Trao Huy hiệu ‘Tuổi trẻ dũng cảm’ cho nam sinh lao ra biển cứu hai trẻ em

Trả lời câu hỏi người trẻ chi tiêu gì nhiều nhất trong tháng? Lê Tuyết Sang Sang, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cho biết khoản chi lớn nhất ngoài sinh hoạt phí cơ bản (ăn ở, đi lại, học tập) của em là dành cho mỹ phẩm và thời trang. "Mỗi tháng, em thường chi khoảng 500.000 đồng đến 1 triệu đồng cho sở thích này", nữ sinh nói và cho biết hiện nguồn tài chính dựa vào gia đình là chính nên chưa xây dựng kế hoạch quản lý chi tiêu cụ thể.

Tương tự, Đỗ Minh Thư, sinh viên Trường ĐH Văn Lang, cho hay phần lớn khoản chi ngoài nhu cầu thiết yếu được dành cho mua sắm trực tuyến, chủ yếu là quần áo và mỹ phẩm. Theo Thư, nhờ tận dụng các chương trình khuyến mãi và mã giảm giá nên việc mua sắm online giúp tiết kiệm hơn. Mỗi tháng, nữ sinh chi khoảng 1-2 triệu đồng cho các mặt hàng này và nhận định đây chưa phải là khoản chi quá lớn so với khả năng tài chính của bản thân.

"Em có đi làm thêm với mức lương khá ổn để phụ chi phí cho học và sinh họat, dư ra em sẽ chi cho nhu cầu, sở thích cá nhân", Thư cho hay.

Trong khi đó, Nguyễn Tường Vy, sinh viên Trường ĐH Gia Định, thường ưu tiên dành ngân sách cho cả mua sắm và giải trí sau khi đã trừ các khoản cố định như ăn, ở, học tập, đi lại. Các khoản mua sắm chủ yếu tập trung vào mỹ phẩm, thời trang, còn giải trí là mua vé xem concert hoặc các chương trình khác. Trung bình mỗi tháng, Vy chi khoảng 500.000 đồng đến 1 triệu đồng cho mua sắm và khoảng 1 triệu đồng cho giải trí. Theo nữ sinh, tổng mức chi này chỉ chiếm khoảng một phần ba nguồn tài chính cá nhân nên phần lớn vẫn nằm trong khả năng kiểm soát.

"Tuy nhiên, có vài lần em lỡ mua sắm quá tay hay đi xem một bộ phim hay là tháng đó lại rơi vào cảnh thiếu hụt, xin thêm ba mẹ và bị trách mắng", Vy nói.

Ở góc độ người đi làm, Phạm Ngọc Vân (25 tuổi, nhân viên thống kê tại một công ty bảo hiểm, ngụ P.Tân Sơn Hòa, TP.HCM), cho biết ngoài sinh hoạt phí thì chi tiêu nhiều nhất cho mỹ phẩm và dành một phần đáng kể ngân sách cho các mối quan hệ như gặp gỡ bạn bè, cưới hỏi, tân gia, thôi nôi. Các khoản chi này chiếm khoảng 5-7% thu nhập, tương đương khoảng 1 triệu đồng/tháng. "Để tránh thiếu hụt tài chính, tôi chia thu nhập thành các quỹ cố định, những khoản phát sinh lấy phần tiền tiết kiệm từ các tháng trước bù vào", Vân nói.

Với Nguyễn Văn Long, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, khoản chi đáng chú ý nhất ngoài sinh hoạt phí là các thiết bị công nghệ phục vụ học tập như laptop, máy tính bảng, tai nghe… Do điều kiện tài chính còn phụ thuộc vào gia đình nên Long chỉ mua sắm khi thực sự cần thiết. Nam sinh cho biết bản thân luôn phân chia rõ các khoản tiền dành cho ăn uống, đi lại, sinh hoạt và tiết kiệm ngay từ đầu tháng để tránh rơi vào tình trạng "cháy túi".

