Không chỉ khiến chủ tàu trắng tay, những “xác tàu” bạc tỉ “neo cứng” trong vũng neo đậu tàu thuyền Lý Sơn còn gây mất mỹ quan, cản trở luồng lạch và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường.
Tại vũng neo đậu tàu thuyền Lý Sơn, giữa hàng trăm tàu cá ra vào mỗi ngày, nhiều con tàu khách từng một thời nhộn nhịp chở khách trên tuyến Sa Kỳ – Lý Sơn nay nằm im lìm, phủ đầy rong rêu.
Nhìn từ xa, khó ai nghĩ những con tàu hoen gỉ ấy từng là niềm tự hào của vận tải biển đảo. Có chiếc cửa kính vỡ nát, thân tàu xuống cấp nghiêm trọng sau nhiều năm phơi mình dưới nắng gió.
Có chiếc chìm một phần dưới mặt nước, chỉ còn phần thân nổi lên như một “xác tàu” bị bỏ quên.
Nổi bật trong số đó là tàu Hoàng Sa 03. Con tàu từng trị giá khoảng 10 tỉ đồng nay nằm mắc cạn, phần thân chìm dưới nước biển. Toàn bộ tàu không còn khả năng khai thác, trở thành một khối sắt thép hoen gỉ bên góc vũng neo đậu.
Tàu khách Hoàng Sa 03 đi vào khai thác năm 2014, kỳ vọng thúc đẩy tuyến vận tải khách Sa Kỳ – Lý Sơn. Tuy nhiên tàu chỉ hoạt động được khoảng ba năm rồi phải dừng. Nhiều năm qua chủ tàu nhiều lần rao bán nhưng không ai mua. Con tàu vì thế thành gánh nặng.
Không riêng Hoàng Sa 03, tàu khách An Vĩnh 03 cũng chung số phận. Từng là tàu khách hiện đại nhất nhì tuyến Sa Kỳ – Lý Sơn, con tàu trị giá gần 20 tỉ đồng giờ neo bất động bên cạnh nhiều tàu bỏ hoang khác.
Trong khi đó tàu khách Biển Đông từng được một người dân Lý Sơn đầu tư khoảng 15 tỉ đồng vào năm 2016, với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng vận tải hành khách ra đảo. Thế nhưng chỉ sau khoảng hai năm khai thác, con tàu phải ngừng hoạt động vì không thể cạnh tranh với các tàu siêu tốc thế hệ mới.
Sự xuất hiện của đội tàu siêu tốc có thời gian di chuyển chỉ từ 30 – 45 phút đã làm thay đổi hoàn toàn thị trường vận tải hành khách tuyến Sa Kỳ – Lý Sơn. Những tàu cao tốc đời cũ, dù từng được xem là hiện đại, dần mất lợi thế. Hành khách chuyển sang lựa chọn phương tiện nhanh hơn, tiện nghi hơn.
Từ đó hàng loạt tàu khách rơi vào cảnh ế ẩm, doanh thu sụt giảm rồi phải nằm bờ. Nhiều chủ tàu lâm cảnh nợ ngân hàng, trong khi tài sản trị giá hàng chục tỉ đồng ngày càng xuống cấp theo thời gian.
Điều đáng lo ngại là những con tàu bỏ hoang không chỉ là nỗi đau của chủ sở hữu mà còn trở thành bài toán khó đối với cơ quan quản lý.
Theo ghi nhận, nhiều tàu neo đậu lâu năm chiếm diện tích mặt nước đáng kể trong khu vực vũng neo đậu. Một số tàu xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ trôi dạt khi đứt neo trong mùa mưa bão, va đập vào tàu cá đang hoạt động hoặc các công trình hạ tầng lân cận.
Ngoài ra việc để tàu hư hỏng nằm lâu ngày dưới nước cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ ô nhiễm môi trường biển do dầu mỡ, vật liệu và các chất thải tồn lưu trên tàu.
Ông Nguyễn Đình Trung – Giám đốc Ban Quản lý cảng cá tỉnh Quảng Ngãi – cho biết đơn vị đã nhiều lần phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra thực trạng các tàu khách neo đậu lâu năm tại vũng neo đậu tàu thuyền Lý Sơn để tìm phương án xử lý.
Tuy nhiên việc giải quyết gặp nhiều trở ngại. Một số chủ tàu không còn liên lạc được, trong khi những người còn liên hệ được cũng lúng túng vì không biết đưa tàu đi đâu hoặc xử lý thế nào đối với những phương tiện đã hết khả năng khai thác.
Theo ông Trung, thời gian tới đơn vị sẽ phối hợp với UBND đặc khu Lý Sơn rà soát, xử lý dứt điểm tình trạng này. Các tàu tiếp tục neo đậu sẽ phải thực hiện nghĩa vụ tài chính và được bố trí tập trung tại một khu vực riêng nhằm tránh ảnh hưởng đến hoạt động của tàu cá.
