Nguyễn Thái, 22 tuổi, đăng ký thi tốt nghiệp THPT tại trường cấp ba cũ chỉ một ngày trước hạn chót.
Năm 2024, khi chỉ còn cách tấm bằng kỹ sư công trình thủy lợi hơn một năm đại học, Thái bỏ ngang, dù gia đình hết lời can ngăn. Thái thấy mình không hợp ngành này, chỉ học theo định hướng của bố mẹ.
Trong hai năm sau đó, Thái làm phục vụ ở quán ăn, cà phê gần nhà gần 10 tiếng mỗi ngày, nhận lương khoảng 8 triệu đồng/tháng. Chán nản trong chuỗi ngày bất định kéo dài, sống không mục tiêu, Thái quyết định “làm lại cuộc đời” bằng cách đăng ký thi lại tốt nghiệp ba môn Văn, Sử, Địa (tổ hợp C00), để đăng ký vào đại học, các ngành Báo chí, Luật vốn yêu thích.
Quỳnh Anh, sinh viên năm thứ nhất ngành Quản trị kinh doanh ở một trường tư thục tại Hà Nội, cũng đăng ký thi tốt nghiệp năm nay. Năm ngoái, nữ sinh đạt điểm thấp hơn kỳ vọng nên đành “học tạm” dù không thích.
Vào học, cô nhanh chóng thấy lạc lõng giữa nhiều bạn bè “sang chảnh” và cũng mông lung về ngành, thấy chung chung.
“Bỏ dở thì rủi ro nên mình tranh thủ ôn thi lại với mục tiêu vào các ngành dễ nhìn ra cơ hội nghề nghiệp hơn như Tài chính – Ngân hàng”, nữ sinh cho hay.
Thái và Quỳnh Anh nằm trong hơn 63.800 thí sinh tự do của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Con số này cao nhất kể từ năm 2020 đến nay (41.000-58.000 người).
“Phần lớn thí sinh tự do đăng ký thi tốt nghiệp THPT để lấy điểm xét tuyển lại đại học nhằm có thêm cơ hội trúng tuyển vào ngành, trường mong muốn”, ông Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Tuyển sinh, trường Đại học Mở Hà Nội, nhận định.
Năm ngoái, số thí sinh trượt tốt nghiệp THPT chưa tới 9.000 em (0,8% tổng thí sinh). Do đó, nhóm thi lại để lấy bằng không nhiều.
Lý giải, ông Ngọc Anh cho hay kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện giữ vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học. Năm ngoái, lần đầu tiên kỳ thi theo chương trình phổ thông mới, đề thi được đánh giá khó, nhiều em chưa có kinh nghiệm thi cử hay chiến lược đặt nguyện vọng xét tuyển nên chưa đạt mong muốn.
Đồng tình, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng nghịch lý “điểm chuẩn đại học cao vượt xa điểm thi” năm ngoái cũng có thể là nguyên nhân.
Chẳng hạn, điểm thi năm 2025 theo tổ hợp phổ biến trong khoảng 21-23, nhưng với mức điểm cộng, quy đổi IELTS khác nhau giữa các trường, nhiều em có thể đạt 25-26 điểm và trúng tuyển. Trong khi đó, những thí sinh không có điểm cộng khả năng trượt hoặc đỗ không đúng nguyện vọng nên thi lại.
Ông Đỗ Ngọc Anh chỉ ra một lý do khác là thay đổi về quy chế tuyển sinh đại học năm nay. Cụ thể, thí sinh dù xét tuyển theo phương thức nào cũng phải đạt tổng điểm ba môn trong tổ hợp (hoặc Toán, Văn và một môn khác) từ 15 điểm trở lên.
“Có những thí sinh tự do dù định dùng đăng ký bằng học bạ nhưng vẫn phải thi tốt nghiệp để đáp ứng điều kiện”, ông nói.
Ngoài ra, có nhóm đã trúng tuyển đại học như mong muốn, nhưng nay không muốn theo đuổi nữa. Điều này bắt nguồn từ việc hướng nghiệp chưa tốt, dẫn tới chọn sai ngành. Theo ông Vinh, đây là vấn đề tồn tại nhiều năm.
