Chiều 11/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì họp ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. Đây là phiên họp đầu tiên của ban Chỉ đạo sau khi Chính phủ khóa mới được kiện toàn và bổ sung đầy đủ các Phó thủ tướng tham gia làm Phó trưởng ban.
Phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng đánh giá, từ đầu năm đến nay, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số chuyển biến khá rõ nét, tích cực. Tuy nhiên, cơ chế, chính sách còn phân tán, chồng chéo, thiếu hướng dẫn cụ thể; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), cơ chế đặt hàng còn thiếu hoặc chưa rõ ràng. Tiến độ xây dựng, kết nối, chia sẻ dữ liệu còn chậm, nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đảm bảo đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung. Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và triển khai dịch vụ công trực tuyến còn hạn chế.
Vì vậy, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu người đứng đầu bộ ngành, địa phương trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ. Tinh thần là làm có hiệu quả, thực chất, tuyệt đối không “làm cho có” hay làm đối phó. Kết quả thực hiện Nghị quyết 57, Đề án 06 sẽ được dùng làm tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ người đứng đầu năm 2026.
Trong đó, Thủ tướng nhấn mạnh, tập trung phát triển đồng bộ hạ tầng số, chuyển đổi số toàn diện; bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu thông suốt, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp; phát triển kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo là trọng tâm của chuyển đổi số quốc gia.
“Thúc đẩy bằng được mô hình hợp tác nhà nước – viện/trường – doanh nghiệp, nhằm khơi thông nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ”, Thủ tướng nói.
Công nghệ chiến lược cần được đẩy mạnh để có kết quả cụ thể trong năm 2026. Mô hình nghiên cứu chuyển từ phân tán sang đặt hàng theo bài toán lớn, có sản phẩm, thị trường cụ thể, có cơ chế tài chính đặc thù, chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, nghiệm thu theo kết quả đầu ra đối với sản phẩm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, báo cáo trong tháng 7. Bộ ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật, cơ chế định giá, mua sắm, thuê dịch vụ đối với phần mềm nội bộ, dịch vụ công nghệ số, dữ liệu số, báo cáo trong tháng 6.
Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn xác định bài toán lớn, công nghệ chiến lược theo tiềm năng, lợi thế của từng bộ, ngành, địa phương, hoàn thành trong tháng 6. Các phòng thí nghiệm trọng điểm cần được nâng cấp, khai thác, dùng chung phục vụ công nghệ chiến lược, hoàn thành trong tháng 7. Tiêu chí phân loại sản phẩm công nghệ chiến lược, sản phẩm ngoài công nghệ chiến lược và sản phẩm ứng dụng công nghệ thông thường cần sớm ban hành.
Thủ tướng lưu ý Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn đường sắt tốc độ cao. Bộ Tài chính đề xuất, hướng dẫn cơ chế chi cụ thể, nhất là đối với sản phẩm công nghệ chiến lược, sản phẩm thử nghiệm. Bộ Khoa học và Công nghệ sớm ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật, hướng dẫn lập dự toán, quản lý chi phí đối với dữ liệu số, AI, điện toán đám mây, nền tảng số, công nghệ chiến lược và các nhiệm vụ chuyển đổi số.
Bộ Công an sớm đưa Trung tâm Dữ liệu quốc gia vào khai thác, cung cấp hạ tầng kỹ thuật số cho bộ ngành, địa phương trong tháng 6.
Theo báo cáo tại phiên họp, đến nay Chính phủ đã điều chỉnh, phê duyệt 10 nhóm công nghệ chiến lược trọng điểm, 30 sản phẩm công nghệ chiến lược; công bố quốc tế tăng 11,3%; rà soát danh mục 2.441 tiêu chuẩn, quy chuẩn; doanh thu lĩnh vực công nghệ số tháng 4/2026 ước đạt 24 tỷ USD.
Mạng 3G, 4G phủ trên 99% dân số, 5G đạt 91,9% và dự kiến đạt 97% vào cuối năm 2026. Tốc độ Internet di động xếp thứ 11/104 và Internet cố định xếp thứ 12/154 quốc gia.
Toàn quốc đã cấp hơn 27,7 triệu thẻ căn cước theo mẫu mới, kích hoạt hơn 70,2 triệu tài khoản định danh điện tử, nền tảng VNeID đã cung cấp 50 tiện ích; đã tích hợp 20,2 triệu giấy phép lái xe, 7,4 triệu đăng ký xe, 26,4 triệu thẻ bảo hiểm y tế; xác thực hơn 156 triệu hồ sơ khách hàng ngân hàng; nền tảng “Bình dân học vụ số” thu hút hơn 1,6 triệu học viên.
8 Nghị quyết của Chính phủ ban hành ngày 29/4 đã phân cấp 136 thủ tục hành chính, bãi bỏ 186 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 396 thủ tục hành chính, bãi bỏ 890 điều kiện kinh doanh.
