Trong những lần lái xe ở nước ngoài, từ Mỹ, Anh đến một số quốc gia châu Á, tôi nhận thấy một chi tiết rất nhỏ nhưng gần như không bao giờ bị bỏ qua: trước khi đổ xăng, tài xế luôn tắt máy. Không cần nhắc nhở nhiều, không cần tranh cãi, đó gần như là một thói quen mặc định.
Ở nhiều trạm xăng, quy định này được thể hiện rõ ràng bằng biển báo hoặc được nhân viên trực tiếp yêu cầu. Thậm chí, trong một số trường hợp, nếu tài xế không tắt máy, việc bơm nhiên liệu có thể bị từ chối. Các tiêu chuẩn an toàn của Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy Quốc gia Hoa Kỳ (National Fire Protection Association) hay hướng dẫn từ Cơ quan An toàn và Sức khỏe Lao động (Health and Safety Executive) của Anh quốc đều xem đây là yêu cầu bắt buộc trong vận hành trạm nhiên liệu.
Điều khiến tôi băn khoăn là vì sao một thao tác đơn giản như vậy lại được áp dụng nghiêm túc đến thế. Khi tìm hiểu kỹ hơn, tôi nhận ra câu trả lời không nằm ở thói quen, mà ở các nguyên tắc an toàn rất cụ thể.
Trước hết, nguy cơ lớn nhất khi đổ xăng không đến từ xăng lỏng, mà từ hơi xăng. Ngay khi mở nắp bình, hơi xăng bắt đầu bay ra và tích tụ quanh khu vực miệng bình nhiên liệu. Đây là hỗn hợp rất dễ bắt lửa. Trong điều kiện phù hợp, chỉ cần một tia lửa nhỏ cũng có thể khiến ngọn lửa bùng lên nhanh chóng.
Vấn đề là, khi xe vẫn nổ máy, nguy cơ phát sinh tia lửa (dù rất nhỏ) luôn tồn tại. Hệ thống điện trên xe, từ bugi đến các thiết bị đóng ngắt, vẫn hoạt động liên tục. Trong phần lớn thời gian, những yếu tố này hoàn toàn an toàn. Nhưng trong môi trường giàu hơi xăng, mức độ rủi ro tăng lên đáng kể, và đó là điều mà các quy chuẩn an toàn không cho phép bỏ qua.
Bên cạnh yếu tố điện, nhiệt lượng từ động cơ cũng là một biến số cần tính đến. Sau khi vận hành, một số bộ phận của xe có thể đạt nhiệt độ cao. Dù không trực tiếp tiếp xúc với nhiên liệu, việc giữ động cơ hoạt động trong lúc tiếp nhiên liệu vẫn làm gia tăng nguy cơ tổng thể, đặc biệt trong không gian kín hoặc khu vực có tích tụ hơi xăng.
Một điểm khác mà tôi rất thường nghe nhắc đến tại các trạm xăng ở nước ngoài là tĩnh điện. Nhân viên thường khuyến cáo không nên ra vào xe trong lúc bơm xăng, bởi việc ma sát giữa cơ thể và ghế ngồi có thể tạo ra điện tích. Khi chạm vào vòi bơm hoặc bề mặt kim loại, điện tích này có thể phóng ra dưới dạng tia lửa nhỏ, nhưng hoàn toàn đủ để kích hoạt cháy trong môi trường có hơi xăng.
Từ những yếu tố đó, có thể thấy việc tắt máy không phải là quy định mang tính hình thức, mà là một bước nhằm loại bỏ một trong những nguồn rủi ro quan trọng nhất. Khi kết hợp với các biện pháp khác như kiểm soát tĩnh điện, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử hay đảm bảo thông thoáng, nguy cơ cháy nổ sẽ được giảm xuống mức thấp nhất có thể.
Quay trở lại Việt Nam, tôi nhận thấy quy định tắt máy khi đổ xăng thực ra cũng không phải là điều xa lạ. Rất nhiều các trạm nhiên liệu hiện nay đều đã có biển nhắc nhở. Và trong nhiều trường hợp, nhân viên cũng yêu cầu tài xế thực hiện. Tuy nhiên, mức độ tuân thủ vẫn chưa thực sự đồng đều, nếu không muốn nói rằng hầu hết đang thực hiện theo kiểu “cho có”, cho đủ thủ tục. Còn với các tài xế, rất nhiều người vẫn giữ thói quen để xe nổ máy, khi cho rằng việc dừng lại chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.