“Đối với những trường hợp không xác định được chủ sở hữu hoặc tàu đã hư hỏng nghiêm trọng, cơ quan chức năng sẽ tính đến phương án trục vớt, giải phóng mặt nước”, ông Trung nói.
Giữa vũng neo đậu, những con tàu khách bạc tỉ nằm bất động là hình ảnh tiếc nuối. Từ biểu tượng của một giai đoạn phát triển vận tải biển đảo, chúng đang dần trở thành những “xác tàu” chờ lời giải cho một bài toán tồn đọng nhiều năm ở Lý Sơn.
Sáng 21/5, dầu thô WTI của Mỹ giao dịch quanh mức 99 USD mỗi thùng. Tương tự, giá dầu Brent cũng giảm hơn 5%, còn khoảng 105 USD. Giá nhiên liệu đi xuống nhờ kỳ vọng nguồn cung dầu mỏ từ Trung Đông có thể dần quay lại thị trường.
Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết đã hủy kế hoạch mở lại các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran để dành thêm thời gian cho ngoại giao. Việc này được thực hiện theo đề nghị từ các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh.
Hôm 20/5, ông cũng nói với các phóng viên rằng Washington đang ở "giai đoạn cuối" trong cuộc đàm phán với Iran.
Tổng thống Mỹ từng nhiều lần bày tỏ sự lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận với Iran và sớm chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, căng thẳng giữa Washington và Tehran sau đó lại tiếp tục leo thang.
Iran và Mỹ đã rơi vào thế bế tắc suốt nhiều tuần qua khi Tehran phong tỏa eo biển Hormuz, còn Washington chặn các cảng biển của Iran. Hormuz là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới khi khoảng 20% nguồn cung dầu, khí đốt đi qua eo biển này.
Citibank hôm 20/5 cũng cảnh báo thị trường "đang đánh giá thấp" nguy cơ gián đoạn kéo dài đối với nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz. Ngân hàng này dự báo giá dầu Brent có thể lên tới 120 USD một thùng trong ngắn hạn.
"Chúng tôi cho rằng chính quyền Iran ngày càng có khả năng làm gián đoạn dòng chảy qua eo Hormuz trong một khoảng thời gian", nhóm chuyên gia phân tích của Citi nhận định trong báo cáo gửi khách hàng.
Theo phân tích do Wood Mackenzie công bố hôm 21/5, giá dầu có thể tiến sát mốc 200 USD một thùng trong kịch bản xấu nhất nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa đến hết năm nay.
Tuy nhiên, Wood Mackenzie cho rằng giá dầu sẽ giảm mạnh nếu Mỹ và Iran sớm đạt thỏa thuận hòa bình, giúp eo Hormuz được mở lại trong tháng 6. Trong kịch bản này, giá Brent giao ngay có thể giảm còn khoảng 80 USD một thùng vào cuối năm nay.
Theo TradingEconomics, tâm lý lạc quan về nguồn cung có thể còn được củng cố bởi dữ liệu vệ tinh cho thấy ba siêu tàu chở dầu đã đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo thị trường nhiên liệu vẫn trong tình trạng căng thẳng bởi các chuyến hàng từ vịnh Ba Tư cần gần hai tháng để tới được nơi tiêu thụ cuối cùng.
Ngân hàng Hàng hải Việt Nam (HoSE: MSB) mới đây cho biết sẽ tiến hành thu giữ tài sản thế chấp của Công ty cổ phần Hàng không Tre Việt - đơn vị vận hành Bamboo Airways, do doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng tín dụng đã ký kết.
Theo thông báo, việc thu giữ dự kiến được thực hiện sau ngày 10-5-2026 tại nơi có các tài sản bảo đảm. Danh mục tài sản bị xử lý có quy mô lớn, gồm hàng trăm quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, chủ yếu đứng tên các pháp nhân liên quan FLC Group.
Cụ thể, ngân hàng dự kiến thu giữ 207 bất động sản tại khu biệt thự thuộc khu phức hợp Đak Đoa, Gia Lai; 169 tài sản tại phân khu số 6, khu đô thị du lịch sinh thái Nhơn Hội, Quy Nhơn, Bình Định; 10 tài sản tại khu đô thị du lịch sinh thái FLC Sầm Sơn, Thanh Hóa và một tài sản tại TP Pleiku, Gia Lai.
MSB cho biết việc thu giữ nhằm xử lý và thu hồi nợ theo thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp đã ký, đồng thời thực hiện theo quy định của pháp luật. Nguyên nhân là bên vay không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ.