Ngày 26/5, lãnh đạo Ban Quản lý vịnh Nha Trang (Khánh Hòa) cho biết đơn vị vừa ghi nhận hình ảnh một con cá voi xuất hiện tại phân khu bảo vệ nghiêm ngặt Hòn Mun, thuộc vịnh Nha Trang.
Theo video được ghi lại, cá voi nhiều lần ngoi lên mặt nước để săn mồi giữa vùng biển trong xanh. Sự xuất hiện của loài động vật biển cỡ lớn này khiến nhiều du khách thích thú.
Đại diện Ban Quản lý vịnh Nha Trang cho biết thời gian gần đây khu vực vịnh liên tục ghi nhận cá voi xuất hiện. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy môi trường sinh thái biển tại địa phương đang dần phục hồi.
Tuy nhiên, cơ quan chức năng đề nghị người dân không tiếp cận quá gần cá voi, gây tiếng ồn hoặc điều khiển phương tiện bám theo cá vì có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và hành vi sinh học của loài này.
Theo Ban Quản lý vịnh Nha Trang, mọi hành vi vi phạm các quy định về bảo vệ cá voi sẽ bị xử lý theo pháp luật.
Khu bảo tồn biển Hòn Mun nằm ở vịnh Nha Trang, được thành lập năm 2001 và là khu bảo tồn biển đầu tiên của Việt Nam. Nơi đây nổi tiếng với hệ sinh thái biển đa dạng, đặc biệt là các rạn san hô phong phú cùng hàng nghìn loài sinh vật biển quý hiếm.
Viện KSND tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố 28 bị can trong vụ án tiêu cực liên quan đến việc cấp phép đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, xảy ra tại Bộ LĐ-TB-XH cũ (nay là Bộ Nội vụ) và một số đơn vị liên quan.
Trong số trên, 9 người bị truy tố tội nhận hối lộ, gồm: Nguyễn Bá Hoan, cựu Thứ trưởng Bộ LĐ-TB-XH; Tống Hải Nam, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước; Nguyễn Gia Liêm, cựu Phó cục trưởng; Lê Thanh Hà, cựu Trưởng phòng Hàn Quốc, Cục Quản lý lao động ngoài nước…
Cáo trạng xác định, sai phạm xảy ra trong giai đoạn 2017 - 2025, khi thực hiện việc thẩm định hồ sơ của 28 công ty đề nghị cấp giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và 4 công ty đề nghị phê duyệt cấp phiếu trả lời đăng ký hợp đồng cung ứng lao động đi làm việc tại nước ngoài.
Ông Nguyễn Bá Hoan cùng ông Tống Hải Nam đã chỉ đạo một số cán bộ thuộc Cục Quản lý lao động ngoài nước kéo dài thời gian thẩm định, gây khó khăn, buộc doanh nghiệp phải đưa tiền "chi phí" hơn 30 tỉ đồng.
Trong đó, ông Hoan bị cáo buộc nhận hối lộ nhiều lần, với tổng số hơn 16 tỉ đồng. Nhận tiền, cựu Thứ trưởng Bộ LĐ-TB-XH đã ký 14 giấy phép, đồng ý cho xây dựng, thực hiện quy trình, thẩm định hồ sơ cung ứng lao động diện visa E7 trái quy định của pháp luật.
Viện kiểm sát cho rằng, ông Hoan "biết và bỏ mặc tình trạng" để ông Nam chỉ đạo một số cán bộ gây khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thẩm định hồ sơ cấp giấy phép.
Cựu thứ trưởng cũng đồng ý việc xây dựng và thực hiện quy trình thẩm định trái pháp luật, tạo rào cản, buộc doanh nghiệp phải đưa tiền để được tạo điều kiện và cấp phiếu trả lời.
Về phía mình, cựu cục trưởng Tống Hải Nam trực tiếp chỉ đạo cấp dưới gây khó khăn cho doanh nghiệp, xây dựng, chỉ đạo thực hiện quy trình thẩm định hồ sơ trái pháp luật hòng o ép doanh nghiệp "bôi trơn". Bị can nhiều lần nhận hối lộ và để cán bộ cấp dưới nhận hối lộ với số tiền hơn 14 tỉ đồng, trong đó hưởng lợi gần 8 tỉ đồng.
Viện kiểm sát cũng xác định, người đưa tiền cho nhóm cựu quan chức thuộc Bộ LĐ-TB-XH là Nghiêm Quốc Hưng, Nguyễn Đức Nam, Nghiêm Văn Định và 27 cá nhân thuộc các doanh nghiệp.
Hành vi của những người này có dấu hiệu phạm tội đưa hối lộ, song việc đưa tiền là do bị nhóm lãnh đạo, cán bộ Bộ LĐ-TB-XH tạo rào cản, gây khó khăn nên buộc phải làm. Họ cũng đã thành khẩn khai báo trong quá trình điều tra, do đó không bị xử lý hình sự.
