Các ý kiến được nêu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn – Khơi thông nguồn lực – Thúc đẩy tăng trưởng” do Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì ngày 18-7.
Góp ý cho Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, kiến nghị Chính phủ có thể quy định ngay trong luật về loại hình doanh nghiệp cá thể do một người làm chủ.
Các doanh nghiệp cá thể vẫn thực hiện nghĩa vụ thuế như quy định nhưng được hưởng các chính sách hỗ trợ tốt như doanh nghiệp nhỏ và vừa. Quy định này sẽ tạo điều kiện cho nhiều hộ kinh doanh đăng ký loại hình doanh nghiệp cá thể có thể hưởng những chế độ, chính sách của Nhà nước…
Đồng thời, Nghị quyết 68 khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm độc lập và thúc đẩy chia sẻ, liên thông dữ liệu. Hiệp hội đề xuất Chính phủ cho phép hiệp hội thí điểm các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Bà Nguyễn Thị Nga – quyền Chủ tịch Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn BRG, Phó chủ tịch thường trực Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) – kiến nghị nâng cao hiệu quả thực thi chính sách tài khóa, tiền tệ và phát triển tín dụng xanh với cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%/năm từ ngân sách.
Xây dựng chương trình quốc gia phát triển chuỗi cung ứng hàng Việt, liên kết xuyên suốt giữa sản xuất, chế biến, phân phối và tiêu dùng.
Phát triển du lịch thành động lực tăng trưởng gắn với đề xuất thí điểm các cơ chế đặc thù đối với các tổ hợp thương mại, du lịch, vui chơi giải trí quy mô lớn. Đơn cử như đồng bộ thể chế kinh tế đêm cho các tổ hợp vui chơi giải trí lớn, hoàn thuế VAT cho khách quốc tế, điều chỉnh chính sách thuế…
Trong lĩnh vực xây dựng và hạ tầng, ông Nguyễn Văn Trường, Tổng giám đốc doanh nghiệp Xuân Trường, kiến nghị cần hoàn thiện quy chế giá vật liệu, đặc biệt là đất và cát, cho đúng với thực tế. Việc áp dụng “giá tham khảo” cần bám sát thực tế thị trường, tránh tạo rào cản cho các dự án xây dựng.
Đối với quản lý các mỏ vật liệu, cần các mỏ dự trữ với trữ lượng từ 10.000 – 100.000 khối. Mỏ nào không có dự trữ thực tế hoặc không mở cửa thì nên thu hồi giấy phép ngay. Gắn với tháo gỡ khó khăn về công suất khai thác mỏ liên quan tới định mức nên cần phải kiểm tra thực tế để thu hồi những mỏ có trữ lượng báo cáo không đúng thực tế.
Ông Đặng Hồng Anh – Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam – kiến nghị cần có một đầu mối và hệ thống điện tử thống nhất, công khai tiến độ và xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm và thời gian xử lý kiến nghị của doanh nghiệp.
Đặc biệt cần xử lý theo chuyên đề đối với các điểm nghẽn phổ biến về đất đai, về đầu tư xây dựng, về phòng cháy chữa cháy, môi trường, tín dụng và hành chính thuế. Mở rộng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa và khởi nghiệp thông qua cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng và dữ liệu kinh doanh.
Đối với chính sách tiền thuê đất, cần rà soát theo hướng ổn định, phù hợp với đặc thù từng ngành. Ông Hồng Anh dẫn chứng tại Khánh Hòa và Ninh Thuận cũ, tiền thuê đất tăng từ 600 triệu giai đoạn 2016-2020 lên 4,3 tỉ trong giai đoạn 2021-2025 và 20,8 tỉ giai đoạn 2026-2030. Mức này gấp 35 lần so với thời gian đầu khi ký thuê đất với tỉnh, trong khi tiền thuê đất đã chiếm 50% doanh thu thuần của doanh nghiệp trong năm 2025.
Vì vậy, ông Hồng Anh kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo rà soát phương pháp, tỉ lệ và chu kỳ xác định đơn giá thuê đất, tránh việc điều chỉnh đột biến, vượt khả năng duy trì hoạt động của doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực du lịch và nghỉ dưỡng.
Theo dự thảo thông tư sửa đổi quy định lộ trình áp dụng tỉ lệ phối trộn, pha chế xăng E10 trên toàn quốc do Bộ Công Thương xây dựng, sẽ điều chỉnh thời gian sử dụng xăng sinh học từ ngày 30-4, tức là sớm hơn 1 tháng so với lộ trình cũ.
