Được đặt trong một hộp tam giác nhỏ gọn trước giờ phóng, bốn “bản sao” với kích thước chỉ bằng USB của chính các phi hành gia đã đồng hành cùng chuyến bay lịch sử của Artemis 2. Tuy nhiên, theo nhiều khía cạnh, hành trình thực sự của chúng mới chỉ bắt đầu, theo Đài CNN hôm 10.4.
Các bản sao trên thực tế là những thiết bị vi lỏng chứa mô tủy xương nuôi cấy từ tế bào của các nhà du hành vũ trụ Reid Wiseman, Victor Glover và Christina Koch thuộc Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), và đồng nghiệp Canada Jeremy Hansen.
Giới nghiên cứu cho rằng cuộc thí nghiệm sẽ sớm mang lại những hiểu biết chưa từng có về tác động của môi trường không gian đối với sức khỏe con người.
Được đặt tên là AVATAR, cuộc nghiên cứu cho phép các nhà khoa học mô phỏng phản ứng của các cơ quan bên trong cơ thể phi hành gia trong điều kiện không gian sâu.
Bà Lisa Carnell, Giám đốc bộ phận Khoa học Sinh học và Vật lý của NASA, giải thích AVATAR cung cấp cái nhìn chi tiết hơn so với biện pháp xét nghiệm y tế truyền thống về thời điểm và vị trí những thay đổi sinh học bắt đầu xảy ra.
“Chúng tôi chưa từng làm điều này trước đây”, bà nói.
Do các nhà nghiên cứu chọn tập trung vào tủy xương trong thí nghiệm lần này, bà Carnell kỳ vọng thu thập dữ liệu về phản ứng miễn dịch của phi hành đoàn khi tiếp xúc với môi trường bức xạ cao trong không gian sâu.
Những thông tin thu hoạch được có thể giúp phát triển các phương pháp điều trị theo hướng cá nhân hóa, hỗ trợ phi hành gia trong các sứ mệnh dài ngày, và thậm chí xa hơn nữa trong vũ trụ.
“Khi chúng tôi gửi các phiên bản mini bên cạnh các nhà du hành vũ trụ Christina, Victor, Reid, Jeremy, chúng đều có thể phản ứng khác nhau trong môi trường bức xạ không gian sâu”, theo bà Carnell, thêm rằng có người sẽ đề kháng tốt, có người lại nhạy cảm hơn.
Thông qua những gì thu thập được từ cuộc thí nghiệm, NASA kỳ vọng tạo ra những bộ dụng cụ y tế “thiết kế riêng” cho từng cá nhân trong hành trình khám phá mặt trăng hoặc cuộc du hành đến sao Hỏa.
Mục tiêu về dài hạn là gửi các “avatar sinh học” vào không gian trước các chuyến đi, nhằm dự đoán nguy cơ cho sức khỏe và giúp phi hành đoàn chuẩn bị từ sớm cho các sứ mệnh dài hạn.
Phía Nga cho biết thêm Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), nước đã làm trung gian cho các cuộc trao đổi trước đó, tiếp tục làm trung gian cho lần trao đổi tù binh này.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng xác nhận thông tin, cho biết thêm rằng hầu hết tù binh được trao trả đều bị Moskva giam giữ từ năm 2022. Theo giới chức quân sự Kiev, tù binh Ukraine lớn tuổi nhất được trao trả đã 62 tuổi.
"Việc đưa người dân của chúng tôi trở về là ưu tiên hàng đầu của Ukraine", ông Zelensky đăng trên mạng xã hội.
Cuộc trao đổi tù binh hôm nay là lần thực hiện thứ hai theo thỏa thuận giữa Nga và Ukraine về việc trao đổi 1.000 tù binh chiến tranh mỗi bên. Đây là một phần của thỏa thuận ngừng bắn ba ngày do Mỹ làm trung gian hồi đầu tháng 5.
