Từ 1/7, theo Luật trật tự an toàn giao thông đường bộ, khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 m trên ôtô, tài xế không được cho trẻ em ngồi cùng hàng ghế, trừ xe chỉ có một hàng ghế. Ngoài ra, chủ xe phải sử dụng, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em (trừ ôtô kinh doanh vận tải hành khách) theo QCVN 123:2024/BGTVT.
Nhu cầu tăng cao
Bên cạnh yếu tố bảo vệ an toàn cho con, mức phạt 800.000 đến 1 triệu đồng khiến nhiều chủ xe trước đây chưa trang bị ghế trẻ em nay phải suy nghĩ lại. Tại nhiều hệ thống phân phối ghế trẻ em ở TP HCM, các quản lý bán hàng cho biết nhu cầu tăng mạnh, đặc biệt trong tháng 6.
Bà Vy Lan, giám đốc Vinaquick, hệ thống cửa hàng chuyên sản phẩm cho trẻ em, trong đó có ghế ôtô, cho biết nhu cầu khách tăng mạnh từ cuối 2025 và hạ nhiệt khi luật lùi thời hạn áp dụng. Đến gần đây, đặc biệt tháng 6, một tháng trước khi quy định của nhà nước có hiệu lực, người dân tìm hiểu, mua sắm ghế tăng trở lại.
“So với lúc bình thường, nhu cầu hiện nay về ghế trẻ em tăng khoảng 3-4 lần”, bà Lan nói. “Một số loại ghế có thể không sẵn hàng và thời gian chờ từ khi đặt hàng khoảng vài tuần đến một tháng”. Vinaquick hiện bán các loại ghế, đệm nâng của Nuna, Cybex, SEEC, Joie… có giá khoảng 1,8-16 triệu đồng.
Tại một showroom chuyên bán đồ trẻ em (Chilux) ở phường Hiệp Bình, TP HCM, nhân viên bán hàng cho biết nhu cầu khách tìm hiểu, mua sắm ghế trẻ em dùng cho ôtô tăng khoảng 30% so với lúc chưa có quy định bắt buộc. Lượng khách đổ dồn đến cửa hàng thường vào các ngày cuối tuần khi phụ huynh kết thúc công việc và đưa theo con để ngồi thử ghế.
Anh Đức Thắng (TP HCM), người vừa mới sở hữu chiếc Lynk & Co 08 nói vừa sắm một đệm ghế cho con trai hơn 5 tuổi giá gần một triệu đồng. “Quy định cần tuân thủ, chưa kể đây là thiết bị cần cho an toàn của con nên tôi mua ngay khi có xe”, anh nói thêm.
Trong số nhiều người quan tâm ghế trẻ em, không phải khách hàng nào cũng mua ngay vì băn khoăn ghế chưa được chứng nhận hợp quy. Như anh Hoàng Quân (Vĩnh Long), chủ sở hữu một mẫu Toyota Altis và con chưa đầy hai tuổi, cho biết tính đầu tư chiếc ghế giá khoảng vài triệu đồng cho con, nhưng theo dõi tin tức thấy chưa có cơ quan nào chứng nhận hợp quy cho ghế nên chưa vội.
Theo anh Quân, ghế an toàn là cần thiết và anh bắt buộc sắm nhưng do con còn nhỏ, ít di chuyển cùng gia đình trên ôtô nên chưa cần thiết phải mua ngay ở thời điểm này.
“Tôi tính phương án di chuyển khác hoặc tạm thời không dùng ôtô khi có bé”, anh này nói. “Hơn nữa, tôi muốn chờ thêm thông tin để mua ghế đúng quy định, đầu tư một lần cho đáng”.
Chờ hướng dẫn chứng nhận hợp quy
Các đơn vị phân phối mặt hàng ghế trẻ em trên ôtô cho biết sẵn sàng đáp ứng các thủ tục để được chứng nhận hợp quy theo quy định của nhà nước. “Chưa có cơ quan nào được chỉ định để làm việc này nên chúng tôi cũng đang chờ”, ông Đình Khang, giám đốc công ty TNHH Xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ 2KVN cho biết.
Công ty của ông Khang phân phối các dòng ghế của Sparco (Italy) và một số thương hiệu khác. Ông nói rằng nhu cầu của khách gia tăng mạnh, đặc biệt trong nửa đầu năm nay.