Trước đó, Sacombank cũng đã triển khai các biện pháp tương tự đối với khoản vay cấp cho Bamboo Airways. Theo ngân hàng này, khoản tín dụng được bảo đảm bằng tài sản thế chấp của FLC Group, trong khi bên vay là Bamboo Airways.
Sacombank cho biết đã gửi thông báo yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ từ ngày 20-3-2026 và đề nghị các bên liên quan tự nguyện bàn giao tài sản trước ngày 27-3-2026.
Tuy nhiên, đến thời hạn, các bên không thực hiện, buộc ngân hàng phải tiến hành thu giữ tài sản bảo đảm.
Danh mục tài sản bị thu giữ gồm 355 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với tổng diện tích hơn 86.000 m2 tại Đak Đoa, Gia Lai, trong đó phần lớn là đất ở nông thôn. Các giấy chứng nhận này được cấp cho FLC vào năm 2021, với thời hạn sử dụng đến năm 2071.
Theo kế hoạch, việc thu giữ của Sacombank diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 22-4 đến 22-6-2026.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh FLC Group đã tiếp nhận lại quyền điều hành Bamboo Airways từ tháng 9-2025, sau khi nhóm nhà đầu tư mới rút lui với lý do không đủ năng lực tài chính và quản trị để tiếp tục vận hành hãng.
Ngày 29-5, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) tổ chức hội thảo "Thực thi Luật Đô thị đặc biệt: Lộ trình kiến tạo TP.HCM - đô thị thông minh, bền vững và Net-Zero", quy tụ nhiều chuyên gia và nhà hoạch định chính sách tham gia góp ý cho mô hình phát triển mới của TP.HCM.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ, TP.HCM - cho rằng không phải mọi sáng kiến đều cần chờ đợi một cơ chế hoàn chỉnh hoặc sự thống nhất tuyệt đối ngay từ đầu.
Hiện nay nhiều mô hình tại địa phương dù nhận được sự đồng thuận từ người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn gặp khó khăn do cách hiểu và áp dụng quy định khác nhau giữa các cấp quản lý.
"Nếu các sáng kiến đều bị chặn lại vì e ngại tranh cãi hoặc chưa đủ cơ sở hoàn thiện thì sẽ rất khó hình thành các mô hình đổi mới hiệu quả", ông Tuấn nói.
Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ cho rằng cần thay đổi tư duy quản trị theo hướng giảm dần cơ chế "kiểm soát đầu vào", thay vào đó tập trung nhiều hơn vào hiệu quả cuối cùng của mô hình triển khai.
Khi được trao quyền chủ động hơn, địa phương không chỉ khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có mà còn có khả năng thu hút thêm nguồn lực xã hội thông qua các sáng kiến sáng tạo.
Chia sẻ thêm, ông Nguyễn Thanh Hòa - Phó giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM - cho biết thành phố đang đẩy mạnh thảo luận liên quan đến Luật Đô thị đặc biệt, trong đó có nhiều nội dung về phân quyền, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo ông Hòa, một trong những thay đổi lớn nhất là tư duy chuyển từ "ủy quyền" sang "phân quyền thực chất", cho phép địa phương có thêm không gian thử nghiệm trong quản trị đô thị.
Ở góc độ nghiên cứu, PGS.TS Trịnh Tú Anh - Viện trưởng Viện Đô thị thông minh và quản lý (ISCM), UEH - cho rằng một trong những thách thức lớn nhất của đổi mới sáng tạo đô thị hiện nay là sự "bập bênh" giữa nhu cầu thử nghiệm cái mới và các rủi ro về tài chính, tổ chức và thể chế.
Theo bà Tú Anh, trường đại học hiện không chỉ là nơi giảng dạy và nghiên cứu mà còn có thể trở thành trung tâm kết nối tri thức, đồng kiến tạo các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội cho đô thị.
Bà dẫn ví dụ nhiều trường đại học trên thế giới như Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) của Mỹ hay Đại học Aalto của Phần Lan hiện xem toàn bộ không gian quanh trường là hệ sinh thái thử nghiệm công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nhiều trường đại học tại TP.HCM như UEH hiện nằm trong các khu vực đô thị hóa mạnh, tập trung nhiều vấn đề về giao thông, môi trường và quản trị đô thị... Đây được xem là điều kiện thuận lợi để triển khai các mô hình thử nghiệm gắn với nhu cầu thực tế của thành phố.
Ngoài ra, môi trường đại học cũng quy tụ đội ngũ nghiên cứu, sinh viên cùng nhiều hoạt động học thuật, tạo điều kiện thuận lợi để thử nghiệm các giải pháp mới liên quan đến dữ liệu, công nghệ hay hành vi người dùng.
"Đây là nền tảng để các trường đại học trở thành một phần trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của đô thị thay vì chỉ dừng lại ở vai trò đào tạo nguồn nhân lực", bà Tú Anh nhấn mạnh.