Tuy nhiên, kết quả điều tra cho thấy, từ năm 2020 - 2025, các công ty của Nghiêm Quốc Hưng, Nguyễn Đức Nam và Nghiêm Văn Định đều hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu lao động.
Sau khi thu phí của người lao động, nhóm này lập 2 hệ thống sổ kế toán, không báo cáo thuế đầy đủ, để ngoài sổ kế toán hơn 1.241 tỉ đồng, làm giảm số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, gây thiệt hại về thuế cho Nhà nước hơn 244 tỉ đồng.
Do đó, nhóm này bị truy tố tội vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Vẫn theo cáo trạng, ông Nguyễn Bá Hoan cùng nhiều cựu cán bộ thuộc Bộ LĐ-TB-XH bị áp dụng tình tiết tăng nặng "phạm tội 2 lần trở lên"; song cũng được ghi nhận nhiều tình tiết giảm nhẹ: thành khẩn khai báo, có thành tích xuất sắc, gia đình có công với cách mạng…
Chiều 20.4, thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, dành sự quan tâm với lĩnh vực giáo dục - đào tạo.
Bà Thủy phản ánh, tại các trường công, nhiều phụ huynh chia sẻ học phí được Nhà nước miễn toàn bộ, ăn trưa cũng được hỗ trợ, rất phấn khởi, thế nhưng lại nặng khoản đóng góp cho chương trình học liên kết.
Thực tế cho thấy, việc tổ chức học liên kết đã, đang được diễn ra tại nhiều địa phương. Các trường tổ chức ký hợp đồng liên kết với các công ty để dạy các môn bổ trợ như tiếng Anh nâng cao, tin học quốc tế, AI, kỹ năng sống...
Bên cạnh xuất phát từ nhu cầu thực của một số phụ huynh, tình trạng tổ chức quá dày đặc các chương trình học liên kết như báo chí phản ánh thời gian qua đang có nguy cơ gây chồng chéo về nội dung giảng dạy. Trong khi chất lượng các môn bổ trợ này chưa có ai kiểm định, đánh giá chất lượng.
Đáng chú ý, nữ đại biểu nói vấn đề bức xúc nhất mà nhiều phụ huynh phản ánh là có những trường xếp chương trình học liên kết xen kẽ giờ học chính khóa, bất đắc dĩ phải cho con tham gia. Nếu không đăng ký, con em phải tách ra sinh hoạt riêng, "các cháu sẽ cảm thấy rất khác biệt với bạn bè, nảy sinh tâm lý mặc cảm".
Bà Thủy dẫn lại phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu không thể biến trường học thành nơi làm dịch vụ thu tiền. Cần rà soát, kiểm tra ngay tình trạng Nhà nước miễn học phí nhưng nhà trường lại tổ chức ra nhiều việc khác để thu tiền nhiều hơn, trong đó có học liên kết.
Nữ phó chủ nhiệm kiến nghị yêu cầu nghiêm cấm việc xếp chương trình học liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa, Bộ GD-ĐT tăng cường thanh tra, kiểm tra nội dung này. Nếu vẫn duy trì việc học liên kết, cần bảo đảm tính chất của trường công, đó là sự công khai minh bạch về tài chính, chia sẻ chi phí với phụ huynh.
"Tránh việc danh nghĩa công nhưng hoạt động lại như tư và phụ huynh lại phải gánh một khoản chi phí rất lớn", bà nêu.
Về lâu dài, bà cho rằng cần nghiên cứu để có kế hoạch đào tạo, tuyển dụng, bồi dưỡng, điều phối giáo viên trong vùng, địa phương, nhằm đáp ứng việc dạy các môn học, tránh việc muốn học đủ kiến thức phải liên kết học thêm.
Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Hà Nội) đề cập là vấn đề thay đổi quy chế tuyển sinh đại học. Luật Giáo dục đại học yêu cầu phải có lộ trình phù hợp nhưng thực tế nhiều phụ huynh và học sinh phải "thấp thỏm" khi mỗi một mùa thi lại có sự thay đổi quy chế. Chưa kể, việc thay đổi thường diễn ra vào thời điểm mùa thi đang cận kề.
Bà Phương Thủy dẫn chứng mùa thi năm 2025, bộ ban hành quy chế vào ngày 19.3. Năm nay là ngày 15.2, có hiệu lực ngay tại thời điểm ký ban hành, chỉ còn cách ngày thi khoảng 3 tháng.
Theo đại biểu, việc tập trung học để vượt qua kỳ thi 2 trong 1, đỗ được vào ngưỡng cửa đại học là một áp lực rất lớn với học sinh. Nếu phải thấp thỏm không biết năm nay quy chế tuyển sinh có thay đổi hay không thì sẽ tác động không nhỏ tới tâm thế, sự chủ động chuẩn bị cho kỳ thi của cả phụ huynh và học sinh.
Do đó, bà mong Bộ GD-ĐT nghiên cứu thời điểm có hiệu lực phù hợp đối với những vấn đề lớn tương tự, để phụ huynh, học sinh có sự chuẩn bị.
