Ghi nhận của PV Thanh Niên lúc 9 giờ sáng 10.4, tại Trung tâm phục vụ hành chính công (HCC) xã Mỹ Yên (sáp nhập từ 3 xã Mỹ Yên, Phước Lợi và Long Hiệp, H.Bến Lức, Long An cũ), có gần 20 người ngồi chờ theo số thứ tự. Đông người như vậy nhưng rất trật tự, bởi “dòng chảy” thủ tục hành chính (TTHC) giờ đã chuyển dịch lên không gian mạng. Trung tâm có 6 quầy với 6 cán bộ tiếp nhận xử lý toàn bộ nhu cầu TTHC của người dân.
Ông L.K.Đ (52 tuổi, ở ấp Chánh, xã Mỹ Yên) đến làm thủ tục thay đổi hộ tịch cho con gái. Trước đó, khi làm khai sinh cho con, người nhà của ông Đ. đã khai chữ lót trong tên người cha là “Văn”, không khớp với chữ “Kim” trong giấy tờ của ông. Sai một chữ lót nhưng cô gái này đã gặp không ít phiền hà về TTHC của bản thân. Sau khi nghe hướng dẫn quy trình cải chính hộ tịch từ một tình nguyện viên (là cán bộ đoàn) tại Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, ông Đ. rất vui mừng.
“Nghe mấy người từng trải kể rằng trước ngày 1.7.2025, mấy vụ đính chính giấy tờ hộ tịch như tôi là nhiêu khê lắm. Phải đi lên đi xuống nộp giấy, chờ người ta xét duyệt, có khi thiếu một tờ giấy lại chạy về nhà lấy, mất đứt mấy ngày công đi làm. Nay thì khác hẳn: ra xã, cán bộ mở máy tính tra mã định danh, nộp hồ sơ trên cổng dịch vụ công, giải quyết ngay tại xã. Giấy tờ ngày nay có bản điện tử, scan gửi đi, nhận kết quả nhanh gọn lẹ. Đúng là chính quyền giờ sát dân, không có khoảng cách gì nữa”, ông Đ. nói.
Cùng tâm trạng phấn khởi, ông T.M.P (ở ấp 4 Phước Lợi, xã Mỹ Yên) vừa hoàn tất thủ tục đăng ký biến động đất đai sau khi nhận chuyển nhượng một thửa đất tại địa phương. Thay vì phải chờ đợi mòn mỏi hay lên tận Văn phòng đăng ký đất đai khu vực, ông P. chỉ cần đến Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, với mã hồ sơ H53.174-260408-00xx, ông có thể dùng điện thoại quét mã QR để tra cứu tiến độ giải quyết hồ sơ của mình bất cứ lúc nào.
“Bây giờ mua bán đất đai, thuế má gì cũng làm trên cổng dịch vụ công quốc gia. Cán bộ hướng dẫn mình cách nộp thuế trực tuyến, tải chứng từ về máy, không phải cầm một xấp tiền mặt đi nộp như hồi trước, vừa an toàn vừa nhanh”, ông P. nói.
Ông Đặng Thanh Phương, Giám đốc Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, cho biết quý 1/2026 xã đã tiếp nhận 3.064 hồ sơ; trong đó có tới 2.711 hồ sơ nộp trực tuyến và 99,93% trong số hồ sơ này được giải quyết trước hạn, đúng hạn (không có hồ sơ trễ hạn). Tỷ lệ người dân hài lòng thông qua khảo sát đạt 100%.