"Em luôn có cuốn sổ để ghi chép chi tiêu mỗi tháng, sẽ chia cố định ra từng khoản chi và tiết kiệm dự phòng từ đầu. Nếu mà tháng này có phát sinh thì em sẽ lấy trong khoảng dự phòng của tháng trước. Còn nếu đủ trong quỹ chi tiêu của tháng thì không lấy phần tiết kiệm ra chi", Long nói.

Còn Huỳnh Ngọc Duy, sinh viên Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM, ưu tiên chi cho thể thao, đồ công nghệ nhỏ và một số vật dụng học tập. Theo Duy, lịch học căng thẳng khiến việc đầu tư cho các hoạt động thể chất trở nên cần thiết để nâng cao sức khỏe và giảm áp lực. Khoản chi này tương đương vài trăm nghìn đồng đến dưới 1 triệu đồng mỗi tháng.

"Em cũng có thói quen phân chia tiền thành từng khoản cụ thể như phí sinh hoạt thiết yếu, mua sắm để kiểm soát chi tiêu hiệu quả hơn. Nhưng cũng có lúc không cân bằng được do em xài quá tay cho món đồ công nghệ yêu thích, vậy là tháng đó phải ăn ké và mượn tiền bạn", Duy nói.

Trong khi đó, Phạm Đài Thế (25 tuổi, ngụ P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), cho biết ngoài nhu cầu thiết yếu, anh chi nhiều cho các hoạt động giao lưu, gặp gỡ bạn bè, đồng nghiệp. Mỗi tháng, các khoản chi cho mối quan hệ xã hội thường dao động từ 1,5-2 triệu đồng. "Để cân đối tài chính, tôi ưu tiên trích một khoản cố định vào tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, sau đó mới điều chỉnh các khoản chi tiêu còn lại tùy điều kiện thực tế. Dù vậy, cũng có tháng xài hết phần tiết kiệm, thiếu hụt do những bữa tiệc gặp bạn bè", Thế nói.

Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, Sáng lập và là Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường tài chính và bất động sản toàn cầu (P.Phương Liệt, TP.Hà Nội), nhận định kỹ năng quản lý tài chính cá nhân của nhiều người trẻ hiện nay còn hạn chế. Không ít người trong độ tuổi 18-25 có tâm lý "còn trẻ, còn nhiều thời gian", nên kiếm được bao nhiêu tiêu bấy nhiêu mà ít nghĩ đến kế hoạch dài hạn. Nhiều sinh viên vẫn phụ thuộc vào gia đình nhưng chưa có kế hoạch chi tiêu hợp lý, trong khi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng khiến họ thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu hụt tài chính.

"Điều tôi rất ít gặp ở các bạn trẻ là những kế hoạch tài chính cho 1 năm, 3 năm hay 5 năm tới. Nhiều người không có mục tiêu tài chính rõ ràng nên luôn ở trong trạng thái mất cân đối thu - chi", ông Hiếu nói.

Theo ông Hiếu, những sai lầm phổ biến của người trẻ là chi tiêu quá nhiều cho ăn uống, giao lưu, giải trí và không chuẩn bị khoản dự phòng cho các rủi ro như bệnh tật, tai nạn. Khi không kiểm soát được chi tiêu, người trẻ rất dễ rơi vào cảnh "đầu tháng rủng rỉnh, cuối tháng cạn tiền". Để quản lý tài chính hiệu quả, mỗi người cần xây dựng kế hoạch dài hạn, kiểm soát các khoản chi và duy trì thói quen tiết kiệm. "Khoản tiền dự phòng chính là "tấm khiên an toàn" giúp ứng phó với biến cố bất ngờ, tránh rơi vào khủng hoảng tài chính khi gặp khó khăn", ông Hiếu nói.

Cùng quan điểm, chuyên gia Tài chính Lâm Minh Chánh, sáng lập AI tài chính WikiMoney (ngụ P.Sài Gòn, TP.HCM), cho rằng thay vì tiêu xài rồi mới tiết kiệm phần còn lại, hãy trích ngay ít nhất 20% thu nhập vào quỹ tích lũy ngay khi nhận lương. Phân bổ 50% cho những nhu cầu thiết yếu và 30% còn lại cho những nhu cầu mong muốn.

