Ngày 6/5, Bộ Y tế tổ chức hội nghị “Đánh giá công nghệ y tế năm 2026: Nâng cao chất lượng bằng chứng trong đánh giá công nghệ y tế và các giải pháp ứng dụng trong xây dựng chính sách chi trả BHYT”. Hàng chục thuốc ung thư giá cao đang được đề xuất bổ sung vào danh mục BHYT nhằm giảm gánh nặng cho người bệnh.
Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo sửa đổi danh mục thuốc hóa dược và sinh phẩm được bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả, với đề xuất bổ sung 84 loại thuốc mới, trong đó có 30 thuốc điều trị ung thư – nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong lần cập nhật này.
Theo Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), đây chủ yếu là các thuốc phát minh mới như thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc miễn dịch, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị hiện đại cho người bệnh ung thư.
Đáng chú ý, đây được xem là đợt điều chỉnh lớn nhất sau hơn 8 năm, với hơn 20 nhóm thuốc được rà soát và bổ sung. Bên cạnh thuốc ung thư, danh mục còn mở rộng sang các bệnh mạn tính phổ biến như tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, thần kinh, hô hấp và tiêu hóa.
Cập nhật tiến độ xây dựng, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế cho biết các hội đồng chuyên môn đang trong quá trình họp, đánh giá từng nhóm thuốc. Nếu đảm bảo đúng kế hoạch, giai đoạn thẩm định chuyên môn sẽ hoàn tất trong tháng 5, trước khi chuyển sang bước hoàn thiện thủ tục pháp lý, dự kiến ban hành trong quý II/2026.
Theo Viện Chiến lược và Chính sách Y tế (Bộ Y tế), chi phí điều trị ung thư hiện là một trong những gánh nặng lớn nhất của hệ thống y tế. Thuốc tiếp tục là khoản chi lớn nhất trong Quỹ BHYT, chiếm hơn 30% tổng chi khám chữa bệnh hằng năm.
Năm 2023, quỹ chi 45.841 nghìn tỷ đồng, chiếm 32,82%; năm 2024 là 50.784 nghìn tỷ đồng, chiếm 31,22%.
Riêng với nhóm bệnh ung thư, theo thống kê năm 2023, BHYT chi trả cho thuốc điều trị ung thư lên tới hơn 7.500 tỷ đồng, chiếm 15,8% tổng chi khám chữa bệnh BHYT. Con số này năm 2022 là hơn 6.600 tỷ đồng, chiếm 14,5%.
Đặc biệt, các thuốc đích, miễn dịch giá đắt đỏ, BHYT chưa thanh toán nhiều, chủ yếu người bệnh tự chi trả, thực sự là gánh nặng cho bệnh nhân và gia đình. Một người điều trị thuốc đích hoặc liệu pháp miễn dịch có thể tốn từ 120-150 triệu đồng mỗi tháng.
Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế) cho hay đơn vị đang đề nghị các bệnh viện, địa phương đánh giá tình hình thực hiện Thông tư 01 sau hơn 1 năm có hiệu lực, đặc biệt là nội dung liên quan danh mục 62 bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo được lên thẳng cấp chuyên sâu mà không cần giấy chuyển tuyến, chuyển viện vẫn được 100% mức hưởng BHYT.
Theo kế hoạch, thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 01 sẽ được ban hành trong năm nay.
Cơ quan soạn thảo cũng ghi nhận để bổ sung những mặt bệnh mới vào danh sách các bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo để người dân có thể thuận lợi lên thẳng bệnh viện cấp chuyên sâu, tuyến Trung ương điều trị, giảm chi phí cho bệnh nhân.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Y tế, sau hơn 1 năm thực hiện Thông tư 01, người dân được hưởng lợi rất nhiều, đặc biệt nhóm 10 bệnh ung thư (mã bệnh C) giúp người bệnh được tiếp cận sớm để điều trị tại bệnh viện cấp chuyên sâu ngay sau khi có kết quả chẩn đoán xác định.
Ngoài ra, một số bệnh hiếm, bệnh lý huyết học do rất chuyên sâu nên hầu hết bệnh nhân hiện nay được lên thẳng các bệnh viện đầu ngành như Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương hay Bệnh viện Truyền máu – Huyết học Tp.HCM.
Đáng chú ý đại diện Bộ Y tế cho hay đây là nguồn lực đáng kể trong bối cảnh nhiều loại thuốc mới, chi phí cao chưa kịp đưa vào danh mục bảo hiểm y tế hoặc còn hạn chế thanh toán. Việc tiếp cận các thuốc này giúp kéo dài thời gian sống, cải thiện chất lượng sống và giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.
Theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), mỗi năm Việt Nam có khoảng 165.000 ca mắc ung thư mới, nhưng chỉ có 10% trong số đó được tiếp cận các liệu pháp điều trị tiên tiến như đích và miễn dịch. Chi phí cho các phương pháp này có thể lên đến 120-150 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 500-600 triệu đồng đến vài tỷ đồng mỗi năm cho một bệnh nhân hoàn thành liệu trình.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra với người mắc các bệnh hiếm, khi chi phí điều trị có thể cao gấp 5-10 lần so với bệnh thông thường. Việc quỹ bảo hiểm chia sẻ tiền thuốc (dự kiến đồng chi trả mức 30-50%) được các chuyên gia đánh giá sẽ tạo thêm cơ hội sống cho hàng nghìn người mắc bệnh hiểm nghèo.
17h30 ngày 2/4, Emma kết thúc giờ làm việc, vội chạy xe từ phường Tây Hồ sang lớp học giao tiếp tiếng Việt trên đường Hoàng Quốc Việt, phường Cầu Giấy.
Đây là buổi học đầu tiên của cô giáo viên mầm non 25 tuổi sau ba tháng sống tại Hà Nội. Trong căn phòng nhỏ mượn tạm của một quán cà phê quen, Emma cùng năm học viên khác đến từ Nga, Đức, Anh bắt đầu bài học về cách chào hỏi, giới thiệu bản thân và kỹ năng mặc cả khi đi chợ.
Đến Việt Nam với vốn tiếng Việt bằng không, Emma từng hoang mang khi không biết cách sang đường giữa dòng xe cộ, hay ngạc nhiên trước cảnh đồng nghiệp ngủ trưa ngay tại văn phòng.
"Ở lớp, tôi được giải thích người Việt ngủ trưa để tái tạo năng lượng. Tôi cũng được hướng dẫn cách giơ tay xin đường để xe máy chủ động nhường lối", cô kể. Cuối buổi, Emma lẩm nhẩm câu: "Món này đắt quá, bớt chút đi", ghi cẩn thận vào sổ tay chuẩn bị cho buổi đi chợ sáng mai.
Lukas, 27 tuổi, người Đức, thừa nhận dù sống ở Hà Nội gần ba năm vẫn chưa rành quy tắc ứng xử. Anh lấy ví dụ ở Đức, hỏi về hôn nhân hay lương thưởng bị coi là thiếu tế nhị, nhưng ở Việt Nam lại là cách bắt đầu câu chuyện.
"Tôi từng sốc khi hàng xóm mới gặp đã hỏi chuyện vợ con, đồng nghiệp thì đòi mai mối. Học ở lớp này tôi mới hiểu đó là sự quan tâm, kết nối chứ không phải soi mói", Lukas nói.
Với chàng trai người Đức, khó khăn lớn nhất là sáu thanh điệu của tiếng Việt. Để không biến "bún chả" thành "bùn chà", anh mua trọn bộ sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 5 để tự rèn luyện ở nhà.
Lớp học của Emma và Lukas thuộc dự án Hanoi Exploring, do Lê Huy Khánh, sinh viên năm cuối Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, sáng lập đầu năm 2024. Rời Kon Tum ra thủ đô trọ học, Khánh thấu hiểu cảm giác lạc lõng. Thấy nhiều người nước ngoài tự "cô lập" vì rào cản ngôn ngữ, nam sinh nảy ý tưởng tạo không gian giao lưu văn hóa miễn phí.
Theo Khánh, thách thức lớn nhất là duy trì động lực cho nhân sự vì khối lượng công việc nhiều nhưng không có thù lao. Ban đầu, dự án có 6 thành viên, không có địa điểm cố định, thường thuê, mượn địa điểm. Số học viên nước ngoài cũng chỉ lác đác vài người. "Nhưng nhìn các học viên hứng thú mỗi khi tới lớp, say mê tìm hiểu văn hóa Việt, chúng tôi lại dặn lòng cố duy trì hoạt động", anh nói.
Những ngày đầu, nhóm đối mặt với bài toán giáo trình. Anh Trần Thế Thành, 25 tuổi, cựu sinh viên ĐH Bách khoa Hà Nội, cho biết nhóm mất nhiều tháng để thay đổi phương pháp. Thay vì dạy đánh vần hay ngữ pháp hàn lâm khiến học viên dễ nản, nhóm chuyển sang tiêu chí: Đơn giản và ứng dụng cao.