Từ trải nghiệm cá nhân, tôi cho rằng sự khác biệt nằm ở cách mỗi người nhìn nhận mức độ rủi ro. Ở nhiều quốc gia, quy định này được tuân thủ gần như tuyệt đối, không chỉ vì sự giám stas, kiểm soát chặt chẽ, mà quan trọng hơn vì nó được hiểu đúng là một nguyên tắc an toàn cơ bản. Trong khi đó, nếu xem nhẹ hoặc coi đó là quy định “thủ tục”, nguy cơ vẫn luôn tồn tại, dù không phải lúc nào cũng dễ nhận thấy.
Một thao tác nhỏ như tắt máy xe có thể chỉ mất vài giây, nhưng lại giúp loại bỏ một nguồn nguy cơ tiềm ẩn trong môi trường dễ cháy như cây xăng. Khi đã hiểu rõ lý do đằng sau quy định này, việc tuân thủ không còn là nghĩa vụ, mà trở thành một thói quen cần thiết để đảm bảo an toàn cho chính mình và những người xung quanh.
* Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, một người sống và làm việc tại TP.HCM. Đóng góp bài viết, câu hỏi xin gửi về xe@thanhnien.vn hoặc thainguyenthanhnien@gmail.com.
Ông Bùi Hồng Trung, cựu Giám đốc Sở Giao thông vận tải Đà Nẵng, cho rằng giao thông không chỉ là câu chuyện hạ tầng mà còn là tấm gương phản chiếu văn hóa đô thị.
Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trao đổi với ông về việc xây dựng văn hóa giao thông trở thành bản sắc riêng của thành phố.
* Thưa ông, vì sao ông cho rằng giao thông có thể phản chiếu rõ nhất văn hóa của một đô thị?
- Gần 30 năm công tác trong ngành giao thông, tôi luôn cho rằng giao thông không chỉ là chuyện đường sá, cầu cống hay phương tiện đi lại. Đây còn là nơi phản chiếu rõ nhất cách ứng xử của một cộng đồng dân cư.
Mỗi ngày, hàng triệu lượt người gặp nhau ở ngã tư, trên vỉa hè, tại bến xe hay trước đèn tín hiệu giao thông. Chính ở những không gian công cộng ấy, văn hóa của một đô thị được thể hiện chân thực nhất, là nơi kiểm nghiệm danh xưng "thành phố đáng sống" của Đà Nẵng.
Những hành động nhỏ trên đường phố thường tạo ra cảm nhận rất nhanh cho người dân, du khách và nhà đầu tư về một môi trường an toàn, trật tự và tử tế.
* Có những yếu tố nào góp phần hình thành nên những hình ảnh đẹp đó?
- Khi còn làm công tác quản lý, tôi có dịp nghiên cứu, học tập nhiều mô hình giao thông, trong đó có Đài Loan. Họ cũng có đặc điểm tương đồng với Việt Nam khi xe máy vẫn là phương tiện phổ biến dù hệ thống giao thông công cộng rất phát triển.
Từ những kinh nghiệm học hỏi đó, thành phố đã dành nhiều tâm sức xây dựng hạ tầng theo hướng "đô thị vị nhân sinh", lấy con người làm trung tâm.
Có thể thấy từ khu vực chờ dành cho xe máy trước đèn tín hiệu, hệ thống biển báo chỉ hướng phân luồng từ xa, cho đến các giải pháp hỗ trợ người đi bộ qua đường... tất cả đều hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường giao thông văn minh hơn.
Tôi cho rằng văn hóa Đà Nẵng có thể nhìn thấy trước tiên và rõ nhất ở văn hóa giao thông. Mà văn hóa giao thông có thể nhìn thấy dễ nhất ở việc nhường nhịn nhau trên đường, theo triết lý "phương tiện nào có lợi thế về thời gian thì nhường nhịn cho người ít có lợi thế về thời gian hơn".
* Có những vấn đề nào cần cải thiện để tạo ra chuyển biến mạnh mẽ trong thời gian tới?
- Nhìn thẳng thực tế, tôi thấy còn nhiều việc phải làm. Tình trạng chen lấn, đi ngược chiều, sử dụng điện thoại khi lái xe, xả rác xuống đường, cãi vã sau va chạm gây ùn tắc hay lấn chiếm vỉa hè vẫn còn xuất hiện. Những hành vi tưởng nhỏ nhưng làm giảm chất lượng môi trường giao thông và hình ảnh đô thị.