"Tiết kiệm trước khi tiêu là nền tảng để xây dựng sự an toàn tài chính và hướng tới độc lập tài chính lâu dài", ông Chánh nói.

Tin Gốc: Thanh Niên

Nguyễn Ngọc Bích (25 tuổi) tốt nghiệp loại giỏi ngành quản trị kinh doanh của một trường ĐH ở P.Gia Định, TP.HCM (trước là P.17, Q.Bình Thạnh, TP.HCM). Bích từng có công việc ổn định 3 năm tại một công ty lĩnh vực xây dựng, nhưng giữa năm 2025 quyết định nghỉ việc.

Bích cho biết không phải vì bị sa thải hay gặp biến cố, mà đơn giản là cô không muốn tiếp tục. "Công việc ổn định, lương 14 triệu đồng/tháng, nhưng ngày nào cũng giống ngày nào. Tôi thấy mình bị "đóng khung" quá lâu. Trong khi đó, tôi bắt đầu bán đồ thủ công online, thu nhập có tháng ngang lương, thậm chí hơn. Vậy tại sao phải tiếp tục làm nhân viên?", Bích chia sẻ.

Quyết định của Bích không phải cá biệt. Công việc ổn định với một bộ phận người trẻ hiện nay không còn là ưu tiên hàng đầu, và công việc không nhất thiết phải gắn với một chiếc bàn làm việc cố định từ 8 giờ sáng đến 5 giờ chiều. Họ chủ động rời bỏ công việc toàn thời gian để chuyển sang mô hình linh hoạt hơn: Làm việc tự do, bán hàng online, sáng tạo nội dung, hoặc kết hợp nhiều công việc cùng lúc, thường được gọi là thu nhập đa dạng.

Đỗ Thị Ngọc Hân, sinh viên Trường CĐ Công nghệ Thủ Đức (TP.HCM), cho biết không có ý định tìm việc toàn thời gian sau khi ra trường. Thay vào đó, Hân đang định hướng phát triển trở thành nhà sáng tạo nội dung, bán sản phẩm liên quan đến nông sản.

"Mình thấy đi làm công ty không còn là lựa chọn duy nhất. Nếu có thể kiếm tiền từ việc mình thích, tại sao không thử?", Hân nói.

Lê Huỳnh Tuấn Anh (29 tuổi, ngụ ở đường Tôn Đản, P.Xóm Chiếu, TP.HCM; trước là P.13, Q.4) từng làm lập trình viên tại một công ty công nghệ suốt 4 năm, nhưng hiện làm việc tự do cho các dự án nước ngoài. Anh cho biết: "Thay vì gắn bó với văn phòng công ty, làm 8 tiếng/ngày, thì giờ tôi có thể làm 12 – 14 tiếng/ngày, nhưng là cho chính mình. Tôi muốn mình làm theo cách bản thân lựa chọn".

Theo chuyên gia nhân sự Nguyễn Vũ Tiến, Công ty TNHH Chìa khóa nhân sự (Keyfr HR Consulting Co., Ltd., P.Phú Lâm, TP.HCM; trước là P.13, Q.6), nếu như trước đây, công việc ổn định, lương đều, có bảo hiểm được xem là đích đến, thì nay có không ít người trẻ lại ưu tiên tính linh hoạt, tự chủ và khả năng kiểm soát thời gian. Sự thay đổi này phản ánh một chuyển dịch sâu sắc trong tư duy nghề nghiệp của người trẻ.

"Sự phát triển của nền tảng số, từ thương mại điện tử đến mạng xã hội, đã tạo điều kiện để người trẻ tự tạo việc làm dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ cần một chiếc điện thoại và kết nối internet, họ có thể bắt đầu kinh doanh, làm nội dung hoặc cung cấp dịch vụ", ông Tiến nói.