Theo PGS.TS Phạm Hữu Tuyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành (Đại học Bách khoa Hà Nội), xăng sinh học E10 là loại nhiên liệu gồm khoảng 10% ethanol và 90% xăng khoáng.
Với tỉ lệ phối trộn ethanol ở mức 10%, đây là mức khá thấp nhưng đủ để cải thiện một số tính chất của nhiên liệu. Ethanol có chứa oxy, giúp quá trình cháy trong động cơ diễn ra hoàn thiện hơn, sạch hơn. Nhờ đó hiệu suất đốt cháy được cải thiện, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của động cơ.
Với một số ý kiến cho rằng ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng, nên khi pha trộn có thể làm giảm năng lượng của nhiên liệu, dẫn đến tăng tiêu hao. Tuy nhiên trên thực tế ông Tuyến cho rằng mức chênh lệch nhiệt trị này không lớn (chỉ khoảng vài phần trăm) và được bù đắp bởi quá trình cháy hiệu quả hơn trong động cơ.
Từ các nghiên cứu và thử nghiệm cho thấy khi sử dụng xăng E10, công suất động cơ và mức tiêu hao nhiên liệu về cơ bản tương đương với xăng khoáng. Thậm chí trong một số trường hợp, mức tiêu thụ nhiên liệu còn có thể được cải thiện nhờ quá trình cháy tối ưu hơn.
Bên cạnh đó lợi ích của xăng E10 là giảm phát thải, ông Tuyến cho biết các chất độc hại như khí CO (carbon monoxide) và một số hợp chất hữu cơ chưa cháy hết được cắt giảm đáng kể, giúp bảo vệ môi trường trong khi chi phí sử dụng thấp hơn.
"Thực tiễn cho thấy loại nhiên liệu này không gây ảnh hưởng tiêu cực đến độ bền động cơ và hoàn toàn phù hợp với các phương tiện đang lưu hành" - ông Tuyến khẳng định.
Theo TS Đào Duy Anh - Phó cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), chương trình chuyển đổi sang sử dụng nhiên liệu sinh học không mới. Từ năm 2012, Việt Nam đã xây dựng lộ trình phát triển xăng sinh học, trong đó có E5 và E10 và xăng E5 đã được triển khai trên toàn quốc từ năm 2018.
Để triển khai xăng sinh học trên toàn quốc, ông Duy Anh nói cần thường xuyên cập nhật yêu cầu về nhiên liệu phù hợp với sự phát triển của động cơ. Công nghệ động cơ xăng liên tục được cải tiến, kéo theo các tiêu chuẩn kỹ thuật về nhiên liệu cũng thay đổi theo thời gian.
Chẳng hạn từ ngày 1-1-2025, các dòng xe sản xuất, lắp ráp mới tại Việt Nam phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Euro 5, do đó nhiên liệu sử dụng cũng phải tương thích. Việc lựa chọn và sử dụng xăng nền phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả vận hành và tuân thủ quy định.
Bộ cũng kịp thời gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi giá trị - từ sản xuất, phối trộn, lưu thông đến phân phối. Gắn đó là đẩy mạnh truyền thông, đặc biệt là trước tâm lý e ngại của người tiêu dùng về ảnh hưởng đến động cơ hay mức tiêu hao nhiên liệu.
Theo PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, xăng E10 không gây tác động tiêu cực đến hoạt động của xe khi các chỉ tiêu về công suất, hiệu suất vận hành cũng như phát thải, không thay đổi đáng kể so với xăng khoáng. Do đó việc chuyển đổi sang xăng E10, bao gồm cả các loại tương đương RON95, về cơ bản không ảnh hưởng đến khả năng vận hành của động cơ.
Tuy vậy ông Tuyến khuyến nghị người sử dụng vẫn cần tuân thủ đầy đủ các quy định về bảo trì, bảo dưỡng theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Xe nào khi sử dụng cũng đều có chu kỳ bảo dưỡng, nên khi sử dụng xăng E10 cần thực hiện các khuyến cáo này để bảo đảm chất lượng và tuổi thọ của xe.
Sau khi ông Đặng Ngọc Thảo - nguyên Giám đốc Công ty giám định P-Lab - bị bắt trong vụ buôn lậu kim cương xuyên quốc gia và Chủ tịch PNJ xin lỗi cổ đông về những tác động phát sinh, nhiều người quan tâm đường đi của các viên kim cương thế nào, những rủi ro đi kèm ra sao...
Nhìn tổng thể, chuỗi cung ứng kim cương thế giới được chia làm hai nhánh, hai lộ trình riêng: đá thô khai thác từ lòng đất đến thị trường đích và đá đã qua chế tác đến thị trường đích.