Ông Nguyễn Tô An, Phó cục trưởng Đăng kiểm Việt Nam cho biết, các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan hiện không có quy định về việc hồi tố nên về nguyên tắc, người dân mua ghế trẻ em trước thời điểm QCVN 123:2024/BGTVT có hiệu lực (1/7) được sử dụng bình thường. Tuy nhiên, người dùng cần lưu ý sử dụng ghế, thiết bị theo đúng hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất và tuân thủ quy định về chiều cao, độ tuổi đã quy định trong Luật.
Ở góc độ người bán hàng, bà Vy Lan nói rằng, tùy thuộc vào cách phụ huynh nhìn nhận vấn đề, nhu cầu sử dụng xe với trẻ em và khả năng tài chính của họ mà đưa ra quyết định mua ngay hay chờ đợi. Nhưng nhìn chung, đa số cha, mẹ mua để ghế dùng ngay vì ưu tiên tính an toàn cho con hơn.
Theo đại diện Cục Đăng kiểm, ghế an toàn cho trẻ em thuộc nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình. Do đó, sản phẩm phải được công bố hợp quy tại cơ quan chuyên ngành của địa phương trên cơ sở kết quả chứng nhận của tổ chức chứng nhận được chỉ định.
Để doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh có thể thực hiện thủ tục công bố hợp quy, sản phẩm phải trải qua bước kiểm tra, thử nghiệm, đánh giá và được cấp giấy chứng nhận phù hợp theo QCVN 123:2024. Tuy nhiên đến nay, vẫn chưa có tổ chức được chỉ định thực hiện chứng nhận hợp quy cho ghế trẻ em.
Để tháo gỡ vướng mắc, cơ quan này kiến nghị Bộ Xây dựng sớm hướng dẫn các địa phương triển khai thủ tục đăng ký hoạt động chứng nhận, thử nghiệm theo QCVN 123:2024. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền để các tổ chức đánh giá có đủ năng lực chủ động tham gia đăng ký hoạt động.
Trường hợp đến sau ngày 1/7 vẫn chưa có tổ chức thử nghiệm, chứng nhận đủ điều kiện hoạt động, Cục Đăng kiểm Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét phương án chỉ định tạm thời Trung tâm Thử nghiệm xe cơ giới (VMTC) thực hiện thử nghiệm ghế trẻ em theo QCVN 123:2024.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, các giải pháp trên nhằm bảo đảm quy định mới về sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô được triển khai đồng bộ, tránh gián đoạn hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, đồng thời bảo đảm quyền lợi của người dân khi quy định bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Tesla vẫn đang đấu tranh với các bang để vận hành các đại lý riêng trên khắp nước Mỹ, thay vì mô hình nhượng quyền thương mại đã có từ lâu, và North Dakota là bang mới nhất nằm trong tầm ngắm.
Hãng xe điện hàng đầu của Mỹ đang cố gắng mở đại lý tại Bismarck và Fargo. Nhưng hiện North Dakota cấm các nhà sản xuất ôtô sở hữu đại lý riêng và yêu cầu xe phải được bán thông qua các đại lý nhượng quyền.
Trong vụ kiện mới nhất, Tesla tuyên bố họ không thuộc định nghĩa nhà sản xuất xe theo luật của bang, trong đó định nghĩa nhà sản xuất xe là người lắp ráp hoặc nhập khẩu xe và bán cho các đại lý để bán lại. Hiện Tesla không thể bán xe của hãng tại bang này, buộc người mua tiềm năng phải đến các bang lân cận.
Tở North Dakota Monitor đưa tin, nếu tòa án tuyên bố Tesla đáp ứng định nghĩa nhà sản xuất theo luật địa phương, thì Tesla sẽ yêu cầu được miễn trừ.
Cách giải thích của Tesla sẽ cho phép bất kỳ nhà sản xuất nào tránh được luật bằng cách đơn giản là không nhượng quyền đại lý, theo Trợ lý Tổng chưởng lý Michael Pitcher, thêm rằng "Điều đó sẽ phá vỡ toàn bộ cấu trúc quy định mà cơ quan lập pháp đã thông qua".
Ông Pitcher cũng nói rằng Tesla có thể hoạt động tại North Dakota giống như mọi nhà sản xuất khác. Họ có thể chỉ định đại lý, ký kết thỏa thuận nhượng quyền và có thể bán hàng thông qua đó. Vì vậy, luật không tước đi khả năng kinh doanh của Tesla mà chỉ điều chỉnh mô hình phân phối xe.
