Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Nguyễn Minh Toãn, Chủ tịch UBND xã Long Hựu (tỉnh Tây Ninh), cho biết xã vừa phối hợp Ban Quản lý dự án Dân dụng và công nghiệp tỉnh Tây Ninh công bố quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 khu đô thị mới Long Hựu (xã Long Hựu) trên website của xã và niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã.
Theo đó, bản quy hoạch điều chỉnh trên 2.609 ha đất, chiếm 94% diện tích đất tự nhiên của xã Long Hựu. Điều này khẳng định rằng dân ở xã cồn Long Hựu trở thành dân đô thị.
Thế nhưng, đằng sau những con số “triệu đô” và viễn cảnh về một đô thị thông minh, sinh thái tráng lệ vẫn có nỗi băn khoăn về sinh kế, định cư và tương lai của hơn 30.000 con người đã gắn bó lâu đời với sông nước Vàm Cỏ.
Những ngày tháng 4.2026, đứng trên cầu Kinh Nước Mặn nhìn xuống, mặt nước trong xanh như nước biển. Kinh Nước Mặn được người Pháp đào hơn 100 năm trước và tách biệt xã Long Hựu khỏi đất liền. Công trình cầu Kinh Nước Mặn được thông xe vào năm 2010, giúp kết nối giao thông đường bộ cho khoảng 30.000 con người ở cồn Long Hựu với quốc lộ 50.
Nếu cây cầu năm ấy giúp xã Long Hựu nối nhịp với quốc lộ 50, thúc đẩy giao thương nông sản thì bản quy hoạch đô thị mới lần này chính là nhịp cầu đưa cư dân xứ cồn tiến thẳng vào kỷ nguyên đô thị hóa.
Cụ thể, khu đô thị mới Long Hựu có tổng diện tích tự nhiên lên đến 2.609 ha – một con số cho thấy tầm vóc của một trung tâm đô thị – dịch vụ tầm cỡ phía đông nam của tỉnh Tây Ninh. Điểm nhấn của đồ án là tính “sinh thái” và “thông minh”, với hơn 600 ha dành cho cây xanh và mặt nước hồ điều hòa; đất lúa, nuôi tôm sẽ được xây dựng các khu chức năng tích hợp dịch vụ du lịch, sân tập golf, tennis và khu nhà ở cao cấp… Tất cả tạo nên một hệ sinh thái đô thị hiện đại dọc theo sông Vàm Cỏ và sông Cần Giuộc.
Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc diện tích đất nông nghiệp sản xuất mỗi năm hơn 1.200 tấn tôm, 8.000 tấn lúa và đất ở của hầu hết người dân trong xã vốn tồn tại hơn 100 năm qua sẽ gần như biến mất hoàn toàn.
Bên vuông tôm thâm canh, ông Ba Huân (ở ấp Rạch Đào) không giấu được nỗi trăn trở: “Nghe đất lên giá, dân mình bỗng chốc thành tỉ phú trên giấy. Nhưng tôi lo lắm, vì nuôi tôm cả đời, giờ đất nuôi tôm của mình sắp dùng để xây dựng sân golf, resort, chung cư… Đến lúc đó, nông dân như tôi biết làm gì?”.
Nỗi lo của ông Ba Huân không phải là cá biệt. Dù tỷ lệ lao động qua đào tạo của xã đạt mức ấn tượng 80,26%, nhưng phần lớn vẫn gắn liền với kỹ thuật nông – ngư nghiệp. Việc chuyển sang làm dịch vụ đô thị cao cấp đòi hỏi một cuộc cách mạng về tư duy và kỹ năng mà không phải ai cũng theo kịp.
Hơn thế nữa, bài toán định cư đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Theo phương án đề xuất, có khoảng 24.000 dân sẽ thuộc diện tái định cư trên diện tích 84,58 ha. Một cuộc “di cư tại chỗ” quy mô lớn như vậy chắc chắn sẽ gây ra những xáo trộn về mạng lưới quan hệ xóm giềng, thói quen sinh hoạt đã định hình hơn 100 năm qua tại nơi này.
Theo ông Nguyễn Minh Toãn, Chủ tịch UBND xã Long Hựu, khi dự án được triển khai, song song với việc tiến hành giải tỏa đền bù và tái định cư cho người dân, xã cũng sẽ phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh… để triển khai các lớp tập huấn, hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Theo báo cáo của Đảng ủy xã Long Hựu (Tây Ninh), xã vẫn đang đối mặt với những thách thức nội tại đầy cam go, trực tiếp tác động đến đời sống dân sinh và hiệu quả điều hành của chính quyền mới.