Ông khuyên thí sinh thi lại xem xét năng lực, sở thích để chọn ngành, trường, thay vì chỉ cố gắng để đỗ một trường danh tiếng hơn.
“Các bạn có thể xem xét các con đường khác như cao đẳng, học nghề, nếu thấy không phù hợp với đại học”, ông nói.
Số thí sinh cao kỷ lục, cũng đồng nghĩa Quỳnh Anh và Thái đối mặt cuộc cạnh tranh gay gắt hơn cho giấc mơ đại học. Dù vậy, cả hai quyết tâm thử sức để có cơ hội làm lại.
Thái đã nghỉ làm thêm từ cuối năm ngoái để tập trung ôn luyện, mua khóa học trực tuyến khoảng một triệu đồng cho cả ba môn. Trong những lần luyện đề gần đây, chàng trai Ninh Bình thấy khả quan khi có thể đạt 8-9 điểm một môn.
“Mình sẽ dồn lực cho tháng ôn luyện cuối cùng, hy vọng có thể đạt được mong muốn”, Thái nói.
Còn Quỳnh Anh vừa thi chứng chỉ IELTS 6.0 để quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh, bởi thấy lợi thế hơn so với việc chỉ dùng thuần điểm thi. Nữ sinh mong ngoài tăng thêm cơ hội nghề nghiệp còn được học ở những trường có tiếng như Học viện Ngân hàng hay Đại học Thương mại.
Ông Ngọc Anh dự đoán cục diện xét tuyển đại học có thể căng thẳng hơn mọi năm, song thí sinh không nên bi quan, hiểu một cách cơ học rằng “tất cả các ngành, tất cả các trường đều tăng điểm chuẩn”.
“Cạnh tranh sẽ tăng rõ nhất ở các ngành, trường có sức hút lớn, nhu cầu xã hội cao hoặc có nhiều thí sinh cùng lựa chọn tổ hợp xét tuyển phổ biến”, ông nói.
Ngày 26.5, Sở GD-ĐT Hà Nội tổ chức hội nghị về công tác coi thi vào lớp 10 năm nay, trong đó hướng dẫn và giải đáp nhiều vấn đề quan trọng.
Tại hội nghị, ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và kiểm định chất lượng (Sở GD-ĐT Hà Nội), nhấn mạnh về những vật dụng được phép và không được phép mang vào phòng thi cũng như những lưu ý với thí sinh (TS) trước, trong và sau thời gian làm bài thi.
Theo quy chế, nếu TS mang các vật dụng không được phép vào phòng thi, trong đó phổ biến nhất là điện thoại di động, sẽ bị đình chỉ, hủy toàn bộ kết quả của kỳ thi năm nay và không được sử dụng kết quả để xét tuyển vào các trường công lập. Đây là mức xử lý rất nghiêm khắc nhằm bảo đảm tính công bằng của kỳ thi.
"Khi nhận đề thi, TS phải kiểm tra số trang, mã đề, chất lượng in ấn. Chậm nhất 5 phút từ khi tính giờ làm bài, các em phải báo cáo những bất thường trong đề (thiếu trang, rách, hỏng, nhòe, mờ) cho giám thị. Quá thời gian này, TS tự chịu trách nhiệm với đề thi mình đã nhận", ông Bình lưu ý.
Quy định này được nhấn mạnh bởi trong kỳ thi trước đây đã có trường hợp đề thi in mờ, nhòe nhưng TS không phản ánh và hiểu sai nội dung yêu cầu đề thi dẫn tới kết quả bài làm sai so với đề thi và đáp án chính thức.
Đối với phiếu trả lời trắc nghiệm, Sở GD-ĐT lưu ý TS phải tô đúng, tô đủ thông tin số báo danh, mã đề bằng bút chì theo đúng hướng dẫn. Những trường hợp đánh dấu sai quy cách, tô quá mờ hoặc gạch chéo có thể khiến máy chấm không nhận diện được bài làm.
Với môn chuyên, ông Bình nêu điểm mới của năm nay là có thêm môn lịch sử và địa lý cho TS làm trực tiếp vào đề, tương tự môn ngoại ngữ và khoa học tự nhiên (đã áp dụng năm ngoái). Thời gian làm bài môn chuyên là 150 phút.
