Ngày 15/7, UBND tỉnh Tây Ninh phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức diễn đàn Phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tỉnh Tây Ninh và thúc đẩy liên kết khởi nghiệp phía Nam.
Tại diễn đàn, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn khẳng định, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ là động lực tạo bứt phá cho tăng trưởng của địa phương trong giai đoạn mới.
Tỉnh xác định UAV và AI là hai lĩnh vực công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai từ nay đến năm 2030.
Với UAV, địa phương xây dựng Chiến lược phát triển hệ sinh thái thiết bị bay không người lái giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Định hướng này nhằm đưa Tây Ninh trở thành trung tâm thử nghiệm, đào tạo, sát hạch, ứng dụng và phát triển công nghiệp phụ trợ UAV của khu vực phía Nam.
Theo lãnh đạo tỉnh, định hướng trên dựa trên lợi thế liên kết với TPHCM – nơi có thế mạnh về nghiên cứu, phát triển công nghệ. Trong khi đó, Tây Ninh có quỹ đất, không gian thực địa thuận lợi để thử nghiệm, đào tạo và triển khai ứng dụng. Sự kết nối này sẽ tạo ra chuỗi giá trị và động lực tăng trưởng mới cho toàn vùng.
Định hướng phát triển công nghệ cao được đặt trên nền tảng tăng trưởng tích cực của địa phương. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của Tây Ninh ước tăng 10,12%, vượt kịch bản đề ra, xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố và đứng đầu khu vực phía Nam. Thu ngân sách nhà nước đạt hơn 32.600 tỷ đồng, bằng 60,7% dự toán Trung ương giao; tỷ lệ giải ngân đầu tư công đạt trên 46%, thuộc nhóm cao của cả nước.
Thu hút đầu tư tiếp tục là điểm sáng khi tỉnh cấp giấy phép mới cho 70 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn khoảng 36.600 tỷ đồng và 70 dự án FDI với tổng vốn đăng ký mới, điều chỉnh trên 2,2 tỷ USD. Lũy kế đến nay, Tây Ninh có hơn 3.100 dự án trong nước với tổng vốn khoảng 757.000 tỷ đồng và 2.051 dự án FDI, tổng vốn đăng ký trên 27,6 tỷ USD.
Theo ông Hẳn, những kết quả trên tạo nền tảng quan trọng để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Giai đoạn 2026-2030, Tây Ninh đặt mục tiêu xây dựng hệ thống đổi mới sáng tạo với 300 thành viên, giải quyết 100 bài toán đổi mới sáng tạo mỗi năm, hỗ trợ 100 doanh nghiệp nâng cao năng suất và ươm tạo từ 300-350 dự án khởi nghiệp.
“Tây Ninh cam kết tiếp tục kiến tạo môi trường thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo được thử nghiệm, doanh nghiệp khởi nghiệp được kết nối nguồn lực, góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động cho toàn vùng phía Nam”, ông Hẳn nhấn mạnh.
Đây là các thiết bị sản xuất chip được chuyển đổi công năng sang mục đích đào tạo và nghiên cứu bán dẫn. Intel khẳng định là doanh nghiệp đầu tiên thực hiện việc chuyển đổi này tại Việt Nam, trong khuôn khổ thỏa thuận hợp tác ký với Khu Công nghệ cao TP HCM.
Động thái diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển ngành bán dẫn, từng bước làm chủ công nghệ và đào tạo hàng chục nghìn kỹ sư trình độ cao. Việc đưa thiết bị thực vào giảng dạy và nghiên cứu được kỳ vọng giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sản xuất, đặc biệt ở khâu đóng gói và kiểm thử.
Nhờ đó, sinh viên được thực hành trực tiếp trên các trang thiết bị chuyên dụng. Dự án cũng hỗ trợ SHTP và Đại học Quốc gia Hà Nội xây dựng năng lực đào tạo vi mạch hoàn chỉnh, từ khâu thiết kế đến lắp ráp và kiểm thử. Việc tận dụng thiết bị từ doanh nghiệp giúp tối ưu hóa các nguồn lực sẵn có, giảm gánh nặng đầu tư công và đẩy nhanh mức độ sẵn sàng của cơ sở đào tạo.
Ông Kenneth Tse, Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Intel Products Vietnam, cho rằng Việt Nam nổi lên như một "mắt xích quan trọng" trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Việc Intel trao tặng thiết bị nhằm giúp cơ sở đào tạo triển khai chương trình thực hành sát với nhu cầu thực tế, thu hẹp khoảng cách giữa môi trường học thuật và thực tiễn sản xuất.