Theo ông Lê Thành Út, Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Yên, với mục tiêu “dân cần là có, gần dân, hiểu dân”, xã Mỹ Yên đã phát động mạnh mẽ phong trào bình dân học vụ số. Xã đã lập 21 tổ công nghệ số cộng đồng phủ khắp 21 ấp với 1.686 thành viên. Các đội hình thanh niên tình nguyện “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để hướng dẫn cài đặt VNeID, ứng dụng Tayninh Smart, hỗ trợ nộp thuế điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt…
Từ câu chuyện tại xã Mỹ Yên, có thể thấy rõ mô hình chính quyền 2 cấp đã trao cho cấp xã quyền chủ động tối đa, cắt bỏ những khâu trung gian rườm rà, thực sự mang lại lợi ích sát sườn cho nhân dân. Sự thay đổi “trước – sau” ngày 1.7.2025 tại xã Mỹ Yên là rất nhiều và tích cực.
Rõ rệt nhất không chỉ ở số lượng hồ sơ trực tuyến, mà ở tư thế của người dân. Bây giờ, người dân chỉ cần ở nhà, mở điện thoại thông minh là tự thanh toán tiền điện, nước, tự nộp hồ sơ xin giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hay trích lục khai sinh. Cán bộ giờ đúng nghĩa là người duyệt và trả kết quả. Sự phụ thuộc vào cán bộ ngày càng giảm đi, người trẻ đã thực sự làm chủ công cụ số của mình.
Hạ tầng số tại Mỹ Yên cũng được tỉnh Tây Ninh và xã nâng cấp đồng bộ để phục vụ tốt cho sự chuyển mình này. Hiện 100% cán bộ, công chức xã được trang bị máy tính kết nối mạng nội bộ, cáp quang. Toàn xã có 74 trạm phát sóng di động (BTS) phủ sóng 4G/5G, tỷ lệ thuê bao smartphone trên dân số đạt 75%.
Tuy nhiên, câu chuyện chuyển đổi số đến tận xã không phải là một “bài toán” trải đầy hoa hồng và xã Mỹ Yên không nằm ngoài thách thức đó. Sau gần một ngày quan sát, tìm hiểu, chúng tôi ghi nhận trên 80% người dân phải mang giấy tờ ra Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên để nhờ cán bộ làm thay mới “thụ hưởng” được dịch vụ công trực tuyến.
“Phải thừa nhận rằng, đến nay chỉ hơn 10% người dân có thể tự xử lý khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và chủ yếu là người trẻ. Ban đầu, nghe tới tải app, nhập mã OTP, ký số…, gần như tất cả người dân đều xua tay từ chối. Khi đó, cán bộ tại trung tâm gần như phải làm thay tất cả: dùng điện thoại của người dân để thao tác giúp họ. Dần dần, người dân – đặc biệt là người trẻ – cũng quen và tự tin tự thao tác”, ông Đặng Thanh Phương bộc bạch. (còn tiếp)
Ngày 6.7, tại hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM thông qua đề án sáp nhập Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM và Trường Đoàn Lý Tự Trọng vào Học viện Cán bộ TP.HCM.
Theo tờ trình của Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM, việc sắp xếp nhằm tập trung nguồn lực, khắc phục tình trạng phân tán giữa các đơn vị sự nghiệp, đồng thời xây dựng một trung tâm đào tạo, nghiên cứu và tham mưu chính sách đáp ứng yêu cầu phát triển của TP.HCM trong giai đoạn mới.
Hiện Học viện Cán bộ TP.HCM trực thuộc Thành ủy, Viện Nghiên cứu phát triển trực thuộc UBND TP.HCM, còn Trường Đoàn Lý Tự Trọng thuộc Thành đoàn TP.HCM. Dù đều là các đơn vị sự nghiệp có chức năng hỗ trợ, 3 đơn vị lại thuộc các đầu mối quản lý khác nhau, dẫn đến nguồn lực về tài chính, cơ sở vật chất và nhân lực chưa được phát huy tối đa, thiếu sự liên thông giữa nghiên cứu, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ.
Theo Ban Thường vụ Thành ủy, sau khi TP.HCM hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, hình thành siêu đô thị với quy mô dân số hơn 14 triệu người, yêu cầu đối với công tác đào tạo cán bộ và nghiên cứu chính sách ngày càng cao. Thành phố cần một thiết chế đủ năng lực vừa đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, vừa thực hiện nghiên cứu chiến lược, tổng kết thực tiễn và tham mưu các chính sách phát triển trong bối cảnh mới.