Trong đó, dù đạt chỉ tiêu về sản lượng nông nghiệp, nhưng thực tế kinh tế địa phương chỉ ở mức ổn định, thiếu đột phá. Hệ thống giao thông nông thôn hạn chế đang trở thành rào cản lớn khiến địa phương kém sức hút đối với doanh nghiệp đầu tư. Tiến độ giải ngân và chi ngân sách còn chậm, trong khi thiết chế văn hóa, thể thao phục vụ người dân vẫn trong tình trạng thiếu hụt và hạn chế.
Bên cạnh đó, vấn đề về y tế, vệ sinh môi trường nông thôn chưa được đảm bảo. Công tác quản lý đất đai vẫn còn tình trạng giải quyết thủ tục trễ hạn, gây phiền hà cho người dân. Một bộ phận cán bộ có trình độ, kinh nghiệm chuyên môn chưa phù hợp với vị trí việc làm mới. Đặc biệt, vai trò người đứng đầu tại một số đơn vị chưa thực sự quyết liệt, linh hoạt; tâm lý “trông chờ, ỷ lại” vào chỉ đạo từ cấp trên vẫn tồn tại, làm giảm tính năng động, nhạy bén trong việc tham mưu và giải quyết các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.
Để xã Long Hựu thực sự chuyển mình, việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” về hạ tầng là yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc hiện thực hóa quy hoạch phân khu đô thị mới Long Hựu chính là chìa khóa tháo gỡ triệt để những khó khăn nội tại. Bởi khi đó, hạ tầng đồng bộ sẽ xóa bỏ rào cản về giao thông nông thôn hạn chế. Các trục đường kết nối vùng và hạ tầng kỹ thuật chuẩn đô thị sẽ tạo “thảm đỏ” thu hút doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào sản xuất nông nghiệp thuần túy.
Các quỹ đất công cộng được ấn định rõ ràng sẽ giải quyết tình trạng thiếu hụt thiết chế văn hóa, thể thao và hạ tầng giáo dục hiện nay. Áp lực từ các dự án lớn đổ về xã sẽ buộc đội ngũ cán bộ phải nâng cao năng lực chuyên môn, xóa bỏ tư duy “trông chờ, ỷ lại”, đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện đại.
Khi quy hoạch đi vào thực tế, xã Long Hựu sẽ thoát ly khỏi thế khó “độc canh”, vươn mình trở thành đô thị sinh thái năng động của tỉnh Tây Ninh. Nhưng ngược lại, nếu quy hoạch đã công bố mà chậm triển khai thì quy hoạch đó vô tình trở thành “vòng kim cô” siết chặt tiến trình phát triển kinh tế – xã hội của gần như toàn bộ xã Long Hựu.
Trưa 26/4, đoàn xe dự đám cưới từ quốc lộ 1 rẽ vào đường nhánh hướng về thôn Trì Bình, xã Bình Sơn, băng qua tuyến đường sắt Bắc – Nam. Một số xe đi trước kịp qua khi chưa có tín hiệu dừng.
Đến lượt ôtô 7 chỗ do tài xế 36 tuổi điều khiển, đèn đỏ đã bật và thanh chắn bắt đầu hạ xuống. Tuy vậy, tài xế vẫn cố đi tiếp, khiến xe bị mắc kẹt giữa đường ray và barie.
Người này xuống xe tìm cách xử lý, nhiều người trong đoàn chạy tới hỗ trợ. Sau hơn một phút, nhân viên đường sắt mở thanh chắn phía đối diện để giải tỏa, giúp xe thoát ra. Một phút sau, tàu hỏa chạy qua khu vực gác chắn.
Tài xế bị cảnh sát lập biên bản với hai lỗi: vượt đường ngang khi đèn đỏ và dừng xe trong phạm vi an toàn đường sắt. Tổng mức phạt 5,9 triệu đồng, kèm tước giấy phép lái xe 2 tháng. Người này cho biết mượn xe chở khách dự đám cưới, do vội theo các xe phía trước nên vi phạm.
Một lãnh đạo ngành đường sắt cho hay đèn đỏ tại các điểm giao cắt thường bật trước khi hạ chắn khoảng 10 giây, nên trường hợp này đã vượt tín hiệu cảnh báo.
Trước đó hai ngày, tại Quảng Ngãi, một người đàn ông 40 tuổi ở xã Sơn Tịnh cũng lái xe máy tông gãy gác chắn khi tàu sắp đến, ngã gần đường ray và được nhân viên kịp thời đưa ra khỏi khu vực nguy hiểm.
