Theo Electrek, Tesla đang đối mặt ít nhất 21 vụ kiện riêng biệt thuộc 7 hạng mục, với ước tính thiệt hại dao động 2,7-14,5 tỷ USD. Nguyên nhân từ các vụ tử vong do lỗi hệ thống Autopilot đến gian lận chứng khoán và phân biệt chủng tộc, trong đó cũng bao gồm các vụ kiện tập thể và cá nhân.
Bộ máy pháp lý cứng rắn của Tesla đang thất bại
Elon Musk đã lường trước được điều này. Vào tháng 5/2022, ông tuyên bố Tesla đang xây dựng một bộ phận pháp lý để trực tiếp khởi xướng và thực thi các vụ kiện. Năm 2023, hãng thuê Brian Jazaeri từ Morgan Lewis & Bockius để lãnh đạo bộ phận này. Bản thân vị trí cố vấn pháp lý lại là một vị trí thay đổi liên tục – Tesla gặp khó khăn trong việc giữ chân bất kỳ ai ở vị trí này trong thời gian dài.
Chiến lược pháp lý được đưa ra. Các luật sư của Tesla đã nhiều lần sử dụng lập luận “sự thổi phồng của hãng” trước tòa rằng những tuyên bố công khai của Musk về Autopilot và Full Self-Driving (FSD) không nên được xem xét nghiêm túc vì chúng là những tuyên bố mơ hồ về sự lạc quan của công ty và không thể kiểm chứng một cách khách quan.
Trong một vụ kiện gian lận cổ đông, luật sư của Tesla lập luận rằng những tuyên bố như “an toàn là trên hết”, xe Tesla “an toàn đến mức khó tin”, và Autopilot “siêu phàm” chỉ là những lời quảng cáo thổi phồng – những lời nói hoa mỹ của công ty mà không một người hợp lý nào tin tưởng. Musk đã ăn mừng khi một thẩm phán California bác bỏ vụ kiện đó vào tháng 10/2024 với lý do tương tự.
Nhưng việc bào chữa dựa trên những lời quảng cáo thổi phồng đã dần sụp đổ kể từ đó.
Tháng 8/2025, bồi thẩm đoàn ở Miami không chấp nhận lập luận này. Trong vụ Benavides kiện Tesla, bồi thẩm đoàn ra phán quyết công ty phải chịu 33% trách nhiệm cho vụ tai nạn chết người liên quan đến Autopilot năm 2019 và bồi thường 243 triệu USD – gồm 200 triệu USD tiền phạt. Luật sư của nguyên đơn, Brett Schreiber, nói với bồi thẩm đoàn rằng Musk đã biến công chúng thành “một phần của thử nghiệm beta chưa từng đăng ký”. Bồi thẩm đoàn đồng ý.
Điều gây chú ý là Tesla đã từ chối lời đề nghị dàn xếp trị giá 60 triệu USD trước khi phiên tòa diễn ra. Phán quyết cuối cùng đưa ra số tiền gấp 4 lần con số đó.
Tesla thuê Gibson Dunn – một trong những công ty luật đắt đỏ nhất nước Mỹ – để chống lại phán quyết. Họ lập luận rằng phán quyết “đi ngược lại luật bồi thường thiệt hại cơ bản của Florida, điều khoản về thủ tục tố tụng công bằng và lẽ thường”. Thẩm phán Beth Bloom bác bỏ mọi lập luận vào tháng 2 vừa qua, cho rằng bằng chứng tại phiên tòa hoàn toàn ủng hộ phán quyết.
Kể từ phán quyết mang tính bước ngoặt đó, Tesla đã âm thầm dàn xếp ít nhất 4 vụ kiện tai nạn Autopilot khác thay vì đối mặt với một bồi thẩm đoàn khác – bao gồm cả một vụ kiện liên quan đến cái chết của một thiếu niên ở California. Nhóm luật sư cứng rắn của hãng dường như đã chuyển từ tấn công tự tin sang kiểm soát thiệt hại.