"Điều này cũng đẩy nhanh mức độ sẵn sàng của nguồn nhân lực để hiện thực hóa tham vọng phát triển bán dẫn dài hạn của Việt Nam", ông Kenneth Tse nói.
Những năm qua, ngành bán dẫn trong nước tăng trưởng nhanh, kéo theo nhu cầu nhân lực lớn. Số doanh nghiệp thiết kế vi mạch tăng từ khoảng 40 lên gần 60 chỉ trong hai năm. Ở mảng đóng gói, kiểm thử và sản xuất, số doanh nghiệp cũng tăng từ 7 lên 15.
Lực lượng kỹ sư bán dẫn trong nước hiện khoảng 15.000 người, gồm 7.000 kỹ sư thiết kế và 7.000-8.000 kỹ sư ở các khâu còn lại, chưa kể khoảng 10.000 kỹ thuật viên. Phần lớn sự gia tăng đến từ việc đào tạo chuyển đổi ở những chuyên ngành gần.
Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến 2050 được Chính phủ ban hành tháng 9/2024, đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên, đồng thời xây dựng bốn phòng thí nghiệm bán dẫn quốc gia và 18 phòng thí nghiệm cấp cơ sở phục vụ đào tạo và nghiên cứu.
Không phải tất cả kỹ sư bán dẫn Việt Nam đào tạo đều dùng cho thị trường trong nước. Công nghiệp bán dẫn là ngành có tính toàn cầu, nhân lực đào tạo ra có thể kiếm việc làm tại các nền kinh tế phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, châu Âu, đảo Đài Loan - nơi thiếu hụt kỹ sư bán dẫn.
Trong danh mục 12 công nghệ chiến lược mới chờ phê duyệt, chip bán dẫn được xếp ở nhóm công nghệ nền tảng cho tương lai. Lĩnh vực này chưa thể tạo ra tác động kinh tế ngay trong ngắn hạn, nhưng đóng vai trò quan trọng trong tạo động lực tăng trưởng mới, bảo đảm tự chủ về an ninh, quốc phòng. Các sản phẩm công nghệ chiến lược về bán dẫn mà Việt Nam hướng đến là chip AI, chip IoT, chip chuyên dụng.
Thông tin được Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM phát đi dựa trên báo cáo StartupBlink công bố ngày 19/5. Vị trí 98 là thứ hạng cao nhất của TP HCM từ trước đến nay, đồng thời hoàn thành mục tiêu vào top 100 sớm 4 năm so với định hướng đến 2030.
Ngoài cột mốc này, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố còn xếp thứ 5 Đông Nam Á; đứng thứ hai khu vực về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái; thứ 7 châu Á - Thái Bình Dương về mức độ sôi động của cộng đồng khởi nghiệp.
Ở từng lĩnh vực, TP HCM xếp thứ ba Đông Nam Á về công nghệ tài chính (fintech) và thứ 5 khu vực về blockchain. Theo StartupBlink, fintech là lĩnh vực nổi bật nhất của thành phố, đứng thứ 60 toàn cầu; blockchain xếp hạng 70 thế giới.
StartupBlink đánh giá TP HCM là một trong những trung tâm khởi nghiệp năng động nhất Đông Nam Á, với sự tham gia ngày càng lớn của startup, nhà đầu tư, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Bảng xếp hạng của StartupBlink đánh giá hơn 1.500 thành phố và 100 quốc gia dựa trên các tiêu chí như quy mô hoạt động, chất lượng hệ sinh thái và môi trường kinh doanh hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, kết quả phản ánh những nỗ lực cải thiện môi trường hỗ trợ khởi nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường kết nối quốc tế của thành phố những năm gần đây.
Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, cho rằng vị trí 98 thể hiện nỗ lực nhiều năm của cộng đồng startup, nhà đầu tư, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức hỗ trợ và cơ quan quản lý trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
"Việc TP HCM vào top 100 không chỉ giúp nâng cao vị thế quốc tế mà còn tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư, chuyên gia và các hoạt động hợp tác đổi mới sáng tạo", ông Thắng nói, thêm rằng đây sẽ là nền tảng để thành phố tiếp tục hoàn thiện môi trường cho doanh nghiệp khoa học công nghệ và startup phát triển, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Những năm qua, TP HCM triển khai nhiều chính sách hỗ trợ khởi nghiệp, phát triển mô hình đổi mới sáng tạo mở, thúc đẩy kết nối đầu tư và vận hành Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP HCM (Sihub) theo mô hình đối tác công - tư.