Mỗi khóa học gồm 6 buổi, dạy trực tiếp những câu giao tiếp ngắn theo chủ đề thực tế: đi chợ, mặc cả, chỉ đường, gọi món ăn. "Mục tiêu là bước ra khỏi cửa lớp, họ phải tự gọi được một cốc cà phê sữa đá. Có như vậy học viên mới có động lực đi đường dài", Thành chia sẻ.
Việc dạy ngôn ngữ có thanh điệu luôn là thử thách. Nguyễn Minh Hằng, tình nguyện viên 21 tuổi, tiết lộ nhiều học viên tỏ ra chật vật trước các cặp nguyên âm "ô-ơ", "u-ư", hay phải mất hàng tuần mới phân biệt được dấu hỏi và dấu ngã. Để khắc phục, Hằng xây dựng các tình huống thực tế và lồng ghép giải thích "cú sốc văn hóa" ngay trong bài giảng.
Để duy trì hoạt động, nhóm của Khánh được một chủ quán cà phê ở quận Cầu Giấy hỗ trợ không gian vào các tối cuối tuần. Từ sáu thành viên ban đầu, đến nay dự án có 20 tình nguyện viên là những sinh viên sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ cao. Dự án đã hỗ trợ hơn 200 người nước ngoài hòa nhập cộng đồng.
Aleksandra, 24 tuổi, giáo viên tiếng Nga, đã gắn bó với lớp từ tháng 10 năm ngoái. Tốt nghiệp khóa học, tuần nào cô cũng nán lại để giao lưu. "Tết Nguyên đán vừa rồi, tôi được cùng mọi người gói bánh chưng, học ý nghĩa mâm ngũ quả và tục xông đất. Tình cảm của mọi người giúp tôi vơi đi nỗi nhớ nhà khi ăn Tết xa quê", cô chia sẻ.
Cái chết của một bé trai 13 tuổi tại Ấn Độ gây phẫn nộ trong dư luận và làm dấy lên tranh cãi về hậu quả nguy hiểm khi gia đình lựa chọn cách chữa trị phản khoa học thay vì đưa con đến bệnh viện.
Nạn nhân là Amit, sống tại làng Pitampur, bang Uttar Pradesh. Theo truyền thông địa phương, sau khi bị rắn độc cắn, Amit đã nói với gia đình về tình trạng của mình. Tuy nhiên, thay vì đưa con đến cơ sở y tế, cha mẹ Amit lại đặt niềm tin vào một pháp sư địa phương, thường được gọi là "tantrik".
Theo lời khuyên của vị pháp sư, gia đình đưa cậu bé đến bờ sông Hằng. Ông ta khẳng định dòng nước thiêng có khả năng hút nọc độc ra khỏi cơ thể nếu nạn nhân được ngâm mình đủ lâu.
Gia đình tự tay kết một chiếc bè tre sơ sài, buộc chặt cơ thể đang dần tê liệt của cậu bé vào đó và thả xuống dòng nước lạnh.
Thiếu niên này bị dìm dưới nước suốt 12 giờ liên tục, trong khi cha mẹ và hàng chục người dân hiếu kỳ đứng trên bờ cầu nguyện. Đám đông xung quanh không một ai can ngăn mà chỉ im lặng quan sát với niềm tin mù quáng rằng tâm linh sẽ chiến thắng độc tố.
Chỉ đến khi nhận thấy Amit rơi vào trạng thái bất tỉnh, gia đình mới đưa em đến bệnh viện. Tuy nhiên, lúc này đã quá muộn và các bác sĩ không thể cứu chữa.
Theo thông tin từ truyền thông Ấn Độ, ngay cả sau khi biết con trai đã qua đời, gia đình vẫn tiếp tục có hành động gây tranh cãi khi tìm cách thả thi thể xuống sông Hằng với hy vọng xảy ra phép màu.
Bác sĩ Shashank Chaudhary, công tác tại một trung tâm y tế địa phương, cho biết ông và các đồng nghiệp thường xuyên tổ chức các chương trình tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho người dân, đặc biệt trong các trường hợp bị rắn cắn.
Ông nhấn mạnh rằng trong những tình huống như vậy, việc đưa nạn nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt là yếu tố quyết định, bởi từng phút trôi qua đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống sót.
Cái chết của Amit nhanh chóng gây ra làn sóng phẫn nộ trên mạng xã hội. Nhiều người cho rằng đây là một trường hợp hoàn toàn có thể tránh được nếu nạn nhân được tiếp cận y tế kịp thời. Một số ý kiến kêu gọi cơ quan chức năng xem xét trách nhiệm của gia đình trong vụ việc, cho rằng sự chậm trễ và lựa chọn sai lầm đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Hiện chưa có thông tin chính thức về việc cảnh sát có tiến hành truy tố gia đình hay không.