Tai nạn liên quan đến Autopilot và FSD
Phán quyết vụ Benavides là tiêu đề chính, nhưng phần đáng sợ nhất đối với Tesla là những con số thống kê đằng sau đó.
Theo dữ liệu được tổng hợp từ báo cáo của Cơ quan an toàn giao thông quốc gia Mỹ (NHTSA) và cơ sở dữ liệu TeslaDeaths.com, khoảng 50-60 vụ tai nạn chết người liên quan đến Autopilot hoặc FSD. Nhiều vụ việc trong số này xảy ra năm 2016-2020 – những năm đầu của Autopilot, trước khi phiên bản beta FSD được công khai vào cuối năm 2020.
Các vụ kiện đang được giải quyết ngày nay – vụ Benavides (tai nạn năm 2019), vụ dàn xếp Walter Huang liên quan đến một kỹ sư của Apple thiệt mạng năm 2018, và những vụ khác – đều thuộc làn sóng đầu tiên này. Đó là những vụ kiện từ thời kỳ mà Autopilot còn kém hiệu quả hơn, nhưng cũng ít được sử dụng hơn so với hiện nay, cùng với FSD.
Số lượng các vụ kiện trong tương lai còn lớn hơn nhiều. Sau khi phiên bản beta của FSD được công khai vào cuối năm 2020, các báo cáo tai nạn tăng lên đáng kể. Cuộc điều tra của NHTSA vào tháng 10/2025 bao gồm 2,88 triệu xe và xác định 80 lỗi vi phạm giao thông cụ thể liên quan đến hệ thống FSD – vượt đèn đỏ, đi sai làn đường, lái xe ngược chiều. Một phân tích kỹ thuật riêng biệt – giai đoạn thường diễn ra trước khi triệu hồi bắt buộc – bao gồm 3,2 triệu xe để đánh giá hiệu suất của FSD trong điều kiện tầm nhìn hạn chế như chói nắng và sương mù.
Mỗi vụ tai nạn chết người riêng lẻ cũng có thể dẫn đến phán quyết bồi thường 100-300 triệu USD dựa trên tiền lệ Benavides – hoặc một thỏa thuận dàn xếp 20-60 triệu USD nếu Tesla muốn tránh bồi thẩm đoàn. Trong hơn 50 vụ tai nạn chết người, riêng hạng mục tai nạn liên quan đến Autopilot/FSD đã có tiềm năng gây thiệt hại 1-5 tỷ USD.
Và đó chỉ là các trường hợp tử vong. Có hàng trăm vụ kiện khác liên quan đến tai nạn Autopilot và FSD không gây tử vong đang được xử lý – mỗi vụ đều được củng cố bởi tiền lệ Benavides.
Các vụ kiện tai nạn thường thu hút sự chú ý của dư luận, nhưng vụ kiện tập thể liên quan đến những lời hứa tiếp thị về xe tự lái của Tesla cũng có thể gây ra hậu quả không kém.
Lời hứa “Tự lái hoàn toàn”: hợp đồng trị giá hàng tỷ USD bị phá vỡ
Vào tháng 8/2025, vụ kiện tập thể ở California gồm những khách hàng đã mua gói FSD của Tesla dựa trên những gì tòa án cho là tiếp thị gây hiểu nhầm. Tòa án chấp nhận việc hoàn tiền đầy đủ cho các thiệt hại – có các thành viên trong vụ kiện có thể thu hồi toàn bộ số tiền 5.000-15.000 USD trở lên mà họ đã trả cho FSD nếu thông tin sai lệch được chứng minh.
Hàng trăm nghìn khách hàng đã mua gói FSD. Ngay cả khi vụ kiện tập thể chỉ giới hạn ở California, số tiền thiệt hại vẫn lên tới hàng trăm triệu USD.
