi là đo lường chính xác năng lực của người dự thi. Vì vậy, tiêu chí đánh giá chất lượng của một bài thi không phải là mức độ nguyên bản của từng câu hỏi mà là khả năng đánh giá đúng năng lực cần đo lường, bảo đảm độ tin cậy, độ giá trị và khả năng phân hóa thí sinh.
Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu và tham khảo các nguồn câu hỏi quốc tế là một yêu cầu mang tính chuyên môn. Các kỳ thi như LSAT, GRE, SAT, GMAT hay CAT đã được phát triển và hoàn thiện trong nhiều thập niên, trở thành những chuẩn mực quan trọng trong lĩnh vực khảo thí đánh giá năng lực. Việc tham khảo các mô hình câu hỏi, cấu trúc đánh giá và kỹ thuật xây dựng ngữ liệu từ các kỳ thi này giúp đơn vị tổ chức tiếp cận những phương pháp đo lường tiên tiến, đồng thời nâng cao chất lượng và độ tin cậy của bài thi.
Đối với các câu hỏi thuộc nhóm Logical Reasoning hay Analytical Reasoning, số lượng mô hình suy luận thực chất không nhiều. Phần lớn các câu hỏi đều được xây dựng trên các dạng cơ bản như phân nhóm, sắp xếp thứ tự, suy luận điều kiện, loại trừ hoặc xác định khả năng xảy ra. Do đó, việc xuất hiện những câu hỏi có cấu trúc logic tương đồng với các nguồn quốc tế là điều hoàn toàn bình thường.
Điều quan trọng không phải là hình thức bên ngoài của câu hỏi mà là quá trình cải biên, Việt hóa, điều chỉnh dữ kiện, xây dựng phương án trả lời và tích hợp vào hệ thống đánh giá phù hợp với đối tượng dự thi.
Nếu xem việc tham khảo các nguồn quốc tế là không phù hợp thì trên thực tế sẽ rất khó xây dựng được một kỳ thi đánh giá năng lực đạt chuẩn. Trong lĩnh vực khảo thí, học hỏi từ những mô hình đã được kiểm chứng là con đường ngắn nhất để tiếp cận các chuẩn mực quốc tế. Vấn đề cần quan tâm không phải là có tham khảo hay không, mà là tham khảo như thế nào, cải biên đến mức độ nào và liệu sản phẩm cuối cùng có đáp ứng mục tiêu đánh giá năng lực hay không.
Một vấn đề khác cũng được dư luận quan tâm là việc không công bố đề thi và đáp án. Từ góc độ khảo thí, đây là một chính sách hợp lý và phù hợp với thông lệ quốc tế, đặc biệt đối với các kỳ thi được tổ chức nhiều đợt trong năm. Nhiều tổ chức khảo thí lớn trên thế giới không công bố toàn bộ đề thi và đáp án của tất cả các đợt thi nhằm bảo vệ ngân hàng câu hỏi, duy trì khả năng tái sử dụng các câu hỏi đã được chuẩn hóa và bảo đảm tính ổn định của hệ thống đánh giá.
Nếu toàn bộ đề thi và đáp án được công bố sau mỗi đợt thi, ngân hàng câu hỏi sẽ nhanh chóng bị lộ, làm giảm đáng kể khả năng phân hóa của kỳ thi. Khi đó, các trung tâm luyện thi có thể tập trung huấn luyện theo từng câu hỏi hoặc từng bộ đề cụ thể, khiến kết quả thi phản ánh mức độ luyện tập đối với một nguồn tài liệu hơn là phản ánh năng lực thực chất của thí sinh. Điều này đi ngược lại mục tiêu cốt lõi của các kỳ thi đánh giá năng lực.
Không công bố đề thi không đồng nghĩa với thiếu minh bạch. Minh bạch trong khảo thí hiện đại được thể hiện thông qua quy trình xây dựng đề thi, cơ chế phản biện và thẩm định độc lập, việc kiểm soát chất lượng câu hỏi, các chỉ số kỹ thuật đo lường và cơ chế giải quyết khiếu nại. Khi các quy trình này được thực hiện nghiêm túc, chất lượng và độ tin cậy của kỳ thi không phụ thuộc vào việc công khai từng câu hỏi cụ thể sau mỗi lần tổ chức thi.
Nhìn từ góc độ khảo thí đánh giá năng lực, việc tham khảo các nguồn quốc tế để xây dựng câu hỏi và việc không công bố đề thi, đáp án sau kỳ thi đều là những lựa chọn có cơ sở chuyên môn vững chắc.
Mục tiêu cuối cùng của một kỳ thi đánh giá năng lực không phải là tạo ra những câu hỏi hoàn toàn chưa từng xuất hiện ở bất kỳ đâu, mà là xây dựng được một công cụ đo lường chính xác, công bằng và đáng tin cậy để đánh giá năng lực của thí sinh. Khi mục tiêu đó được bảo đảm thông qua một quy trình biên soạn, phản biện và thẩm định chặt chẽ, việc tham khảo các mô hình quốc tế và bảo mật ngân hàng câu hỏi không chỉ là lựa chọn hợp lý mà còn là điều cần thiết để duy trì chất lượng của kỳ thi trong dài hạn.