Ở góc độ khác, bà Tô Thị Hải Vân, Trưởng phòng nhân sự Công ty TNHH CoreLink HR (P.Thới An, TP.HCM; trước là P.Thới An, Q.12), cho rằng đây có thể xem là một dạng "tái định nghĩa công việc" của người trẻ, nơi giá trị cá nhân, sự linh hoạt và trải nghiệm sống được đặt ngang hàng, thậm chí cao hơn yếu tố ổn định.

"Tuy nhiên, mặt trái ít được nhắc đến. Dù mang lại nhiều cơ hội, xu hướng này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro", bà Vân nói và phân tích: "Trước hết là sự thiếu ổn định về thu nhập. Không có hợp đồng dài hạn, không lương cứng, người trẻ phải đối mặt với biến động liên tục. Chỉ cần thị trường thay đổi, nền tảng thương mại điện tử siết chính sách hoặc xu hướng giảm nhiệt, nguồn thu có thể giảm đi rõ rệt một cách nhanh chóng. Bên cạnh đó là vấn đề an sinh, không bảo hiểm xã hội, không bảo hiểm y tế, không chế độ nghỉ phép. Khi ốm đau hoặc gặp sự cố, họ phải tự gánh chịu toàn bộ chi phí".

Bà Đặng Mỹ Duyên, tư vấn nhân sự, Công ty TNHH Giải pháp nhân sự Hub (P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM; trước là P.Tăng Nhơn Phú A, TP.Thủ Đức), chỉ ra những rủi ro khác. "Khi đóng hai vai, vừa là sếp, vừa là "nhân viên", người trẻ dễ rơi vào trạng thái làm việc quá sức mà không nhận ra. Ngoài ra, không chỉ đối mặt với áp lực công việc, nhiều người trẻ còn gặp khó khăn từ chính gia đình. Với thế hệ đi trước, công việc ổn định vẫn là tiêu chuẩn quan trọng. Việc con cái không đi làm công ty, không có hợp đồng, không lương cố định thường bị nhìn nhận là bấp bênh, không nghiêm túc", bà Duyên nói.

Thực tế, không ít người trẻ cho biết trái với hình dung làm việc tự do sẽ thoải mái, cuộc sống của những người trẻ rời bỏ công việc ổn định toàn thời gian đã không hề nhàn hạ.

"Có tháng kiếm được 40 – 50 triệu đồng, nhưng cũng có tháng gần như không có dự án. Quan trọng là mình phải tự lo mọi thứ: tìm khách, đàm phán, làm việc, sửa lỗi, thu tiền… Không có chuyện hết giờ là xong như đi làm công ty. Và thu nhập có thể cao hơn trước, nhưng đổi lại là sự bất ổn", Tuấn Anh thừa nhận.

Không ít người trẻ thừa nhận, khi rời khỏi môi trường doanh nghiệp, họ bước vào trạng thái làm việc không giờ giấc, điện thoại luôn trong trạng thái online, tin nhắn khách hàng có thể đến bất kỳ lúc nào, ranh giới giữa công việc và cuộc sống gần như bị xóa nhòa.

"Tôi từng nghĩ làm cho mình sẽ nhẹ nhàng hơn. Nhưng thực tế là mình không cho phép mình nghỉ vì sẽ không có tiền", Trần Phú Quang (26 tuổi, ngụ ở đường Linh Trung, P.Linh Xuân, TP.HCM; trước là P.Linh Trung, TP.Thủ Đức, TP.HCM) chia sẻ.

Các chuyên gia cho rằng, mô hình làm việc linh hoạt không phải dành cho tất cả. "Để thành công, người trẻ cần nhiều hơn là sự tự do: đó là kỷ luật cá nhân, kỹ năng quản lý tài chính, khả năng tự học và thích nghi liên tục. Nếu thiếu những yếu tố này, việc rời bỏ công việc toàn thời gian có thể dẫn đến hệ quả tiêu cực: thu nhập bấp bênh, mất phương hướng, thậm chí rơi vào khủng hoảng", bà Duyên nói.