Gian lận chứng khoán và bê bối phân biệt chủng tộc
Vào tháng 8/2025, các cổ đông đã đệ đơn kiện Tesla với cáo buộc gian lận chứng khoán, cho rằng Tesla và Musk đã thổi phồng giá cổ phiếu bằng cách che giấu những rủi ro đáng kể của công nghệ tự lái, đặc biệt là xung quanh chương trình Robotaxi.
Nguyên nhân dẫn đến vụ kiện là các thử nghiệm Robotaxi ban đầu có kết quả thảm hại vào cuối tháng 6/2025, trong đó các xe được cho là đã chạy quá tốc độ, phanh gấp, lao lên vỉa hè, đi sai làn đường và thả khách xuống giữa đường nhiều lần. Giá cổ phiếu của Tesla sụt giảm sau đó.
Nếu vụ kiện được chấp thuận và thậm chí chỉ một phần nhỏ trong số hàng chục tỷ USD cổ phiếu giảm giá trị được quy cho hành vi gian lận bị cáo buộc, thì mức bồi thường thực tế có thể nằm trong khoảng 1-5 tỷ USD.
Vụ kiện phân biệt chủng tộc Vaughn kiện Tesla ban đầu bao gồm khoảng 5.977 nhân viên da màu. Vụ kiện được đệ trình vào năm 2017 sau đó bị hủy bỏ về mặt thủ tục vào cuối năm 2025 khi các luật sư không tìm được 200 thành viên trong nhóm sẵn sàng làm chứng.
Nhưng đó chưa phải là kết thúc mà là một bước ngoặt chiến lược. Các luật sư của nguyên đơn đã đệ trình hơn 500 vụ kiện riêng lẻ và dự định đệ trình tổng cộng hơn 900 vụ. Mỗi vụ kiện phải được xét xử riêng lẻ, nhưng tổng chi phí là rất lớn: ngay cả với mức bồi thường khiêm tốn cho mỗi nguyên đơn là 500.000 USD đến 2 triệu USD, tổng số tiền có thể là 200 triệu đến 1,2 tỷ USD.
Các vụ kiện còn lại bao gồm các vấn đề về lỗi xe, gian lận người tiêu dùng, chống độc quyền và điều tra của cơ quan quản lý.
Mới đây, một số người dùng ô tô điện Trung Quốc cho biết, ban đầu xe của họ có khả năng di chuyển khoảng 500 km (tính theo chế độ sạc/xả liên tục) nhưng sau khi cập nhật phần mềm từ xa (OTA) đã làm thay đổi các thông số quản lý pin, phạm vi hoạt động thực tế đã giảm xuống dưới 300 km.
Đài truyền hình nhà nước Trung Quốc - China Media Group đã công bố một báo cáo chi tiết về vụ việc gọi là "khóa pin" trên các xe năng lượng mới, trong đó một số chủ sở hữu xe điện cho biết thời gian sạc nhanh DC đã tăng từ khoảng 40 phút lên 70 phút sau khi cập nhật phần mềm.
Vấn đề này ở Trung Quốc thường được gọi là "khóa pin", để mô tả trường hợp các nhà sản xuất ô tô điện điều chỉnh từ xa các thông số của hệ thống quản lý pin (BMS) thông qua cập nhật OTA hoặc lập trình lại phần mềm tại đại lý. Chủ sở hữu cho rằng các bản cập nhật như vậy có thể làm giảm dung lượng pin, giới hạn công suất sạc hoặc hạn chế độ xả sâu mà không thông báo rõ ràng về tác động trước đó.
Trao đổi với China Media Group, nhà nghiên cứu ô tô Zhang Xiang cho rằng các nhà sản xuất ô tô có thể thực hiện các hạn chế như vậy bằng cách điều chỉnh ngưỡng sạc và xả bên trong hệ thống quản lý pin (BMS). Theo ông, việc giới hạn dòng sạc và giảm khoảng thời gian sử dụng pin có thể làm giảm nguy cơ quá nhiệt và làm chậm quá trình xuống cấp của pin, mặc dù điều này có thể dẫn đến quãng đường di chuyển ngắn hơn và tốc độ sạc chậm hơn.