Đang có một vấn đề nổi lên mà thành phố cần làm là siết chặt quản lý dịch vụ du lịch và ứng dụng công nghệ. Trong đó cần quản lý gắt gao dịch vụ cho thuê xe máy, bắt buộc các cơ sở phải kiểm tra bằng lái, hướng dẫn luật giao thông đa ngôn ngữ cho du khách và liên thông dữ liệu vi phạm để xử lý nghiêm. Đây là cách bảo vệ du khách, nhất là khách quốc tế và hình ảnh thành phố.
Đồng thời sớm thực hiện chuyển đổi số trong quản lý giao thông. Trong đó xây dựng bản đồ số an toàn giao thông cho phép người dân phản ánh điểm đen, vỉa hè bị chiếm dụng. Mọi phản ánh phải được xử lý công khai để khuyến khích sự tham gia của cộng đồng.
* Như vậy, Đà Nẵng cần chuẩn bị những "món ngon" nào để thực sự có đặc sản riêng cho giao thông thành phố?
- Đã đến lúc Đà Nẵng không chỉ xem văn hóa giao thông là nhiệm vụ của ngành chức năng mà cần coi đây là một phần của bản sắc thành phố. Khi người dân tự hào về cách ứng xử văn minh trên đường phố, văn hóa giao thông sẽ trở thành một "thương hiệu mềm" của Đà Nẵng, giống như sự thân thiện, hiếu khách mà thành phố đã gây dựng trong nhiều năm qua.
Muốn làm được điều đó, cần bắt đầu từ những hành động rất cụ thể: tôn trọng luật giao thông, nhường nhịn nhau khi tham gia giao thông, trả lại vỉa hè cho người đi bộ và giáo dục ý thức giao thông cho thế hệ trẻ ngay từ trường học và gia đình.
Những "đặc sản" cần xây dựng và lan tỏa như một "chuẩn văn hóa giao thông Đà Nẵng" mới với những quy tắc ngắn gọn, dễ nhớ, tập trung vào các hành vi cốt lõi như dừng đúng vạch, không sử dụng điện thoại khi lái xe, nhường người đi bộ, không leo vỉa hè, biết xin lỗi khi xảy ra va chạm...
Có thể nâng tầm các phong trào hiện nay bằng những thông điệp gần gũi như "Người Đà Nẵng ra đường văn minh - về nhà an toàn".
Song song đó là cá thể hóa trách nhiệm đến từng khu dân cư, trường học, khu du lịch và doanh nghiệp vận tải. Mỗi nơi đều phải có phần việc cụ thể trong việc xây dựng văn hóa giao thông.
Ngày 13/5, tai nạn đã xảy ra tại lối vào một khu dân cư ở thành phố Bắc An, thành phố Hợp Hà, tỉnh Hắc Long Giang. Một người phụ nữ đang đi bộ trên hè thì bị rào chắn hạn chế chiều cao bị xe tải đâm gãy đập trúng.
Video từ camera giám sát cho thấy người phụ nữ đi bộ một mình. Ở lối ra vào, một số ôtô và xe máy chạy qua. Xe tải từ ngoài chạy vào và phần thùng xe va trúng thanh hạn chế chiều cao dẫn đến tai nạn. Nạn nhân ngã đập mặt xuống đất và nằm im, bị chiếc xe máy đỗ trên hè đổ vào người.
Một người đàn ông từ ghế phụ xe tải chạy ngay tới và đỡ chiếc xe máy khỏi người nạn nhân. Tài xế xe tải cũng nhanh chóng xuống xe và sau đó gọi người đến giúp.
Vụ việc khiến nhiều người thấy sợ hãi. Các nhân chứng cho biết toàn bộ sự việc chỉ diễn ra trong vài giây. Một người nói: "Ai có thể tưởng tượng được? Cô ấy đang đi bộ bình thường, không làm gì sai, vậy mà thảm họa lại xảy ra".
Nhiều bình luận khác cùng nói đến sự nghịch lý, khi thanh hạn chế chiều cao vốn được thiết kế để chặn các phương tiện khổ lớn nhằm đảm bảo an toàn cho khu dân cư, nhưng cuối cùng lại dẫn đến tai nạn. Hiện chưa rõ tình trạng của người phụ nữ gặp nạn.
Sau nhiều năm chờ đợi, Mitsubishi đang từng bước đưa Pajero trở lại thị trường. Dù mới chỉ hé lộ một số hình ảnh ban đầu, mẫu SUV huyền thoại của hãng xe Nhật Bản đã bắt đầu thu hút sự chú ý thông qua những đánh giá từ nhóm khách hàng được xem xe trước khi ra mắt.