Chỉ vài năm trước, dọc quốc lộ 14 từ đô thị Pleiku xuống Đắk Nông, hình ảnh quen thuộc không còn là những đồi tiêu xanh tốt mà là các vườn tiêu trụi lá, trụ trơ giữa nắng gió. Đây là hậu quả của một cuộc khủng hoảng nông nghiệp nghiêm trọng khi hàng ngàn ha hồ tiêu chết vì dịch bệnh và giá tiêu lao dốc.
Giai đoạn 2014 - 2015, giá tiêu từng đạt đỉnh 200.000 - 250.000 đồng/kg, kéo theo làn sóng mở rộng diện tích ồ ạt. Tại Gia Lai, diện tích hồ tiêu vượt quy hoạch gấp đôi, lên hơn 12.000 ha năm 2017. Người dân vay vốn, phá cà phê, mua đất trồng tiêu, trong khi giống và kỹ thuật thiếu kiểm soát.
Hệ quả đến rất nhanh. Dịch bệnh "chết nhanh, chết chậm" lan rộng, cộng thêm mưa kéo dài gây ngập úng khiến gần 10.200 ha hồ tiêu Tây nguyên bị thiệt hại, Gia Lai trở thành tâm điểm. Cùng lúc, giá tiêu lao dốc, từ hơn 200.000 đồng/kg xuống chỉ còn 36.000 - 40.000 đồng/kg vào năm 2020.
Không ít gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt vì hồ tiêu, buộc phải bán tháo tài sản hoặc giao lại cho ngân hàng xử lý, rồi đi làm thuê xa để trả nợ. Tổng dư nợ của các hộ trồng tiêu trên địa bàn Tây nguyên ước khoảng 12.000 tỉ đồng. Diện tích hồ tiêu tại Gia Lai cũng thu hẹp chỉ còn vài ngàn ha, phần lớn sinh trưởng kém, phát triển cầm chừng.
Dù trải qua giai đoạn lao dốc, cây tiêu Gia Lai đang dần hồi sinh. Những nông dân kiên trì, canh tác bài bản, không chạy theo phong trào đã chứng minh vùng đất đỏ bazan ở Chư Sê, Chư Pưh… vẫn phù hợp với cây “vàng đen”.
Sau những năm lao dốc, giá tiêu hiện đã phục hồi mạnh, tạo động lực cho người trồng quay lại với loại cây này. Tại xã Ia Ko, ông Nguyễn Tấn Lục duy trì canh tác tiêu theo hướng hữu cơ với khoảng 700 trụ. Nhờ đó, vườn tiêu phát triển ổn định, ít sâu bệnh.
Vụ này, mỗi trụ cho khoảng 3 kg tiêu tươi, với giá tiêu dao động 140.000 - 150.000 đồng/kg, gia đình ông Lục ước thu hơn 300 triệu đồng, mức thu nhập từng khó tưởng tượng chỉ vài năm trước.
Câu chuyện của ông Lục không phải ngoại lệ. Ông Nguyễn Kim Anh, Trưởng phòng Kinh tế xã Kon Gang, cho biết toàn xã có khoảng 650 ha hồ tiêu, trong đó hơn 600 ha đang kinh doanh. Năng suất bình quân đạt khoảng 4 tấn/ha. Dù thời tiết bất lợi và nhiều diện tích đã già cỗi, nhưng với giá tiêu ở mức 150.000 - 160.000 đồng/kg, người dân vẫn phấn khởi bước vào vụ thu hoạch.
Theo ông Hoàng Phước Bính, nguyên Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê, giá tiêu trong nước hiện dao động khoảng 150.000 - 152.000 đồng/kg, mức cao nhất từ đầu năm.
"Diễn biến này phản ánh rõ quy luật cung - cầu khi nguồn cung toàn cầu suy giảm sau nhiều năm giá thấp và dịch bệnh. Sản lượng hồ tiêu năm 2025 ước giảm 10 - 15%, thậm chí một số vùng giảm mạnh hơn do thời tiết bất lợi và diện tích già cỗi. Trong khi đó, diện tích trồng mới những năm gần đây chưa đủ bù đắp sản lượng thiếu hụt. Chính sự thu hẹp nguồn cung đã giúp giá tiêu duy trì ở mức cao, tạo lợi thế cho người sản xuất", ông Bính nói.
Hiện tổng diện tích hồ tiêu Gia Lai khoảng 8.500 ha, sản lượng năm 2025 ước đạt trên 27.000 tấn. Tỉnh định hướng đến năm 2030 ổn định diện tích khoảng 10.000 ha, tập trung vào canh tác hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao và nâng chất lượng sản phẩm.
Sau cú "vấp ngã" do phát triển nóng, nông dân Gia Lai đã rút ra bài học quan trọng: không chạy theo phong trào mà hướng tới sản xuất bền vững. Với đà tăng của giá tiêu hiện nay, cùng sự thay đổi trong tư duy canh tác, "vàng đen" đang dần lấy lại vị thế, mở ra hy vọng phục hồi ổn định cho ngành hồ tiêu trong thời gian tới.