Một chủ xe được đài truyền hình China Media Group phỏng vấn cho biết trước khi cập nhật phần mềm qua mạng, xe của anh có thể sạc được hơn 100 kWh, nhưng sau khi cập nhật, nó chỉ chấp nhận khoảng 80 kWh, mặc dù chỉ báo tình trạng pin vẫn hiển thị 95%. Chủ xe điện này cũng cho biết phạm vi hoạt động thực tế từ khoảng 450 - 480 km, đã giảm xuống dưới 400 km sau khi cập nhật.
Trước đó, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc cùng Cục Quản lý thị trường Trung Quốc đã ban hành các quy định về quản lý cập nhật phần mềm qua mạng (OTA) cho xe điện vào tháng 3.2026. Quy định mới bao gồm những gì mà truyền thông Trung Quốc gọi là "những điều cấm kỵ trong cập nhật OTA", bao gồm: cấm "khóa pin" không được tiết lộ, cập nhật ngầm và sử dụng cập nhật OTA để tránh thu hồi sản phẩm.
Báo cáo cũng đề cập đến những tin đồn trực tuyến gần đây cho rằng tám nhà sản xuất ô tô đã bị cơ quan quản lý triệu tập vì vấn đề "khóa pin" và ba công ty đã bị điều tra chính thức. Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc sau đó đã bác bỏ những tuyên bố này, cho rằng các báo cáo "không có nguồn chính thức" và không phù hợp với thực tế. Một số nhà sản xuất ô tô, bao gồm BYD, Tesla và Zeekr cũng đã bác bỏ những thông tin lan truyền trên mạng.
Cuộc tranh luận trở nên gay gắt hơn cùng với các cuộc thảo luận rộng rãi về an toàn pin và áp lực sạc trong ngành xe điện của Trung Quốc. Đầu tháng này, một thử nghiệm hệ thống sạc nhanh của BYD đã ghi nhận nhiệt độ pin đạt tới 76 độ C, tạo ra nhiều tranh cãi trên mạng xã hội về quản lý nhiệt trong quá trình sạc siêu nhanh.
Theo ông Zheng Fei việc thay đổi thông số xe từ xa mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu có thể gây ra các vấn đề theo luật sở hữu, luật bảo vệ người tiêu dùng và các quy định về dữ liệu cá nhân.
Trong khi đài truyền hình China Media Group lưu ý rằng các thay đổi thông số OTA thường được lưu trữ trên hệ thống đám mây của nhà sản xuất ô tô, khiến việc xác minh độc lập trở nên khó khăn đối với người dùng thông thường.
Người tiêu dùng nghi ngờ có những thay đổi OTA trái phép và được khuyên nên tắt tính năng cài đặt OTA tự động, giữ lại hồ sơ thanh toán và phiên bản phần mềm, đồng thời tìm kiếm sự kiểm tra của bên thứ ba nếu có thể. Các chuyên gia pháp lý Trung Quốc được đài truyền hình phỏng vấn cũng cho rằng có thể gửi khiếu nại thông qua nền tảng bảo vệ người tiêu dùng của Trung Quốc hoặc các kênh khiếu nại của Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT).
Một số người dân ở Spokane, Washington, chứng kiến sự việc đáng sợ ngay trước cửa nhà, hôm 28/4. Đó là khi chiếc Ford Focus màu bạc đời cũ còi inh ỏi và leo lên hè, truy đuổi một thiếu niên đi xe máy điện.
Nữ tài xế, 56 tuổi, ngay sau đó bị bắt giữ khi đột nhập vào nhà một người dân với chiếc Ford đỗ trong sân. Trong thông báo đưa ra hôm 4/5, cảnh sát Spokane cho biết may mắn thiếu niên không bị tông trúng và không bị thương.