Bà Vân khuyến nghị: "Không nên nhảy việc cảm tính. Cần có kế hoạch tài chính ít nhất 3–6 tháng trước khi rời bỏ công việc ổn định. Dù làm tự do hay toàn thời gian, kỹ năng chuyên môn vẫn là nền tảng quan trọng nhất. Có thể đa dạng nguồn thu nhưng có trọng tâm, tránh ôm đồm quá nhiều việc mà không có định hướng rõ ràng. Chủ động tham gia bảo hiểm để đảm bảo an sinh dài hạn, tránh rủi ro khi gặp sự cố".

Tin Gốc: Thanh Niên

Đại úy Vũ Mạnh Tuấn là cựu sinh viên Trường ĐH Cảnh sát nhân dân khóa 2010 - 2015. Nhắc về cơ duyên đến với chương trình Tiếp sức mùa thi, anh kể ký ức ấy bắt đầu từ chính kỳ thi đại học của bản thân vào năm 2010.

"Hôm ấy là buổi chiều của ngày thi đầu tiên, trời đổ mưa tầm tã. Tôi nhớ như in hình ảnh các anh chị sinh viên tình nguyện tại điểm thi Trường ĐH Cảnh sát nhân dân ở đường Kha Vạn Cân (TP.Thủ Đức cũ) che dù, khoác áo mưa hỗ trợ thí sinh vào điểm thi. Hình ảnh ấy để lại cho tôi rất nhiều cảm xúc", anh nhớ lại.

Sau khi trúng tuyển vào trường, đến hè năm 2011, khi Đoàn trường thông báo tuyển sinh viên tham gia tiếp sức mùa thi, anh đăng ký ngay mà không chút đắn đo.

"Lúc ấy, tôi chỉ nghĩ đơn giản là muốn góp một phần sức nhỏ để hỗ trợ thí sinh, để các bạn an tâm hơn khi bước vào kỳ thi", anh nói. Và từ năm 2011 đến năm 2014, anh gắn bó liên tục với chương trình suốt 4 mùa thi.

Khi được hỏi về ký ức đầu tiên mỗi lần nhắc đến tiếp sức mùa thi, đại úy Tuấn nhắc ngay đến "sự tận tâm, nhiệt huyết của sinh viên tình nguyện và nụ cười hạnh phúc của thí sinh, phụ huynh".

Trong rất nhiều mùa thi đã đi qua, có một kỷ niệm năm 2013 khiến anh nhớ mãi. Theo anh, năm ấy, khi đang là sinh viên năm 3, đã tham gia đội hình tiếp sức mùa thi tại điểm thi Trường THPT Tam Phú.

"Trong một buổi chiều mưa, tôi gặp bạn thí sinh tên Phúc từ tỉnh Quảng Nam cũ (nay là TP.Đà Nẵng) vào TP.HCM dự thi một mình. Sau khi trò chuyện và biết hoàn cảnh của bạn, tôi cùng các bạn sinh viên tình nguyện đã kết nối để đưa bạn đến ở nhờ nhà một cô chú gần điểm thi. Cô chú cho bạn ở miễn phí, mời ăn cơm tối cùng gia đình. Chúng tôi còn dặn bạn trưa và chiều cứ ra ăn cơm cùng đội tiếp sức mùa thi", anh kể.

Giọng người cán bộ Đoàn chậm lại khi nhớ về những mùa hè mà theo anh, "sự tử tế xuất hiện ở khắp nơi". "Có rất nhiều cô chú gần điểm thi sẵn sàng hỗ trợ cơm, nước uống miễn phí cho thí sinh và sinh viên tình nguyện. Có cô chú thấy chúng tôi đứng nắng thì mang bịch chôm chôm, vài trái ổi hay cả thùng nước suối ra cho rồi chỉ cười: "Mấy đứa ăn cho đỡ mệt để còn tiếp sức!". Những món quà giản dị ấy, chính là nguồn động viên rất lớn với sinh viên tình nguyện", đại úy Tuấn nhớ lại.