TS thi nhiều môn chuyên có thể dự thi ở những điểm khác nhau, và khác với nơi thi 3 môn chung. Vì vậy, ông Bình lưu ý các TS và gia đình kiểm tra kỹ phòng thi, điểm thi trên giấy báo.
Đại diện Sở GD-ĐT cũng lưu ý giám thị không được gây ảnh hưởng đến quá trình làm bài của TS. "Ví dụ, nếu giám thị vô tình ký nhầm vào phần phách và giấy thi của TS, thầy cô không được yêu cầu các em đổi giấy mới, vì sẽ làm ảnh hưởng đến tâm lý, thời gian và kết quả làm bài", ông Nghiêm Văn Bình nói và đề nghị trong trường hợp này giám thị lập biên bản bất thường, báo cáo trưởng điểm thi và có thể tổ chức chấm chung bài thi đó sau này, đảm bảo quyền lợi của TS.
Khâu thu bài cũng được quán triệt thực hiện chặt chẽ. Với môn tự luận, TS chỉ được ra khỏi phòng sau khi hết 2/3 thời gian làm bài và phải nộp lại đầy đủ giấy thi, giấy nháp, đề thi. Với môn trắc nghiệm, TS chỉ được rời phòng khi hết giờ làm bài.
Sở GD-ĐT cũng lưu ý sau khi có hiệu lệnh hết giờ làm bài, toàn bộ TS phải dừng bút ngay. Không để xảy ra tình trạng có TS đã nộp bài nhưng TS khác vẫn tiếp tục viết vì dễ phát sinh khiếu nại, phản ánh sau kỳ thi.
Trao đổi với Thanh Niên về đề thi lớp 10 năm nay, ông Hà Xuân Nhâm, Trưởng phòng Giáo dục trung học (Sở GD-ĐT Hà Nội), cho biết Hà Nội tiếp tục thực hiện theo cấu trúc, định dạng đã công bố từ đầu năm học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nguyên tắc xây dựng đề là kế thừa kết quả của năm trước, đồng thời tiếp tục điều chỉnh để nâng cao chất lượng, bảo đảm tính mở, có độ phân hóa phù hợp và phục vụ tốt mục tiêu tuyển sinh.
Theo Sở GD-ĐT Hà Nội, trong bối cảnh thực hiện quy định mới về dạy thêm, học thêm, việc ôn thi mang tính đặc thù của từng trường, từng địa phương với nhiều sáng kiến và cách làm hiệu quả. Sở đóng vai trò lan tỏa các sáng kiến, kinh nghiệm hiệu quả giữa các trường, đồng thời hỗ trợ chuyên môn cho giáo viên và lãnh đạo các trường trong quá trình tổ chức ôn tập.
Đánh giá về việc năm nay không còn phân chia khu vực tuyển sinh thì liệu có thay đổi mức độ cạnh tranh vào các trường, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Nguyễn Quang Tuấn cho rằng nhìn chung không biến động lớn. Chỉ một số trường tốp đầu có tỷ lệ chọi cao như THPT Yên Hòa khoảng 1/3,4 hay THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông khoảng 1/3,5; còn lại phần lớn các trường có tỷ lệ khoảng 1/2.
Theo ông Tuấn, việc đăng ký nguyện vọng năm nay không xuất hiện nhiều bất thường. Một số trường chất lượng tốt nhưng các năm trước đăng ký chưa cao thì năm nay đã cải thiện đáng kể.
Gửi lời nhắn tới phụ huynh và học sinh trước kỳ thi, ông Nguyễn Quang Tuấn khuyến nghị phụ huynh giữ tâm lý bình tĩnh, tránh gây áp lực quá lớn cho con em. TS cần lưu ý lịch thi, giữ gìn sức khỏe, chủ động thời gian di chuyển để tránh ảnh hưởng bởi thời tiết và giao thông.
Về thời gian công bố điểm thi lớp 10, ông Nguyễn Quang Tuấn cho biết ngành giáo dục sẽ cố gắng công bố sớm nhất, dự kiến vào cuối tháng 6. Theo ông Tuấn, sau kỳ thi lớp 10, Hà Nội sẽ ngay lập tức tập trung cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, cần ưu tiên nhân lực, cán bộ và giáo viên cho công tác tổ chức kỳ thi này nên không thể hoàn tất các khâu chấm thi lớp 10 và công bố kết quả thi sớm hơn.