Ông Thái Hoàng Quỳnh - Giám đốc kinh doanh mảng điện và lưới điện, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia (tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực công nghệ năng lượng) - đặt vấn đề: "Câu hỏi thực sự bây giờ không phải là liệu sự tăng trưởng có đến hay không, mà liệu hạ tầng năng lượng của đất nước có theo kịp tốc độ, sự phức tạp và kỳ vọng của sự tăng trưởng đó hay không?".
Đại diện Schneider Electric chỉ ra rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính cấu trúc với ba xu hướng lớn.
Thứ nhất, hệ thống năng lượng toàn cầu đang chuyển từ mô hình tập trung, phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch sang điện hóa, phân tán và carbon thấp. Tại Việt Nam, nhu cầu điện năng (sản xuất và nhập khẩu) dự báo tăng 2,4 lần (đến năm 2050), theo Quy hoạch điện 8, trong khi năng lượng tái tạo đang mở rộng nhanh chóng. Công suất năng lượng tái tạo đã vượt mốc 21 GW và đặt mục tiêu đạt 47% tổng công suất lắp đặt vào năm 2030.
Thứ hai, sự bùng nổ của số hóa và trí tuệ nhân tạo khiến nhu cầu điện không chỉ tăng về lượng mà còn đòi hỏi độ ổn định tuyệt đối. Các trung tâm dữ liệu, nhà máy thông minh hay đô thị số đều yêu cầu nguồn điện tin cậy liên tục 24/7.
Thứ ba, chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ. Các chuỗi cung ứng đang lên kế hoạch điều chỉnh mạng lưới hoạt động, ưu tiên những quốc gia có môi trường ổn định và hạ tầng sẵn sàng, đặc biệt là hạ tầng năng lượng.
Trong bối cảnh này, Việt Nam nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ vị trí địa lý, lực lượng lao động trẻ và chính sách mở cửa. Tuy nhiên cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi hạ tầng đủ sức "đỡ" dòng vốn. Nói cách khác, hạ tầng năng lượng không còn là hạ tầng kỹ thuật, mà đã trở thành hạ tầng kinh tế.
Ông Quỳnh khẳng định: "Nếu năng lượng không sẵn sàng, tăng trưởng sẽ chậm lại. Nếu được vận hành thông minh, năng lượng sẽ là hệ số nhân giúp tăng tốc phát triển".
Từ ba xu hướng trên, một "phương trình tăng trưởng" mới đang hình thành. Theo các chuyên gia, tăng trưởng trong kỷ nguyên năng lượng và công nghiệp thông minh phụ thuộc vào bốn yếu tố: nguồn điện đáng tin cậy, hệ thống linh hoạt, khả năng tiếp cận năng lượng và tốc độ triển khai.
Nếu thiếu một trong bốn yếu tố này, tăng trưởng sẽ bị kìm hãm. Ngược lại, khi năng lượng được vận hành thông minh, nó trở thành hệ số nhân cho toàn bộ nền kinh tế.
Điều này đặc biệt rõ trong bối cảnh AI phát triển nhanh. Nhu cầu năng lượng cho các trung tâm dữ liệu toàn cầu được dự báo có thể tăng gấp bốn lần từ nay đến năm 2030.
Với Việt Nam, nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao, bài toán điện năng sẽ là điều kiện tiên quyết.
Theo ông Thái Hoàng Quỳnh, điểm đáng chú ý là cách tiếp cận đối với hạ tầng năng lượng đang thay đổi.
Trước đây, câu chuyện chủ yếu xoay quanh giảm phát thải. Nhưng trong giai đoạn hiện nay, hệ thống năng lượng của tương lai phải đáp ứng đồng thời ba yêu cầu là đáng tin cậy, linh hoạt và bền vững.
Điều này kéo theo sự thay đổi về cấu trúc hạ tầng. Lưới điện truyền thống đơn hướng được cho là không đủ đáp ứng nhu cầu trước sự gia tăng của năng lượng tái tạo, xe điện và các phụ tải mới như trung tâm dữ liệu.
Thay vào đó là mô hình lưới điện số, có khả năng giám sát và tối ưu theo thời gian thực, kết hợp với các cấu phần như lưới điện siêu nhỏ, hệ thống lưu trữ năng lượng, tòa nhà thông minh và chuỗi cung ứng bền vững.
Nói cách khác, hạ tầng năng lượng không còn là những đường dây và trạm biến áp riêng lẻ, mà trở thành một hệ sinh thái tích hợp.