Theo các nhà điều tra, nghi phạm đối mặt cáo buộc cố ý hành hung và lái xe trong tình trạng say xỉn. Người phụ nữ này thậm chí còn cố đá một cảnh sát khi bị đưa lên xe tuần tra.
Sự thay đổi trong việc thiết kế nội thất ô tô theo hướng tinh gọn, loại bỏ các nút bấm vật lý điều khiển chức năng để tích hợp hầu hết các tính năng vào màn hình điều khiển trung tâm được nhiều hãng xe áp dụng thời gian gần đây đang tạo ra nhiều tranh cãi. Xu hướng này ngày càng phổ biến trên các mẫu mã ô tô Trung Quốc. Phần lớn người ủng hộ xu hướng này cho rằng, việc loại bỏ nút bấm vật lý không chỉ giúp khoang nội thất gọn gàng, tinh giản mà còn mở ra không gian rộng thoáng và mang lại cảm giác hiện đại hơn. Trong khi đó, ở hướng ngược lại đều cho rằng việc loại bỏ nút bấm vật lý khiến người dùng mất nhiều thời gian, thao tác để sử dụng các chức năng, qua đó ảnh hưởng đến an toàn khi lái xe.
Bản thân một số nhà sản xuất ô tô cũng đang có những thay đổi, điều chỉnh theo những hướng khác nhau. Trong khi một số hãng xe Hàn Quốc, xe Đức đang có xu hướng đưa các nút bấm điều khiển trở lại trên ô tô đời mới, phần lớn ô tô Trung Quốc vẫn tiếp tục xu hướng loại bỏ nút bấm vật lý.
Nếu chú ý quan sát các mẫu ô tô Trung Quốc ra mắt những năm gần đây có thể thấy các nút bấm vật lý ngày càng trở nên hiếm hoi trên ô tô Trung Quốc. Tất cả các thao tác đều được thực hiện thông qua hệ thống điều khiển trung tâm.
Lý giải về điều này, ông Klaus Zyciora, Trưởng bộ phận thiết kế toàn cầu của Changan cho biết: "Có sự khác biệt giữa người tiêu dùng phương Đông và phương Tây. Tại Trung Quốc, giao diện giọng nói rất quan trọng, từ việc mở cửa sổ đến phát nhạc. Người dân Trung Quốc thích nói chuyện với ô tô của họ. Trong khi người phương Tây thì thích bấm nút hơn".
Theo ông Klaus Zyciora xu hướng loại bỏ các nút bấm vật lý trên bảng điều khiển ô tô và chuyển mọi thứ lên màn hình trung tâm bắt đầu khi các mẫu xe Tesla xuất hiện. Thiết kế các mẫu ô tô điện của Tesla từng tạo ra sức hút lớn với khách hàng nhờ sự đơn giản, hiện đại. Chính vì vậy, lối thiết kế này dần trở nên phổ biến nhất là trong bối cảnh xu hướng điện hóa ô tô đang diễn ra rất nhanh. Các nhà sản xuất thường muốn áp dụng các xu hướng mới để tạo sức hút với khách hàng.
Ngoài xu hướng thiết kế, việc phát triển ô tô điện và ô tô tự hành tại Trung Quốc cũng là yếu tố khiến các nút bấm vật lý đang dần biến mất trên các mẫu xe Trung Quốc. Với sự hỗ trợ của các tính năng, công nghệ từ hành… các nút bấm vật lý trở nên thừa thải, người ta chỉ cần nói chuyện với xe và nó sẽ di chuyển đến đích.
Bản thân người đứng đầu bộ phận thiết kế toàn cầu của Changan cũng như đại diện một số hãng ô tô không nói rõ việc sử dụng nút bấm vật lý hay tích hợp tất cả vào màn hình điều khiển trung tâm sẽ an toàn hơn. Tuy nhiên, trong điều kiện hạ tầng giao thông đáp ứng được và được kiểm soát kết hợp cùng công nghệ ngày càng tiên tiến, có thể giảm thiểu đáng kể tai nạn.