Trước thông tin về việc Hà Nội chuẩn bị có kế hoạch thi vào lớp 10 trên máy tính, ông Nguyễn Quang Tuấn cho hay đây mới là hướng nghiên cứu của Sở GD-ĐT trên tinh thần chỉ đạo của TP. Theo ông, để triển khai hình thức thi này cần rất nhiều điều kiện đi kèm như cơ sở vật chất, phần mềm, ngân hàng câu hỏi, thời gian thí điểm và sự chuẩn bị của học sinh. "Bộ GD-ĐT cũng đang chuẩn bị cho lộ trình thi tốt nghiệp THPT trên máy tính. Hà Nội sẽ phối hợp chặt chẽ, đồng thời rút kinh nghiệm từ quá trình triển khai kỳ thi tốt nghiệp THPT để tham mưu cho TP trong thời gian tới", ông Tuấn thông tin.
Ngày 26-5, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Hội nghị tập huấn coi thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027.
Chia sẻ với báo chí, ông Nguyễn Quang Tuấn - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội - cho biết mặc dù kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm nay sớm hơn, nhưng dự kiến cuối tháng 6-2026 mới công bố kết quả thi.
Theo ông Tuấn, ngay sau kỳ thi tuyển sinh lớp 10, sở phải chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT. Cả hai kỳ thi này số lượng thí sinh dự thi của Hà Nội đều rất lớn.
Đến thời điểm hiện tại, việc chuẩn bị cho kỳ thi đã hoàn tất. Tuy nhiên Sở Giáo dục và Đào tạo vẫn có 15 đoàn kiểm tra tới sát ngày thi để đảm bảo không xảy ra sự cố đáng tiếc.
Toàn thành phố Hà Nội có 121 điểm thi, sử dụng cả trường THPT và trường THCS để làm điểm thi. Trước tình hình thời tiết nóng nắng gay gắt, sở chỉ đạo các điểm thi phải rà soát đảm bảo cơ sở vật chất đủ điều kiện đảm bảo sức khỏe cho thí sinh, đồng thời có các phương án dự phòng hỗ trợ thí sinh đến điểm thi, đảm bảo sức khỏe trong khi diễn ra kỳ thi.
"Thành phố huy động các lực lượng có liên quan như giao thông, điện lực, môi trường, y tế… tham gia hỗ trợ, có phương án dự phòng cho sự bất thường của thời tiết", ông Tuấn nói.
Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo cũng cho biết đã yêu cầu các điểm thi phải bố trí phòng, địa điểm để phụ huynh chờ đón con và sẽ thông báo đến phụ huynh và thí sinh được biết.
"Hiện theo các điểm thi báo lên, có 6 học sinh bị tai nạn gãy tay trước kỳ thi nhưng vẫn tham gia thi. Ban chỉ đạo thi đã yêu cầu các điểm thi tạo điều kiện bố trí cho thí sinh thi phòng riêng, có người chép bài thi giúp. Để đảm bảo khách quan, sẽ có ghi âm và giám sát của cán bộ an ninh" - ông Tuấn chia sẻ.
Ông nhấn mạnh quan điểm của lãnh đạo sở là cố gắng tạo điều kiện tối đa, đảm bảo quyền lợi cho thí sinh trong các tình huống phát sinh.
Theo số liệu của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, kết thúc năm học 2025-2026, toàn thành phố sẽ có khoảng 147.000 học sinh hoàn thành chương trình giáo dục THCS. Trong số này, dự kiến khoảng 103.000 em sẽ tham dự kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập.
Hà Nội là một trong hai địa phương (cùng TP.HCM) có số thí sinh dự thi vào lớp 10 đông nhất cả nước. Cũng vì thế áp lực rất lớn lên vai những người tổ chức.
Chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 cho 124 trường trung học phổ thông công lập và công lập chất lượng cao là 81.448 học sinh, tương đương với 1.830 lớp.