Tổng thống Zelensky trước đó đề xuất lệnh ngừng bắn toàn diện và gặp mặt trực tiếp trong bức thư ngỏ hiếm hoi gửi người đồng cấp Nga Vladimir Putin. Lãnh đạo Ukraine đã nhiều lần kêu gọi tổ chức cuộc gặp giữa ông và người đồng cấp Nga, cho rằng chỉ đối thoại trực tiếp mới giúp đạt thỏa thuận về lãnh thổ.
Nỗ lực đàm phán kéo dài nhiều tháng do Mỹ dẫn đầu vẫn chưa thể giúp Nga và Ukraine tiến gần tới thỏa thuận, trong khi Tổng thống Donald Trump hiện chủ yếu tập trung vào xung đột Trung Đông. Nga yêu cầu Ukraine phải rút toàn bộ lực lượng khỏi vùng Donbass như điều kiện tiên quyết để tiến hành hòa đàm, song Kiev bác bỏ.
"Chúng tôi sẽ đánh mạnh vào họ trong đêm nay (giờ Thổ Nhĩ Kỳ, tức đêm 8-7 hoặc rạng sáng 9-7 giờ Việt Nam - PV). Họ vi phạm thỏa thuận mỗi ngày", nhà lãnh đạo Mỹ phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở Ankara. Tuy nhiên ông không tiết lộ thời gian cụ thể Mỹ sẽ bắt đầu tấn công.
Tổng thống Trump nói ông "không hài lòng với những gì người Iran đang làm", đồng thời nêu rõ Washington "không tìm cách thay đổi chế độ Iran, nhưng sẽ không để Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân", theo Đài Al Jazeera.
Ông Trump khẳng định mục tiêu hiện tại của Mỹ đối với Iran là "phi hạt nhân hóa". Ông khẳng định: "Tôi thậm chí không biết liệu chúng tôi có đạt được thỏa thuận hay không, có thể chúng tôi sẽ làm điều đó mà không cần thỏa thuận, vì các bạn biết không? Như vậy dễ hơn".
Nói với báo chí tại Ankara, ông Trump cho biết các cuộc không kích mới nhất của Mỹ vào Iran đã tạo ra "tác động to lớn", đồng thời nhấn mạnh Mỹ đã phá hủy các hệ thống radar mà Tehran đang xây dựng lại.
"Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ phá hủy các cơ sở sản xuất điện, nhà máy điện, nhà máy khử muối của họ. Tôi ghét phải làm điều đó", ông chủ Nhà Trắng nói thêm và úp mở việc Mỹ có "tiếp quản" đảo Kharg - hòn đảo có vị trí chiến lược quan trọng ngoài khơi bờ biển Iran.
Bên cạnh đó, ông Trump cũng đổ lỗi cho Iran về đợt leo thang mới vì "Iran yêu cầu một khoảng nghỉ, họ muốn làm đám tang cho ông Ali Khamenei và tôi đồng ý để họ làm vậy, thế mà họ lại bắt đầu bắn tên lửa".
Trước đó vào cùng ngày 8-7, Tổng thống Trump tuyên bố bản ghi nhớ hòa bình giữa Mỹ và Iran đã "tan vỡ". Ông cũng khẳng định không còn muốn giao thiệp gì với Iran nữa.
Cụ thể, khi được hỏi về số phận thỏa thuận hòa bình, ông Trump trả lời: "Đó là một câu hỏi rất thú vị. Với tôi, tôi cho rằng nó đã tan vỡ.
Tôi không muốn dính dáng gì đến họ nữa. Họ là những kẻ bệnh hoạn, bị dẫn dắt bởi những kẻ bệnh hoạn. Tôi thấy việc phải dính dáng thêm đến họ chỉ tổ phí thời gian".
"Chúng tôi đã có một thỏa thuận. Hai bên đều đã đồng ý. (Iran) không được có vũ khí hạt nhân. Vậy mà họ ra ngoài kia, nói với báo chí rằng chúng tôi chưa bao giờ nói về việc đó. Có điều gì đó không ổn với bọn họ", ông nói thêm.