North Dakota hiện tụt hậu so với hầu hết các bang khác trong việc áp dụng xe điện. Xe điện chiếm chưa đến 2% doanh số xe mới và chỉ có 277 cổng sạc công cộng trên toàn bang, bao gồm 5 điểm Supercharger của Tesla.
Tại Mỹ, hiện còn khoảng 15 bang nơi Tesla chưa thể mở cửa hàng hoặc trung tâm dịch vụ chính thức do các rào cản pháp lý về luật đại lý độc quyền.
Tình huống giao thông: Phía trước có xe, ở hướng ngược chiều cũng có xe đi tới nhưng lái xe SUV vẫn lấn làn vượt lên. Không đủ khoảng cách an toàn để trở về đúng làn đường, chiếc SUV tạt đầu va chạm mạnh vào xe có gắn camera hành trình. Chưa rõ thiệt hại về tài sản.
Kỹ năng lái xe: Việc vượt xe không chỉ đơn thuần là đạp ga, mà là một quá trình quan sát và tính toán. Trước khi vượt, phải đảm bảo không có xe đi ngược chiều trong khoảng cách an toàn và xe phía trước không có tín hiệu rẽ hoặc cũng đang chuẩn bị vượt. Xe chỉ được vượt khi có đủ khoảng trống để trở về làn đường mà không gây ảnh hưởng đến xe bị vượt. Tuyệt đối không tạt đầu.
Khi muốn vượt, tài xế cần sử dụng xi-nhan báo hiệu cho xe phía trước biết ý định vượt. Nếu tầm nhìn bị hạn chế hoặc có xe ngược chiều đang tiến đến, hãy kiên nhẫn chờ đợi. Một vài giây vội vàng có thể dẫn đến tai nạn thảm khốc.
Ngoài ra, khi thấy xe khác đang cố tình vượt ẩu và có nguy cơ va chạm, tài xế nên chủ động rà phanh, nhường đường. Việc giữ cái tôi "đúng làn" trong lúc này rất dễ dẫn đến va chạm. Nếu có thể hãy hơi đánh lái về phía bên phải để nới rộng khoảng cách với xe đang vượt ẩu.
Theo luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ được Quốc hội thông qua năm 2024, phương tiện tham gia giao thông di chuyển với tốc độ thấp hơn phải đi về bên phải theo chiều đi của mình, nhường bên trái cho xe cần vượt.
Người điều khiển ô tô không nhường đường cho xe xin vượt khi đã đủ điều kiện an toàn bị phạt 2-3 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe (GPLX). Nếu hành vi không nhường đường dẫn đến tai nạn giao thông, mức phạt tăng lên 20-22 triệu đồng, trừ 10 điểm GPLX.
Dù luật đã quy định rõ ràng và có khung phạt nặng, nhưng nhiều tài xế Việt vẫn có thói quen đi chậm bám làn trái trên cao tốc, không nhường đường cho xe phía sau chạy nhanh hơn dù tài xế đã ra tín hiệu xi-nhan, bóp còi hay nháy đèn pha.
Trên mạng xã hội thậm chí còn có một hội nhóm "anti" (tẩy chay) thói quen "đi chậm ôm làn trái". Quan điểm chung của các thành viên là, chỉ sử dụng làn trái khi cần vượt hoặc đi nhanh. Khi làn phải thông thoáng, nhanh chóng trả lại làn trái để tạo ra một "hành lang" chạy nhanh khi cần.
Ô tô đi chậm bám làn trái tạo ra tình trạng "ùn tắc ảo" trên cao tốc
Anh Trần Tiến Đức, sống tại Hà Nội, cho rằng, văn hóa giao thông trên cao tốc thể hiện rõ nhất qua cách chọn làn đường. Về cơ bản, làn trái ngoài cùng nên là "làn ưu tiên" dành cho xe di chuyển tốc độ cao hoặc để vượt.
"Từng lái xe ở Thái Lan, tôi thấy họ tuân thủ quy tắc này cực kỳ nghiêm túc (làn đường sát dải phân cách ở Thái Lan nằm ở bên phải). Kết quả là, dòng xe lưu thông luôn trôi chảy dù mật độ phương tiện rất cao. Ngược lại, trên các tuyến cao tốc ở Việt Nam, như cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, thường xuyên xảy ra tình trạng "ùn tắc ảo".