Vụ việc một lần nữa đặt ra câu hỏi về tác động của mê tín trong đời sống, đặc biệt tại những khu vực còn hạn chế tiếp cận thông tin và dịch vụ y tế, nơi các phương pháp chữa trị truyền miệng vẫn được tin tưởng và áp dụng trong những tình huống nguy cấp.
Nghiên cứu công bố năm 2024 trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ chỉ ra, hối tiếc nảy sinh từ việc so sánh thực tại với những điều "đáng lẽ đã xảy ra". Nếu không được giải tỏa, những suy nghĩ này sẽ tạo áp lực lên sức khỏe tinh thần và thể chất.
Cuốn sách "5 điều hối tiếc lớn nhất của người sắp chết" của y tá người Australia Bronnie Ware từng trở thành hiện tượng toàn cầu khi ghi nhận tâm sự của các bệnh nhân. Dựa trên nền tảng này, các chuyên gia tâm lý học hiện đại tiếp tục thực hiện các khảo sát mở rộng và đúc kết 6 lĩnh vực con người thường nuối tiếc nhất.
Sống theo kỳ vọng của người khác
Ở nhiều gia đình, vâng lời được coi là thước đo của một đứa trẻ ngoan. Nỗi sợ làm cha mẹ thất vọng khiến nhiều người kìm nén khao khát cá nhân.
Nhà trị liệu tâm lý Joan E. Childs (Mỹ) cho rằng việc đánh mất bản ngã để thích nghi với kỳ vọng của xung quanh là sai lầm phổ biến. Theo chuyên gia, đi đến cuối đời mà không biết "mình thực sự là ai" là một sự tiếc nuối lớn.
Không tận hưởng trải nghiệm đúng thời điểm
Nhiều trải nghiệm mang tính thời điểm, ví dụ du lịch thuận lợi nhất khi còn trẻ, chưa vướng bận trách nhiệm gia đình. Nếu trì hoãn để ưu tiên sự nghiệp hoặc tiết kiệm tài chính, cá nhân dễ hối tiếc vì cơ hội thực hiện các dự định sẽ hẹp dần theo thời gian.
Đánh mất bản sắc vì tham vọng
Hy sinh cho công việc được coi là thước đo thành công trong xã hội hiện đại. Tuy nhiên, việc đánh đổi quá mức khiến nhiều người quên mất giá trị cá nhân.
Theo Heidi Godman, giám đốc điều hành Nhà xuất bản y tế Harvard (Mỹ), từ bỏ mọi sở thích như viết lách, chơi đàn để tập trung cho công việc là sai lầm nhiều người mắc. Chuyên gia khuyên duy trì đam mê là cách bảo vệ giá trị riêng trên hành trình theo đuổi sự nghiệp.
Kìm nén cảm xúc
Nhiều người chọn che giấu bản thân để đổi lấy cảm giác an toàn. Chuyên gia trị liệu tâm lý Chelli Pumphrey (Mỹ) nhận định, nếu không bộc lộ cảm xúc, con người khó tìm thấy những kết nối chân thành. Sự tiếc nuối về những cơ hội bị bỏ lỡ mang lại gánh nặng tâm lý kéo dài hơn cảm giác bị từ chối trực tiếp.
Ngần ngại rủi ro
Áp lực xã hội hướng các cá nhân đến sự ổn định. Giai đoạn tuổi trẻ là lúc sở hữu nhiều thời gian và năng lượng nhất. Việc bước ra khỏi vùng an toàn mang lại những bài học kinh nghiệm mà sự ổn định không thể cung cấp. Ngay cả khi thất bại, người trẻ vẫn có khả năng bắt đầu lại.
Không kịp làm lành với người thân
Tiến sĩ y khoa Akshad Singi (Ấn Độ) dẫn chứng việc cha và chú của ông từng cắt đứt liên lạc nhiều năm. Họ chỉ gặp lại khi người chú đã hôn mê sâu. Lời xin lỗi bên giường bệnh lúc này không còn ý nghĩa, khiến cha ông day dứt.
Nhà trị liệu tâm lý Melissa Fritchle (Mỹ) cho rằng phần lớn các mối quan hệ đều có thể hàn gắn nếu mỗi người tập trung vào giá trị cốt lõi. Chủ động hàn gắn giúp giải tỏa những khúc mắc trong quá khứ. Cắt đứt một mối quan hệ, đặc biệt là với người thân, chỉ nên là lựa chọn cuối cùng.