Đề án đánh giá việc sáp nhập sẽ tạo sự cộng hưởng mạnh mẽ giữa nghiên cứu và giảng dạy. Theo đó, các kết quả nghiên cứu chiến lược của Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM sẽ được chuyển hóa trực tiếp thành nội dung đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức; đồng thời cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu phục vụ hoàn thiện thể chế, tham mưu chính sách.
Ngược lại, quá trình đào tạo sẽ gắn chặt với thực tiễn quản lý, góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu và khả năng giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
Theo phương án được trình, sau sáp nhập, đơn vị mới vẫn giữ tên Học viện Cán bộ TP.HCM. Học viện sẽ thực hiện đồng thời chức năng của trường chính trị cấp tỉnh, đào tạo đại học, sau đại học, nghiên cứu khoa học, nghiên cứu phát triển và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Đoàn - Hội - Đội.
Riêng Trung tâm Tư vấn ứng dụng kinh tế thuộc Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM không sáp nhập mà được chuyển nguyên trạng về Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM.
Đáng chú ý, bộ máy sau sắp xếp được tinh gọn đáng kể. Từ 21 đơn vị hiện có của 3 đơn vị, Học viện Cán bộ sau sáp nhập còn 10 đơn vị (gồm 3 phòng, 3 khoa, 1 Viện Nghiên cứu phát triển, 2 trung tâm và 1 Trường Đoàn Lý Tự Trọng trực thuộc).
Trong đó, Viện Nghiên cứu phát triển được tổ chức lại theo hướng tinh gọn các đầu mối, tập trung vào nghiên cứu thể chế, chính sách phát triển kinh tế, quản lý đô thị và chính sách văn hóa - xã hội; đồng thời bổ sung các lĩnh vực nghiên cứu về hội nhập quốc tế, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.
Trường Đoàn Lý Tự Trọng tiếp tục được duy trì với tư cách đơn vị trực thuộc Học viện Cán bộ TP.HCM để thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện đội ngũ cán bộ Đoàn - Hội - Đội. Ban Thường vụ Thành ủy cũng đề xuất điều chỉnh phương án trước đây về việc giao trụ sở của trường cho địa phương, thay vào đó sẽ giữ lại làm cơ sở phục vụ công tác đào tạo đội ngũ cán bộ thanh thiếu nhi của thành phố và khu vực phía Nam.
Về nhân sự, đề án dự kiến Học viện Cán bộ TP.HCM sau sáp nhập có 246 biên chế, trước mắt sử dụng nguyên trạng đội ngũ hiện có. Sau khi bộ máy đi vào hoạt động ổn định, Học viện sẽ tiếp tục rà soát vị trí việc làm, quản lý biên chế và thực hiện lộ trình tinh giản theo quy định.
Đồng thời, đơn vị sẽ tiếp nhận toàn bộ cơ sở vật chất, tài sản của Viện Nghiên cứu phát triển và Trường Đoàn Lý Tự Trọng để quản lý, khai thác hiệu quả, hướng tới mục tiêu xây dựng Học viện Cán bộ TP.HCM trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và tham mưu chính sách ngang tầm khu vực, phục vụ quá trình phát triển của TP.HCM trong kỷ nguyên mới.
Ngày 17.6, tỉnh Cà Mau bắt đầu triển khai lấy mẫu hài cốt để giám định ADN đối với 263 phần mộ chưa xác định được danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Trần Văn Thời, nhằm xác định thông tin các liệt sĩ và đáp ứng mong mỏi của nhiều gia đình sau hàng chục năm tìm kiếm người thân.