Suốt 4 năm đồng hành cùng tiếp sức mùa thi, đại úy Tuấn đã gặp rất nhiều hoàn cảnh khiến anh xúc động. Đó là những phụ huynh miền Trung, miền Tây chở con lên TP.HCM dự thi với hành trang ít ỏi và đầy hy vọng. Có người ngồi đợi con dưới trời nắng gắt nhiều giờ liền, có người trú tạm dưới mái hiên khi cơn mưa bất chợt kéo đến.

"Khi được hỗ trợ chỉ đường, mời cơm hay đơn giản là một chai nước, cô chú xúc động và liên tục cảm ơn. Những khoảnh khắc ấy giúp tôi cảm nhận rõ hơn ý nghĩa nhân văn của chương trình", anh nói.

Với anh, "đặc sản" của chương trình Tiếp sức mùa thi chính là tinh thần đoàn kết, sẻ chia và nguồn năng lượng tích cực của tuổi trẻ.

"Đó là những buổi sáng có mặt từ rất sớm ở điểm thi, những bữa cơm ăn vội cùng các thành viên trong đội hình tiếp sức mùa thi, những cơn mưa bất chợt nhưng ai cũng sẵn sàng hỗ trợ thí sinh. Chỉ những ai từng tham gia mới cảm nhận hết niềm vui khi giúp được một bạn tìm đúng phòng thi hay hỗ trợ một phụ huynh yên tâm hơn", anh chia sẻ.

Không chỉ hỗ trợ thí sinh, theo đại úy Tuấn, chương trình còn trở thành môi trường giúp nhiều sinh viên trưởng thành. "Bản thân tôi học được kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, xử lý tình huống. Mỗi ngày đều có những việc phát sinh như kết nối chỗ ở, hỗ trợ thí sinh đi trễ, điều tiết giao thông giờ cao điểm… Những trải nghiệm ấy giúp tôi rèn sự bình tĩnh, linh hoạt và trách nhiệm", anh chia sẻ.

Theo anh, điều quý giá nhất mà hoạt động tình nguyện mang lại là giúp người trẻ hiểu giá trị của sự cống hiến. "Mỗi việc tốt, dù lớn hay nhỏ, cũng đang góp phần làm xã hội tốt đẹp hơn", đại úy Tuấn nói thêm.

Từ một sinh viên tình nguyện ngày nào, giờ đây đại úy Vũ Mạnh Tuấn trở thành Bí thư Đoàn Trường CĐ Cảnh sát nhân dân II, tiếp tục dẫn dắt nhiều thế hệ đoàn viên tham gia các hoạt động cộng đồng.

Anh nhắn gửi với các thế hệ sinh viên tham gia hoạt động tình nguyện này: "Điều quan trọng nhất của một tình nguyện viên tiếp sức mùa thi là tinh thần trách nhiệm, sự tận tâm và chân thành. Khi mình thật sự muốn giúp người khác bằng tất cả nhiệt tình thì dù việc nhỏ nhất cũng sẽ mang lại ý nghĩa tích cực".

Đánh giá về chương trình, anh cho rằng chương trình Tiếp sức mùa thi không chỉ hỗ trợ thiết thực cho thí sinh mà còn lan tỏa tinh thần sẻ chia, trách nhiệm cộng đồng của tuổi trẻ. "Thông qua chương trình, hình ảnh đoàn viên, sinh viên, người trẻ trở nên gần gũi, trách nhiệm và nhân văn hơn trong lòng người dân".

Chia sẻ thêm về chương trình có tuổi đời đã 25 năm, đại ý Tuấn nói: "Với riêng tôi, Tiếp sức mùa thi không chỉ là một chương trình tình nguyện mà còn là một phần thanh xuân rất đẹp. Đó là nơi tôi được sống hết mình với tinh thần cống hiến, được gặp gỡ những con người đầy nhiệt huyết, được học cách sẻ chia và trưởng thành hơn qua từng mùa thi. Những ký ức ấy đến hôm nay vẫn luôn là động lực để tôi tiếp tục đồng hành, lan tỏa tinh thần tình nguyện đến các thế hệ đoàn viên, sinh viên sau này".

Tin Gốc: Thanh Niên