Căng thẳng mới nhất giữa Mỹ và Iran diễn ra vào ngày 8-7 sau khi ba tàu chở dầu báo cáo bị các vật thể chưa xác định tấn công quanh khu vực eo biển Hormuz gần bờ biển và vùng lãnh hải của Oman trong những ngày gần đây.
Một quan chức Mỹ cho biết có những dấu hiệu ban đầu cho thấy Iran đã bắn vào ba tàu này, song Tehran chưa đưa ra bình luận hay nhận trách nhiệm.
“Các quốc gia từ khắp nơi trên thế giới, hầu hết đều không liên quan đến cuộc tranh chấp ở Trung Đông, đã yêu cầu Mỹ xem liệu chúng ta có thể giúp giải cứu các con tàu của họ đang bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz hay không. Họ đơn thuần chỉ là những người ngoài cuộc trung lập và vô tội”, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội X ngày 3.5 (sáng 4.5 giờ VN).
“Vì lợi ích của Iran, Trung Đông và nước Mỹ, chúng tôi đã nói với các quốc gia này rằng chúng tôi sẽ dẫn đường an toàn cho tàu của họ ra khỏi các vùng biển bị hạn chế này, để họ có thể tự do và thuận lợi tiếp tục công việc kinh doanh của mình. Việc di dời tàu đơn thuần chỉ nhằm giải cứu những con người, công ty và quốc gia hoàn toàn không làm gì sai trái”, Tổng thống Trump nêu thêm.
Chủ nhân Nhà Trắng cho hay quá trình hộ tống các tàu qua eo biển Hormuz mang tên “Dự án Tự do” (Project Freedom) và sẽ bắt đầu vào sáng 4.5 theo giờ Trung Đông. Ông cũng tiết lộ các đại diện Mỹ đã có cuộc thảo luận "tích cực" với Iran và có thể dẫn đến "những điều tích cực cho tất cả".
Ông Trump cảnh báo nếu tiến trình di dời các tàu bị can thiệp dưới bất kỳ hình thức nào thì Mỹ sẽ có biện pháp xử lý mạnh mẽ.
Sau phát biểu của ông Trump, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo sẽ bắt đầu hỗ trợ "Dự án Tự do". "Sự hỗ trợ của chúng tôi cho nhiệm vụ phòng thủ này là rất cần thiết cho an ninh khu vực và nền kinh tế toàn cầu, trong khi chúng tôi cũng duy trì lệnh phong tỏa hải quân”, Chỉ huy CENTCOM Brad Cooper cho biết.
Mỹ sẽ điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay trên đất liền và trên biển cùng 15.000 binh sĩ tham gia nhiệm vụ, tuyên bố của CENTCOM có đoạn.
Một quan chức Mỹ nói với CNN rằng Dự án Tự do sẽ không phải nhiệm vụ hộ tống.
CENTCOM cho hay “Sáng kiến tự do hàng hải” được công bố tuần trước sẽ là một phần quan trọng trong Dự án Tự do. Sáng kiến trên hướng đến việc chia sẻ thông tin để hỗ trợ an ninh ở eo biển Hormuz và kết hợp “hành động ngoại giao phối hợp quân sự”.
Trước động thái trên của Mỹ, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia của quốc hội Iran, ông Ebrahim Azizi, viết trên mạng xã hội X rằng bất kỳ sự can thiệp nào của Washington sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn.
The Guardian cho hay hiện có hơn 850 con tàu đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do chiến sự Trung Đông, bao gồm các lệnh phong tỏa của Mỹ và Iran.
Tuyên bố trên của ông Trump được đưa ra vài ngày sau khi phía Iran gửi đề xuất hòa bình mới, trong đó tập trung vào thỏa thuận nhằm mở cửa eo biển Hormuz. Bộ Ngoại giao Iran ngày 3.5 cho biết đã nhận được phản hồi của Mỹ và sẽ nghiên cứu.