Theo kế hoạch, tỉnh Cà Mau thành lập tổ công tác liên ngành cùng 2 đội chuyên trách thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu. Trong ngày đầu tiên, lực lượng chức năng dự kiến lấy từ 20 - 25 mẫu hài cốt để rút kinh nghiệm trước khi triển khai đồng loạt đối với 263 phần mộ chưa có thông tin.
Đại tá Lê Quang Luật, Phó chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau, cho biết việc lấy mẫu gặp không ít khó khăn do nghĩa trang đã qua nhiều lần nâng cấp, kết cấu mộ sâu, các tiểu quách nằm dưới hai lớp bê tông nên quá trình khai quật đòi hỏi nhiều thời gian và sự cẩn trọng.
"Dù gặp nhiều khó khăn, cán bộ, chiến sĩ luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện nhiệm vụ với mong muốn sớm xác định được danh tính các liệt sĩ, góp phần vơi bớt nỗi đau, sự mong mỏi của thân nhân và gia đình liệt sĩ", đại tá Lê Quang Luật chia sẻ.
Để bảo đảm tính chính xác, quy trình lấy mẫu được thực hiện nghiêm ngặt qua 8 bước. Mỗi phần mộ được xử lý độc lập, từ khâu xác định vị trí, đối chiếu thông tin, khai quật, lấy mẫu đến hoàn trả nguyên trạng. Cán bộ phụ trách số hóa theo dõi xuyên suốt toàn bộ quy trình nhằm tránh xảy ra nhầm lẫn hoặc sai sót.
Sau khi khai quật, các tiểu quách được đưa đến khu vực chuyên môn để mở nắp và tiến hành lấy mẫu theo quy định.
Thượng úy Hồ Trọng Nguyễn Phú, Phó đại đội trưởng Đại đội Công binh 1, Phòng Tham mưu, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau, cho biết đơn vị đã được quán triệt kỹ các quy trình, quy định chuyên môn trước khi thực hiện nhiệm vụ.
"Cán bộ, chiến sĩ đã nghiên cứu tài liệu, tổ chức tập huấn và thực hành nhiều lần tại đơn vị, thao trường cũng như tại nghĩa trang nhằm hạn chế tối đa sai sót. Mục tiêu là bảo đảm quá trình lấy mẫu được thực hiện đúng quy định, trang trọng, thể hiện sự tri ân và tôn kính đối với các liệt sĩ chưa xác định được danh tính", thượng úy Phú nói.
Việc lấy mẫu giám định ADN từ các phần mộ liệt sĩ chưa rõ danh tính được kỳ vọng sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình xác định thông tin, đáp ứng nguyện vọng của nhiều gia đình đã hàng chục năm mong mỏi tìm lại người thân hy sinh trong các cuộc kháng chiến.
Quan điểm trên được PGS-TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông Vận tải - Đại học Việt Đức, nêu tại tọa đàm về bài toán phát triển xe buýt ở TP HCM do Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức ngày 15/4. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh thành phố chuẩn bị miễn phí xe buýt để khuyến khích người dân chuyển sang phương tiện công cộng.
"Mức độ cung cấp hạ tầng và số lượng xe buýt trên đầu người ở TP HCM quá thấp, trở thành một trong những điểm yếu lớn nhất của hệ thống", ông Tuấn nói. So với các đô thị tương đồng như Jakarta hay Bangkok - nơi có khoảng 900-1.000 xe buýt trên mỗi triệu dân để đáp ứng 15-20% nhu cầu đi lại, TP HCM hiện mới đạt chưa tới 1/3 mức này.
Theo ông Tuấn, sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, dân số TP HCM tăng lên khoảng 14-15 triệu người, song toàn hệ thống mới có hơn 2.400 xe buýt. Quy mô này khiến nhiều khu vực vẫn "trắng" dịch vụ, buộc người dân tiếp tục phụ thuộc xe cá nhân. Vì vậy, tỷ lệ đáp ứng của giao thông công cộng chỉ đạt khoảng 4-5%, kể cả khi tính thêm metro Bến Thành - Suối Tiên.