Năm nay Hà Nội có điểm mới là không quy định học sinh phải đăng ký nguyện vọng theo khu vực tuyển sinh (các năm trước có 12 khu vực, thí sinh chỉ được đăng ký nguyện vọng trong khu vực của mình). Theo dự đoán, sức nóng vào các trường tốp đầu của Hà Nội cũng vì thế sẽ tăng nhiệt.
Trả lời câu hỏi của Tuổi Trẻ Online về vấn đề này, ông Nguyễn Quang Tuấn cho biết qua phân tích số liệu đăng ký nguyện vọng thì hiện chưa thấy bất thường. Có hai trường "nóng" hơn là THPT Yên Hòa và THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông. Còn các trường khác không có sự bất thường so với các năm trước.
Mặc dù cơ hội rộng hơn sau khi bỏ khống chế khu vực tuyển sinh, nhưng ông Tuấn khuyến nghị cả thí sinh và phụ huynh đều cần cân nhắc đến khả năng của thí sinh, khoảng cách đến trường... để tránh tình trạng đổ dồn vào trường tốt, gây áp lực cho một số trường như dư luận lo ngại.
Trao đổi về định hướng ra đề thi tuyển sinh vào lớp 10 của Hà Nội, ông Hà Xuân Nhâm, Trưởng phòng Giáo dục Trung học - Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, cho biết đề thi sẽ bám sát cấu trúc đề thi tham khảo đã được công bố và sát với chương trình cơ bản của cấp THCS, chủ yếu là lớp 9, đảm bảo tính sàng lọc, phân loại thuận lợi cho xét tuyển.
Trả lời câu hỏi về phương án tuyển sinh có bài thi tổ hợp như đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra với các địa phương, ông Nguyễn Quang Tuấn cho biết đó là hướng sở sẽ nghiên cứu nhưng ở thời điểm hiện tại chưa có quyết định gì về việc này. Việc đổi mới thi nếu có cũng phải cân nhắc thận trọng, đảm bảo không gây sốc cho thí sinh và các nhà trường.
Liên quan tới việc có hay chưa thực hiện "thi trên máy" trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm sau, ông Tuấn cũng cho biết cần có sự chuẩn bị, như ngân hàng đề, điều kiện về hạ tầng, công nghệ thông tin, đồng thời cũng phải có thời gian để các nhà trường và học sinh làm quen. Vì thế sẽ phải thử nghiệm trước khi áp dụng đại trà.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027 của Hà Nội diễn ra vào hai ngày 30 và 31-5. Trước đó, sáng 29-5, thí sinh sẽ tập trung tại điểm thi để làm thủ tục dự thi và nghe phổ biến quy chế thi.
Đến 7/5, có 15 trong hơn 30 trường đại học đào tạo ngành Y khoa công bố học phí dự kiến năm học 2026-2027.
Trường Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương đưa ra mức thấp nhất - 47,89 triệu đồng (một năm học có 10 tháng), kế đến là Đại học Trà Vinh với 63,8 triệu đồng.
Hai trường có học phí trên 100 triệu đồng là Đại học Phenikaa và Tân Tạo. Với các trường top đầu như Đại học Y Hà Nội, Y Dược TP HCM, Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội, mức thu năm học tới trong khoảng 70-88 triệu đồng.
11 trường tăng học phí so với năm học trước. Trong đó, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tăng nhiều nhất - 25,8 triệu, lên thành 81 triệu đồng.
Các trường cũng đều thu cao hơn mức trần là 35 triệu đồng/năm, theo quy định của Chính phủ với nhóm đại học công lập chưa tự đảm bảo chi thường xuyên. Lý do là đều chuyển sang tự chủ, được phép thu 2-2,5 lần mức trần.
Nếu chương trình đào tạo đã đạt mức kiểm định chất lượng, nhóm này còn được tự quyết mức thu.
Học phí ngành Y khoa năm học 2026-2027 của 15 trường dự kiến như sau:
Trong cả nước, hơn 50 đại học đã công bố học phí với tân sinh viên khóa 2026. Mức thu từ hơn 17 đến 150 triệu đồng, mức phổ biến là 20-40 triệu.
Ngành Y khoa thuộc nhóm cao nhất, tương đương hoặc cao hơn học phí chương trình tiên tiến, chất lượng cao, định hướng nghề nghiệp ở một số trường khối kinh tế, kỹ thuật.