Theo dữ liệu của cơ chế chứng nhận quốc tế Tiến trình Kimberley, trên thế giới, Nga là nước khai thác đá thô từ mỏ nhiều nhất, chiếm 32% sản lượng theo carat, tương đương 37,3 triệu carat trong năm 2024.
Quốc gia châu Phi Botswana theo sát ở vị trí thứ hai với 28,2 triệu carat. Chỉ riêng hai nước này đã chiếm quá nửa sản lượng toàn cầu. Kế đến là Angola, Canada và Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC).
Số đá thô này sau đó được mua bán qua các trung tâm giao dịch ở Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất - UAE), Antwerp (Bỉ) và Hong Kong (Trung Quốc) trước khi đến thị trường đích.
Đáng chú ý, UAE với đầu tàu là Dubai đang vươn lên thành điểm trung chuyển xuất khẩu đá thô lớn nhất thế giới vào năm 2024, với 85,7 triệu carat được tái xuất. Trị giá hàng hóa lên đến 9,83 tỉ USD.
Sang nhánh đá chế tác, tuyệt đại đa số đá thô được đổ dồn về Ấn Độ để gia công. Có đến 90% hoạt động cắt và đánh bóng kim cương của thế giới diễn ra ở thành phố Surat, bang Gujarat.
Thành phẩm sau đó được xuất tiếp sang Antwerp, Hong Kong và chợ Thủy Bối (Thâm Quyến, Trung Quốc) để phân phối tới thị trường đích.
Bản thân nhánh gia công này rất nhạy cảm với địa chính trị. Ngành đánh bóng kim cương của Surat phụ thuộc lớn vào kim cương thô Nga. Do đó, khi Mỹ và nhóm G7 áp trừng phạt lên kim cương Nga, thành phố này lập tức lao đao.
Theo ghi nhận của Rapaport Magazine, số đơn hàng đổ vào đây sụt giảm và nhiều nhà xưởng đã phải đóng cửa, thợ gia công mất việc.
Dù là thị trường có độ phân hóa cao và mang nặng cảm tính, phần lớn thị trường kim cương đều ít nhiều tham khảo bảng giá tham chiếu do Tập đoàn Rapaport (Mỹ) niêm yết.
Bảng giá này được gọi là Bảng Rapaport (Rapaport Price List), được phát hành từ năm 1978. Nó bao gồm mức giá chuẩn của ngành cho kim cương đánh bóng theo trọng lượng, màu sắc và độ tinh khiết của từng viên.
Bảng này được cập nhật vào tối thứ Năm hằng tuần (giờ New York) và phân phối cho giới trong ngành qua sàn giao dịch RapNet của tập đoàn.
Tuy nhiên, ở hầu hết trường hợp thì đây chưa phải là giá giao dịch thật. Theo chính Rapaport, bảng giá chỉ phản ánh mức giá chào hàng ở mức cao và có thể cao hơn đáng kể so với giá mua bán thực tế.
Do đó nó thường chỉ được dùng làm điểm khởi đầu để thương lượng. Trên thị trường, dân buôn thường mua với chiết khấu sâu, lên đến 20 - 40% thấp hơn giá Rapaport.
Các tay buôn kim cương lớn cũng thường không mua từng viên mà mua theo lô. Chính lối bán theo "lô" này đã mở đường cho nhiều mánh khóe gian lận.
Khi trộn nhiều viên, giá bình quân từng viên bị kéo xuống và các bên cũng khó soi từng viên. Do đó, lô hàng trở thành nơi lý tưởng để giấu kim cương nhân tạo, đá đã xử lý hay đá "sai giấy" (đá đi kèm với giấy chứng nhận giả mạo hoặc của một viên khác) lẫn vào đá "sạch". Đá càng li ti càng khó kiểm và đó cũng là kênh đá nhân tạo dễ trà trộn nhất.
Lỗ hổng này từng bị khai thác nhiều lần. Viện Ngọc học Hoa Kỳ (GIA) đã ghi nhận trường hợp đá bị mài lại để xóa mã khắc laser cũ nhằm che nguồn gốc thật, hoặc đá nhân tạo bị khắc trộm số báo cáo của một viên kim cương tự nhiên rồi mang đi cấp giấy mới để bán như đá thật.
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp. Theo đó, đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện có thể chuyển đổi theo hai mô hình: công ty cổ phần và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn.
Quy định này mở rộng hơn so với Nghị định 150/2020 hiện hành, vốn chỉ quy định việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần.