Với tỷ lệ trên, ông cho rằng hệ thống hiện mới dừng ở mức đáp ứng nhu cầu đi lại tối thiểu cho nhóm yếu thế hoặc người không có phương tiện riêng, chưa đủ sức cạnh tranh với xe cá nhân.
Để nâng tỷ lệ đảm nhận lên 15-20% theo mục tiêu, cùng với phát triển thêm metro, TP HCM cần mở rộng số lượng xe buýt ít nhất gấp 3 lần, lên khoảng 14.000-15.000 xe. Mục tiêu là tăng độ phủ, giúp người dân dễ tiếp cận và hình thành thói quen sử dụng, từ đó chính sách miễn vé mới phát huy hiệu quả.
TS Huỳnh Thế Du, thành viên Viện Sáng kiến Việt Nam, cũng cho rằng quy mô vận tải công cộng chủ lực của thành phố hiện quá thấp so với nhu cầu. Toàn hệ thống mới có gần 20 km metro và hơn 2.400 xe buýt; thậm chí so với một số giai đoạn trước, số lượng xe còn bị thu hẹp.
Theo ông, dù thành phố đang có tham vọng mở rộng mạnh, mức tăng cần đủ lớn, có thể gấp 3-4 lần mới tạo chuyển biến rõ rệt.
Ông Du đánh giá chính sách miễn vé sẽ tạo tác động tích cực, nhưng để đạt hiệu quả tổng thể cần thêm các giải pháp "kéo" người dân sử dụng: nâng chất lượng dịch vụ, bảo đảm xe đúng giờ, tần suất cao, sạch sẽ, an toàn, đồng thời tối ưu độ phủ để người dân chỉ cần đi bộ khoảng 500 m là tiếp cận được trạm dừng.
Ngoài ra, xe buýt cần kết nối tốt hơn với metro, xe đạp và hạ tầng đi bộ; hệ thống vé phải thông minh, liên thông và mở rộng thanh toán điện tử. Về dài hạn, thành phố cần đẩy nhanh TOD và ứng dụng công nghệ để hình thành hệ sinh thái giao thông công cộng hiệu quả.
Song song với đó là các giải pháp "đẩy" như thu phí ùn tắc, tăng phí đỗ xe hoặc điều chỉnh thuế nhiên liệu nhằm hạn chế xe cá nhân.
Tại tọa đàm, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP HCM Bùi Hòa An cho biết thành phố hiện có 180 tuyến xe buýt, chủ yếu nằm ở địa bàn trước sáp nhập nên phân bổ chưa đều. Ngoài độ phủ hạn chế, hệ thống còn bất cập về khả năng đúng giờ, kết nối và tiếp cận.
Một trong những giải pháp quan trọng, theo ông, là tổ chức làn ưu tiên xe buýt trên một số trục lớn để cải thiện tốc độ và tính đúng giờ. Khi dịch vụ ổn định và thuận tiện hơn, xe buýt mới có thể từng bước thay đổi thói quen dùng xe cá nhân.
Bổ sung thêm, ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng, cho biết thành phố đang rà soát, điều chỉnh lại mạng lưới, đồng thời phát triển các tuyến xe quy mô nhỏ, sử dụng phương tiện xanh để đi sâu vào khu dân cư, giúp người dân tiếp cận thuận tiện hơn.
Một trong những hướng mới đang được nghiên cứu là DRT (giao thông đáp ứng theo nhu cầu). Mô hình sử dụng xe nhỏ từ 9-16 chỗ, vận hành linh hoạt về lộ trình và thời gian, phù hợp các tuyến đường hẹp, khu vực hẻm - nơi xe buýt cỡ lớn khó tiếp cận.
Ngoài ra, thành phố cũng dự kiến mở thêm nhiều tuyến kết nối các khu vực mở rộng như Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) và sân bay Long Thành, qua đó tăng độ phủ toàn hệ thống.