Tháng trước, thành phố giới thiệu Quỹ đầu tư mạo hiểm với pháp nhân vận hành là Công ty Cổ phần Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM (HCM VIF JSC). Đây là quỹ đầu tư mạo hiểm đầu tiên trên cả nước được thiết kế riêng, hỗ trợ và đồng hành cùng các startup từ giai đoạn ươm mầm đến khi tăng trưởng.
Năm 2025, thành phố tổ chức nhiều sự kiện quốc tế về đổi mới sáng tạo như WISE HCMC, Vietnam Innovation Summit, InnoEx và Mega Us Expo nhằm mở rộng kết nối hệ sinh thái với khu vực và thế giới.
Theo StartupBlink 2026, Việt Nam tăng 5 bậc, lên vị trí 50 toàn cầu - mức cao nhất từ trước đến nay. Tốc độ tăng trưởng hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đạt 67,9%, cao nhất Đông Nam Á. Hiện cả nước có bốn thành phố nằm trong top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu.
Cơ quan An toàn Hạt nhân và Phóng xạ Phần Lan (STUK) dự kiến đưa ra đánh giá cuối cùng về hầm chôn chất thải hạt nhân Onkalo cuối tháng này, mở đường cho việc cấp giấy phép hoạt động và đưa cơ sở vào vận hành. Onkalo, nghĩa là "hang động" trong tiếng Phần Lan, được coi là kho lưu trữ địa chất sâu đầu tiên trên thế giới được thiết kế để xử lý vĩnh viễn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng.
"Chúng tôi hy vọng có thể bắt đầu hoạt động cuối năm nay hoặc, nhiều khả năng là đầu năm sau", Philippe Bordarier, Giám đốc điều hành công ty điện hạt nhân Teollisuuden Voima Oyj, nói với AFP.
Theo STUK, quá trình đánh giá bao gồm phân tích toàn diện về an toàn dài hạn, các lớp bảo vệ kỹ thuật, quy trình vận hành và hiệu quả của hệ thống đất sét bentonite nhằm ngăn vật liệu phóng xạ phát tán. Công ty quản lý chất thải hạt nhân Posiva đã hoàn thành những thử nghiệm chính và cho biết, họ đang bước vào "giai đoạn đếm ngược" để triển khai hoạt động xử lý chất thải quy mô công nghiệp.
Nằm gần nhà máy điện hạt nhân Olkiluoto ở Eurajoki, tây nam Phần Lan, căn hầm được đào sâu hơn 430 m vào lớp đá nền có niên đại 1,9 tỷ năm. Dự án thu hút sự chú ý toàn cầu vì đa số quốc gia có chương trình điện hạt nhân vẫn đang lưu trữ nhiên liệu qua sử dụng trong các cơ sở tạm thời và thảo luận về giải pháp xử lý lâu dài.
Posiva bắt đầu xây Onkalo từ năm 2004 với tổng chi phí ước tính khoảng 1,16 tỷ USD. Công trình gồm nhiều đường hầm, mỗi đường dài 300 m. Onkalo được thiết kế để lưu trữ tới 6.500 tấn nhiên liệu hạt nhân từ 5 lò phản ứng đang hoạt động của Phần Lan trong ít nhất 100.000 năm.
Chất thải trước tiên sẽ được giữ kín trong các thùng bằng đồng chống ăn mòn, sau đó hạ xuống hố chôn đã khoan dưới đường hầm, bọc lại bằng đất sét bentonite - lớp bảo vệ bổ sung ngăn nước xâm nhập và phóng xạ rò rỉ. Sau khi kín chỗ, các đường hầm sẽ được bịt lại bằng bêtông cốt thép.
Theo Interesting Engineering, tầm quan trọng của Onkalo vượt xa phạm vi Phần Lan. Thụy Điển, Pháp, Canada, Mỹ và nhiều nước khác đã dành hàng chục năm nghiên cứu kho lưu trữ địa chất sâu như giải pháp ưu tiên để xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng có tính phóng xạ cao. Nhưng đến nay, chưa quốc gia nào đưa vào hoạt động một cơ sở thương mại dành cho việc xử lý vĩnh viễn.
Những người ủng hộ cho rằng lưu trữ địa chất sâu là giải pháp dài hạn an toàn nhất hiện nay vì kết hợp các lớp bảo vệ kỹ thuật với cấu tạo địa chất ổn định, có thể không thay đổi suốt hàng trăm nghìn năm. Tuy nhiên, nhóm phản đối lập luận, không kho lưu trữ nào đảm bảo được an toàn trong thời gian dài như vậy và vẫn còn nhiều điều không chắc chắn liên quan đến biến đổi địa chất cũng như nguy cơ thùng chứa bị ăn mòn.