Tại dự thảo, Bộ đề xuất không chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung ứng dịch vụ công thành công ty cổ phần. Quy định này để tránh chuyển độc quyền nhà nước thành độc quyền tư nhân, căn cứ kinh nghiệm quốc tế và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Theo đó, đơn vị duy nhất cung cấp một loại dịch vụ công trên cả nước hoặc tại một địa phương, nếu quy hoạch mạng lưới ngành không yêu cầu tiếp tục duy trì dưới hình thức đơn vị sự nghiệp công lập, có thể chuyển thành doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước.
Bên cạnh đó, các đơn vị hoạt động trong những lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm mà Nhà nước cần tiếp tục nắm giữ vốn cũng được xem xét chuyển thành công ty do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ.
Kết quả khảo sát cuối 2025 của Bộ Tài chính cho thấy các đơn vị sự nghiệp công lập đang hoạt động trong 40 lĩnh vực khác nhau. Qua rà soát, cơ quan này đề xuất một số lĩnh vực Nhà nước nắm giữ tuyệt đối khi chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, gồm xuất bản, thông tin - truyền thông, thông tin đối ngoại và công tác xã hội. Đây là những lĩnh vực đặc thù, liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chính trị, an sinh xã hội và định hướng thông tin.
Dự thảo cũng đề xuất không chuyển bệnh viện, trường học và các đơn vị thuộc lĩnh vực mà pháp luật chuyên ngành không cho phép thành doanh nghiệp. Quy định này nhằm tránh ảnh hưởng tới nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công cơ bản cho người dân, đặc biệt y tế và giáo dục.
Để chuyển đổi thành doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp công lập phải tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và đầu tư trong hai năm liên tiếp gần nhất tính đến thời điểm xem xét chuyển đổi. Điều kiện này nhằm bảo đảm đơn vị đã có khả năng hoạt động theo cơ chế thị trường, hạn chế rủi ro khi chuyển sang mô hình doanh nghiệp.
Dự thảo cũng quy định việc xác định giá trị đơn vị sự nghiệp công lập khi chuyển đổi phải gồm toàn bộ tài sản hiện có, quyền sử dụng đất, các khoản công nợ và các nguồn lực khác theo quy định của pháp luật.
Trường hợp chuyển thành công ty cổ phần, tỷ lệ vốn Nhà nước nắm giữ được xác định theo quy định về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Trường hợp chưa quy định cụ thể, bộ quản lý hoặc UBND tỉnh sẽ quyết định tỷ lệ nhưng không được thấp hơn 35%. Việc này để đảm bảo quyền phủ quyết của cổ đông nhà nước và doanh nghiệp sau chuyển đổi tiếp tục cung ứng dịch vụ công.
Giai đoạn 2021-2025 có 516 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc danh mục chuyển đổi thành công ty cổ phần. Tuy nhiên, đến nay mới có 86 đơn vị được trình Thủ tướng xem xét, 65 đơn vị được phê duyệt phương án chuyển đổi và chỉ 5 đơn vị hoàn tất quá trình chuyển thành công ty cổ phần.
Dù số lượng chuyển đổi còn hạn chế, nhà điều hành đánh giá hoạt động của các doanh nghiệp sau chuyển đổi cơ bản ổn định và có xu hướng tích cực. Doanh thu, lợi nhuận tăng lên, thu nhập người lao động được cải thiện, đồng thời chất lượng cung ứng dịch vụ cũng được nâng cao.
Bộ Tài chính cho biết tiến độ chuyển đổi chậm xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Thực tế, nhiều cơ quan chủ quản và đơn vị sự nghiệp vẫn còn tâm lý e ngại khi chuyển sang mô hình doanh nghiệp. Không ít đơn vị quen hoạt động theo cơ chế sự nghiệp truyền thống, trong khi tình hình tài chính thiếu ổn định, thua lỗ hoặc lỗ lũy kế lớn khiến việc cổ phần hóa khó thu hút nhà đầu tư.
Về khách quan, phần lớn đơn vị sự nghiệp công lập đang cung cấp dịch vụ công, không thuộc đối tượng cổ phần hóa. Tỷ lệ đơn vị tự chủ tài chính cũng khá thấp. Theo số liệu khảo sát, trong nhóm đơn vị sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác - nhóm được định hướng đẩy mạnh cổ phần hóa - chỉ có 889 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên, tương đương 6,3%.
Ngoài ra, danh mục ngành nghề được phép chuyển đổi hiện hành chưa bao quát hết các đơn vị đã có khả năng hoạt động theo cơ chế thị trường. Quy định phải hoàn tất phương án sắp xếp, xử lý nhà đất trước khi chuyển đổi cũng được đánh giá là một trong những nút thắt lớn khiến nhiều đơn vị kéo dài tiến độ.