Kể từ khi Pajero chính thức ngừng sản xuất vào năm 2021, Mitsubishi liên tục nhận được những câu hỏi liên quan đến khả năng hồi sinh dòng SUV biểu tượng này. Trong nhiều năm, hãng từng nhiều lần đề cập đến kế hoạch nghiên cứu sản phẩm kế nhiệm nhưng chưa đưa ra cam kết rõ ràng về sự trở lại của mẫu xe.
Tuy nhiên, chỉ 5 năm sau khi dây chuyền sản xuất đóng cửa, Pajero đang chuẩn bị tái xuất với tư cách một thế hệ hoàn toàn mới. Theo kế hoạch hiện tại, mẫu SUV này dự kiến ra mắt chính thức trước cuối năm nay và được định vị là xe đời 2027.
Đáng chú ý, Mitsubishi gần đây đã tổ chức trưng bày kín Pajero mới cho một số khách hàng tại Nhật Bản trong khuôn khổ sự kiện Star Camp. Những người tham gia được lựa chọn ngẫu nhiên để xem trước mẫu xe, trong khi giới truyền thông không được tiếp cận.
Dù vậy, một số phản hồi ban đầu từ những người đã trực tiếp trải nghiệm chiếc xe vẫn xuất hiện trên truyền thông Nhật Bản.
Theo Kuruma News, 4 khách hàng được xem trước Pajero mới đều đánh giá cao không gian nội thất của xe. Trong số này có cả những người đang sử dụng xe Mitsubishi và những chủ sở hữu Pajero trước đây. Điểm chung trong các nhận xét là khoang cabin mới mang lại cảm giác sang trọng và cao cấp hơn đáng kể so với thế hệ tiền nhiệm.
Một khách hàng cho biết thiết kế nội thất của Pajero mới thiên về phong cách hiện đại và thời trang hơn, phù hợp với môi trường đô thị thay vì tập trung hoàn toàn vào chất "off-road" như trước. Điều này làm dấy lên kỳ vọng rằng Mitsubishi sẽ nâng cấp mạnh trải nghiệm người dùng bên trong xe, hướng tới nhóm khách hàng SUV cao cấp.
Tuy nhiên, yếu tố gây chú ý nhất lại là kích thước tổng thể. Phần lớn những người được xem trước mẫu xe đều nhận định Pajero mới lớn hơn đáng kể so với những gì họ từng hình dung.
Trên thế hệ thứ tư, Pajero có kích thước dài 4.900mm, rộng 1.875mm và cao 1.890mm. Dựa trên các phản hồi ban đầu, nhiều nguồn tin cho rằng thế hệ mới có thể đạt quy mô tương đương Toyota Land Cruiser Prado, thậm chí nhỉnh hơn ở một số thông số.
Dù vậy, Pajero nhiều khả năng sẽ không gia nhập nhóm SUV cỡ lớn như Toyota Land Cruiser 300, Lexus LX hay Nissan Patrol. Nguyên nhân là bởi mẫu xe được cho là phát triển trên nền tảng khung gầm của Triton thế hệ mới, vốn thuộc phân khúc bán tải cỡ trung.
Một số hình dung về thiết kế của Pajero mới - Ảnh: Thanos Pappas, Carsguide
Nếu thông tin này chính xác, Pajero mới sẽ tiếp tục hướng đến nhóm khách hàng cần một mẫu SUV khung gầm rời có khả năng vận hành địa hình mạnh mẽ nhưng vẫn sở hữu kích thước phù hợp với nhu cầu sử dụng hằng ngày, thay vì cạnh tranh trực tiếp với các mẫu SUV full-size cỡ lớn.
Hiện Mitsubishi vẫn chưa công bố các thông số quan trọng liên quan đến hệ truyền động, động cơ hay khả năng vận hành của Pajero mới. Toàn bộ thông tin chi tiết dự kiến sẽ được hãng giới thiệu vào mùa thu năm 2026.
Thị trường phân phối của Pajero thế hệ mới chưa được xác nhận. Tại thị trường Mỹ, các yếu tố liên quan đến thuế quan và chi phí nhập khẩu vẫn là những rào cản đáng kể. Tuy nhiên, Mitsubishi từng nhiều lần bày tỏ tham vọng mở rộng hiện diện tại Bắc Mỹ bằng các dòng xe bán tải và SUV địa hình.
Trong trường hợp kế hoạch phát triển mẫu bán tải cỡ trung mới đạt kết quả tích cực, sự trở lại của Pajero, hoặc Montero tại thị trường Mỹ, hoàn toàn có thể trở thành hiện thực trong tương lai.