Nhiều khi thấy dòng phương tiện nhích từng chút tưởng có tai nạn, nhưng đi vượt lên mới biết "nút thắt" là những xe chạy chậm dàn hàng ngang, mà lỗi nhiều nhất thuộc về xe bám làn trái chạy chậm, dù phía trước thông thoáng", anh Đức cho biết.
Theo anh, việc quy định tốc độ tối thiểu theo làn, như cao tốc Hà Nội - Hải Phòng quy định làn bên trái tối thiểu 90km/h, làn giữa tối thiểu 80km/h, làn bên phải tối thiểu 60km/h, là bước đi đúng đắn để hạn chế tình trạng này. Nhưng, quan trọng nhất vẫn là ý thức và văn hóa của tài xế.
"Về lưu thông, đừng để sự thong dong của mình trở thành chướng ngại vật của người khác.
Về an toàn, đi làn phải luôn là lựa chọn thông minh khi muốn di chuyển tốc độ ổn định hoặc chưa có nhiều kinh nghiệm lái xe. Tài xế sẽ có không gian hai bên để phản ứng khi gặp tình huống, vật cản bất ngờ. Việc khư khư bám sát dải phân cách cứng vô tình tự bó hẹp khả năng xử lý, tăng rủi ro khi tình huống khẩn cấp".
Hạn chế bám làn trái là an toàn cho chính mình
Vũ Ngọc Bách, sống tại TPHCM, cho biết: "Nhường làn trái cho xe cần vượt hoặc xe chạy nhanh hơn là cách tham gia giao thông văn minh. Tiếc là nhiều tài xế chưa nắm được điều này".
"Không ít người giữ một quan điểm phổ biến là chạy tốc độ tối đa cho phép rồi, đâu còn xe nào nhanh hơn nên bám làn trái cũng chẳng sao. Nhưng tôi không cho là vậy. Bởi thực tế vẫn có nhiều trường hợp xe chạy quá tốc độ cho phép, ví dụ như trên xe có người đang nguy kịch cần đến bệnh viện gấp, hay xe bị kẹt chân ga không thể hãm tốc.
Họ có bị xử phạt hay không là việc của họ. Còn việc của mình là không làm cản trở giao thông, ưu tiên đưa xe về làn bên phải, để trống làn trái cho xe khác vượt lên khi cần. An toàn cho họ cũng là an toàn cho chính mình", Bách nói.
Sau khi đi cả chục nghìn km đường cao tốc Việt Nam, Bách đúc rút rằng, bám làn trái tưởng an toàn, nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Tài xế sẽ không biết điều gì bất chợt "lao" ra từ dải phân cách. Ví dụ như người hoặc động vật sang đường hay có những trường hợp xe máy, xe đạp đi ngược chiều cao tốc. Do đó, đi ở làn phải sẽ có tầm nhìn thông thoáng hơn để sớm nhận biết tình huống bất ngờ.
Nguyễn Thành, sống tại TPHCM, có quan điểm tương tự. Anh cho biết thời đi học lái xe, thầy luôn khuyến khích học viên chọn làn bên phải nếu chạy chậm.
"Đúng là hạ tầng cao tốc hiện tại chưa cho phép bỏ trống hoàn toàn làn trái chỉ dành cho nhu cầu vượt, đặc biệt là những đoạn cao tốc mới, mỗi chiều chỉ có hai làn đường. Tuy nhiên, nếu mật độ thông thoáng, tôi vẫn ưu tiên đưa xe về làn phải.
Điều này không những là cách tham gia giao thông văn minh, tuân thủ luật giao thông, mà còn an toàn hơn nếu không may gặp sự cố hỏng xe hay nổ lốp. Do làn phải giáp làn khẩn cấp nên thời gian đưa xe tấp vào lề sẽ được rút ngắn đáng kể.
Hơn nữa, rất nhiều ô tô mới hiện nay đã có tính năng kiểm soát hành trình (Cruise Control). Tài xế sử dụng tính năng này lâu sẽ dẫn đến chán và buồn ngủ. Do đó, việc đi ở làn phải, vượt ở làn trái khiến tài xế phải đánh lái, từ đó làm giảm cơn buồn ngủ.
